Kategorie

Po co księgowym Kodeks Zawodowej Etyki

Profesjonalne wykonywanie zawodu księgowego to nie tylko biegła znajomość przepisów. Ważne jest także stanie na straży wiernego obrazowania sytuacji finansowej jednostki. Dlatego rolą księgowego jest świadome podejmowanie decyzji i nieuleganie presji z zewnątrz. Pomocny może się tu okazać Kodeks Zawodowej Etyki.

Praktyka życia gospodarczego pokazuje, że zachowania nieetyczne nie służą profesjonalizmowi zawodu, a przede wszystkim są działaniami o krótkiej perspektywie. Postępowanie niezgodne z etyką zawodową w rachunkowości może przynieść doraźne korzyści, wynikające z egoistycznych potrzeb pojedynczych osób lub krótkowzroczności menedżerów przedsiębiorstwa. Odniesione w ten sposób korzyści nie służą jednak długofalowemu kształtowaniu wizerunku podmiotu na rynku ani budowaniu dobrych relacji z interesariuszami przedsiębiorstwa. Zachowania nieetyczne stwarzają także zagrożenia finansowe dla działania przedsiębiorstwa oraz obniżają morale pracowników. Nieetyczne postępowanie księgowego godzi również w prestiż zawodu zaufania publicznego.

Etyka zawodowa w rachunkowości

Reklama

Od księgowych zatrudnianych w przedsiębiorstwach wymaga się, aby wykonywali swoją pracę profesjonalnie. Często profesjonalizm utożsamiany jest z biegłą znajomością przepisów prawnych regulujących prowadzenie rachunkowości oraz lojalnością wobec przedsiębiorstwa, w którym pracownik jest zatrudniony. Stosowanie prawa jest zadaniem skomplikowanym, ponieważ obejmuje zagadnienia m.in. z zakresu rachunkowości, podatków czy procedur administracyjno-prawnych. Ze względu na zmienność regulacji prawnych wymaga też ciągle aktualizowanej wiedzy.

Reklama

Znajomość prawa jest konieczna, jednak niewystarczająca dla wykonywania usług z zakresu rachunkowości. Nieodzownym elementem tego zawodu jest też dokonywanie wyborów, w których rozumienie konsekwencji własnych działań w szerszym niż tylko prawny aspekcie jest miarą odpowiedzialności i profesjonalizmu księgowego. Odpowiedzialność księgowego za wiarygodność sporządzanych zbiorów informacji nie tylko wynika z podległości służbowej, ale przede wszystkim stanowi gwarancję rzetelności księgowego, ponieważ poprzez produkty swojej pracy wpływa na decyzje podejmowane przez inne osoby z własnej organizacji i z otoczenia przedsiębiorstwa. Często brak świadomości, jak ważne są dane dostarczane przez księgowego, powoduje, że osoby prowadzące rachunkowość podejmują decyzje nieetyczne. Sytuację może pogarszać presja prowadzenia agresywnej polityki, jakiej doświadczają księgowi ze strony swoich przełożonych. Z badań przeprowadzonych w Stanach Zjednoczonych wynika, że presja kierownictwa na zachowania nieetyczne jest podstawową przesłanką dylematów etycznych w rachunkowości1.

Dokonywanie wyborów w rachunkowości wymaga uargumentowania własnego stanowiska. Obrona własnego zdania jest elementem krytycznym profesjonalizmu zawodowego, bez którego nie jest możliwe utrzymanie wysokich standardów zawodu. Dyskusja o alternatywnych rozwiązaniach danego problemu, z uwzględnieniem przekonań moralnych i etyki, jest zadaniem trudnym, ponieważ granica między działaniami etycznymi i nieetycznymi oraz legalnymi i nielegalnymi nie zawsze jest jasno określona. Istnieją też obszary, w których działania zgodne z prawem uważane są za nieetyczne, a zachowania nielegalne odbierane są jako etyczne. Agresywna polityka podatkowa służąca obniżeniu zobowiązań podatkowych, często dokonywana z przekroczeniem prawa, ale przy małym prawdopodobieństwie wykrycia i poniesienia kary, często bywa moralnie sankcjonowana, ponieważ podatnicy odbierają system podatkowy jako niesprawiedliwy2. Z kolei przeniesienie rezydencji podatkowej do raju podatkowego tylko w celu obniżenia obciążeń podatkowych, choć zgodne z prawem, może być negatywnie ocenione z punktu widzenia etyki oraz odpowiedzialności wobec społeczeństwa, w którym się faktycznie prowadzi działalność zawodową i w którym korzysta się z ochrony policji, systemu oświaty czy opieki zdrowotnej.

 

Przypadki z życia gospodarczego

Od początku XXI w. przez media przetacza się swoiste tsunami z informacjami o firmach, które stosowały agresywną rachunkowość: AOL, Enron, Wordcom, Xerox, Tyco, Rite Aid, Bernard L. Madoff Investment Securities. W Europie media informowały o nieprawidłowościach w sprawozdawczości finansowej firm: Parmalat (Włochy), Lernout & Huspie Speech Products (Belgia), Royal Ahold (Holandia), ComROAD AG (Niemcy), Uniwersal, Swarzędz, Techmex i Ciech (Polska). Choć przypadki opisywane w prasie różnią się pod względem ekonomicznym, prawnym oraz oceny moralnej, skutkowały one karami finansowymi, a nawet upadkiem jednostek. Skutkiem doniesień prasowych o pomijaniu istotnych informacji, defraudacjach czy działaniach niezgodnych z prawem jest także poważny uszczerbek reputacji środowiska biegłych rewidentów oraz osób zarządzających podmiotami, a w szczególności osób zajmujących się zawodowo rachunkowością. Od kilku lat na Uniwersytecie Stanforda w Kalifornii organizuje się spotkania studentów, słuchaczy studiów podyplomowych i studiów MBA z osobami, które prowadziły agresywną rachunkowość i które zostały skazane wyrokiem sądowym. Osobiste spotkanie z osobą, która była przekonana o swoim sprycie i umiejętności manipulowania przepisami prawnymi dla doraźnych potrzeb członków zarządu, służy refleksji nad zachowaniami występującymi we własnej organizacji. Ma na celu również uwrażliwienie służb księgowych na presję na zachowania nieetyczne, które argumentuje się potrzebami jednostki. W rzeczywistości podejmowane w wielu przypadkach decyzje wynikają z chciwości i pokusy związanej z zarządzaniem powierzonym majątkiem. Wielkość przedsiębiorstwa ani rodzaj wykonywanej działalności nie mają znaczenia dla presji na stosowanie agresywnej rachunkowości. „Dylematy etyczne w biznesie są tak stare, jak sam biznes3”, różnice dotyczą jedynie wykorzystywanych instrumentów.

Kodeks Zawodowej Etyki w Rachunkowości

Zadaniem księgowych jest stanie na straży wiernego obrazowania sytuacji finansowej podmiotu, co ma służyć rzetelnej informacji dostarczanej różnym grupom interesariuszy podmiotu. Dlatego osoba prowadząca rachunkowość jest zobowiązana do interdyscyplinarnego podejścia do problemów, nie zawężając analizy wyłącznie do zagadnień legislacyjnych i bieżących potrzeb organów zarządzających jednostką. Zagadnienia etyczne w rachunkowości należy rozpatrywać na trzech płaszczyznach jednocześnie4:

• indywidualnego kodeksu moralnego osoby podejmującej decyzje,

• organizacji (podmiotu), w której osoba pracuje i której decyzja dotyczy, oraz

• społeczności, w której podmiot prowadzi działalność.


dr Ewa Wanda Maruszewska

Akademia Ekonomiczna w Katowicach, Katedra Rachunkowości

 

1 D. Finn, L. Chonko and S. Hunt, Ethical Problems in Public Accounting: The View from the Top (1988), Journal of Business Ethics, nr 7, s. 605-615. Ch.A. Cruz, W.E. Shafer, J.R. Strawser, A Multidimensional Analysis of Tax Practitioners” Ethical Judgments (2000), Journal of Business Ethics, nr 24, s. 223-244.

2 R.W. McGee, M. Tyler, Tax Evasion and Ethics: A Demographic Study of 33 Countries, Andreas School of Business Working Paper (2006), Barry University, Stany Zjednoczone.

3 Ang. Ethical problems in business are as old as business itself. T. Donaldson, P.H. Werhane, 1993. Ethical Issues in Business: A Philosophical Approach. 4th ed, New York Englewood Cliffs, 1993.

4 W.A. Wines: Seven Pillars of Business Ethics: Toward a Comprehensive Framework (2008), Journal of Business Ethics, nr 79, s. 483-499.

 

Więcej na ten temat w Biuletynie Rachunkowości

Źródło: Biuletyn Rachunkowości
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    14 cze 2021
    Zakres dat:

    Wpłaty do PPK - kiedy pobrać zaliczkę na PIT?

    Wpłaty do PPK finansowane przez pracodawcę stanowią przychód pracownika oszczędzającego w PPK (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT). Oznacza to, że pracodawca powinien naliczyć i pobrać od tych wpłat zaliczkę na PIT zgodnie z obowiązującą danego pracownika skalą podatkową (17% lub 32%).

    Składka na ubezpieczenie zdrowotne a PIT w 2022 roku – jak być powinno

    Składka na ubezpieczenie zdrowotne a PIT. Jak rozwiązać problem składki na ubezpieczenie zdrowotne w nowym systemie opodatkowania dochodów osób fizycznych (PIT), który ma obowiązywać od 2022 roku? Profesor Witold Modzelewski proponuje, by – przy spełnieniu dwóch innych warunków - kwota składki była dla wszystkich podatników kosztem uzyskania przychodów lub była wyłączona z podstawy opodatkowania.

    Opłata reprograficzna a komputery przenośne i stacjonarne

    Opłata reprograficzna nie powinna dotyczyć komputerów przenośnych i stacjonarnych, natomiast w przypadku pozostałych urządzeń i nośników powinna być znacznie obniżona - uważa Konfederacja Lewiatan.

    Polski Ład: Investor Desk, Interpretacja 590, PGK VAT i inne udogodnienia dla inwestorów

    Polski Ład: Investor Desk, Interpretacja 590, PGK VAT i inne udogodnienia dla inwestorów. Ministerstwo Finansów informuje, że w ramach Polskiego Ładu zostaną wdrożone nowe rozwiązania prawne i organizacyjne mające na celu przyciąganie do Polski strategicznych inwestorów. Już w 2022 roku kompleksowa i szybka obsługa inwestorów ma stać się (wg zamierzeń MF i Rządu) wizytówką naszego kraju. Uruchomiony zostanie tzw. Investor Desk i Interpretacja 590. Będą też korzystne rozwiązania podatkowe dla holdingów (w tym PGK VAT) i zachęta do inwestycji dla instytucji finansowych.

    KSR „Przychody ze sprzedaży wyrobów, półproduktów, towarów i materiałów”

    KSR „Przychody ze sprzedaży wyrobów, półproduktów, towarów i materiałów” - to nowy standard rachunkowości, którego projekt został właśnie skierowany do dyskusji publicznej. Termin zgłaszania uwag do projektu upływa 8 sierpnia 2021 r. Co zawiera nowy KSR?

    SLIM VAT 2. Korekta deklaracji importowej

    SLIM VAT 2 zawiera rozwiązanie, które umożliwi podatnikowi rozliczającemu podatek z tytułu importu towarów bezpośrednio w deklaracji podatkowej dokonania korekty deklaracji, w sytuacji gdyby w pierwotnej deklaracji nie rozliczył w prawidłowej wysokości podatku.

    Kolejne deklaracje akcyzowe z podpisem elektronicznym

    Deklaracje akcyzowe z podpisem elektronicznym. Ministerstwo Finansów planuje poszerzenie listy deklaracji podatkowych, które mogą być podpisywane elektronicznie o deklaracje akcyzowe AKC-UAKZ i AKC-KZ. Ponadto możliwe będzie opatrywanie podpisem zaufanym albo podpisem osobistym - deklaracji uproszczonej w sprawie podatku akcyzowego od samochodów osobowych (AKC-US) oraz podań w sprawach dotyczących podatku akcyzowego − przesyłanych przez Platformę Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych.

    Nadużywanie prawa przez organy podatkowe będzie utrudnione

    Postępowanie podatkowe. Fiskus decydując się na bezpodstawne wszczęcie postępowania podatkowego naraża się na ryzyko uchylenia decyzji administracyjnej i utratę kompetencji do zmiany rozliczenia podatkowego podatnika.

    Spłata zaległości podatkowej przez członka zarządu

    Zobowiązania podatkowe spółki. Organ podatkowy dochodził od członka zarządu spółki spłaty zobowiązań podatkowych, które już nie istniały.

    MF zaprasza na XII Forum Cen Transferowych – 24 czerwca 2021 r.

    Ministerstwo Finansów informuje, że XII edycja Forum Cen Transferowych (FCT) odbędzie się online 24 czerwca 2021 r. Zgłoszenie udziału można przesłać do 18 czerwca 2021 r. (piątek).

    Crowdfunding (finansowanie społecznościowe) - nowe przepisy od listopada 2021 r.

    Crowdfunding - nowe przepisy od listopada 2021 r. Trwają prace nad przepisami (ustawa o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych), które uregulują rynek finansowania społecznościowego. Platformy, które się tym zajmują, zgodnie z proponowaną ustawą będą działać zgodnie z licencją i podlegać nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Zwiększy się jednak kwota – z 1 mln do 5 mln euro – którą będą mogły pozyskać w ramach crowdfundingu. Podwyższony limit zacznie obowiązywać od listopada 2023 roku. – W krótkim terminie nowe przepisy zapewnią w miarę bezpieczne funkcjonowanie rynku, w długiej perspektywie mogą umożliwić rozwój platform, również za granicą – ocenia Artur Granicki, prezes Navigator Crowd.

    Polskie Ład. Wyższe dopłaty do paliwa rolniczego od 2022 r.

    Zwrot akcyzy za paliwo rolnicze od 2022 r. W ramach programu Polski Ład ma nastąpić podniesienie stawki dopłaty do 110 zł na hektar. Wypłata dopłat według podwyższonej stawki ma nastąpić w I połowie 2022 r.

    Polski Ład - wsparcie dla rolnictwa

    Polski Ład - rolnictwo. 12 czerwca 2021 r. premier Mateusz Morawiecki podczas debaty dot. Polskiego Ładu dla rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w Instytucie Zootechniki w Balicach koło Krakowa, przedstawił szereg pozytywnych zmian jakie czekają rolników. Ważniejsze zmiany, to: wyższe dopłaty do paliwa dla rolników, uwolnienie rolniczego handlu detalicznego, ustawa o rodzinnych gospodarstwach rolnych, kodeks rolny, E-okienko dla rolnika, cyfrowy system pozwalający na identyfikowanie żywności „od pola do stołu”, centralny system informatyczny zasobu państwowej ziemi.

    Podwyżki stawek podatkowych i podatki korporacyjne

    Podwyżki podatków. Poza klasyczną podwyżką stawek podatkowych, kraje decydują się na dodatkowe podatki korporacyjne - stwierdza w analizie Polski Instytut Ekonomiczny. Zwraca uwagę, że największym zmianom podlegają w ostatnim roku obciążenia środowiskowe.

    Ulga klęskowa w podatku rolnym

    Ulga klęskowa w podatku rolnym jest preferencją podatkową, która przewidziana jest w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej. Jak działa ulga klęskowa? Jakie są zasady przyznawania ulgi?

    Błąd w rozliczeniach nie jest oszustwem podatkowym

    Sankcje w VAT. Podatnik nie może być karany za błąd, który nie jest oszustwem lub uszczupleniem podatkowym - tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Usługi gastronomiczne na kasie fiskalnej online - interpretacje

    Kasy fiskalne online w branży gastronomicznej pojawiły się od 1 stycznia 2021 r. Obowiązek wymiany starych kas na nowe objął bowiem usługi związane z wyżywieniem świadczone przez stacjonarne placówki gastronomiczne. Pojawiło się jednak szereg wątpliwości interpretacyjnych związanych z nowym obowiązkiem. Oto niektóre z nich.

    Polski Ład. Ile będą kosztowały zmiany podatkowe?

    Polskie Ład. Najważniejsze zmiany jeśli chodzi o kwestie ubytku PIT to jest ok. 22 mld zł dla całego sektora, dodatkowo przewidujemy ok. 4-4,5 mld zł kosztów z tego pakietu ulg dla małych i średnich przedsiębiorstw - powiedział wiceminister finansów Piotr Patkowski.

    Przeniesienie firmy za granicę a podatek w Polsce

    Przeniesienie działalności gospodarczej za granicę. Zapowiadane zmiany w ramach Polskiego Ładu, rosnące koszty prowadzenia firmy, niejasne przepisy i nadmierna biurokracja – to czynniki, przez które wielu przedsiębiorców rozważa przeniesienie działalność za granicę. Jednak samo zarejestrowanie firmy w innym kraju (nawet w UE) nie zwalnia automatycznie z płacenia podatków i składek ubezpieczeniowych w Polsce.

    Kiedy osoba fizyczna ma rezydencję podatkową w Polsce?

    Polska rezydencja podatkowa. Ministerstwo Finansów opublikowało objaśnienia podatkowe z 29 kwietnia 2021 r. dotyczące zasad ustalania rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku osoby fizycznej w Polsce. Zdaniem ekspertów PwC te objaśnienia mogą być postrzegane jako zapowiedź szczególnego zainteresowania władz podatkowych rezydencją osób fizycznych, które utraciły lub utracą rezydencję podatkową w Polsce.

    Czy opodatkowanie firm w Czechach jest niższe?

    Opodatkowanie działalności gospodarczej w Czechach nie jest znacząco korzystniejsze niż w Polsce - stwierdza Polski Instytut Ekonomiczny. Analitycy zwracają uwagę, że zależy ono m.in. od branży, w której działa firma, poziomu przychodów oraz relacji między przychodami a kosztami.

    Kto musi mieć kasę fiskalną online od 1 lipca 2021 r.?

    Kasy fiskalne online. Od 1 lipca 2021 r. kolejna grupa podatników zobowiązana jest do obowiązkowego ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas fiskalnych online. Których podatników dotyczy ten obowiązek?

    Obowiązek podatkowy drugiego stopnia w akcyzie

    Podmiotowość podatników akcyzy z tytułu obowiązku podatkowego drugiego stopnia jest przedmiotem daleko idących kontrowersji, zresztą z wielu powodów – pisze profesor Witold Modzelewski.

    Pusta faktura wymaga udowodnienia

    Puste faktury. Urząd skarbowy oskarżył firmę o nabycie pustych faktur, mimo że zeznania świadków wyraźnie stwierdzały co innego. Sprawę rozstrzygnął sąd administracyjny.

    Skutki podatkowe wycofania samochodu ze spółki cywilnej

    Skutki podatkowe wniesienia i wycofania samochodu do spółki cywilnej - cz. II wycofanie samochodu ze spółki cywilnej.