REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Podatkowe aspekty działu spadku

e-file sp. z o.o.
Producent aplikacji, które upraszczają rozliczenia, księgowość i kontakty z urzędami
Podatkowe aspekty działu spadku
Podatkowe aspekty działu spadku

REKLAMA

REKLAMA

Polskie prawo spadkowe jest dość skomplikowane. Dodatkowo w większości przypadków, do spadkobrania dochodzi na postawie przepisów ustawy, ponieważ zmarły nie zostawia testamentu. Niejednokrotnie do spadku powołanych jest więcej spadkobierców, niż jeden. W takim wypadku, jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, następuje tak zwana „wspólność majątku spadkowego”. Stosuje się do niej zasady i przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, z odpowiednimi różnicami wynikającymi z prawa spadkowego. W dużym uproszczeniu polega ona jednak na tym, że spadkobiercy nabywają prawa do określonych nieruchomości, czy przedmiotów wspólnie – co do każdej rzeczy, stając się przymusowymi współwłaścicielami każdej z nich.
rozwiń >

Czynności działu spadku

Bycie współwłaścicielem często jest niepraktyczne czy niewygodne, nawet dla osób bliskich – takich jak na przykład rodzeństwo po śmierci rodziców.

REKLAMA

REKLAMA

Przykład praktyczny:

Po śmierci spadkodawcy (rodzica) w skład spadku wchodzą dwie nieruchomości – mieszkanie w centrum dużego miasta o wartości 800 000 zł, dom pod miastem o wartości 780 000 zł oraz pieniądze odłożone na rachunku bankowym 810 000 zł. Po zmarłym dziedziczą trzy córki, na zasadach ustawowych. Ponieważ wartość elementów jest podobna, siostry chciały by się podzielić tak, aby jedna otrzymała mieszkanie, druga dom, a trzecia pieniądze.

W takim wypadku każda z córek na podstawie prawa spadkowego ma w uproszczeniu prawo do 1/3 mieszkania, 1/3 domu oraz 1/3 pieniędzy. To nie jest rozwiązanie dla nich wygodne, dlatego właśnie w takich sytuacjach ustawodawca przewidział możliwość tak zwanego „działu spadku”.

REKLAMA

Istnieją dwie formalne drogi przeprowadzenia działu spadku: umowa lub postanowienie sądu. Wybór należy do zainteresowanych spadkobierców. Z praktycznego punktu widzenia, umowa będzie możliwa tylko w wypadkach zgody pomiędzy spadkobiercami, co do porozumienia o dziale. W przypadku jeżeli do spadku należy nieruchomość, umowa taka powinna zostać sporządzona przed notariuszem, w formie aktu notarialnego. Jeżeli do spadku należy natomiast przedsiębiorstwo, umowa powinna odpowiadać formie pisemnej, z podpisami notarialnie poświadczonymi.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Jedną z czynności, której mogą dokonać spadkobiercy, jest tak zwany "Dział spadku". Czyli w dużym uproszczeniu podział spadku pomiędzy konkretne osoby, tak aby uzyskały one wyłączność prawa do konkretnych przedmiotów czy nieruchomości.

Podatkowe aspekty działu spadku

Na etapie otrzymania spadku spadkobiercy wiedzą, że muszą odpowiednio zgłosić spadek do organów podatkowych (urzędu skarbowego), uiszczają również odpowiednie zobowiązania podatkowe - na przykład u notariusza. Następnie, bardzo często mija jakiś czas i dochodzi do kolejnej czynności – czyli działu spadku, często znów w formie aktu notarialnego. Zwykle w tym miejscu zaczynają się pytania – czy Dział spadku jest opodatkowany? Czy dotyczy go podatek od spadków i darowizn? Co z podatkiem od czynności cywilnoprawnej? Wreszcie - co z podatkiem dochodowym?

Podatek od spadków i darowizn

Wyciąg z przepisów

USTAWA z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn

Art.  1. 

1. Podatkowi od spadków i darowizn, zwanemu dalej "podatkiem", podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:

1)  dziedziczenia, zapisu zwykłego, dalszego zapisu, zapisu windykacyjnego, polecenia testamentowego;

2)  darowizny, polecenia darczyńcy;

3)  zasiedzenia;

4)  nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

5)  zachowku, jeżeli uprawniony nie uzyskał go w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny lub w drodze dziedziczenia albo w postaci zapisu;

6)  nieodpłatnej: renty, użytkowania oraz służebności.

Zgodnie z art. 1, określającym zakres opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn, czynność działu spadku nie została wymieniona wprost jako opodatkowana. Należy jednak zauważyć, że w przypadku działu spadku, może dojść do nieodpłatnego zniesienia współwłasności (art. 1 ust. 1 pkt. 4.), a takie zniesienie współwłasności już powinno być przedmiotem opodatkowania. Ustawa jednak w dalszych artykułach przewiduje wyjątki - w szczególności nabycia praw majątkowych w I grupie podatkowej, w przypadku zniesienia współwłasności.

Wyciąg z przepisów

USTAWA z dnia 28 lipca 1983 r. o podatku od spadków i darowizn
Art.  4 ust. 1 pkt. 15

nabycie przez osoby zaliczone do I grupy podatkowej własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności;

Potwierdzenie tego toku rozumowania znalazło się również w interpretacji indywidualnej Dyrektora Izby Skarbowej w Katowicach, z dnia 11 kwietnia 2016r., o numerze IBPB-2-1/4515-42/16/DP:

Mając na uwadze przywołane przepisy podzielić należy stanowisko Wnioskodawczyni, iż nie będzie obciążona podatkiem od spadków i darowizn w związku z ww. nabyciem. Przy czym wskazać należy, iż nabycie w części przypadającej tytułem działu spadku, jako czynność niewymieniona w zamkniętym katalogu określonym w art. 1 ustawy o podatku od spadków i darowizn, nie podlega w ogóle regulacjom ustawy o podatku od spadków i darowizn.

Przechodząc do kwestii nabycia ww. nieruchomości (lokalu A i B) w drodze nieodpłatnego zniesienia współwłasności wskazać należy, iż z uwagi na fakt, że zostało ono dokonane pomiędzy osobami zaliczanymi do I grupy podatkowej, przedmiotowe nabycie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania podatkiem od spadków i darowizn na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 15 ww. ustawy. W związku z powyższym z tytułu przedmiotowego nabycia na Wnioskodawczyni nie ciąży obowiązek podatkowy w podatku od spadków i darowizn. Tym samym Wnioskodawczyni nie ma obowiązku składania zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych (SD-Z2) ani zeznania o nabyciu własności rzeczy i praw majątkowych (SD-3).

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Polecamy: INFORLEX Biznes

Podatek od czynności cywilnoprawnych

Ustawa z dnia 9 września 2000 roku określa, że czynności podziału działu spadku należą do katalogu czynności opodatkowanych, ale w określonym zakresie.

Wyciąg z przepisów:

Art.  1.  [Zakres opodatkowania]

1.               Podatkowi podlegają:

f) umowy o dział spadku oraz umowy o zniesienie współwłasności - w części dotyczącej spłat lub dopłat,

Tutaj ustawodawca stwierdził, że podatkowi będą podlegać tylko takie czynności, przy której jednocześnie dokonano spłaty lub dopłaty.

Przykład praktyczny:

Po śmierci spadkodawcy (rodzica) w skład spadku wchodzą dwie nieruchomości – mieszkanie w centrum dużego miasta o wartości 500 000 zł, dom pod miastem o wartości 800 000 zł. Po zmarłym dziedziczą dwie córki, na zasadach ustawowych. Ponieważ wartość elementów jest różna córka, która otrzymuje dom ma spłacić drugą córkę – spłacając jej 150 000 zł, tak aby każda otrzymała majątek wart 650 000 zł (razem).

W takim wypadku dojdzie do konieczności opodatkowania czynności w wysokości spłaty czyli 150 000 zł.

W przypadku czynności dokonywanych w formie aktu notarialnego Notariusz powinien pouczyć strony o podatku oraz pobrać odpowiednią kwotę podatku.

Nieodpłatne podziały (nawet jeżeli nie są równe) nie będą podlegać opodatkowaniu. Takie zdanie wyraził również Dyrektor Izby Skarbowej z Bydgoszczy, w interpretacji indywidualnej z dnia 16 maja 2011 roku, ITPB2/436-24/11/MK:

Z treści wniosku wynika, iż na skutek działu spadku dokonanego w formie aktu notarialnego Wnioskodawczyni nabędzie od kuzynki przynależący jej udział w spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, wobec czego zostanie jedynym właścicielem tegoż prawa. Powyższa czynność prawna zostanie dokonana bez spłat.

Wskazać zatem należy, iż planowany dział spadku nie będzie podlegał opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych na podstawie art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. f) ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, bowiem nie będzie wiązał się z obowiązkiem dokonania spłaty na rzecz drugiego spadkobiercy.


Podatek dochodowy

Ostatnią analizowaną kwestią jest ewentualna konieczność zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych. W tej kwestii podstawowym źródłem prawa będzie ustawa z dnia 26 lipca 1991 r., o podatku dochodowym od osób fizycznych. Podobnie jak w powyższych ustawach i tutaj Ustawodawca przewidział odpowiednie zwolnienia przedmiotowe i podmiotowe, pozwalające uniknąć zobowiązania podatkowego. Zgodnie z art. 21 ust. 1 pkt. 125, wolne od podatku są nieodpłatne świadczenia, otrzymane od odpowiednich osób, w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn.

Wyciąg z przepisów:

Art.  21.  [Zwolnienia przedmiotowe]

1.               Wolne od podatku dochodowego są:

wartość świadczeń w naturze i innych nieodpłatnych świadczeń, obliczona zgodnie z art. 11 ust. 2-2b, otrzymanych od osób zaliczonych do I i II grupy podatkowej w rozumieniu przepisów o podatku od spadków i darowizn, z zastrzeżeniem ust. 20;

Pojawiły się jednak wątpliwości, czy dział spadku nie będzie powodował obowiązku podatkowego z tytułu nieodpłatnego świadczenia. Zagadnienie to było na tyle skomplikowane, że zajął się nim Naczelny Sąd Administracyjny. Wyrokiem z dnia 21 kwietnia 2016 roku w sprawie II FSK 1575/14 stwierdził, że:

1. Brak jest argumentów co do kwalifikacji uzyskanego przez spadkobiercę świadczenia w wyniku działu spadku, ponad jego udział spadkowy do "innych nieodpłatnych świadczeń", o których mowa w art. 11 ust. 2a u.p.d.o.f.

2. Wyliczenie nieodpłatnych świadczeń zawarte w art. 11 ust. 2a u.p.d.o.f. ma wyczerpujący charakter, a co za tym idzie, źródłem "innych nieodpłatnych świadczeń" w rozumieniu tej ustawy mogą być wyłącznie bezpłatne usługi bądź bezpłatne udostępnienie określonych przez ustawodawcę rzeczy lub praw.

Podsumowanie

Biorąc pod uwagę powyższe rozważania, należy zauważyć, że dział spadku, w przypadku jeżeli wcześniej spadek został odpowiednio zgłoszony do opodatkowania oraz następuje bez spłat i dopłat, nie spowoduje nowych zobowiązań podatkowych. Każdą sytuację należy jednak oceniać indywidualnie, biorąc pod uwagę wszystkie jej aspekty – ponieważ mogą być one ważne prawnie i zmieniać sytuację podatnika.

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Księgowość
Zmiany KSeF 2027: przelewy na nowych zasadach, koniec paragonów z NIP-em i najmniejsze firmy objęte obowiązkiem e-fakturowania

Obowiązkowy KSeF miał swoje wielkie wejście w 2026 roku. Kto jednak uznał, że najważniejsze zmiany są już za nami, może się zdziwić. Od stycznia 2027 roku przedsiębiorców czekają kolejne nowe obowiązki. Zmieni się sposób opłacania faktur, znikną niektóre dotychczasowe uproszczenia, a obowiązek korzystania z KSeF obejmie również najmniejsze firmy, które dotąd mogły korzystać z okresu przejściowego. Jest też dobra wiadomość – Ministerstwo Finansów chce dać przedsiębiorcom więcej czasu na naukę bez ryzyka kar za błędy związane z KSeF.

Zmiany w ulgach podatkowych PIT od 2027 r. Co można zrobić do końca 2026 r., żeby nie stracić odliczeń (ulga dla krwiodawców, ulga internetowa i ulga na ekspansję)

Sejm i Senat przyjęły ustawę, która od 2027 r. podwaja ulgę dla honorowych dawców krwi oraz likwiduje ulgę na internet i ulgę na ekspansję. Teraz czeka ona na podpis prezydenta. Nowe zasady obejmą dochody od 1 stycznia 2027 r., ale część spraw warto załatwić jeszcze w tym roku. Kto nigdy nie odliczał ulgi na internet, może ją zacząć ostatni raz w zeznaniu za 2026 r. Wtedy zachowa prawo do odliczenia także za 2027 r. Przed końcem roku warto więc sprawdzić, na kogo są wystawione faktury za internet. Krwiodawcy powinni z kolei poprosić o zaświadczenie o oddanej krwi, bo krew oddaną w 2026 r. rozliczą jeszcze po 130 zł za litr. Eksperci podatkowi wyjaśniają, co dokładnie się zmienia i ile na tym realnie zyskają lub stracą podatnicy.

Koniec anonimowych przesyłek z e-commerce. Od 1 listopada 2026 r. nowe obowiązki w zgłoszeniach celnych

Od 1 listopada 2026 r. przedsiębiorcy uczestniczący w transgranicznym handlu elektronicznym muszą przekazywać organom celnym dodatkowe dane umożliwiające jednoznaczną identyfikację importowanych produktów. Nowe wymagania dotyczą identyfikatorów produktów (PID – Product Identifiers) i mają zwiększyć skuteczność kontroli towarów sprzedawanych na odległość odbiorcom w Unii Europejskiej. Zmiana oznacza, że tradycyjny opis towaru i jego klasyfikacja taryfowa nie będą już wystarczające do spełnienia wszystkich obowiązków informacyjnych w objętych nią zgłoszeniach celnych.

Kontrola po odprawie – dlaczego problem może zacząć się dopiero po zwolnieniu towaru?

Zwolnienie towaru do obrotu nie oznacza, że organy celne ostatecznie zaakceptowały prawidłowość zgłoszenia celnego. Dla przedsiębiorcy odprawa jest zazwyczaj zakończeniem określonego procesu, jednak z perspektywy organów celnych sprawa może pozostawać otwarta jeszcze przez kilka kolejnych lat. Kontrola przeprowadzona po zwolnieniu towarów może ujawnić błędy w klasyfikacji taryfowej, wartości celnej czy pochodzeniu towarów, prowadząc do konieczności zapłaty dodatkowych należności. Co istotne, nieprawidłowości mogą dotyczyć nie jednej, lecz nawet kilkuset operacji importowych.

REKLAMA

Rabaty na studia podyplomowe. Czy skarbówka widzi w nich przychód?

Absolwenci, rodzeństwo i uczestnicy programów dla zdolnych płacą za studia podyplomowe mniej. Czy to przychód i czy uczelnia musi wystawić PIT-11? Dyrektor KIS przeanalizował trzy rodzaje uczelnianych rabatów i ich skutki podatkowe.

USA po wyborach połówkowych: ryzyka dla firm z Polski i UE. W jakim stanie jest amerykańska gospodarka?

Wyniki wyborów połówkowych w USA i wynikły z tego polityczny pat nie zatrzyma amerykańskiej gospodarki, ale zwiększy ryzyko zatorów w Kongresie. Dla europejskich eksporterów nie oznacza to ani handlowej odwilży, ani konieczności odwrotu z rynku USA. O powodzeniu sprzedaży coraz częściej zdecydują wybór branży i kontrahenta oraz realne perspektywy projektu, na którym opiera się zamówienie - uważają analitycy Allianz Trade.

Dotacja z UE to nie od razu pieniądze na koncie. O czym przedsiębiorca musi wiedzieć, zanim ruszy z projektem

Milion złotych przyznanej dotacji nie oznacza miliona złotych dostępnego na firmowym koncie. Przedsiębiorstwa realizujące inwestycje z dofinansowaniem unijnym mogą stanąć przed wyzwaniem, którego nie widać w samym budżecie projektu: koniecznością sfinansowania wydatków przed otrzymaniem refundacji. Do tego dochodzą koszty nieobjęte wsparciem, ryzyko opóźnień oraz obowiązki związane z rozliczeniem inwestycji. Dlatego o powodzeniu projektu decyduje nie tylko wysokość dotacji, ale przede wszystkim odpowiednie zaplanowanie finansowania, płynności i przyszłych korzyści biznesowych.

Od 2027 r. obowiązkowe kody PKD 2025. Kto musi je zaktualizować i dlaczego nie warto czekać na automatyczne przekształcenie w CEIDG i KRS?

ZUS przypomina, że w aktualnym stanie prawnym przedsiębiorcy mogą posługiwać się starymi kodami PKD 2007, jak i nowymi PKD 2025. Jednak okres przejściowy kończy się niedługo - 31 grudnia 2026 r. Od 1 stycznia 2027 r. jedyną obowiązującą klasyfikacją będzie PKD 2025. Przedsiębiorcy, których wpisy nadal zawierają stare kody, mogą samodzielnie dostosować je do nowej klasyfikacji. Zmiana jest bezpłatna, a wniosek najlepiej złożyć już dziś i nie czekać na automatyczne przekształcenie w systemach CEIDG i KRS.

REKLAMA

CIT, JPK CIT i ZUS. Nowe obszary tematyczne Asystentów AI w INFORLEX pomogą odpowiedzieć na trudne pytania

Jak prawidłowo rozliczyć składki ZUS? Jak zastosować przepisy CIT? Który znacznik JPK CIT przypisać do konkretnego konta księgowego? To tylko niektóre pytania, na które pomagają odpowiadać nowi Asystenci AI w INFORLEX. Narzędzie rozwija się o kolejne obszary wiedzy, łącząc możliwości sztucznej inteligencji ze sprawdzonymi źródłami i nadzorem doświadczonych ekspertów. Sprawdź, co potrafi INFORLEX z Asystentem AI. Testuj bezpłatnie przez 5 dni.

Skarbówka szykuje rewolucję w kontaktach z podatnikami. Chodzi o nagrywanie rozmów

Rząd oficjalnie zapowiedział głębokie zmiany w funkcjonowaniu Krajowej Administracji Skarbowej. W wykazie prac legislacyjnych pojawił się nowy projekt, który ma całkowicie zmienić sposób, w jaki załatwiamy sprawy urzędowe i jak komunikujemy się z fiskusem. Chociaż urzędnicy obiecują ułatwienia i nowoczesne narzędzia cyfrowe, to jeden z wprowadzanych przepisów budzi szczególne emocje – urzędy zyskają zupełnie nowe uprawnienie podczas każdej rozmowy.

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

REKLAMA