Nowe przepisy dla firm od 2024 roku. Mają ułatwić przedsiębiorcom prowadzenie biznesu. Zmiany w kpa, kpc i kilkudziesięciu innych ustawach

W ostatnich latach rząd przyjął szereg kompleksowych pro-przedsiębiorczych ustaw, które ułatwiły zasady prowadzenia firm w Polsce. Chodzi m.in. o pakiet tzw. „Konstytucji biznesu”, którego celem było zreformowanie i uproszczenie przepisów dotyczących prowadzenia działalności gospodarczej. To także „100 zmian dla firm – pakiet ułatwień dla przedsiębiorców”, którego zadaniem było upowszechnienie partnerskiego podejścia administracji do obywateli i współpracy między organami, a także usprawnienie i przyspieszenie procedur.
Poniżej przedstawiamy najważniejsze zmiany:

Uproszczenia dotyczące regularnej aktywności przedsiębiorców

Wprowadzone zostaną m.in.:

• brak konieczności przedkładania w urzędach dokumentu prokury, gdy umocowanie da się stwierdzić w oparciu o publiczny rejestr (np. KRS),
• dalsze odchodzenie od możliwości wymagania przez urzędy posługiwania się pieczątką od przedsiębiorcy.

Szybsze i sprawniejsze procedury administracyjne

Wprowadzone zostaną m.in.

• wymóg doręczenia, wraz z zawiadomieniem o kontroli, wstępnej listy dokumentów i informacji, które będę niezbędne podczas kontroli,
• tzw. miękkie wezwania, czyli możliwość zwrócenia się do przedsiębiorcy, bez wszczynania postępowania, z prośbą o przedstawienie stanowiska,
• możliwość doręczenia załączników do decyzji na trwałym nośniku informacji, innym niż papier (tzw. decyzja hybrydowa - sama decyzja na papierze, załączniki w innej formie, np. elektronicznej),
• obowiązek sporządzenia przez organ zwięzłego uzasadnienia, wskazującego dlaczego wymagany jest udział osobisty lub przez pełnomocnika, a dana czynność nie może być dokonana na piśmie.

Sukcesja firm

Nowe przepisy przewidują, że zarząd sukcesyjny będzie przedłużany automatycznie, do momentu wydania postanowienia przez sąd. W przypadku, gdy sąd uzna, że celowe jest dalsze jego przedłużenie, zarząd sukcesyjny będzie trwał do momentu wyznaczonego przez sąd, chyba że wystąpią okoliczności skutkujące jego wygaśnięciem.

Kary administracyjne

Wprowadzona zostanie możliwość umarzania należności dotyczących kar administracyjnych i zaległych kar administracyjnych z urzędu.

Leasing

Umożliwione zostanie zawieranie umów leasingu w formie dokumentowej, bez konieczności posiadania podpisu elektronicznego weryfikowanego za pomocą kwalifikowanego certyfikatu. To rozwiązanie pozwoli usprawnić i przyspieszyć zawieranie tego typu umów, a także wpłynie pozytywnie na bezpieczeństwo stron obrotu.

Rzemiosło

Wprowadzone zostaną usprawnienia dotyczące rzemiosła. Chodzi o poszerzenie definicji rzemieślnika i zagwarantowanie możliwości zdalnego prowadzenia posiedzeń organów samorządu gospodarczego rzemiosła.

Przepisy prawa gospodarczego - minimum 1 miesiąc vacatio legis

Tworzenie prawa gospodarczego ma być bardziej przejrzyste.  Wprowadzona zostanie zasada odpowiedniego vacatio legis dla projektów ustaw prawa gospodarczego, co do zasady nie krótszego niż miesiąc od dnia ogłoszenia.

Portal Cen Mieszkań

Utworzony zostanie Portal Cen Mieszkań, którego celem będzie zwiększenie przejrzystości rynku nieruchomości poprzez udostępnianie obywatelom statystyk cen transakcyjnych na rynku pierwotnym i wtórnym. 
Dostęp do wiarygodnej i aktualnej informacji z rynku ma stanowić jeden z instrumentów ochrony nabywców mieszkań, w szczególności na rynku pierwotnym. Pozwoli to na racjonalną ocenę warunków cenowych ofert nabycia mieszkania, w porównaniu do realnych transakcyjnych (a nie ofertowych) cen rynkowych.

Doręczenie zastępcze

Przepisy obecnie obowiązujące w zakresie doręczeń nie regulują w pełni sytuacji, gdy siedziba osoby prawnej lub jednostki organizacyjnej nieposiadającej osobowości prawnej nie istnieje lub z innego powodu nie jest możliwa do ustalenia. Omawiana nowelizacja zakłada wprowadzenie art. 45a Kodeksu postępowania administracyjnego przewidującego konstrukcję doręczenia pism osobom prawnym i jednostkom organizacyjnym nieposiadającym osobowości prawnej przez wykreowanie tzw. wtórnego adresata pisma oraz wykorzystanie fikcji prawnej doręczenia. Nowe zasady będą miały zastosowanie jedynie w przypadkach, gdy adres siedziby danej osoby lub jednostki organizacyjnej nie istnieje, został wykreślony z rejestru lub jest niezgodny z odpowiednim rejestrem i nie można ustalić miejsca prowadzenia działalności. 

Związanie organu pierwszego stopnia wskazaniami organu odwoławczego

W art. 139a Kodeksu postępowania administracyjnego wprowadzony ma być przepis, który będzie prowadził do stanowczego obowiązku organu I instancji zastosowania się do treści decyzji organu odwoławczego. Niestety obecnie obserwuje się zjawisko niewykonywania wytycznych organu odwoławczego przez organ I instancji. 

Polubowne rozstrzyganie sporów między przedsiębiorcami

Wprowadzone zostaną zmiany dotyczące zachęcania przedsiębiorców do polubownego załatwiania sporów.

Więcej budów zwolnionych z pozwolenia na budowę

Rozszerzony zostanie katalog inwestycji, które zwolnione są z pozwolenia na budowę. Chodzi o obiekty małej elektrowni wiatrowej o wysokości do 3 m. 
Nowy przepis ma na celu upraszczanie i przyspieszanie procesu inwestycyjno-budowlanego dla tego typu obiektów. Rozwiązanie będzie także zachętę dla inwestorów do budowy obiektów małych elektrowni wiatrowych o wysokości do 3 m. Jest szczególnie istotne w kontekście potrzeby przechodzenia na gospodarkę niskoemisyjną i rozwoju odnawialnych źródeł energii.

Omawianą nowelizacją mają być zmienione następujące ustawy:

Ustawa z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego. 

Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. – Kodeks cywilny.

Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. – Kodeks postępowania cywilnego. 

Ustawa z dnia 9 kwietnia 1968 r. o dokonywaniu w księgach wieczystych wpisów na rzecz Skarbu Państwa w oparciu o międzynarodowe umowy o uregulowaniu roszczeń finansowych. 

Ustawa z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece. 

Ustawa z dnia 26 października 1982 r. o wychowaniu w trzeźwości i przeciwdziałaniu alkoholizmowi.

Ustawa z dnia 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym.

Ustawa z dnia 22 marca 1989 r. o rzemiośle. 

Ustawa z dnia 12 października 1990 r. o Straży Granicznej.

Ustawa z dnia 16 kwietnia 1993 r. o zwalczaniu nieuczciwej konkurencji.

Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r. – Prawo budowlane.

Ustawa z dnia 13 października 1995 r. o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników.

Ustawa z dnia 9 listopada 1995 r. o ochronie zdrowia przed następstwami używania tytoniu i wyrobów tytoniowych. 

Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty. 

Ustawa z dnia 20 sierpnia 1997 r. o Krajowym Rejestrze Sądowym.

Ustawa z dnia 21 sierpnia 1997 r. o gospodarce nieruchomościami.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.

Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Prawo bankowe. 

Ustawa z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. 

Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. 

Ustawa z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych.

Ustawa z dnia 29 listopada 2000 r. o obrocie z zagranicą towarami, technologiami i usługami o znaczeniu strategicznym dla bezpieczeństwa państwa, a także dla utrzymania międzynarodowego pokoju i bezpieczeństwa.

Ustawa z dnia 2 marca 2001 r. o wyrobie alkoholu etylowego oraz wytwarzaniu wyrobów tytoniowych. 

Ustawa z dnia 6 września 2001 r. – Prawo farmaceutyczne. 

Ustawa z dnia 3 lipca 2002 r. – Prawo lotnicze. 

Ustawa z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.

Ustawa z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. 

Ustawa z dnia 16 lipca 2004 r. – Prawo telekomunikacyjne. 

Ustawa z dnia 7 lipca 2005 r. o ubezpieczeniach upraw rolnych i zwierząt gospodarskich. 

Ustawa z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. 

Ustawa z dnia 18 października 2006 r. o wyrobie napojów spirytusowych oraz o rejestracji i ochronie oznaczeń geograficznych napojów spirytusowych. 

Ustawa z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów.

Ustawa z dnia 21 listopada 2008 r. o wspieraniu termomodernizacji i remontów oraz o centralnej ewidencji emisyjności budynków.

Ustawa 5 listopada 2009 r. o spółdzielczych kasach oszczędnościowo-kredytowych. 

Ustawa z dnia 5 stycznia 2011 r. o kierujących pojazdami.

Ustawa z dnia 25 lutego 2011 r. o substancjach chemicznych i ich mieszaninach. 

Ustawa z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii.

Ustawa z dnia 24 listopada 2017 r. o imprezach turystycznych i powiązanych usługach turystycznych. 

Ustawa z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu. 

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. o Centralnej Ewidencji i Informacji Działalności Gospodarczej i Punkcie Informacji dla Przedsiębiorcy. 

Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. – Prawo przedsiębiorców.

Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o krajowym systemie cyberbezpieczeństwa. 

Ustawa z dnia 5 lipca 2018 r. o zarządzie sukcesyjnym przedsiębiorstwem osoby fizycznej i innych ułatwieniach związanych z sukcesją przedsiębiorstw.

Ustawa z dnia 19 lipca 2019 r. o systemie rekompensat dla sektorów i podsektorów energochłonnych. 

Ustawa z dnia 11 września 2019 r. – Prawo zamówień publicznych oraz ustawa z dnia 21 października 2016 r. o umowie koncesji na roboty budowlane lub usługi.

Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych. 

Ustawa z dnia 16 lipca 2020 r. o udzielaniu pomocy publicznej w celu ratowania lub restrukturyzacji przedsiębiorców.

Ustawa z dnia 20 maja 2021 r. o ochronie praw nabywcy lokalu mieszkalnego lub domu jednorodzinnego oraz Deweloperskim Funduszu Gwarancyjnym.

Ustawa z dnia 12 marca 2022 r. o pomocy obywatelom Ukrainy w związku z konfliktem zbrojnym na terytorium tego państwa. 

Termin wejścia w życie nowych przepisów

Nowe przepisy mają wejść w życie 1 stycznia 2024 r. z kilkoma wyjątkami określonymi w art. 69 omawianego projektu.

Projekt ustawy o zmianie niektórych ustaw w celu ulepszenia środowiska prawnego i instytucjonalnego dla przedsiębiorców.