Jakie skutki wywołuje zmiana siedziby podatnika po wszczęciu kontroli podatkowej

Tak uznał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 czerwca 2010 r. (sygn. I FSK 1020/09) dotyczącym skutków procesowych zmiany siedziby podatnika po wszczęciu kontroli podatkowej.

Przeprowadzka do nowego naczelnika 

Sprawa dotyczyła spółki, w której w 2002 r. wszczęto kontrolę podatkową. Organem wszczynającym był urząd skarbowy, a po zmianie Ordynacji podatkowej, jaka weszła w życie 1 września 2003 r., organem prowadzącym postępowanie był naczelnik urzędu skarbowego.

Dla zrozumienia istoty sprawy, kluczowe jest rozróżnienie między postępowaniem kontrolnym (zmierzającym do wykrycia nieprawidłowości) i postępowaniem podatkowym, które jest wszczynane po zakończeniu postępowania kontrolnego i zmierza do wydania decyzji wymiarowej.

Istota sprawy polegała na tym, że przed zakończeniem postępowania kontrolnego, a co za tym idzie przed wszczęciem postępowania podatkowego, spółka zmieniła adres w sposób, który – co do zasady – powinien skutkować zmianą właściwości naczelnika urzędu skarbowego (naczelnik innego US powinien być uprawniony do prowadzenia postępowania względem spółki).

Jednakże, postępowanie prowadził cały czas ten sam naczelnik: najpierw zakończył postępowanie kontrolne, a potem wszczął i zakończył postępowanie podatkowe. To ostatnie zakończyło się wydaniem decyzji niekorzystnej dla spółki.

Polecamy: serwis VAT

Przeoczono zmianę właściwości?

Spółka uznała, że decyzję można wyeliminować z obrotu za pomocą stwierdzenia nieważności. Powołała się przy tym na art. 247 § 1 pkt 1 Ordynacji podatkowej, który stanowi, że organ podatkowy powinien stwierdzić nieważność decyzji, jeżeli jest wydana z naruszeniem przepisów o właściwości.

Zdaniem spółki, po zmianie adresu, dotychczas właściwy naczelnik US, który wszczął postępowanie kontrolne, miał prawo je zakończyć. Nie był jednak właściwy do wszczęcia nowego postępowania, jakim było postępowanie podatkowe i nie był właściwy do wydania decyzji.

W związku z powyższym, zgodnie z art. 248 §2 pkt 1 Ordynacji podatkowej, wniosek o stwierdzenie nieważności został skierowany do dyrektora izby skarbowej. Ten jednak uznał, że wniosek nie jest zasadny i odmówił stwierdzenia nieważności.

Polecamy: serwis PIT

W tej sytuacji spółka skorzystała z prawa do odwołania (do tego samego dyrektora IS), ale odwołanie również okazało się nieskuteczne: po ponownym rozpatrzeniu spawy, dyrektor jeszcze raz uznał, że nie decyzja naczelnika US nie została wydana z naruszeniem właściwości.

Sporny przepis i werdykt NSA

W toku tego sporu obie strony odwoływały do art. 18b Ordynacji podatkowej. Przepis ten stanowi, że organ podatkowy właściwy „w dniu wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej” pozostaje właściwy w sprawie, „chociażby w trakcie postępowania lub kontroli nastąpiło zdarzenie powodujące zmianę właściwości”.

Każda ze stron interpretowała ten przepis inaczej. Zdaniem spółki, organ podatkowy, który wszczął postępowanie kontrolne, „pozostawał właściwy” tylko do zakończenia tegoż postępowania kontrolnego.

Późniejsze postępowanie podatkowe byłoby już „następną sprawą”, którą powinien się zająć nowy organ podatkowy, właściwy ze względu na nowy adres spółki. Zdaniem dyrektora IS, od momentu wszczęcia kontroli do zakończenia postępowania podatkowego, toczyła się „ta sama sprawa”, którą powinien zakończyć ten sam naczelnik, który wszczął postępowanie kontrolne.

Na skutek skargi spółki, spór trafił do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Warszawie. Ten zaś przyznał rację spółce i uchylił zaskarżone decyzje, w których dyrektor IS odmawiał stwierdzenia nieważności decyzji wymiarowej (wyrok WSA w Warszawie z 6 marca 2009r., sygn. III SA/Wa 3006/08).

Dyrektor IS nie zgodził się z tym rozstrzygnięciem i złożył skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.

Po rozpatrzeniu skargi kasacyjnej, NSA – inaczej niż warszawski WSA – uchylił zaskarżony wyrok. Sąd uznał, iż wykładnia art. 18b Ordynacji podatkowej, dokonana przez WSA była wadliwa.

Tym samym, zasada ciągłości postępowania wyrażona w tym przepisie, powinna być rozumiana zgodnie z podejściem organów podatkowych: organ wszczynający postępowanie kontrolne jest organem właściwym w dalszym toku postępowania, aż do wydania decyzji, niezależnie od ewentualnych zmian w adresie siedziby podatnika.

Wybór przepisów - Ordynacja podatkowa:

Art. 18b.
Organy podatkowe właściwe w dniu wszczęcia postępowania podatkowego lub kontroli podatkowej pozostają właściwe w sprawie, której to postępowanie lub kontrola dotyczy, chociażby w trakcie postępowania lub kontroli nastąpiło zdarzenie powodujące zmianę właściwości.

Art. 247. § 1. Organ podatkowy stwierdza nieważność decyzji ostatecznej, która:
1) została wydana z naruszeniem przepisów o właściwości;

Art. 248. § 2. Właściwym w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest:
1) organ wyższego stopnia.

Źródło: taxonline.pl