Kategorie

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy

Paulina Piekarska
Radca prawny
KANCELARIA PRAWNA radca prawny Adam Sobota
Ekspert z zakresu prawa cywilnego i gospodarczego
Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy
Fotolia
Fotolia
Istotą zakazu konkurencji jest powstrzymywanie się przez pracownika od działalności konkurencyjnej wobec pracodawcy, to znaczy od działalności, która narusza interes pracodawcy. Zakaz taki można ustanowić zarówno w czasie trwania stosunku pracy jak i po jego zakończeniu.

Czym jest działalność konkurencyjna?

Reklama

W orzecznictwie przyjmuje się, że działalnością konkurencyjną jest aktywność pracownika przejawiająca się w tym samym lub takim samym zakresie przedmiotowym i skierowana do tego samego kręgu odbiorców, pokrywająca się – chociażby częściowo – z zakresem działalności podstawowej lub ubocznej pracodawcy. Zakaz prowadzenia działalności konkurencyjnej może odnosić się zarówno do przedmiotu działalności faktycznie prowadzonej przez pracodawcę, jak i do działalności zaplanowanej.

Prowadzenie działalności konkurencyjnej przez pracownika może przybierać formy: świadczenie pracy na rzecz innego podmiotu, prowadzącego działalność konkurencyjną na podstawie stosunku pracy lub umowy cywilnoprawnej, prowadzenie własnej działalności gospodarczej, posiadanie udziałów lub akcji w spółkach, pełnienie funkcji członków organów osób prawnych, ich likwidatorów, syndyków, kuratorów. Wyliczenie to ma jedynie charakter przykładowy - nie sposób bowiem wskazać wyczerpująco wszystkich form prowadzenia wobec pracodawcy działalności konkurencyjnej.

Polecamy: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Serwis Kadry

Jak ustanowić zakaz konkurencji obowiązujący po ustaniu stosunku pracy?

Zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy może zostać zastosowany tylko wobec pracownika, który posiada szczególnie ważne informacje, których ujawnienie mogłoby narazić pracodawcę na szkodę. Jeśli pracownik nie podsiada takich informacji ani dostępu do nich, klauzula jest niezasadna.

Reklama

Aby ustanowić zakaz konkurencji po ustaniu stosunku pracy, należy wpisać klauzulę określającą ten zakaz do umowy o pracę, lub stworzyć w tym celu odrębną umowę, która powinna być  podpisana albo wraz z umową o pracę, albo w czasie trwania stosunku pracy.

Po ustaniu zatrudnienia, pracodawca ma jeszcze możliwość ustanowienia zakazu konkurencji dla pracownika, jednakże wówczas może z nim zawrzeć jedynie umowę cywilnoprawną, zawierającą podobne założenia jak klauzula.

Umowa o zakazie konkurencji powinna przybrać formę pisemną pod rygorem nieważności. Umowa zawarta bez zachowania pisemnej formy jest bezwzględnie nieważna i nie wywołuje określonych w niej skutków prawnych.

Co istotne, zakres zakazu konkurencji nałożonego na pracownika powinien być określony konkretnie i możliwie precyzyjnie, przez odniesienie go do określonego zbioru produktów lub usług, nie zaś do jakiejkolwiek działalności analogicznej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16.07.2014 r., II PK 266/13).

Należy jednak pamiętać, że w umowie o zakazie konkurencji pracodawca, nie może zabronić pracownikowi wykonywania wszelkiej działalności. Pracodawcy wolno bowiem zakazać pracownikowi tylko takiej aktywności, która jest konkurencyjna w stosunku do jego działalności.

Odszkodowanie

Umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy jest umową wzajemną i odpłatną. W zamian za przestrzeganie przez pracownika ustalonego w umowie zakazu konkurencji pracodawca jest zobowiązany do wypłaty odszkodowania. Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, odszkodowanie należne pracownikowi od pracodawcy nie może być niższe od 25% wynagrodzenia otrzymanego przez pracownika przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji. Odszkodowanie w takiej wysokości przysługuje pracownikowi przez cały czas trwania umowy i bez względu na to, czy pracodawca poniósł w tym czasie jakąkolwiek szkodę. Podstawą do jego ustalania musi być wynagrodzenie brutto na co wskazuje ugruntowane już w tym zakresie orzecznictwo.

Jeżeli pracodawca nie zawrze w umowie postanowienia dotyczącego obowiązku wypłaty na rzecz pracownika stosownego odszkodowania lub odszkodowanie to ustali na poziomie niższym niż 25%, umowa o zakazie konkurencji jest nadal ważna i wiąże strony. Postanowienia umowy sprzeczne z art. 1012 § 3 k.p. zostają zastąpione przez ten przepis. Ustalony zakaz konkurencji w dalszym ciągu więc obowiązuje, a pracownik uzyskuje roszczenie wobec pracodawcy o wypłatę odszkodowania w wysokości minimalnej wskazanej w ustawie, tj. w wysokości co najmniej 25% wynagrodzenia otrzymywanego przed ustaniem stosunku pracy przez okres odpowiadający okresowi obowiązywania zakazu konkurencji.

Czas trwania zakazu konkurencji

Zgodnie z regulacjami kodeksu pracy, zakaz konkurencji obejmujący okres po ustaniu zatrudnienia, przestaje obowiązywać przed upływem terminu, na jaki została zawarta umowa, w razie ustania przyczyn uzasadniających taki zakaz lub niewywiązywania się pracodawcy z obowiązku wypłaty odszkodowania. Jednakże w orzecznictwie SN przyjmuje się jednolicie, że ustanie przyczyn uzasadniających zakaz konkurencji nie powoduje rozwiązania umowy o zakazie konkurencji. Pociąga za sobą jedynie ten skutek, że pracownik zostaje zwolniony z zakazu. Wystąpienie okoliczności uzasadniających wygaśnięcie zakazu konkurencji nie stanowi zatem podstawy prawnej do zwolnienia się pracodawcy z obowiązku wypłaty byłemu pracownikowi odszkodowania.

Powyższe odnosi się jednak do ustania zakazu konkurencji na podstawie przepisów KP, a więc wówczas, gdy zawarta umowa o zakazie konkurencji po ustaniu stosunku pracy nie zawiera postanowień umożliwiających jej wcześniejsze ustanie lub rozwiązanie. Powyższe nie znajduje więc zastosowania  w sytuacji, kiedy ustanie umowy (czy zakazu) jest uregulowane w umowie o zakazie konkurencji, w której strony przewidują możliwość wystąpienia takiego skutku w następstwie jednostronnych czynności pracodawcy: odstąpienia od umowy, jej wypowiedzenia, czy też spełnienia się warunku rozwiązującego(np. wyr. SN: z 2.9.2009 r., II PK 206/08, MoPr 2010, Nr 4, s. 198; z 7.6.2011 r., II PK 322/10, Legalis; z 16.6.2011 r., III BP 2/11, OSNP 2012, Nr 13–14, poz. 174).

Czas trwania umowy

Jakkolwiek ustawodawca nie ograniczył czasu jej trwania, to umowa o zakaz konkurencji po ustaniu zatrudnienia jest umową terminową i brak terminu końcowego umowy o zakazie konkurencji skutkuje, zgodnie z art. 58 k.c., jej nieważnością. Praktyka wskazuje jednak, że umowy takie są zawierane na okres do roku, licząc od zakończenia stosunku pracy.

Ustawa przewiduje jednak przypadku, w których umowa o zakazie konkurencji przestaje obowiązywać:

  1. z upływem czasu, na jaki została zawarta,
  2. na mocy porozumienia stron,
  3. z chwilą śmierci pracownika,

Nadto jeżeli strony tak postanowią, umowa o zakazie konkurencji może przestać obowiązywać również na skutek:

  1. jej rozwiązania w drodze wypowiedzenia,
  2. skorzystania z umownego prawa odstąpienia od niej,
  3. spełnienia się warunku rozwiązującego.

We wcześniejszym orzecznictwie panowało przekonanie co do dopuszczalności wcześniejszego zakończenia obowiązywania umowy o zakazie konkurencji w zakresie zobowiązania pracodawcy do wypłaty pracownikowi odszkodowania. Obecnie jednak, za utrwalony można już uznać pogląd, zgodnie z którym, zobowiązanie wzajemne wynikające z takiej umowy może ustać nie tylko na skutek upływu czasu, na jaki została ona zawarta, lecz także na podstawie wskazanych powyżej okoliczności. (wyr. SN: z 28.3.2002 r., I PKN 6/01, OSNP 2004 Nr 5, poz. 84; z 12.2.2004 r., I PK 398/03, OSNP 2005, Nr 1, poz. 5; z 26.2.2003 r., I PK 16/02, OSNP 2004, Nr 14, poz. 239).

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    14 maja 2021
    Zakres dat:

    Rekompensata dla gmin za zmianę opodatkowania wiatraków

    Opodatkowanie elektrowni wiatrowych. Senat podjął uchwałę o przekazaniu do Sejmu projektu ustawy o wypłacie gminom rekompensaty za dochody, utracone w 2018 r. w wyniku zmiany opodatkowania budowli wchodzących w skład elektrowni wiatrowych. Projekt to inicjatywa ustawodawcza Senatu.

    MF chce usprawnić proces egzekucji wierzytelności

    Egzekucja wierzytelności publicznoprawnych. Resort finansów zamierza usprawnić proces egzekucji wierzytelności publicznoprawnych; chce m.in. uzyskiwać jak najwięcej informacji o majątku dłużników w sposób elektroniczny i zautomatyzowany - mówi dyrektor departamentu poboru podatków w Ministerstwie Finansów Arkadiusz Jedynak.

    Prawie 20 mln e-PITów za 2020 rok - nowy rekord

    e-PIT za 2020 rok. Ministerstwo Finansów poinformowało, że 19,6 mln deklaracji podatkowych PIT za 2020 r. złożono elektronicznie, z czego ponad połowę (10,1 mln) przez usługę Twój e-PIT. Tylko 2,1 mln zeznań rocznych zostało przesłanych w wersji papierowej. Dużą popularnością cieszy się cały serwis e-Urząd Skarbowy, do którego logowano się już 26,3 mln razy. Klientom e-Urzędu Skarbowego Ministerstwo Finansów i KAS udostępniły kolejną usługę – możliwość złożenia zgłoszenia aktualizacyjnego ZAP-3.

    Jak złożyć zawiadomienie ZAW-NR?

    ZAW-NR - jak złożyć zawiadomienie przez e-Urząd Skarbowy? Kto może złożyć zawiadomienie? Ile czasu ma podatnik na złożenie ZAW-NR w czasie trwania COVID-19? Jak wypełnić ZAW-NR?

    VAT od taksy notarialnej - RPO dostrzega błędną praktykę notariuszy

    VAT od taksy notarialnej. W odpowiedzi na zgłoszenie redakcji portalu INFOR.pl, Rzecznik Praw Obywatelskich wystosował 12 maja 2021 r. pismo do Prezesa Krajowej Rady Notarialnej. Zdaniem RPO powszechna praktyka doliczania podatku VAT od taksy notarialnej budzi poważne zaniepokojenie. Obowiązujące regulacje w zakresie wynagrodzenia notariusza mające bez wątpienia charakter gwarancyjny i ochronny przemawiają, w opinii RPO, przeciwko dopuszczalności doliczania do wynagrodzenia notariusza stawki podatku od towarów i usług. Rzecznik zaprezentował w piśmie do Prezesa KRN obszerną argumentację prawną opartą zarówno o obowiązujące przepisy, jak i orzecznictwo Sądu Najwyższego oraz Trybunału Sprawiedliwości UE.

    Nowy Ład - prezentacja, założenia

    Nowy Ład. Prezentacja nowego programu, czyli Nowego Ładu, zgodnie z planem nastąpi w sobotę (15 maja) - oświadczył wicepremier Jacek Sasin. Nowy Ład ma zawierać m.in. zmiany w systemie podatkowym.

    Krajowa Izba Doradców Podatkowych - nowe logo na 25-lecie

    Krajowa Izba Doradców Podatkowych (KIDP). Samorząd doradców podatkowych w Polsce świętuje swoje 25-lecie prezentując nowe logo organizacji. Nowy znak doradców został wybrany w drodze konkursu, który wygrało studio graficzne Podpunkt. Jego autorką jest Zuza Charkiewicz.

    PKPiR – co warto wiedzieć?

    KPiR – kiedy można stosować? Jak zgłosić i jak prawidłowo prowadzić KPiR? Kiedy KPiR jest nierzetelna? Kiedy struktura JPK_PKPiR na żądanie organu podatkowego? Jak wygląda KPiR?

    Data minimalnej trwałości żywności a termin przydatności do spożycia - czym się różnią?

    Data minimalnej trwałości żywności. Wielu konsumentów nie rozróżnia umieszczonych na opakowaniach produktów żywnościowych daty minimalnej trwałości żywności i terminu przydatności do spożycia. To jeden z powodów marnowania (wyrzucania) żywności, która jest nadal zdatna do spożycia. Zgodnie z unijnym prawem od końca marca 2021 roku w obrocie niekomercyjnym mogą się znaleźć produkty po upływie daty minimalnej trwałości podanej na opakowaniu. Kolejne planowane kroki w tej walce dotyczą również rozszerzenia listy produktów zwolnionych z obowiązku podawania daty minimalnej trwałości lub nawet zupełnej rezygnacji z jej podawania i pozostania tylko przy terminie przydatności do spożycia, czyli przy sformułowaniu „należy spożyć do”.

    Amazon wygrywa z Brukselą spór o podatki

    Amazon i 250 milionów euro zaległych podatków. Amazon wygrywa spór z Komisją Europejską w sprawie zapłaty zaległych podatków.

    Zmiana umowy w czasie COVID-19 – klauzula rebus sic stantibus

    Zmiana umowy w czasie COVID-19. Kodeks cywilny zawiera instrument prawny (klauzulę) zwany z łac. rebus sic stantibus, który dopuszcza możliwość ingerencji sądu w treść zawartej umowy, gdy z powodu nadzwyczajnej zmiany stosunków wykonanie umowy (spełnienie świadczenia) byłoby połączone z nadmiernymi trudnościami albo groziłoby jednej ze stron rażącą stratą, czego strony nie przewidywały przy zawarciu umowy. Jak zastosować klauzulę rebus sic stantibus z powodów wywołanych pandemią COVID-19?

    Jak odzyskać podatek od nieruchomości po wyroku TK?

    Podatek od nieruchomości. W dniu 24 lutego 2021 r. Trybunał Konstytucyjny wydał ważny dla przedsiębiorców wyrok (sygn. SK 39/19) w sprawie podatku od nieruchomości. Termin na wznowienie postępowania podatkowego już upłynął Pozostają jednak inne możliwości odzyskania zapłaconego podatku od nieruchomości w związku z tym orzeczeniem. Kogo dotyczy wyrok? Wprost: osób fizycznych i przedsiębiorców. Jednak ze względu na treść jego uzasadnienia i użyte przez sąd sformułowanie ma również zastosowanie do „innych podmiotów prowadzących działalność gospodarczą.”

    Czy ulga termomodernizacyjna obejmuje wydatki na dom w budowie?

    Ulga termomodernizacyjna. Wydatki poniesione w budynku mieszkalnym jednorodzinnym będącym w budowie nie mogą być uwzględniane w ramach ulgi. Dlaczego?

    PIT złożony po terminie - zasady, skutki, ulgi, odsetki, czynny żal

    PIT złożony po terminie. Na podstawie ustawy o PIT podatnicy są obowiązani składać zeznanie podatkowe o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) w roku podatkowym (w tym PIT-36, PIT-36L, PIT-37, PIT-38, PIT-39), w terminie od 15 lutego do 30 kwietnia roku następującego po roku podatkowym. Zeznania złożone przed początkiem terminu uznaje się za złożone w 15 lutego roku następującego po roku podatkowym. Wyjątkami są tu deklaracja PIT-16A i deklaracja PIT-19A (składane do końca stycznia - a w 2021 roku wyjątkowo do 1 lutego) oraz zeznanie ryczałtowców PIT-28 (składanie od 15 lutego do końca tego miesiąca - w 2021 r. wyjątkowo do 1 marca 2021 r.).

    Brakuje specjalistów od Przemysłu 4.0

    Przemysł 4.0 - największym problemem jest tu nie COVID-19, a brak dostępu do kadr wykwalifikowanych we wdrażaniu rozwiązań nowoczesnego przemysłu. Już przed pandemią ich brakowało, a teraz praktycznie zniknęli z rynku - alarmują eksperci.

    Tarcza PFR 1.0 - umorzone subwencje bez podatku

    Tarcza Finansowa PFR 1.0. Firmy, którym Polski Fundusz Rozwoju umorzy subwencję, nie będą musiały płacić od umorzonej kwoty podatku – przyznał rząd w aktualizacji programu konwergencji. Zdaniem ekspertów nie trzeba też będzie korygować kosztów uzyskania przychodów.

    Otwarcie gospodarki - MŚP potrzebują gotówki

    Otwarcie gospodarki. W 2020 roku majowe zdejmowanie zakazów gospodarczych zwiększyło liczbę faktur wystawianych przez MŚP o 30%. Zanim jednak przelewy wpłynęły na konta, przedsiębiorcy znaleźli się w martwym punkcie. – w tym roku biznes też błaga o pieniądze. Znoszenie obostrzeń powoduje gwałtowny wzrost zapotrzebowania przedsiębiorców na finansowanie – firmy potrzebują gotówki, żeby wystartować.

    Lokalna dokumentacja cen transferowych – co warto wiedzieć?

    Lokalna dokumentacja cen transferowych. Kiedy należy przygotować lokalną dokumentację cen transferowych? Jakie elementy składowe powinna zawierać?

    Nowoczesny księgowy - co to znaczy?

    Nowoczesny księgowy. Jeszcze pod koniec XX. wieku osoba wykonująca zawód księgowego kojarzyła się przede wszystkim z zapracowaną starszą panią w okularach, liczącą coś na kalkulatorze i alergicznie reagującą na kolejnych petentów. Ponad ćwierć wieku temu dział księgowości w firmach nie miał nawet większego znaczenia, aż do 1994 roku i momentu ogłoszenia ustawy o rachunkowości. Dziś stereotyp nudnej księgowej jest już dawno nieaktualny, a na taką ścieżkę kariery coraz częściej decydują się także panowie - z danych CashDirector SA. wynika, że już 37% pracowników to mężczyźni, natomiast 63% to kobiety. Różnica ta zmniejsza się z roku na rok.

    Podział majątku wspólnego małżonków a podatek

    Podział majątku wspólnego małżonków a podatek. Małżonkowie, którzy dokonują podziału małżeńskiego majątku wspólnego (tzw. ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej) mają wątpliwości, czy od tego podziału muszą zapłacić podatek.

    System e-TOLL. Ulga podatkowa na urządzenia lokalizacyjne

    Ulga podatkowa na urządzenia lokalizacyjne (e-TOLL). Resort finansów proponuje przewoźnikom ulgę podatkową dotyczącą urządzeń lokalizacyjnych wykorzystywanych w nowym systemie poboru opłat drogowych e-TOLL.

    Uczestnictwo w strukturze cash poolingu – skutki w VAT

    Cash pooling a VAT. Czym jest cash pooling? Jakie skutki na gruncie przepisów dot. VAT wywołuje uczestnictwo w strukturze cash poolingu?

    Rozliczenie straty podatkowej w CIT – zmiany od 2021 roku

    Rozliczenie straty podatkowej. Rok 2021 przyniósł zmiany w zakresie podatkowego rozliczenia starty. Z jednej strony, dzięki przepisom tarcz antykryzysowych, podatnicy mogą rozliczyć stratę za 2020 rok z dochodem osiągniętym w 2019 r. Z drugiej, nowelizacja ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych przyniosła ograniczenie w możliwości rozliczenia straty przy tzw. połączeniu odwrotnym spółek.

    Stypendia sportowe z wynagrodzeniem - obowiązki ZUS

    ZUS. Umowa o pracę i stypendia sportowe, a obowiązki wynikające z ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych – w świetle orzeczenia NSA.

    Gwarancje finansowe dla leasingu - korzystne finansowanie dla MŚP

    Leasing. Bank Gospodarstwa Krajowego (BGK) podpisał umowę z Paneuropejskim Funduszem Gwarancyjnym. Dotyczy ona nowej portfelowej linii gwarancyjnej leasingu z regwarancją udzielaną przez Europejski Fundusz Inwestycyjny (EFI). Łączny limit gwarancji to 4,5 mld zł. Oznacza to możliwość realizacji finansowania dla polskich małych i średnich przedsiębiorstw (MŚP) do 5,6 mld zł.