Zwolnienia podatkowe przy darowiznach

Podatek od spadków i darowizn

Kwestia darowizn jest na tyle szeroka, że ustawodawca postanowił uregulować ją w oddzielnym akcie prawnym - jest to ustawa z 28 lipca 1983 roku o podatku od spadków i darowizn. Zgodnie z nią, nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy na terytorium Rzeczpospolitej Polskiej tytułem darowizny, podlega tak zwanemu podatkowi od spadków i darowizn.

Obowiązek podatkowy powstaje w określonym momencie czasu, a w przypadku nabycia w drodze darowizny, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą złożenia przez darczyńcę odpowiedniego oświadczenia:

• jeżeli taka forma jest wymagana, to z chwilą złożenia oświadczenia w formie aktu notarialnego;
• jeżeli zawarcie umowy nie wymaga aktu notarialnego - z chwilą spełnienia przyrzeczonego świadczenia.

W samej ustawie przewidziano jednak szereg wyjątków (wyłączeń), określających, które darowizny nie podlegają podatkowi. Zostały podzielone na dwie kategorie:

• Wyłączenia przedmiotowe (jaka darowizna, na jaki cel, itp.);
• Wyłączenia podmiotowe (jakie podmioty, osoby, grupy osób itp.).

Wyłączenia przedmiotowe

Podatkowi nie podlega:

1. nabycie własności rzeczy ruchomych lub praw majątkowych na terenie RP, jeżeli w dniu nabycia ani nabywca ani darczyńca nie były obywatelami polskimi oraz nie mieli miejsca stałego pobytu (lub siedziby) w Polsce;
2. nabycie w drodze darowizny praw autorskich, pokrewnych, praw do projektów wynalazczych, znaków towarowych, wzorów zdobniczych i wierzytelności z tych praw;

Zwalnia się od podatku:

1. pomoc de minimis w rolnictwie, czyli nabycie gruntów stanowiących gospodarstwo rolne (wraz z częściami składowymi - drzewami i roślinami), pod warunkiem, że w wyniku nabycia zostanie utworzone lub powiększone gospodarstwo rolne, a powierzchnia gospodarstwa rolnego utworzonego lub powstałego w wyniku powiększenia będzie nie mniejsza niż 11 ha
   i nie większa niż 300 ha oraz gospodarstwo to będzie prowadzone przez nabywcę przez okres co najmniej 5 lat od dnia nabycia oraz nabycie praw do wkładów spółdzielni rolniczej, kółek rolniczych i wkładów spółdzielni rolników;
2. nabycie pieniędzy lub rzeczy przez osobę I grupy podatkowej w wysokości do 9637 zł od jednego darczyńcy lub 19 274 złotych od wielu darczyńców w okresie 5 lat od daty pierwszej darowizny - jeżeli obdarowany przeznaczy w ciągu 12 miesięcy te środki na wkład budowlany, mieszkaniowy, budowę domu lub nabycie lokalu mieszkalnego albo spłatę kredytu zabezpieczonego hipoteką;
3. nabyte darowizną prawa do rachunku oszczędnościowo - kredytowego przez osobę we wspólnym pożyciu małżeńskim z posiadaczem rachunku oszczędnościowo-kredytowego
   w kasie mieszkaniowej - jeżeli zostaną przeznaczone na cele mieszkaniowe;
4. nabycie przez rolnika pojazdów rolniczych i maszyn pod warunkiem, że w ciągu 3 lat od daty otrzymania nie zostaną przez nabywcę sprzedane lub darowane;
5. nabycie przez rodzinę zastępczą lub rodzinny dom dziecka pieniędzy lub rzeczy, pod warunkiem, że w ciągu 12 miesięcy zostaną przeznaczone na cele związane bezpośrednio
   z sprawowaniem pieczy zastępczej.

Wyłączenia podmiotowe

Ustawodawca zwolnił od podatku nabycie własności lub praw majątkowych przez:

• małżonka;
• zstępnych;
• wstępnych;
• pasierba;
• rodzeństwo;
• ojczyma;
• macochę;

pod warunkami:

1. zgłoszą nabycie właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego, w terminie maksymalnym do 6 miesięcy od dnia powstania obowiązku podatkowego;
2. w przypadku nabycia środków pieniężnych, a wartość majątku nabytego łącznie od tej samej osoby w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym nastąpiło ostatnie nabycie, doliczona do wartości rzeczy / praw majątkowych nabytych ostatnio przekracza kwotę zwolnienia - gdy podatnicy udokumentują otrzymanie dowodem przekazania na rachunek płatniczy nabywcy, na jego rachunek, inni niż płatniczy, w banku lub spółdzielczej kasie oszczędnościowo - kredytowej lub przekazem pocztowym.

Obowiązkowe zgłoszenia nie dotyczą sytuacji, gdy:

1. wartość nabycia nie przekracza kwot zwolnienia;
2. nabycie następuje na podstawie aktu notarialnego.

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Podsumowanie

Ustawodawca przewidział pewną wolność podatników w rozporządzaniu swoim majątkiem, również pod tytułem darmym – na przykład darowizną. Stara się kreować katalog sytuacji oraz krąg podmiotów, dla których darowizna będzie zwolniona z podatku. Dotyczy to przede wszystkim operacji dokonywanych w ramach rodziny. Należy jednak pamiętać, że, aby skorzystać z większości zwolnień, należy dokonać odpowiednich formalności - w tym odpowiednich zwolnień. Zaniechanie takich obowiązków może spowodować obowiązek naliczenia oraz zapłaty podatku.