REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Niekończąca się opowieść o kościelnych darowiznach

Grzegorz Makowski
inforCMS

REKLAMA

REKLAMA

Zasady przekazywania tzw. darowizn kościelnych miały uszczelnić system podatkowy i zwiększyć kontrolę nad przepływem tych środków. Czy zasady rzeczywiście spełniły przewidzianą dla nich rolę?

W ustawie o PIT znalazły się jednak przepisy, które niczego nie uszczelniły, a jedynie skomplikowały dotychczasowy mechanizm przekazywania darowizn kościelnych. Przykładowo, zanim zmiany weszły w życie, przepis art. 55 ust. 7 ustawy z 17 maja 1989 r. o stosunku Państwa do Kościoła Katolickiego w RP umożliwiał odliczanie takich darowizn bez limitu, a jedynym warunkiem odpisania później tej kwoty od podstawy opodatkowania w całości było przedstawienie przez obdarowanego pokwitowania odbioru darowizny oraz sprawozdania o rozdysponowaniu przekazanych środków. Darczyńca dołączał te dokumenty do swojego sprawozdania rocznego i sprawę można było teoretycznie uznać za zamkniętą.

Według zmienionych w 2006 r. przepisów ustawy o PIT darczyńcy przekazujący środki organizacjom kościelnym mieli podlegać tym samym zasadom, które dotyczą innych typów darowizn. Zostali więc zobowiązani między innymi do wskazywania w zeznaniu rocznym szczegółowych informacji - przekazanych kwot darowizny, kwot dokonanego odliczenia oraz danych pozwalających na identyfikację obdarowanego. Wprowadzono również obowiązek przekazywania darowizn wyłącznie na konto.

Dziennikarze, eksperci i urzędnicy już wówczas ostrzegali, że zmiany wprowadzone tym sposobem na nic się nie zdadzą, ponieważ powinny one zostać wprowadzone nie do ustawy o PIT, ale do tak zwanych ustaw kościelnych. To ustawy kościelne zawierają przepisy szczegółowe w stosunku do ustaw podatkowych, a nie na odwrót. (...)

Przez wiele lat z powodu niespójności między przepisami podatkowymi a tymi, które regulują stosunek państwa do kościołów, sądy administracyjne co i raz kwestionowały możliwość odliczania przez podatników całości darowizn od podstawy opodatkowania. Problem ten zamknął w końcu Naczelny Sąd Administracyjny uchwałą z marca 2005 r. Odtąd nareszcie stało się jasne, że podatnikom przysługuje odliczenie w całości. Nie był to jednak koniec kłopotów, ponieważ wówczas resort finansów nagle uznał, że musi zwiększyć kontrolę nad tym mechanizmem i rozpoczął pracę nad zaostrzeniem przepisów. Efektem tych prac są wyżej wspomniane zmiany w ustawie o PIT, jak również większa aktywność urzędów skarbowych, które najwyraźniej otrzymały instrukcje, aby dokładniej kontrolować darowizny kościelne. To dało początek kolejnym problemom.

Dziś bowiem po raz kolejny eksperci podatkowi podkreślają, że wprowadzone zmiany tworzą niebezpieczną lukę w prawie. Na łamach Gazety Prawnej znawcy prawa podatkowego twierdzą, że dobroczyńcy organizacji kościelnych nie tylko nie muszą dokumentować, opisywać i przekazywać przelewem darowizn, ale także nie muszą stosować się do wymogów dotyczących szczegółowych sprawozdań z wykorzystania darowizn, które na fali zaostrzania prawa forsują organy podatkowe. Eksperci radzą również, że w przypadku kontrowersji obywatele mogą dochodzić swoich racji przed Trybunałem Konstytucyjnym, skarżąc wspomniane przepisy ustawy o PIT za niezgodność z Konstytucją RP. Z korzystaniem z darowizn kościelnych wiąże się jeszcze jeden kłopot, który będzie nieustannie powracał, dopóki w końcu nie stworzy się klarownych regulacji w tej kwestii.

W maju 2006 r. donosiliśmy (również za Gazetą Prawną) o sprawie oddalenia przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w Bydgoszczy skargi podatnika, który odliczył od dochodu darowiznę kościelną, ale nie przedstawił sprawozdania takiego, jakiego życzył sobie urząd skarbowy, co w konsekwencji pozbawiło go prawa do ulgi. W ostatnich tygodniach pojawił się natomiast wyrok NSA, który rozpatrywał skargę kasacyjną podatnika, wobec którego najpierw organ skarbowy, potem instancja odwoławcza, aż w końcu Wojewódzki Sąd Administracyjny w Szczecinie orzekł, że przekazując darowiznę na rzecz kościelnej osoby prawnej, był uprawniony jedynie do 10% odliczenia. Podatnik ów był przedsiębiorcą prowadzącym jednoosobową działalność gospodarczą i rozliczał się według przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, które obowiązywały jeszcze w 1999 r. Widać stąd, jak długo może trwać postępowanie związane z tym zagadnieniem i nawet jeszcze dziś problem odliczania darowizn kościelnych budzi wątpliwości organów podatkowych i wojewódzkich sądów administracyjnych. Ostatecznie sprawa wspomniana wyżej trafiła do Naczelnego Sądu Administracyjnego, który zgodnie z własną uchwałą z marca 2005 r. (sygn. FPS 5/04) orzekł niedawno, iż podatnik ten miał jednak prawo odliczyć darowiznę w całości.

Czy jednak wyrok ten rozwiąże ostatecznie problemy dotyczące darowizn kościelnych? Prawdopodobnie nie, tym bardziej że w sprawie tej ujawnił się po raz kolejny kłopot związany z treścią, jaką powinny zawierać sprawozdania z wykorzystania darowizn. Ich kształtu nie definiują żadne przepisy. Organy podatkowe próbują więc kwestionować zasadność odpisów, dowodząc, że sprawozdania są sporządzone nieprawidłowo. Tak stało się również w tej sprawie, chociaż przed rokiem NSA wypowiadał się na ten temat. W uchwale z 23 marca 2006 r. (sygn. II FSK 1405/05) stwierdził, że „(...) sprawozdanie o przeznaczeniu darowizny jest dokumentem prywatnym, który nie jest objęty domniemaniem prawdziwości przedstawionych w nim oświadczeń. Dlatego też informacje z niego wynikające powinny być na tyle dokładne, konkretne i sprawdzalne, aby na ich podstawie można było zweryfikować, ustalić i ocenić, że w rzeczywistości sprawozdaje on przeznaczenie darowizny na kościelną działalność charytatywno-opiekuńczą. (...)”. W omawianej sprawie, w wyroku stwierdzono natomiast, że sądy mogą jednak „(...) poszukiwać innych sposobów zdefiniowania obowiązków kościelnej osoby prawnej odnośnie do dokumentowania wydatkowania środków pochodzących z dochodu zwolnionego od podatku dochodowego”. Należy więc spodziewać się, że również ten problem będzie wracał w przyszłości, dopóki nie doprecyzuje się przepisów w tej kwestii.

Podobnie jednak jak w przypadku limitów odliczenia nie istnieje żadna inne metoda, aby doprecyzować kwestię sprawozdań, jak tylko zmienić ustawy kościelne. Można też postawić sprawę jeszcze inaczej. Najlepszym wyjściem z tego chaosu byłoby ujednolicenie przepisów dotyczących wszelkich darowizn, wprowadzenie takich samych limitów i wymogów sprawozdawczych. Dlaczego kościelne osoby prawne, które niebawem mają zostać zdefiniowane jako organizacje pozarządowe, mają podlegać regułom pozyskiwania środków innym niż te, które dotyczą innych organizacji. Jednak taka zmiana jest niemożliwa, ponieważ wymagałaby nowelizacji ustaw kościelnych. Tymczasem kolejne rządy nie palą się, aby rozmawiać z kościołami w tej sprawie. Pozostaje więc czekać na kolejne doniesienia o budzących kontrowersje wyrokach sądowych, postępowaniach administracyjnych i nadużyciach związanych z wykorzystywaniem darowizn kościelnych.


Grzegorz Makowski,
Instytut Spraw Publicznych

Autopromocja

REKLAMA

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Dlaczego gospodarka strefy euro słabnie wobec USA od czasu wprowadzenia waluty euro?

    W ciągu 25 lat od wprowadzenia euro przewaga gospodarcza Stanów Zjednoczonych nad strefą euro zwiększyła się niemal trzykrotnie. W 1999 r. roku, kiedy wprowadzono walutę euro, gospodarka USA była o 11% większa niż gospodarka strefy euro pod względem parytetu siły nabywczej. Od tego czasu różnica ta wzrosła do 30% - piszą eksperci Allianz Trade w obszernym opracowaniu Allianz Research: „Europa wydaje się pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi na wielu frontach” w lutym 2024 r.

    Masz czteroletnie obligacje skarbowe indeksowane inflacją? Opłaca się teraz sprzedać i kupić nowe takie same

    Czteroletnie obligacje indeksowane inflacją otrzymają w marcu 2024 r. oprocentowanie niższe niż Ministerstwo Finansów oferuje za nowe papiery tego samego typu. Ze strony inwestorów racjonalnym działaniem byłoby umorzenie starszych serii i zakup nowych papierów. Konwersja może dotyczyć papierów o wartości około…  84 mld zł. Tak radzi w komentarzu z 23 lutego 2024 r. Emil Szweda z Obligacje.pl,

    Zakup startupu - jak nie kupić kota w worku? Kluczowe: due dilligence. Poradnik dla inwestora

    Akwizycja firmy jest inwestycją, która ma się opłacać. To oczywiste twierdzenie staje się jeszcze bardziej prawdziwe w przypadku nabycia startupu, który kupuje się po to, by rozwijać biznes z pomysłem, mający duży potencjał. Zakup startupu zazwyczaj jest łatwiejszy niż założenie firmy od zera, szczególnie takiej, która ma się okazać jednorożcem w świecie biznesu. Jednak podjęcie takiego kroku jest obarczone sporym ryzykiem. Aż 9 na 10 nowo tworzonych startupów upada, z czego 20 proc. kończy działalność w ciągu pierwszego roku, a kolejne 50 proc. nie utrzymuje się na rynku dłużej niż 5 lat [Źródło: Startup Genome]. Można dyskutować z tymi statystykami, ale jeżeli nawet są prawdziwie tylko w połowie, to i tak wskazują na pewne negatywne zjawisko. Ryzyka biznesowego przy zakupie startupu nie da się zupełnie wyeliminować, ale można zadbać o to, by ograniczyć je do minimum. 

    Żądanie zmniejszenia kary umownej – sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania. Orzeczenie Sądu Najwyższego

    Występując o zmniejszenie kary umownej dłużnik jest zobligowany wskazać, do jakiej wysokości zmniejszenia żąda. Wyinterpretować to może również sąd, pod warunkiem, że taką możliwość daje całokształt działań procesowych dłużnika. Sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania, jeśli z działań strony nie wynika chęć zgłoszenia żądania o to - orzekł w wyroku z 16 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt II CSKP 578/22).

    Przekształcenie, połączenie, wniesienie aportu a możliwość stosowania estońskiego CIT

    Estoński CIT staje się coraz bardziej popularną formą opodatkowania spółek. Warto jednak wskazać, że wiąże się z nią szereg ograniczeń i warunków, jakie musi spełnić spółka, aby móc korzystać z dobrodziejstw estońskiego CIT.

    MF: Kasowy PIT od 2025 roku. Niedługo pojawi się projekt

    W Ministerstwie Finansów toczą się już prace nad projektem nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dot. wdrożenia w polskim systemie podatkowym kasowego PIT. W najbliższych dniach projekt ten ma zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Takie informacje przekazał 22 lutego 2024 r. w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman. Ale te nowe przepisy wejdą w życie nie wcześniej niż od 2025 roku.

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe?

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe w 2024 roku? Od czego zależy wysokość kary?

    Składka zdrowotna na ryczałcie - progi przychodów w 2024 roku

    O wysokości składki zdrowotnej dla podatników na ryczałcie decydują progi osiąganych przychodów oraz wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Jak prawidłowo obliczyć składkę zdrowotną dla ryczałtu w 2024 roku?

    Ulga dla seniorów przed otrzymaniem emerytury - co mówi prawo?

    Czy seniorzy mogą korzystać z ulgi podatkowej w PIT przed otrzymaniem emerytury, mimo osiągnięcia wieku emerytalnego? Chodzi o zwolnienie w podatku dochodowym nazywane „ulgą dla pracujących seniorów”.

    Niestaranny pracodawca zapłaci podatek za oszustwo pracownika. Wyrok TSUE nie usuwa wszystkich wątpliwości i nie daje wytycznych

    Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z 30 stycznia 2024 r. orzekł, że pracownik wykorzystujący dane swego pracodawcy do wystawiania fałszywych faktur jest zobowiązany do zapłaty wskazanej w nich kwoty podatku  Ale takie konsekwencje powinny dotknąć pracownika pod warunkiem, że pracodawca (podatnik VAT) dochował należytej staranności, rozsądnie wymaganej w celu kontrolowania działań swojego pracownika. Jeżeli pracodawca takiej staranności nie dochował, to poniesie konsekwencje sam i będzie musiał zapłacić podatek.

    REKLAMA