Prof. Modzelewski: Faktura wystawiona w KSeF nie jest „wprowadzona do obrotu prawnego”. To tylko dokument wewnętrzny wystawcy

• Kiedy faktura ustrukturyzowana może być wystawiona
• 3 grupy adresatów faktur
• Faktury ustrukturyzowane to dokumenty wewnętrzne wystawcy
• Każda faktura VAT możne być wystawiona w formie papierowej, elektronicznej i ustrukturyzowanej

Kiedy faktura ustrukturyzowana może być wystawiona

Przypomnę, że ów dokument może być „wystawiony” (w sensie prawnopodatkowym) tylko wtedy, jeśli ktoś mający NIP wypełnił poprawnie formularz XML (w sensie technicznym – może przecież sam wpisać dowolne bzdury) i zalogował się do KSeF, wysłał go skutecznie do tego portalu, a ów portal nadał temu dokumentowi wewnętrzny numer identyfikacyjny. I to wszystko: od tej chwili jest on „fakturą” w rozumieniu art. 2 pkt 32a ustawy o VAT. Czyli jest to tylko rejestracja dowolnie błędnych informacji w ministerialnym portalu. Oficjalnie powtarzany jest pogląd, że również w tym samym momencie dowolnie wybrany przez wystawcę tego dokumentu adresat faktury jakoby ex lege „OTRZYMAŁ” ten dokument, mimo że obiektywnie większość podmiotów, w tym wszystkie osoby fizyczne, nie ma nawet prawnych możliwości dostępu do KSeF (nie ma NIP, podobnie jak podmioty zagraniczne).

3 grupy adresatów faktur

Adresatów tych faktur można podzielić na trzy grupy:
1) podmioty posiadające NIP, które posługują się tym numerem w relacjach z wystawcą faktury,
2) podmioty, które posiadają NIP, lecz nie posługują się nim w tych relacjach,
3) podmioty nie posiadające NIP.

W stosunku do grupy drugiej i trzeciej owo wystawianie faktury ustrukturyzowanej jest zdarzeniem nie wywołującym jakichkolwiek skutków faktycznych i prawnych - po prostu jest to nieskuteczne, a faktura ta na pewno „nie została wprowadzona do obrotu prawnego” w żadnym tego słowa znaczeniu.

W stosunku do grupy pierwszej można postawić tezę, że adresat powinien wiedzieć, że może być na niego wystawiona faktura ustrukturyzowana, ale z żadnego przepisu ustawy to nie wynika, bo nie ma on obowiązku „zaglądania” do KSeF. Na pewno z momentem jej „wystawienia” nie następuje jej „otrzymanie”. Co prawda ten pogląd jest lansowany przez czynniki oficjalne, ale jest on prawnie błędny.

Dam prosty przykład: czy jeśli ktoś wystawi fakturę na dowolnie wybrany podmiot posiadający NIP bez jego wiedzy i zgody, to czy ów nieświadomy adresat „otrzymał” tę fakturę i w dodatku została ona „wprowadzona do obrotu prawnego”? A gdy ów dowcipniś napisze na tej fakturze termin płatności np. 15 dni od dnia jej wirtualnego „otrzymania”, to na adresacie ciąży dług i biegnie termin płatności? Bzdury.

Faktury ustrukturyzowane to dokumenty wewnętrzne wystawcy

Można nawet postawić tezę, że wszystkie faktury ustrukturyzowane, a na pewno adresowane do podmiotów z grupy 2) i 3), są ex lege dokumentami wewnętrznymi wystawcy, czyli z istoty nigdy nie będą w obrocie prawnym. Spostrzegł to ustawodawca, który w art. 106gb ust. 4 tej ustawy wskazał ich „udostępnienie w sposób uzgodniony z nabywcą”. Czyli w obrocie prawnym jest dopiero owo „udostępnienie”, czyli w sensie materialnym i prawnym zupełnie inny dokument.

Każda faktura VAT możne być wystawiona w formie papierowej, elektronicznej i ustrukturyzowanej

Na koniec podzielę się pewnym spostrzeżeniem o charakterze ogólnym. Są trzy postacie faktury VAT: papierowa, elektroniczna i ustrukturyzowana. Czy jedna postać wyklucza drugą? Nie: każda faktura może być wystawiona we wszystkich postaciach, w dodatku w dowolnej ilości egzemplarzy. To wynika wprost z treści przepisów ustawy o VAT.

prof. dr hab. Witold Modzelewski