| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Postępowanie podatkowe i KKS > Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. III

Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. III

Jakie są etyczne granice działań pełnomocników profesjonalnych w sprawach podatkowych i karnoskarbowych? Jak określać granice prawidłowego reprezentowania interesów klienta wobec działania mogącego wypełnić znamiona pomocnictwa, podżegania a nawet sprawstwa kierowniczego w przestępstwach karnoskarbowych?

Podsumowanie

Etyczne granice działań pełnomocników profesjonalnych w sprawach podatkowych i karnoskarbowych wyznaczone są przez kodeksy etyczne obowiązujące dla danego pełnomocnika, czyli Kodeks Etyki Radcy Prawnego, Zbiór Zasad Etyki Adwokackiej i Godności Zawodu oraz Zasad Etyki Doradców Podatkowych. Powyższe kodeksy i obowiązek ich stosowania mają stanowić gwarancję prawidłowego reprezentowania interesów klientów. Dodatkowo wynikają one z faktu, iż radca prawny, adwokat i doradca podatkowy to zawody zaufania publicznego, które do swojej działalności wymagają zaufania zarówno w aspekcie publicznym jak i w indywidualnej relacji profesjonalisty z jego klientem, co wynika ze szczególnego, bardzo osobistego charakteru dóbr, które powinny chronić.

Przekroczenie etycznych granic prawidłowego reprezentowania interesów klienta może rodzić po stronie profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzialność dyscyplinarną, cywilną, karnoskarbową a nawet karną. Zależy to od charakteru normy, która została naruszona. Profesjonalny pełnomocnik z tytułu podejmowanych działań na rzecz klienta może odpowiadać za sprawstwo kierownicze, podżeganie lub pomocnictwo do przestępstwa skarbowego, co wynika z roli profesjonalnego pełnomocnika. W skrajnych przypadkach, podejmowane działania przez te osoby mogą wypełnić znamiona czynów zabronionych zagrożonych sankcją przewidzianą w kodeksie karnym tj. czynów z art. 271 k.k.39, art. 286 k.k.40 czy art. 299 k.k.41

Ważne!

Przekroczenie etycznych granic prawidłowego reprezentowania interesów klienta może rodzić po stronie profesjonalnego pełnomocnika odpowiedzialność dyscyplinarną, cywilną, karnoskarbową a nawet karną. Zależy to od charakteru normy, która została naruszona.

Pomimo istnienia ogólnego mechanizmu kontroli nieetycznych działań profesjonalnych pełnomocników w postaci sądownictwa dyscyplinarnego, w przypadku spraw podatkowych mechanizm ten może okazać się nieskuteczny. Wynika to z charakteru spraw podatkowych, gdzie z reguły naruszenie norm etycznych przez profesjonalnego pełnomocnika jest bądź inspirowane przez klienta bądź odbywa się za jego zgodą. Tym samym klient nie czuje się pokrzywdzony z tytułu tych działań a wręcz wydają się mu one korzystne. Nie ma więc on powodu do informowania właściwych organów samorządu profesjonalnego pełnomocnika o naruszeniu przez tego pełnomocnika obowiązujących go norm etycznych.

Na pierwszy rzut oka może się więc wydawać, iż sytuacja profesjonalnych pełnomocników jest niekorzystna w porównaniu z innymi „doradcami”, którzy mogą również świadczyć na rzecz klientów usługi dotyczące zmniejszenia obciążeń publicznoprawnych w tym zwłaszcza podatków. Tych drugich nie wiążą bowiem żadne zapisy kodeksów etycznych a podlegają jedynie ogólnym przepisom prawa przez co ich działania mogą wydawać się bardziej elastyczne z perspektywy klienta. Jednakże wbrew temu pierwszemu wrażeniu istnienie kodeksów etycznych dla poszczególnych profesjonalnych pełnomocników jest korzystne dla tych pełnomocników. To właśnie kodeksy etyczne i wynikające z nich normy etyczne są tym co odróżnia profesjonalnego pełnomocnika od innych „doradców”. Obowiązywanie norm etycznych profesjonalnego pełnomocnika oznacza, iż klient korzystający z usług takiego profesjonalnego pełnomocnika ma prawo oczekiwać wysokiego standardu tych usług i że usługa zostanie wykonana uczciwie, profesjonalnie oraz z uwzględnieniem jego interesów. Tym samym obowiązujące kodeksy etyczne są w istocie gwarantem jakości usług świadczonych przez profesjonalnych pełnomocników i są czytelną informacją dla klienta jakiej jakości usługi może się spodziewać. Dodatkowo kodeksy etyczne mają za zadanie ujednolić, ustandaryzować jakość usług świadczonych przez danych profesjonalnych pełnomocników co również jest w interesie samych profesjonalnych pełnomocników i ma się przyczynić do pozytywnego postrzegania profesjonalnych pełnomocników w oczach klientów oraz społeczeństwa.

W tym miejscu należy zwrócić uwagę, iż co prawda profesjonalny pełnomocnik ma w postępowaniu karnoskarbowym jako obrońca obowiązek działania na korzyść klienta jednakże obowiązek ten nie oznacza, iż profesjonalny pełnomocnik może i powinien podejmować każdy rodzaj czynności, które są korzystne dla jego klienta. Przede wszystkim, profesjonalny pełnomocnik nie powinien podejmować czynności, które byłyby sprzeczne z prawem a które mogłyby wypełniać znamiona matactwa. Nie powinien on zwłaszcza podejmować działań mających na celu zmianę zeznań świadków lub wyjaśnień oskarżonych w prowadzonym postępowaniu karnoskarbowym lub też działań mających na celu ukrycie, stworzenie lub zniszczenie dowodów takich jak np. dokumenty księgowe lub zeznania podatkowe. W przypadku zaś zaistnienia sytuacji, w której klient wyraźnie informuje profesjonalnego pełnomocnika o chęci popełnienia przestępstwa skarbowego, ten profesjonalny pełnomocnik powinien poinformować klienta o ryzykach związanych z popełnieniem przestępstwa i próbować odwieść go od tego pomysłu. W przypadku braku efektów, profesjonalny pełnomocnik nie powinien odgrywać jakiejkolwiek roli w popełnieniu tego czynu. Z drugiej strony, stosowanie do treści art. 240 § 1 k.k.42 pełnomocnik profesjonalny nie ma prawnego obowiązku zawiadomienia organów ścigania o chęci popełnienia takiego przestępstwa. Powyższe wynika również z zasady lojalności i zaufania wynikającej z kodeksów etycznych profesjonalnych pełnomocników.


Podyskutuj o tym na naszym FORUM

_______________________________

30 E. Puławska: „Pojęcie winy w Kodeksie karnym skarbowym a odpowiedzialność doradców podatkowych”, Monitor Podatkowy 2002, nr 3.

31 Wyrok SN z 20 lutego 1997 r., sygn.. V KKN 188/96, Prokuratura i Prawo Nr 5/1998, poz. 98.

32 Rw 16/76, OSNKW Nr 4–5/1976, poz. 63.

33 Por. glosa K.Buchały, OSPiKA Nr 1/1977, s. 19 i nast.

34 Por. postanowienie Sądu Najwyższego z 18 grudnia 2008 r., sygn.WZ 73/2008, wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 1 września 2009 r., sygn.. II AKa 246/2009.

35 Por. D. Świecki (red.): „Kodeks postępowania karnego. Komentarz”, Komentarz do art. 258 k.p.k., Lexis.

36 Zob. P. Kardas (w): „Kodeks karny. Część szczególna. Komentarz pod red. A. Zolla”, t. III, s. 279-280.

37 T. Grzegorczyk: „Doradca podatkowy jako szczególny podmiot odpowiedzialności karnej skarbowej”.

38 OSNKW 2006, z. 6, poz. 45.

39 Art. 271 k.k.
§ 1. Funkcjonariusz publiczny lub inna osoba uprawniona do wystawienia dokumentu, która poświadcza w nim nieprawdę co do okoliczności mającej znaczenie prawne, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
§ 2. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie albo karze ograniczenia wolności.
§ 3. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 w celu osiągnięcia korzyści majątkowej lub osobistej, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.

40 Art. 286 k.k.
§ 1. Kto, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadza inną osobę do niekorzystnego rozporządzenia własnym lub cudzym mieniem za pomocą wprowadzenia jej w błąd albo wyzyskania błędu lub niezdolności do należytego pojmowania przedsiębranego działania, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Tej samej karze podlega, kto żąda korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy.
§ 3. W wypadku mniejszej wagi, sprawca podlega grzywnie, karze ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do lat 2.
§ 4. Jeżeli czyn określony w § 1-3 popełniono na szkodę osoby najbliższej, ściganie następuje na wniosek pokrzywdzonego.

41 Art. 299 k.k.
§ 1. Kto środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, prawa majątkowe lub inne mienie ruchome lub nieruchomości, pochodzące z korzyści związanych z popełnieniem czynu zabronionego, przyjmuje, przekazuje lub wywozi za granicę, pomaga do przenoszenia ich własności lub posiadania albo podejmuje inne czynności, które mogą udaremnić lub znacznie utrudnić stwierdzenie ich przestępnego pochodzenia lub miejsca umieszczenia, ich wykrycie, zajęcie albo orzeczenie przepadku, podlega karze pozbawienia wolności od 6 miesięcy do lat 8.
§ 2. Karze określonej w § 1 podlega, kto będąc pracownikiem lub działając w imieniu lub na rzecz banku, instytucji finansowej lub kredytowej lub innego podmiotu, na którym na podstawie przepisów prawa ciąży obowiązek rejestracji transakcji i osób dokonujących transakcji, przyjmuje, wbrew przepisom, środki płatnicze, instrumenty finansowe, papiery wartościowe, wartości dewizowe, dokonuje ich transferu lub konwersji, lub przyjmuje je w innych okolicznościach wzbudzających uzasadnione podejrzenie, że stanowią one przedmiot czynu określonego w § 1, lub świadczy inne usługi mające ukryć ich przestępne pochodzenie lub usługi w zabezpieczeniu przed zajęciem.
§ 3. (uchylony).
§ 4. (uchylony)
§ 5. Jeżeli sprawca dopuszcza się czynu określonego w § 1 lub 2, działając w porozumieniu z innymi osobami, podlega karze pozbawienia wolności od roku do lat 10.
§ 6. Karze określonej w § 5 podlega sprawca, jeżeli dopuszczając się czynu określonego w § 1 lub 2, osiąga znaczną korzyść majątkową.
§ 7. W razie skazania za przestępstwo określone w § 1 lub 2, sąd orzeka przepadek przedmiotów pochodzących bezpośrednio albo pośrednio z przestępstwa, a także korzyści z tego przestępstwa lub ich równowartość, chociażby nie stanowiły one własności sprawcy. Przepadku nie orzeka się w całości lub w części, jeżeli przedmiot, korzyść lub jej równowartość podlega zwrotowi pokrzywdzonemu lub innemu podmiotowi.
§ 8. Nie podlega karze za przestępstwo określone w § 1 lub 2, kto dobrowolnie ujawnił wobec organu powołanego do ścigania przestępstw informacje dotyczące osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa oraz okoliczności jego popełnienia, jeżeli zapobiegło to popełnieniu innego przestępstwa; jeżeli sprawca czynił starania zmierzające do ujawnienia tych informacji i okoliczności, sąd stosuje nadzwyczajne złagodzenie kary.

42 Art. 240 k.k.
§ 1. Kto, mając wiarygodną wiadomość o karalnym przygotowaniu albo usiłowaniu lub dokonaniu czynu zabronionego określonego w art. 118, 118a, 120-124, 127, 128, 130, 134, 140, 148, 163, 166, 189, 252 lub przestępstwa o charakterze terrorystycznym, nie zawiadamia niezwłocznie organu powołanego do ścigania przestępstw, podlega karze pozbawienia wolności do lat 3.
§ 2. Nie popełnia przestępstwa określonego w § 1, kto zaniechał zawiadomienia, mając dostateczną podstawę do przypuszczenia, że wymieniony w § 1 organ wie o przygotowywanym, usiłowanym lub dokonanym czynie zabronionym; nie popełnia przestępstwa również ten, kto zapobiegł popełnieniu przygotowywanego lub usiłowanego czynu zabronionego określonego w § 1.
§ 3. Nie podlega karze, kto zaniechał zawiadomienia z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jemu samemu lub jego najbliższym.

reklama

Aktualizacja: 04.02.2015

Ekspert:

Russell Bedford Poland Sp. z o.o.

Grupa doradcza Russell Bedford jest członkiem międzynarodowej sieci niezależnych firm doradczych Russell Bedford International, zrzeszających prawników, audytorów, doradców podatkowych, księgowych, finansistów oraz doradców biznesowych. Russell Bedford doradza klientom w ponad 90 krajach na całym świecie. Grupa posiada ponad 290 biur i zatrudnia ok. 7.000 profesjonalnych doradców.

Zdjęcia

Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. III /Fotolia
Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. III /Fotolia

E-urząd Cyfrowe usługi publiczne. Poradnik dla administracji i przedsiębiorców (książka)79.00 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Kancelaria Prawno-Rachunkowa "Kliman-Rola"

Nasza Kancelaria oferuje doradztwo prawne osobom fizycznym oraz zapewnia obsługę prawną przedsiębiorstw, spółdzielni i wspólnot mieszkaniowych, fundacji i stowarzyszeń.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »