REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Praktyczne aspekty wyceny rezerw na świadczenia pracownicze na przykładzie odpraw emerytalnych

REKLAMA

W jaki sposób tworzyć rezerwy na świadczenia pracownicze i jak dokonać ujawnienia o nich informacji w sprawozdaniu finansowym? Poniżej przedstawimy przykład tworzenia rezerw wraz z metodą wyceny i sposobem ujawnienia informacji w sprawozdaniu finansowym, przy założeniu stosowania, w ramach prowadzonej polityki rachunkowości, postanowień KRS 6 „Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe”.

Jednostki zobowiązane są przedstawić rzetelnie i jasno sytuację finansową i majątkową oraz wynik finansowy, zgodnie z art. 4 ust. 1 uor. Wobec tego powinny m.in. dokonywać wyceny zobowiązań, przy czym do zobowiązań zalicza się również rezerwy, mimo że termin ich wymagalności i kwota nie są pewne. Stąd wynika obowiązek tworzenia rezerw na świadczenia pracownicze, które są konsekwencją przepisów prawa pracy, wewnętrznych uregulowań jednostki lub zawartych umów o pracę.

REKLAMA

Autopromocja

UWAGA

Jednostka może odstąpić od utworzenia rezerwy z tytułu świadczeń pracowniczych ze względu na nieistotną jej wartość. Ale aby stwierdzić jej nieistotność, należy wpierw ją obliczyć.

Zalecaną metodą szacowania rezerw na świadczenia, zgodnie z KSR 6, jest wycena aktuarialna. Wycena rezerw na długoterminowe świadczenia pracownicze, w tym: nagrody jubileuszowe, odprawy emerytalne i rentowe, powinna zostać przeprowadzona zgodnie z metodologią aktuarialną, korzystając z pomocy aktuariusza. Ma to bardzo istotne znaczenie, ponieważ ustalenie kwot rezerw oparte jest na wielu założeniach dotyczących warunków makroekonomicznych, a także rotacji pracowników, ryzyka śmierci i innych.

 

Dalszy ciąg materiału pod wideo

 

Jeśli w Twojej firmie musisz tworzyć rezerwy na świadczenia pracownicze (emerytalne, rentowe i inne) - służymy Ci pomocą! Wypełnij formularz a eksperci z firmy Attuario, która współpracuje z serwisem Księgowość, dokonają tych wyliczeń dla Ciebie.
Zapraszamy do wypełnienia formularza!

 

Do świadczeń pracowniczych najczęściej szacowanych w polskich przedsiębiorstwach należą świadczenia po okresie zatrudnienia. Dzielą się one na dwie grupy: programy określonych składek i programy określonych świadczeń.

TABELA 1

Świadczenia po okresie zatrudnienia

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

PRZYKŁAD

Weźmy pod uwagę dowolną spółkę, dla której w dalszej części przykładu zostaną wycenione rezerwy na odprawy emerytalne na dzień 31 grudnia 2010 r. Załóżmy, że spółka w ramach swojej polityki rachunkowości w zakresie świadczeń pracowniczych kieruje się postanowieniami KSR 6, a rok obrotowy pokrywa się z rokiem kalendarzowym. Proces wyceny rezerw (przeprowadzony z wykorzystaniem arkusza kalkulacyjnego) oraz ujawnienie informacji w sprawozdaniu finansowym za 2010 r. przedstawiają poniższe trzy etapy.

I etap (przygotowanie danych przez spółkę)

Po weryfikacji wewnętrznych uregulowań spółki (układ zbiorowy pracy, regulamin wynagradzania, umowy o pracę lub inne przepisy prawa pracy obowiązujące w spółce) należy przygotować dane niezbędne do wyceny rezerw na świadczenia pracownicze. Na potrzeby niniejszego przykładu przyjmijmy, że pracownikom spółki przysługuje odprawa emerytalna, której wysokość zależy od stażu pracy.

TABELA 2

Staż pracy w spółce i podstawa wymiaru

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

W takim przypadku spółka powinna przygotować indywidualne dane o pracownikach w niej zatrudnionych na dzień 31 grudnia 2010 r. (dane dotyczące wieku, płci, daty zatrudnienia oraz podstawy odprawy emerytalnej).

TABELA 3

Dane o pracownikach do wyliczenia świadczenia

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Spółka powinna przygotować dane dotyczące mobilności pracowników w ostatnich latach oraz dane dotyczące planowanego wzrostu wynagrodzeń w przyszłości.

II etap (wycena rezerw)

Na podstawie danych dostarczonych przez spółkę aktuariusz bądź osoba dokonująca wyliczeń ustala założenia do wyceny (w dalszej części przykładu zakładamy, że wycena jest dokonywana przez aktuariusza). Na potrzeby rozpatrywanego przykładu przyjmijmy następujące założenia:

1. Realny wzrost płac (powyżej poziomu inflacji) na poziomie 1% w każdym kolejnym roku.

2. Inflacja na poziomie 2% rocznie.

3. Stopa dyskontowa w wysokości 5% rocznie, która odzwierciedla stopę zwrotu z obligacji skarbowych o terminach zapadalności zgodnych średnio z terminami zapadalności obliczanych zobowiązań.

4. Na podstawie danych dotyczących mobilności pracowników aktuariusz przyjął wskaźnik rotacji pracowników dla omawianej spółki, czyli prawdopodobieństwo ustania stosunku pracy pracownika firmy w okresie jednorocznym, z przyczyn innych niż śmierć, odejście na rentę lub emeryturę, na poziomie 4% rocznie. W rzeczywistości wskaźnik rotacji najczęściej ustalany jest indywidualnie dla każdego pracownika w zależności od jego wieku i stażu pracy w spółce.

 

5. Standardowy wiek emerytalny: 65 lat dla mężczyzn i 60 lat dla kobiet.

6. Prawdopodobieństwo wypłaty świadczenia uwzględniające ruchy kadrowe i demograficzne w spółce. Do tego celu aktuariusz stworzył model, który zawierał informacje dotyczące prawdopodobieństwa śmierci pracownika, trwałej niezdolności do pracy oraz wskaźnika rotacji w kolejnych latach projekcji.

Rezerwę z tytułu tych świadczeń obliczono z zastosowaniem metody aktuarialnej Projected Unit Credit, która szczegółowo została opisana w Międzynarodowym Standardzie Rachunkowości 19 Świadczenia pracownicze. Jej wartość ustala się na dzień bilansowy jako sumę rezerw dotyczących poszczególnych pracowników oraz poszczególnych świadczeń, zgodnie ze wzorem:

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

gdzie:

Rd - wartość rezerwy na dzień bilansowy d, czyli przewidywana na dzień bilansowy kwota przyszłych wypłat,

W - przewidywana wartość przyszłego świadczenia na rzecz pracowników w pełnej wysokości w dniu jego wypłaty,

S - staż w spółce (w latach) na dzień bilansowy d,

n - liczba lat do wypłaty świadczenia (w latach) od dnia bilansowego d,

P - prawdopodobieństwo wypłaty przyszłego świadczenia, uwzględniające ruchy kadrowe (rotacja) i demograficzne (śmierć, przejście na rentę),

v - współczynnik dyskontujący.

Na podstawie zaprezentowanego wzoru dokonano wyceny rezerw na odprawy emerytalne dla poszczególnych pracowników w omawianym przykładzie.

TABELA 4

Wyniki przeprowadzonych kalkulacji

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

REKLAMA

Wyliczona w przedstawiony sposób wartość bieżąca zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych jest wartością indywidualną dla każdego pracownika. W celu uzyskania wartości Rd zobowiązania z tytułu odpraw emerytalnych w spółce należy zsumować wartości rezerw poszczególnych pracowników spółki. Na potrzeby przykładu przyjmijmy, że wartość rezerw na odprawy emerytalne na dzień 31 grudnia 2010 r. wynosi 250 000 zł.

Dodatkowo załóżmy, że spółka nie tworzyła rezerw na świadczenia emerytalne na dzień bilansu zamknięcia poprzedniego roku (31 grudnia 2009 r.), mimo że miała taki obowiązek. W takiej sytuacji najlepszym rozwiązaniem jest przeprowadzenie wyceny rezerw na dzień 31 grudnia 2009 r. Wówczas wartość rezerw z bilansu otwarcia 2010 r. będzie traktowana jako błąd podstawowy obciążający lata ubiegłe (oczywiście jeżeli wartość rezerw będzie istotna). Na potrzeby omawianego przykładu przyjmijmy, że wartość rezerw na odprawy emerytalne na dzień 31 grudnia 2009 r. w wyniku dokonanej wyceny wyniosła 200 000 zł, co oznacza (w ramach stosowanej polityki rachunkowości spółki) wartość istotną.

III etap (ujawnienie informacji w sprawozdaniu finansowym)

Wartość 200 000 zł została potraktowana jako wartość istotna. Wobec tego w sprawozdaniu finansowym będzie ujawniona jako strata z lat ubiegłych (tzw. błąd podstawowy), a różnica stanu rezerw w 2010 r., czyli 50 000 zł, zostanie ujawniona jako koszt 2010 r.

Zgodnie z KSR 6 spółka (zakładamy, że spółka jest jednostką inną niż bank, zakład ubezpieczeń, zakład reasekuracji) powinna ujawnić informacje w sprawozdaniu finansowym za 2010 r. w następujący sposób.

Bilans

Pasywa B.I.2. Rezerwy na świadczenia emerytalne i podobne - długoterminowe 250 000 zł

Pasywa A.VII. Zysk (strata) z lat ubiegłych -200 000 zł

Rachunek zysków i strat - wariant kalkulacyjny

E. Koszty ogólnego zarządu 50 000 zł

Ponadto na podstawie pkt 5.1. KSR 6 spółka ujawnia dodatkowo następujące informacje o rezerwach wykazanych w bilansie w poz. B.I.:

• cel ich utworzenia,

• stan na początek okresu,

• dodatkowe rezerwy utworzone w ciągu okresu, łącznie ze zwiększeniami dotychczasowych rezerw, np. w wyniku ich wzrostu w ciągu okresu wynikającego z upływu czasu oraz skutków zmian stopy dyskontowej,

• kwoty wykorzystane w ciągu okresu (rozliczone z zobowiązaniami),

• kwoty niewykorzystane (rozwiązane w ciągu okresu),

• stan na koniec okresu.

TABELA 5

Informacja dodatkowa

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

TABELA 6

Główne założenia przyjęte przez aktuariusza do wyliczenia kwoty odpisu na odprawy emerytalne

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

• Krajowy Standard Rachunkowości nr 6 „Rezerwy, bierne rozliczenia międzyokresowe kosztów, zobowiązania warunkowe”

• Międzynarodowy Standard Rachunkowości 19 Świadczenia pracownicze

Attuario - biuro aktuarialne

www.attuario.pl

Źródło: Biuletyn Rachunkowości

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

REKLAMA

Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
W którym banku można dostać 4%, 5% a nawet 8% na lokacie lub koncie oszczędnościowym pod koniec stycznia 2025 r. [ranking depozytów bankowych]

W styczniu 2025 r. nastąpiły zmiany w czołówce promocyjnych depozytów bankowych. Dwa banki przestały oferować 8% w skali roku. Ale inna instytucja postanowiła właśnie na początku 2025 r. taką ofertę udostępnić. Mimo licznych promocji lokat i rachunków oszczędnościowych widoczny jest trend stopniowego pogarszania się oferty depozytowej - już od 2 lat. Skutkiem tego - jak pokazują dane NBP - przeciętna lokata zakładana jest z oprocentowaniem mniejszym niż 4% w skali roku.

Obligacje skarbowe - luty 2025 r. Oprocentowanie do 6,80% w skali roku. Oferta obligacji nowych emisji

Ministerstwo Finansów w komunikacie z 27 stycznia 2025 r. przekazało informacje o oprocentowaniu i ofercie obligacji oszczędnościowych (detalicznych) Skarbu Państwa nowych emisji, które będą sprzedawane w lutym 20245 r. Oprocentowanie i marże tych obligacji nie zmienią się w porównaniu do oferowanych w styczniu br. Od 28 stycznia br. można nabywać nowe (lutowe) emisje obligacji skarbowych w drodze zamiany z niewielkim dyskontem. 

Nowe stawki podatku od środków transportowych w 2025 r. Kto i kiedy płaci ten podatek?

Przewoźnicy mogą odetchnąć z ulgą. Po sporych podwyżkach podatku od środków transportowych w 2024 roku, w obecnym 2025 r. ich poziom wzrósł tylko nieznacznie. Zgodnie z wytycznymi Ministerstwa Finansów, w 2025 roku maksymalna stawka opłaty zwiększy się o niecałe 3 proc., podczas gdy w 2024 roku podwyżka wyniosła aż 15 proc.

Nowe przepisy dla firm transportowych od 2025 roku: polscy przewoźnicy mogą wynająć pojazd za granicą

Początek 2025 r. zapowiada zmiany wpływające na funkcjonowanie polskich firm transportowych. Jedną z nich jest nowelizacja ustawy o transporcie drogowym z 21 listopada 2024 r., zgodnie z którą polscy przewoźnicy od niedawna mogą wypożyczyć ciężarówkę zarejestrowaną za granicą. Rozwiązanie to może przynieść korzyści firmie transportowej i zwiększyć np. elastyczność operacyjną czy ograniczyć liczbę przestojów, ale ma też swoje ograniczenia. Jakie? Co ważniejsze, nieprzestrzeganie nowych regulacji niesie ryzyko dotkliwych kar finansowych dla przewoźników.

REKLAMA

Rewolucja w branży finansowej: Konferencja dla Biur Rachunkowych i Księgowych

W dynamicznie zmieniającym się świecie finansów, bycie na bieżąco z trendami i nowymi regulacjami to klucz do sukcesu. Dlatego już w marcu 2025 roku odbędzie się jedno z najważniejszych wydarzeń w branży – Konferencja dla Biur Rachunkowych i Księgowych – KONEL. To niepowtarzalna okazja, by poszerzyć wiedzę, nawiązać kontakty i zyskać przewagę konkurencyjną.

Urojona podmiotowość podatników - skutki. Błędne przekonanie, czy świadome oszustwo?

Czy można mieć urojenia podatkowe? Oczywiście tak i mogą z nich wynikać nawet realne w sensie prawnym zobowiązania podatkowe. Nie jest to również zjawisko na wskroś marginalne, bo owe urojenia wynikają z błędnego odczytania i zastosowania norm prawnych, przy czym ów błąd wcale nie musi być czymś nieuświadomionym – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.

Unijne rozporządzenie DORA już obowiązuje. Które firmy muszą stosować nowe przepisy od 17 stycznia 2025 r.?

Od 17 stycznia 2025 r. w Unii Europejskiej zaczęło obowiązywać Rozporządzenie DORA. Objęte nim podmioty finansowe miały 2 lata na dostosowanie się do nowych przepisów w zakresie zarządzania ryzykiem ICT. Na niespełna miesiąc przed ostatecznym terminem wdrożenia zmian Europejski Bank Centralny opublikował raport SREP (Supervisory Review and Evaluation Process) za 2024 rok, w którym ze wszystkich badanych aspektów związanych z działalnością banków to właśnie ryzyko operacyjne i teleinformatyczne uzyskało najgorsze średnie wyniki. Czy Rozporządzenie DORA zmieni coś w tym zakresie? Na to pytanie odpowiadają eksperci Linux Polska.

Transfer danych osobowych do Kanady – czy to bezpieczne? Co na to RODO?

Kanada to kraj, który kojarzy się nam z piękną przyrodą, syropem klonowym i piżamowym shoppingiem. Jednak z punktu widzenia RODO Kanada to „państwo trzecie” – miejsce, które nie podlega bezpośrednio unijnym regulacjom ochrony danych osobowych. Czy oznacza to, że przesyłanie danych na drugi brzeg Atlantyku jest ryzykowne?

REKLAMA

e-Urząd Skarbowy w Twoim telefonie! Nowa aplikacja zmienia sposób korzystania z usług skarbowych

Ministerstwo Finansów wprowadza rewolucję w dostępie do usług skarbowych. Aplikacja e-Urząd Skarbowy pozwala na szybkie i bezpieczne załatwianie spraw urzędowych. To dopiero początek – kolejne aktualizacje przyniosą jeszcze więcej funkcji!

W 2025 roku oprocentowanie lokat bankowych mocno spadnie. Jak zadbać o oszczędności?

Banki przewidują mocny spadek stóp procentowych. Przykładowo BNP Paribas prognozuje, że na koniec 2025 roku podstawowa stopa procentowa NBP spadnie do 4%, czyli obniży się aż o 1,75 p.p. Z kolei PKO BP zakłada, że stopy procentowe spadną do 3,5%-4% do końca 2026 r. Te oczekiwania już teraz wpływają na oprocentowanie lokat bankowych. Rankomat.pl zwraca uwagę, że średnie oprocentowanie lokat założonych w listopadzie (najnowsze dostępne dane NBP) wyniosło zaledwie 3,96% i w kolejnych miesiącach prawdopodobnie będzie dalej spadać. Między innymi dlatego w 2025 r. warto zmienić część swoich nawyków finansowych, do których przywykliśmy w ostatnich dwóch latach.

REKLAMA