REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Jak skorzystać z czynnego żalu

Piotr Domański
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Czynny żal to zawiadomienie organu podatkowego o popełnieniu czynu zabronionego, np. o niezłożeniu w terminie deklaracji VAT-7, uwalniający od odpowiedzialności karnej skarbowej. Jak prawidłowo go złożyć?

 

Zawiadomienie (czynny żal) może być złożone na piśmie albo przekazane ustnie do protokołu.

Możliwość składania czynnego żalu wynika z art. 16 § 1 Kodeksu karnego skarbowego. Przepis ten stanowi:

Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe sprawca, który po popełnieniu czynu zabronionego zawiadomił o tym organ powołany do ścigania, ujawniając istotne okoliczności tego czynu, w szczególności osoby współdziałające w jego popełnieniu.

Warunkiem skorzystania z czynnego żalu jest zapłacenie należności podatkowych. Artykuł 16 § 2 k.k.s. stanowi, że w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ postępowania przygotowawczego należy uiścić w całości wymagalną należność publicznoprawną, uszczuploną popełnionym czynem zabronionym. Praktyka jest inna. Podatnicy, składając czynny żal, najpierw płacą zaległe podatki, uważając, że jest to warunek skuteczności czynnego żalu. Rzeczywiście zazwyczaj zaoszczędza to konieczności późniejszych kontaktów z urzędem w związku z obowiązkiem zapłaty zaległego podatku lub wykazania, że taka zapłata nastąpiła. Z tego punktu widzenia jest to działanie rozsądne. Natomiast czynny żal odniesie taki sam skutek, jeżeli zapłata podatku nastąpi dopiero w terminie wyznaczonym przez organ podatkowy.

Może się zdarzyć, że czyn zabroniony nie polega na uszczupleniu należności, a orzeczenie przepadku przedmiotów jest obowiązkowe (np. gdy przedmiot pochodzi bezpośrednio z przestępstwa skarbowego). Wtedy sprawca czynu zabronionego zainteresowany skorzystaniem z dobrodziejstw czynnego żalu powinien złożyć te przedmioty lub uiścić ich równowartość pieniężną.

Warunkiem skorzystania z czynnego żalu jest podanie w zawiadomieniu „istotnych okoliczności czynu zabronionego”. Oznacza to dokładne opisanie czynu zabronionego. Powód, dla którego podatnik złamał prawo, jest nieistotny. Tutaj znowu praktyka składania czynnego żalu jest odmienna od brzmienia przepisów. Podatnicy, korzystając z tej instytucji, najczęściej tłumaczą się w odpowiednim piśmie, dlaczego złamali prawo, powołując się na wypadki losowe, kłopoty ze zdrowiem, przejściowe kłopoty finansowe, nieznajomość prawa itd. Oczywiście te wyjaśnienia nie zaszkodzą, natomiast nie są one niezbędne. Nie ma tutaj zastosowania tryb postępowania znany np. przy przywróceniu terminu. W przypadku przywracania terminu zainteresowany powinien uprawdopodobnić, że uchybienie nastąpiło bez jego winy (art. 162 Ordynacji podatkowej).

Można jeszcze w jednym aspekcie porównać czynny żal z przywróceniem terminu. Podanie o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu 7 dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminowi. Jednocześnie z wniesieniem podania należy dopełnić czynności, dla której był określony termin. W przypadku czynnego żalu nie ma żadnego terminu ograniczającego jego dokonanie.

Dodajmy, że w przypadku współdziałania z innymi osobami w zawiadomieniu należy również wskazać te osoby. Przykładowo taka informacja powinna brzmieć następująco:

Jednocześnie informuję, że przy popełnieniu wyżej opisanego czynu współdziałałem z .................. zamieszkałym w ......................

Bezskuteczność czynnego żalu

Zawiadomienie nie zawsze ma moc uwalniającą od odpowiedzialności karnej. Jest ono w tym zakresie bezskuteczne, jeżeli zostało złożone:

1) w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego,

2) po rozpoczęciu przez organ ścigania czynności służbowej, w szczególności przeszukania, czynności sprawdzającej lub kontroli zmierzającej do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, chyba że czynność ta nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o ten czyn zabroniony.

Często się zdarza, że podatnicy zwracają się do organu podatkowego z zapytaniem, jakie sankcje grożą im np. za niezłożenie w terminie deklaracji PIT-36 za okres pobytu za granicą przy wynikającym z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania obowiązku rozliczania się w Polsce. Dopiero po uzyskaniu z urzędu skarbowego informacji składają czynny żal. Jest to błędne postępowanie. Czynny żal musi być złożony przed jakimkolwiek kontaktem z organami podatkowymi.

Z czynnego żalu nie może skorzystać sprawca, który:

1) kierował wykonaniem ujawnionego czynu zabronionego,

2) wykorzystując uzależnienie innej osoby od siebie, polecił jej wykonanie ujawnionego czynu zabronionego,

3) zorganizował grupę albo związek mający na celu popełnienie przestępstwa skarbowego albo taką grupą lub związkiem kierował, chyba że czynny żal został dokonany ze wszystkimi członkami grupy lub związku,

4) nakłaniał inną osobę do popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego w celu skierowania przeciwko niej postępowania o ten czyn zabroniony.

Czynny żal a opłata prolongacyjna

Czynny żal nie wiąże się z żadnym tzw. zastępczym kosztem, takim jak np. opłata prolongacyjna. Porównanie instytucji czynnego żalu z ulgą w postaci rozłożenia na raty zaległości podatkowej przedstawiamy w tabeli.

Tabela. Porównanie czynnego żalu i rozłożenia zaległości podatkowych na raty

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Czynny żal a informacje podatkowe

Podatnicy mają prawo do czynnego żalu także wtedy, gdy urzędy skarbowe dowiedziały się o popełnieniu przestępstwa lub wykroczenia skarbowego z informacji podatkowej przesłanej przez płatników (np. PIT-11 czy PIT-8C).

Jak wspomniano, zawiadomienie o czynnym żalu jest bezskuteczne, jeżeli zostało złożone w czasie, kiedy organ ścigania miał już wyraźnie udokumentowaną wiadomość o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Nie jest prawdą częste przekonanie wśród podatników, że taką wyraźnie udokumentowaną wiadomością jest przesłanie przez płatnika lub inny podmiot informacji podatkowej takiej jak PIT-11 lub PIT-8C. Niestety, takie informacje o niemożności złożenia czynnego żalu w takiej sytuacji można wciąż usłyszeć od niektórych pracowników aparatu skarbowego.

PIT-8C to informacja o dochodach z innych źródeł oraz o niektórych dochodach z kapitałów pieniężnych. Jest to informacja o dochodach, jakie podatnik osiągnął np. w 2007 r. Już taka nazwa formularza przesądza, że nie można PIT-8C potraktować jako wyraźnie udokumentowanej wiadomości o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego. Wystawca PIT-8C zawiadamia o czymś innym niż popełnienie przestępstwa. Absurdem byłoby też uznanie, że wystawca informacji podatkowej wiedział o tym, że podatnik nie rozliczy przed fiskusem dochodów wykazanych np. w PIT-8C czy w PIT-11. Zwłaszcza że dokumenty tego typu są wystawiane kilka miesięcy przed ostatecznym terminem płatności podatku. Żaden organ podatkowy nie może tylko na podstawie wpłynięcia informacji PIT-11 uznać, że dysponuje „wyraźnie udokumentowaną wiadomością o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego”. A tylko taka blokuje czynny żal. PIT-11 informuje o dochodach podatnika, a nie o złożeniu lub nie zeznania PIT-37 i niezapłaceniu podatku. Urząd skarbowy musiałby dokonać jakiejś czynności w związku z PIT-8C lub PIT-11, aby odebrać skuteczność czynnego żalu. Czynność ta musiałaby zostać uwidoczniona w aktach sprawy.

PRZYKŁAD

W 2006 r. Andrzej Nowak zarobił poprzez trafne inwestycje na giełdzie 140 000 zł. Na początku 2007 r. biuro maklerskie, z którego usług inwestor korzystał w 2006 r., wysłało PIT-8C do urzędu skarbowego właściwego dla inwestora. PIT-8C otrzymał także inwestor. Andrzej Nowak nie złożył zeznania PIT-38 za 2006 r. Zrobił to dopiero pod koniec 2007 r. Zapłacił zaległy podatek od zysku 140 000 zł wraz z odsetkami od zaległości. Na podstawie art. 16 § 1 Kodeksu karnego skarbowego dokonał zawiadomienia na piśmie o niezłożeniu deklaracji PIT-38 oraz niewpłaceniu podatku (przykładowe zawiadomienie przedstawiono poniżej). Czynny żal jest skuteczny, mimo że urząd skarbowy dysponował PIT-8C, z którego wynikała konieczność zapłacenia podatku za 2006 r. oraz jego wysokość. Samo złożenie w urzędzie skarbowym przez biuro maklerskie PIT-8C nie jest „wyraźnie udokumentowaną wiadomością o popełnieniu przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, które wyłącza skuteczność złożenia czynnego żalu”.


Kliknij aby zobaczyć ilustrację.
Czynny żal a korekta


Obecnie nie ma potrzeby składania czynnego żalu w przypadku składania korekty deklaracji. Prawidłowo dokonana korekta wystarcza dla uniknięcia ewentualnej odpowiedzialności karnej skarbowej. Wynika to z art. 16a k.k.s., który stanowi:

Nie podlega karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, kto złożył prawnie skuteczną, w rozumieniu przepisów ustawy - Ordynacja podatkowa lub ustawy z dnia 28 września 1991 r. o kontroli skarbowej (Dz.U. z 2004 r. Nr 8, poz. 65, z późn. zm.), korektę deklaracji podatkowej wraz z uzasadnieniem przyczyny korekty i w całości uiścił, niezwłocznie lub w terminie wyznaczonym przez uprawniony organ, należność publicznoprawną uszczuploną lub narażoną na uszczuplenie.

- art. 16, art. 16a ustawy z 10 września 1999 r. - Kodeks karny skarbowy - j.t. Dz.U. z 2007 r. Nr 111, poz. 765; ost.zm. Dz.U. z 2007 r. Nr 112, poz. 766

Piotr Domański

ekspert dużej spółki akcyjnej

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: Monitor Księgowego
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Od marca 2024 r. posiadacze obligacji zaczną tracić pieniądze. Opłaca się zamienić obligacje starych emisji na nowe

    Mocne hamowanie inflacji w Polsce jakie obserwujemy w ostatnich miesiącach powoduje nawet kilkukrotny spadek oprocentowania obligacji skarbowych indeksowanych inflacją. Na razie dotyczy to obligacji cztero- i dziesięcioletnich o łącznej wartości około 4,5 miliardów złotych, ale w najbliższych miesiącach kwota ta może szybko rosnąć. Rozwiązaniem jest zamiana posiadanych papierów na nowe. Dzięki temu Polacy (w sumie) mogą zarobić  nawet około o 65 milionów złotych więcej.

    Projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości przyjęty przez rząd

    Projektowane przepisy nakładają na firmy z siedzibą w Polsce obowiązek publikacji danych o podatkach zapłaconych w krajach Europejskiego Obszaru Gospodarczego.

    Rząd przyjął dzisiaj projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości

    Na dzisiejszym posiedzeniu Rada Ministrów przyjęła projekt nowelizacji ustawy o rachunkowości oraz o biegłych rewidentach, firmach audytorskich i nadzorze publicznym. Przyjęty również został projekt ustawy zobowiązujący firmy do stosowania unijnych zasad dostępności w niektórych produktach i usługach.

    Właściwa weryfikacja kontrahentów to klucz do ograniczenia ryzyka sankcji gospodarczych

    Właściwa weryfikacja kontrahentów jest niezbędna w celu ograniczenia ryzyka sankcji gospodarczych. Weryfikacja powinna obejmować ustalenie struktury właścicielskiej i rzeczywistych beneficjentów kontrahentów.

    Wartość inwestycji firm amerykańskich w Polsce wynosi 26 mld USD. Najwięcej w obszarze oprogramowania

    Wartość inwestycji firm amerykańskich w Polsce wynosi 26 mld USD, stanowiąc tym samym 12 proc. wszystkich inwestycji zagranicznych w naszym kraju. Najwięcej przedsiębiorstw, bo aż 140, działa w obszarze oprogramowania.

    Koszty uzyskania przychodów 2024 - umowa o pracę, zlecenie, umowa o dzieło

    Jakie koszty uzyskania przychodu (tzw. koszty podatkowe) w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) można uwzględniać (potrącać) na umowie o pracę, umowie zlecenia i umowie o dzieło?

    Pożyczałeś pieniądze? Urząd skarbowy zainteresuje się przychodem. Sprawdź, czy wiesz, jak to rozliczyć w zeznaniu podatkowym

    Fakt, że pożyczka jest udzielana między osobami prywatnymi, które nie są przedsiębiorcami, nie sprawia, że nie wiąże się ona z obowiązkami podatkowymi. Pożyczkodawca musi być uważny i pamiętać o rozliczeniu w zeznaniu rocznym przychodu.

    Oprocentowanie lokat bankowych i kont oszczędnościowych 2024 (koniec lutego) – ranking najlepszych ofert banków [Tabela]

    Ile wynosi oprocentowanie najlepszych depozytów bankowych pod koniec lutego 2024 roku? Jakie odsetki można uzyskać z lokat bankowych i kont oszczędnościowych? W lutym 2024 r. kontynuowany jest trend spadku oprocentowania lokat bankowych i kont oszczędnościowych, rozpoczęty pod koniec 2022 roku. Widać wyraźnie, że banki przygotowują się do obniżek stóp procentowych NBP. Ale coraz większa grupa ekspertów nie przewiduje cięcia stóp w 2024 roku. Jak będzie w rzeczywistości?

    Kasowy PIT tylko dla małych firm - opublikowano założenia nowelizacji. Kiedy wejdzie w życie? Kto będzie mógł płacić taki podatek?

    W dniu 26 lutego 2024 r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów zostały opublikowane założenia projektu nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne. Projekt ten ma na celu wprowadzenie możliwości wyboru kasowej metody rozliczania przychodów i kosztów, tzw. kasowego PIT (jako fakultatywnego sposobu rozliczania podatku), przez przedsiębiorców prowadzących działalność gospodarczą w niewielkich rozmiarach.

    MF wprowadzi globalny podatek minimalny. Których przedsiębiorców obejmie nowy podatek?

    MF planuje wprowadzić globalny podatek minimalny dla jednostek wchodzących w skład grup międzynarodowych i krajowych - wynika z projektu zamieszczonego w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów. System globalnego podatku minimalnego ma zostać oparty o trzy rodzaje podatku wyrównawczego.

    REKLAMA