Jak rozliczać organizacje prowadzące działalność

Każda organizacja, np. fundacja czy stowarzyszenie, oprócz działalności statutowej może podejmować również działalność gospodarczą. Organizacje te działalność gospodarczą mogą prowadzić w celu pozyskiwania dodatkowych środków na prowadzenie działalności statutowej. W przypadku podjęcia działalności gospodarczej według ogólnych zasad stają się one przedsiębiorcami. Oznacza to, że muszą stosować m.in. przepisy ustawy o rachunkowości.

Dozwolona działalność

Fundacja może prowadzić działalność gospodarczą w rozmiarach służących realizacji jej celów. Jeżeli fundacja ma prowadzić działalność gospodarczą, wartość środków majątkowych fundacji przeznaczonych na działalność gospodarczą nie może być mniejsza niż 1 tys. zł, o czym stanowi ustawa o fundacjach. Stowarzyszenie z kolei może prowadzić działalność gospodarczą według ogólnych zasad określonych w odrębnych przepisach. Zgodnie z ustawą o stowarzyszeniach, dochód z działalności gospodarczej stowarzyszenia służy realizacji celów statutowych i nie może być przeznaczony do podziału między jego członków.

Uproszczone zasady

Trzeba pamiętać, że jednostki nieprowadzące działalności gospodarczej, np. fundacje i stowarzyszenia, prowadzą księgi rachunkowe, stosując odpowiednie przepisy ustawy o rachunkowości. Stanowi to uproszczenie w stosunku do prowadzących księgi rachunkowe przedsiębiorców. W takim przypadku, przy uproszczonym prowadzeniu rachunkowości, do przychodów jednostki zalicza się otrzymane środki pieniężne i inne aktywa finansowe ze źródeł określonych odrębnymi przepisami prawa i statutem, w tym otrzymane składki statutowe, nieodpłatnie otrzymane składniki majątku, a także kwoty należne ze sprzedaży składników majątku oraz przychody finansowe, dotacje i subwencje.

Do kosztów działalności jednostki zalicza się koszty związane z realizacją zadań statutowych - w tym także świadczenia określone statutem. Za koszty uważa się również koszty administracyjne jednostki, a w szczególności wynagrodzenia oraz ubezpieczenia społeczne i inne świadczenia na rzecz pracowników i innych osób, odpisy amortyzacyjne lub umorzeniowe środków trwałych oraz wartości niematerialnych i prawnych, zużycie materiałów i energii, usługi obce oraz pozostałe koszty o charakterze administracyjnym.

Różnica pomiędzy przychodami a kosztami ustalona w rachunku wyników zwiększa - po zatwierdzeniu rocznego sprawozdania finansowego - odpowiednio przychody lub koszty w następnym roku obrotowym; różnicę dodatnią można zaliczyć na zwiększenie funduszu statutowego. W przypadku jednostek prowadzących działalność gospodarczą mają zastosowanie ogólne zasady wynikające z ustawy o rachunkowości.

Ustalenie wyniku

Wynik finansowy za rok obrotowy ustala się za pośrednictwem konta 860 „Wynik finansowy”. W organizacjach prowadzących działalność gospodarczą ustala się wynik odrębnie na działalności statutowej i na działalności gospodarczej. Na stronę debetową konta „Wynik finansowy” przeksięgowuje się wszystkie koszty poniesione w danym roku obrotowym. Na stronie kredytowej ewidencjonuje się przychody uzyskane zarówno z działalności statutowej, jak i działalności gospodarczej. Wyprowadzony w rachunku wyników wynik finansowy wykazuje się w bilansie na stronie pasywów w pozycji A.III, która wykazuje:

- nadwyżkę przychodów nad kosztami (dodatni wynik finansowy),

- nadwyżkę kosztów nad przychodami (ujemny wynik finansowy).

Po ustaleniu wyniku finansowego wynik ten podlega przeksięgowaniu z konta „Wynik finansowy”:

- jeżeli organizacja w roku obrotowym osiągnęła nadwyżkę przychodów nad kosztami - na konto „Rozliczenia międzyokresowe przychodów” (wykazane na tym koncie przychody zwiększają przychody następnego roku obrotowego),

- jeżeli w roku obrotowym poniesione koszty były wyższe od osiągniętych przychodów - na konto „Rozliczenie międzyokresowe kosztów” (koszty te zwiększają koszty następnego roku obrotowego).

PRZYKŁAD: EWIDENCJONOWANIE WYNIKU FINANSOWEGO FUNDACJI

Fundacja uzyskała w 2006 roku łączne przychody w wysokości 1 963 500 zł, w tym: dotacje z budżetu państwa w wysokości: 71 500 zł, przychody z darowizn od osób fizycznych i prawnych: 940 000 zł, wpływy z tytułu 1-proc. podatku: 152 000 zł, przychody z prowadzonej działalności gospodarczej: 800 000 zł.

Fundacja poniosła w 2006 roku koszty łącznie w kwocie 1 950 300 zł, w tym: koszty realizacji celów statutowych: 1 350 300 zł oraz koszty działalności gospodarczej: 600 000 zł.

Przychody z działalności gospodarczej stanowiły 68,76 proc. pozostałych przychodów uzyskanych przez fundację.

Z prowadzenia działalności statutowej fundacja uzyskała wynik w wysokości /-/186 800 zł.

Z prowadzenia działalności gospodarczej fundacja uzyskała wynik w wysokości /+/200 000 zł.

W 2006 roku fundacja na całości działalności uzyskała wynik dodatni w wysokości /+/13 200 zł. Nadwyżkę przychodów nad kosztami fundacja w całości przeznacza na cele statutowe, dlatego kwota ta zwiększa przychody w następnym roku obrotowym.

Ewidencja ustalenia wyniku finansowego i jego rozliczenie

1. Przeksięgowanie przychodów roku obrotowego na wynik finansowy:

Wn różne konta przychodowe 1 963 500/Ma „Wynik finansowy” 1 963 500

2. Przeksięgowanie poniesionych kosztów na wynik finansowy:

Wn „Wynik finansowy” 1 950 300/ Ma różne konta kosztowe 1 950 300

3. Rozliczenie wyniku finansowego:

Wn „Wynik finansowy” 13 200/Ma „Rozliczenie międzyokresowe” 13 200

Fragment rachunku zysków i strat

A. Przychody z działalności statutowej 1 163 500

B. Koszty realizacji zadań statutowych 1 350 300

C. Wynik finansowy na działalności statutowej 186 800

D. Koszty działalności gospodarczej 600 000

E. Przychody z działalności gospodarczej 800 000

F. Wynik finansowy na całokształcie działalności 13 200

H. Wynik finansowy ogółem

  Różnica zwiększająca przychody roku następnego 13 200

Fragment bilansu

Wynik finansowy netto za rok obrotowy 13 200

1. Nadwyżka przychodów nad kosztami (dodatni wynik finansowy) 13 200

2. Nadwyżka kosztów nad przychodami (ujemny wynik finansowy)

PODSUMOWANIE

- Wynik finansowy za rok obrotowy ustala się za pośrednictwem konta 860 „Wynik finansowy”

- Wynik ustala się odrębnie na działalności statutowej i na działalności gospodarczej

- Wynik na całokształcie działalności stanowi łączny wynik na działalności statutowej i gospodarczej

- Nadwyżka przychodów nad kosztami zwiększa przychody następnego roku obrotowego, nadwyżka kosztów nad przychodami zwiększa koszty następnego roku obrotowego (nadwyżka przychodów nad kosztami może być przeznaczona na zwiększenie funduszu statutowego)

Podstawa prawna:

- Art. 2 ustawy z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości (t.j. Dz.U. z 2002 r. nr 76, poz. 694 z późn. zm.).

- Par. 2 ust. 4 rozporządzenia ministra finansów z dnia 15 listopada 2001 r. w sprawie szczegółowych zasad rachunkowości dla niektórych jednostek niebędących spółkami handlowymi, nieprowadzących działalności gospodarczej (Dz.U. nr 137, poz. 1539 z późn. zm.).

- Art. 5 ustawy z dnia 6 kwietnia 1984 r. o fundacjach (t.j. Dz.U. z 1991 r. nr 46, poz. 203 z późn. zm.).

- Art. 34 ustawy z dnia 7 kwietnia 1989 r. - Prawo o stowarzyszeniach (t.j. Dz.U. z 2001 r. nr 79, poz. 855 z późn. zm.).