reklama
| INFORLEX | GAZETA PRAWNA | KONFERENCJE | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
reklama
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > VAT > Kasy fiskalne > Dokumentacja sprzedaży detalicznej w VAT 2020 - NIP na paragonie, faktura do paragonu, kasy fiskalne

Dokumentacja sprzedaży detalicznej w VAT 2020 - NIP na paragonie, faktura do paragonu, kasy fiskalne

Podatnicy dokonujący sprzedaży dla osób fizycznych (tzw. konsumentów) co do zasady ewidencjonują tę sprzedaż dla celów podatkowych za pomocą kas fiskalnych. Nierzadko jednak zdarzają się sytuacje, w których zakupu w takich jednostkach dokonują przedsiębiorcy prowadzący działalność gospodarczą. Dla nich właściwym dokumentem zakupu jest faktura. W takim przypadku w praktyce ostatnich 26 lat niezmiennie panowała zasada, zgodnie z którą można było łatwo wymienić paragon na fakturę. Co najważniejsze, nie powodowało to dla sprzedawców zdublowania sprzedaży. Od 1 stycznia 2020 r. podatnicy posługujący się NIP, dokonując zakupów w placówkach detalicznych, są zmuszeni przekazywać informację o żądaniu wystawienia im faktury, zanim zostanie wydrukowany paragon fiskalny, a w przypadku niektórych kas - zanim zacznie się ewidencjonowanie transakcji.

3. Kary i sankcje za nieprawidłowe dokumentowanie sprzedaży detalicznej

Ustawodawca, wprowadzając nowe zasady dokumentowania, przewidział też sankcje za ich niestosowanie.

3.1. Sankcja za wystawienie faktury do paragonu bez NIP nabywcy

Od 1 stycznia 2020 r. na sprzedawcę będzie mogło zostać nałożone dodatkowe zobowiązanie w wysokości 100% VAT wykazanego na wystawionej fakturze do paragonu, który nie zawierał NIP nabywcy (art. 106b ust. 6 ustawy o VAT). Oznacza to, że sprzedawca będzie zobowiązany de facto do zapłacenia VAT w podwójnej wysokości. Sankcji tej nie będzie można zastosować w stosunku do osób fizycznych będących sprzedawcami. Jednak osoby takie będą mogły być karane na podstawie przepisów k.k.s.

Przykład
2 stycznia 2020 r. pan Jan, prowadzący mały lokal gastronomiczny, dokonał zakupu towarów w sklepie spożywczym i otrzymał paragon fiskalny. Sprzedawca posiada stary typ kasy, w której nie ma opcji wydrukowania numeru NIP na paragonie. Pan Jan przyzwyczajony do tego, że z żądaniem wystawienia faktur występuje zawsze na koniec miesiąca, pojawił się w sklepie 31 stycznia 2020 r. z żądaniem wystawienia faktury do dokonanego 2 stycznia zakupu. Kwota zakupu to 1230 zł brutto (w tym 230 zł VAT). Jakie konsekwencje po stronie sprzedawcy będzie powodowało wystawienie takiej faktury?

W związku z tym, że na paragonie nie znajdował się NIP firmy pana Jana, sprzedawca nie miał prawa wystawienia faktury do paragonu na dane firmowe. Jedynym rozwiązaniem byłoby wystawienie faktury na pana Jana jako osobę prywatną. W takim jednak wypadku pan Jan nie będzie mógł rozliczyć poniesionego wydatku w kosztach swojej firmy ani odliczyć wynikającego z takiej faktury VAT. Gdyby sprzedawca wystawił fakturę z NIP na pana Jana jako przedsiębiorcę, urząd skarbowy nałożyłby na sprzedawcę 100% sankcję w wysokości 230 zł.

3.2. Sankcja dla nabywcy rozliczającego fakturę wystawioną do paragonu bez NIP

Za wystawienie od 1 stycznia 2020 r. faktury dokumentującej transakcję uprzednio udokumentowaną paragonem niezawierającym NIP nabywcy grozi sankcja nie tylko sprzedawcy. Także nabywca musi się liczyć w takim przypadku z sankcją. Nabywca, w przypadku ujęcia w ewidencji wystawionej dla niego faktury dotyczącej sprzedaży potwierdzonej paragonem, który nie zawiera NIP, będzie zobowiązany do zapłacenia dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości odpowiadającej 100% kwoty podatku wykazanego na tej fakturze (art. 109a ustawy o VAT).

Żadnej z tych sankcji, tj. ani tej dla sprzedawcy wynikającej z art. 106b ust. 6, ani tej dla nabywcy wynikającej z art. 109a ustawy VAT, nie stosuje się w stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe na podstawie przepisów k.k.s.

3.3. Kary za sprzedaż z pominięciem kasy fiskalnej

W przypadku sprzedaży na rzecz konsumentów, jak wyjaśniono to wcześniej, podstawowym rodzajem dokumentu jest paragon fiskalny. Sprzedaż na rzecz konsumentów nie może być dokumentowana tylko fakturą VAT. Faktura może być wystawiona na żądanie konsumenta, ale nie może ona zastąpić zaewidencjonowania takiej sprzedaży za pomocą kasy fiskalnej. Za sprzedaż z pominięciem kasy fiskalnej grożą sprzedawcy następujące kary:

  1. sankcja administracyjna wynikająca z art. 111 ust. 2 ustawy o VAT w postaci dodatkowego zobowiązania podatkowego w wysokości 30% kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług,
  2. kara grzywny za przestępstwo podatkowe nałożona na podstawie przepisów k.k.s; sankcjonowane jest dokonanie sprzedaży z pominięciem kasy fiskalnej, nieprowadzenie księgi (księgi należy rozumieć m.in. jako urządzenia rejestrujące, do których prowadzenia obliguje ustawa, szczególnie zapisy kasy fiskalnej) lub niewydanie paragonu klientowi; grozi za to kara w wysokości do 240 stawek dziennych.

Za czyny mniejszej wagi może być nałożony mandat lub kara grzywny za wykroczenie skarbowe.

W klasyfikacji danego czynu znaczenie ma m.in. tło danej sprawy, przyczyny braku kasy fiskalnej, wartość sprzedaży niezaewidencjonowana na kasie fiskalnej, a także opłacanie podatku w terminie.

3.4. Kary z k.k.s. za niewystawienie faktury

Warto także pamiętać, że bezzasadna odmowa wystawienia faktury stanowi przestępstwo skarbowe zagrożone karą grzywny do 180 stawek dziennych. W przypadku czynu mniejszej wagi taka odmowa może być uznana za wykroczenie skarbowe zagrożone karą grzywny (art. 62 § 1 i 5 k.k.s.).

W tej sytuacji sprzedawcy muszą dołożyć starań, by uniknąć zarzutu bezzasadnej odmowy wystawienia faktur w przypadku, gdy nabywca okaże się podatnikiem. Z jednej strony odmowa wystawienia faktury w przypadku, gdy sprzedaż zostanie udokumentowana paragonem bez NIP nabywcy, nie powinna być uznana za bezzasadną. Za wystawienie faktury w takim przypadku sprzedawcy grozi również sankcja administracyjna albo kara grzywny.

Z drugiej jednak strony nabywca może podnosić, że sprzedawca nie umożliwił mu otrzymania faktury, ponieważ nie poinformował, że posiadana przez niego kasa fiskalna nie ma technicznych możliwości wydrukowania na paragonie NIP nabywcy, co uniemożliwia wystawienie faktury. Mając na uwadze te regulacje, sprzedawcy mogą znaleźć się w pułapce pomiędzy jedną karą za wystawienie faktury a inną karą za brak wystawienia faktury. Nowe przepisy w tym względzie są wyjątkowo nieprecyzyjne oraz sankcyjne.

3.5. Nowe zasady ewidencjonowania w JPK i sankcje za niewypełnienie obowiązków

Z dniem 1 kwietnia 2020 r. duże przedsiębiorstwa, a z dniem 1 lipca 2020 r. pozostałe jednostki (chyba że dobrowolnie wybiorą wcześniej nowe zasady rozliczeń), będą zobowiązane do zmiany zasad prowadzenia ewidencji VAT oraz raportowania tych danych w nowym plikach JPK_V7M i JPK_V7K.

Zmienione zasady w tym zakresie będą dotyczyły także dokumentowania sprzedaży detalicznej.

Po pierwsze, faktury wystawiane na żądanie do paragonów będą musiały być oznaczone w ewidencji sprzedaży symbolem FP i zaraportowane w ramach obowiązku przesłania nowego JPK_VAT.

Nowy obowiązek nałożono na podatników zapewne dlatego, by móc prowadzić kontrolę prawidłowości wystawiania takich faktur, a w przypadku błędów, by łatwiej było organom podatkowym wymierzać kary za nie.

Po drugie, zmieni się termin wykazywania faktur z NIP wystawianych do paragonów w ewidencji sprzedaży VAT. Będzie się je ujmować w ewidencji VAT w okresie rozliczeniowym, w którym zostały wystawione. Faktury te nie będą jednak zwiększać wartości sprzedaży oraz podatku należnego za okres, w którym zostały ujęte w tej ewidencji. Obrót będzie rozliczany na podstawie raportów kasowych.

Do 31 marca 2020 r. (chyba, że podatnik będzie prowadził ewidencję na nowych zasadach od 1 lipca ) faktury wystawiane do paragonów powinny być ujęte w ewidencji w okresie, w którym powstał obowiązek podatkowy, czyli wtedy, gdy dokonano sprzedaży towarów lub świadczenia usług, a nie w okresie wystawienia faktury. Nabywca może żądać wystawienia faktury w terminie 3 miesięcy, co w praktyce bardzo często oznacza obowiązek dokonania przez sprzedawcę korekty ewidencji sprzedaży i w efekcie korekty pliku JPK_VAT.

Na zakończenie należy niestety dodać, że nowe przepisy w zakresie raportowania JPK_V7M i JPK_V7K przewidują kolejne sankcje i kary za błędy popełnione w ewidencji VAT.

W przypadku stwierdzenia przez naczelnika urzędu skarbowego w przesłanej w postaci JPK ewidencji VAT błędów, które uniemożliwiają przeprowadzenie weryfikacji prawidłowości transakcji, Naczelnik Urzędu Skarbowego będzie wzywał podatnika do ich skorygowania, wskazując te błędy. Jeżeli podatnik w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania:

  • nie poprawi wskazanych błędów albo
  • nie złoży stosownych wyjaśnień,

naczelnik urzędu skarbowego będzie nakładał na podatnika, w drodze decyzji, karę pieniężną w wysokości 500 zł za każdy błąd popełniony w ewidencji VAT uniemożliwiający przeprowadzenie weryfikacji.

Kary tej nie będzie się stosowało do podatników będących osobami fizycznymi prowadzącymi działalność gospodarczą, ale osoby te będą mogły zostać ukarane za wykroczenie skarbowe lub przestępstwo skarbowe na podstawie k.k.s.

Przepisy dotyczące kar również będą obowiązywały od 1 kwietnia 2020 r. dużych przedsiębiorców i podatników składających dobrowolnie nowe JPK, pozostałych zaś podatników od 1 lipca 2020 r.

4. Podsumowanie

Wprowadzone zmiany dotyczące wystawiania faktur do paragonów są kolejnym narzędziem mającym na celu uszczelnienie systemu podatkowego w Polsce oraz wyeliminowanie potencjalnych oszustw w zakresie VAT. W uzasadnieniu do projektu zmiany ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw możemy przeczytać, że:

(…) zmiany te są reakcją na zaobserwowany nieuczciwy proceder polegający na wystawianiu faktur na zaprzyjaźnione firmy, w zamian za korzyść majątkową, do paragonów fiskalnych wygenerowanych przez kasę, a nie odebranych przez klientów.

Jednak nie sposób nie zauważyć, że wprowadzenie nowych przepisów spowodowało znaczne komplikacje również, a może przede wszystkim, dla uczciwych przedsiębiorców, na których został nałożony kolejny obowiązek.

Dodatkowo wprowadzenie bardzo wysokich sankcji zarówno dla sprzedawców, jak i dla nabywców jest zabiegiem w ocenie autora niewspółmiernym do nieprawidłowości, które nie występowały powszechnie i nie we wszystkich branżach. Dodatkowe wątpliwości budzi fakt, że znacząca większość używanych obecnie przez podatników kas fiskalnych po prostu nie ma technicznej możliwości wystawienia paragonu z NIP nabywcy. W konsekwencji podatnicy ci będą albo zmuszeni wymienić kasy fiskalne na nowe, albo w inny sposób zreorganizować dokumentowanie sprzedaży. Wydaje się to szczególnie trudne i kosztowne w sklepach detalicznych. Niektóre z nich będą musiały wymienić wprowadzone stosunkowo niedawno fakturomaty i kasy do automatycznej obsługi. Podatników ponownie czekają koszty albo kary.

Podstawa prawna:

  • art. 106b ust. 5-7, art. 106h, art. 109, art. 109a, art. 111 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2018 r. poz. 2174; ost.zm. Dz.U. z 2019 r. poz. 2200

  • art. 15 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw - Dz.U. z 2019 r. poz. 1520

  • § 2, 3 i 4 rozporządzenia Ministra Finansów z 28 grudnia 2018 r. w sprawie zwolnień z obowiązku prowadzenia ewidencji przy zastosowaniu kas rejestrujących - Dz.U. z 2018 r. poz. 2519

  • § 3, 6 i 12 rozporządzenia Ministra Finansów z 29 kwietnia 2019 r. w sprawie kas rejestrujących - Dz.U. z 2019 r. poz. 816

  • § 10 rozporządzenia Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług - Dz.U. z 2019 r. poz. 1988

Aneta Lech, doradca podatkowy

reklama

Przydatne formularze online

Czytaj także

Narzędzia księgowego

reklama
reklama

POLECANE

reklama

KORONAWIRUS - podatki, prawo

Jakie zmiany w podatkach i ZUS wprowadza Tarcza antykryzysowa 4.0

reklama

Ostatnio na forum

reklama

Wszystko co musisz wiedzieć o PPK

reklama

Eksperci portalu infor.pl

Maciej Siwka

Maciej Siwka jest adwokatem, partnerem zarządzającym w Kancelarii Achtelik Siwka i Wspólnicy Adwokaci i Radcy Prawni sp. p. z siedzibą w Katowicach.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »
reklama
reklama
reklama