Kategorie

Co trzeba zmienić w polskim systemie podatkowym - rozmowa z profesorem Witoldem Modzelewskim

prof. Witold Modzelewski
prof. Witold Modzelewski
O koniecznych zmianach w polskich podatkach, o „bermudzkim” trójkącie urzędowo-lobbystyczno-eksperckim, a także o potrzebie przywrócenia rangi przepisu prawa i jego bezpośredniego stosowania rozmawiamy z Witoldem Modzelewskim - profesorem dr hab. Uniwersytetu Warszawskiego, członkiem Narodowej Rady Rozwoju, prezesem Instytutu Studiów Podatkowych, doradcą podatkowym nr 00001. Zdaniem profesora Modzelewskiego pogląd interpretacyjny władzy musi być wyjątkiem od zasady, że władza mówi do nas przepisem prawa. Władza musi nauczyć się szanować poglądy prawne obywateli, bo to oni przede wszystkim „stosują prawo podatkowe”.

Infor.pl: Panie Profesorze, chciałbym zapytać o konieczne zmiany w polskim systemie podatkowym. Z wielu Pańskich wypowiedzi, także na naszym portalu infor.pl wynika paląca wręcz konieczność reformowania polskich podatków.

Reklama

Witold Modzelewski: Zacznijmy od próby określenia tych działań: nie używajmy tu pojęcia „reforma polskich podatków” - z nią mamy do czynienia od wielu lat, a ich skutki dla budżetu i dla uczciwych podatników są wręcz opłakane. Przed naszym krajem konieczność podjęcia szybkich działań ratunkowych: załamują się dochody budżetowe – tzw. dziura Szczurka (Rostowskiego?) tylko w trzech najważniejszych podatkach wynosi ponad 60 mld zł (niektórzy szacują „lukę podatkową” na kwotę około 90 mld zł). W stosunku do uczciwych podatników obecny system jest wyjątkowo wręcz opresyjny lub wrogi, a uchylający czy też unikający opodatkowania biznes święci swoje największe sukcesy finansowe i prestiżowe. Podatnicy często powtarzają pogląd, że zupełnie „nie opłaca się być uczciwym”.

Co trzeba zrobić? Aby uratować nasze podatki przede wszystkim trzeba przeciąć wszelkie związki władzy ustawodawczej i wykonawczej oraz sądowniczej z biznesem optymalizacyjnym, zwłaszcza tym międzynarodowym, oraz z lobbystami zainteresowanymi destrukcją prawa podatkowego: od tego trzeba zacząć, wyrzucać do kosza wszystkie (bez wyjątku!) przepisy, które napisano dla tych dwóch grup beneficjentów podatkowego status quo. To punkt wyjścia: to jest oczywiście decyzja polityczna, ale można sądzić, że wynik wyborów ją w pełni potwierdza.

Potrzebny jest szybko plan ratunkowy dla systemu podatkowego, a zwłaszcza dla VAT

„Uszczelnienie systemu podatkowego”: co to jest?

Reklama

Infor.pl: W niedawnych wywiadach prasowych (dla PAP i Rzeczpospolitej) jest Pan określany jako współtwórca propozycji podatkowych Prawa i Sprawiedliwości. Nie dementował Pan tych określeń więc chciałbym zapytać jak duży był Pana udział w przygotowywaniu tych projektów nowych ustaw podatkowych (projekty ustaw: o VAT, o CIT, o podatku od wielkopowierzchniowego handlu detalicznego, o podatku od transakcji finansowych, o podatku od niektórych instytucji finansowych), które zostały opublikowane w materiałach programowych na stronie kampanii wyborczej PIS?

Witold Modzelewski: Opublikowane projekty ustaw podatkowych autoryzują politycy, bo są częścią programu, który przyniósł im zwycięstwo wyborcze. Ich dobrym prawem jest korzystanie z wiedzy ekspertów, tak jak w każdej innej dziedzinie. Projekty te są w istotnym zakresie zbieżne z poglądami, które od lat prezentuje publicznie Instytut Studiów Podatkowych oraz moja skromna osoba. Lecz bez woli politycznej, popartej głosami wyborców, poglądy ekspertów nie mają większego znaczenia. O kształcie przyszłego systemu podatkowego zadecydowali wyborcy, którzy mają już dość obecnego stanu rzeczy. To jest najważniejsze: projekty były w czasie kampanii wyborczej powszechnie znane, co było czymś zupełnie nowym w życiu politycznym.

500 pytań o VAT odpowiedzi na trudne pytania z interpretacjami Ministerstwa Finansów (PDF)

Nowa ustawa o VAT - trzeba ją uchwalić jak najszybciej

Infor.pl: Przegląd koniecznych zmian zacznijmy może od VAT-u. Temu podatkowi poświęca Pan najwięcej uwagi. Jest to z pewnością najważniejszy podatek w naszym systemie, który mimo wielu mankamentów i ułomności przynosi nadal najwięcej pieniędzy budżetowi Państwa.

Witold Modzelewski: Podatek ten z różnym natężeniem dewastowano w ciągu ostatnich 11 lat, przy czym największej destrukcji dokonano w latach 2008-2015. Z różnych zresztą przyczyn niekompetencja rządzących jest najważniejsza, ale swoją rolę odegrali lobbyści i biznes optymalizacyjny, który zrobił chyba najwięcej zła. Ostrożny rachunek bezpowrotnych strat w tym podatku za te lata przekroczył już ponad 90 mld zł, a może więcej. Trzeba wyrzucić do kosza nie tylko obecną ustawę o tym podatku, lecz również wszystkie interpretacje urzędowe, niekiedy poparte bardzo dyskusyjnymi wyrokami i uchwałami sądowymi. Podatek ten trzeba napisać od nowa, aby chronił on interes publiczny i interesy uczciwych podatników. Ten plan ma oczywiście wielu jawnych (znamy ich agresywne wypowiedzi) i cichych wrogów, bo patologie podatkowe zawsze mają wielu zwolenników. Lista koniecznych zmian w tym podatku jest powszechnie znana, trzeba tylko chcieć uchwalić nową ustawę i wdrożyć. Z obecną wersją VAT-u, co wielokrotnie publicznie podkreślałem, nie mam i nie chcę mieć nic wspólnego. Zresztą nie tylko ja.

Infor.pl: Poddał Pan istotnej krytyce większość propozycji Rady Konsultacyjnej Prawa Podatkowego przy Ministrze Finansów z 20 sierpnia 2015 r., dotyczące rozwiązań ograniczających możliwość popełniania oszustw VAT. Czy faktycznie nie ma wśród tych propozycji nic godnego uwagi? Nic, co mogłoby ograniczyć wyłudzenia VAT? Dość pozytywnie wypowiadał się Pan np. o koncepcji podzielonej płatności W projekcie nowej ustawy o VAT jest podzielona płatność. Jednocześnie zasadą w VAT ma być odpowiedzialność nabywcy za niewpłacony przez dostawcę podatek (zaległość podatkową sprzedawcy). Jak to ma działać?

Witold Modzelewski: Szkoda chyba czasu na dyskusję o pomysłach, które albo nic nie wnoszą, albo popierają istnienie wadliwych rozwiązań (np. załącznik nr 11 do obecnej ustawy czyli tzw. odwrotne obciążenie), względnie są wręcz szkodliwe, bo być może są nieświadomym wsparciem dla lobbystów.

Dam tylko jeden przykład: po co tworzyć jakiś „centralny rejestr faktur”?  Czy ktoś wie, ile tych dokumentów  powstaje każdego dnia? Ile jest również faktur korygujących i not korygujących? Kto będzie wprowadzał do tego rejestru faktury wystawione przez podmioty zagraniczne? Jak ochronić ów rejestr przed działaniem zwykłych oszustów, którzy wprowadzają doń miliony fałszywych dokumentów, zwłaszcza gdy będą podszywać się pod uczciwe firmy, aby im zaszkodzić? Robi się to również dziś, aby wyłudzić nienależne zapłaty. Pomysł podrzucenia politykom owego rejestru wyszedł chyba od biznesu optymalizacyjnego, który być może ma już oprogramowanie dla jego obsługi. Debiut Rady na tym polu nie był zbyt udany. Czy przeprowadzono na ten temat debatę z udziałem niezależnych ekspertów? Zresztą Rada jest organem doradczym rządu, który podał się do dymisji, a jej wiceszef jest posłem Platformy Obywatelskiej, czyli spór nie ma tylko merytorycznego charakteru.

Są bardzo różne wersje wdrożenia tzw. podzielonej płatności. Do tej pory wszystkie tego rodzaju propozycje były torpedowane przez zagraniczny biznes optymalizacyjnego i … resort finansów. Z litości nie zacytuję odpowiedzi na ten temat, który otrzymałem w związku z postulatami Instytutu Studiów Podatkowych z 2014 roku naprawy tego podatku z resortu finansów.

Zamiast mydlić oczy na temat tzw. odwrotnego obciążenia, trzeba było już dawno wprowadzić ową podzieloną płatność w wersji dobrowolnej: jeśli kupujemy nie chcąc ryzykować utraty prawa do odliczenia od nieznanego i być może zaplątanego w niejasne interesy dostawcy (usługodawcy), to może będzie od niego zażądać ustanowienia odrębnego rachunku bankowego, na który będzie wpłacana część ceny, która odpowiada podatkowi naliczonemu. Rachunek ten będzie pod nadzorem organu podatkowego właściwego dla dostawy. W przypadku zastosowania tej formy rozliczenia, nabywca nie będzie odpowiadać solidarnie za zaległości podatkowe dostawcy. Postulat ten, znany od 2012 roku, różni się od postulatów Rady. Najważniejsze, że opowiadają się za nim od lat uczciwi podatnicy: przeciwnicy są na ulicy Świętokrzyskiej i biznesie optymalizacyjnym, który tam często gości.

Rady (na pewno) nie warte 50 mld zł

Infor.pl: W projekcie nowej ustawy o VAT (także w projekcie nowej ustawy o CIT) firmowanej przez PIS jest m.in. nowa instytucja dająca podatnikom możliwość informowania organu podatkowego o planowanej (lub już zastosowanej) optymalizacji podatkowej. Bardzo proszę o przybliżenie tej instytucji. Dlaczego będzie warto składać te informacje?

Witold Modzelewski: Należy stworzyć możliwie najwięcej rozwiązań, które chronić będą uczciwych podatników, wprowadzać transparentne stosunki między władzą a obywatelem oraz stawiać precyzyjne granice między legalnym a nielegalnym obniżaniem obciążeń podatkowych. Jeśli podatnik uważa, że stosuje legalne i rzetelne metody optymalizacyjne, to będzie mógł (nie musiał) poinformować o tym organy podatkowe, korzystając tym samym z domniemania działania w dobrej wierze. Jest to od lat znany postulat, który oczywiście jest bezpardonowo atakowany przez zwolenników obecnego stanu rzeczy: słyszałem nawet, że (jakoby) projekt ustawy proponuje „opodatkowanie VAT-em korzyści” wynikających ze zgłoszonej przez podatnika działań optymalizacyjnych. I takie bzdury  powtarzają oficjalne agencje informacyjne. Tu nie ma pola dla uczciwej debaty: idzie o zbyt duże pieniądze.

Monitor Księgowego – prenumerata

Infor.pl: Czy jest Pan przekonany, że zmiany, jakie przyniesie nowa ustawa o VAT przyniosą zakładane rezultaty? W szczególności, czy istotnie ograniczą wyłudzanie VAT, z którym to problemem nie radzą sobie raczej państwa UE.

Witold Modzelewski: Najpierw trzeba stworzyć prawo, które nie będzie sprzyjać lub legalizować uchylania się od opodatkowania, a potem należy je wdrożyć, zapewnić przestrzeganie, chronić przed patologizacją interpretacyjną: przecież dziś przepis prawa nie ma żadnego znaczenia: liczą się tylko poglądy wyrażone przez urzędowe gadulstwo, a sądy ponoć przypisują sobie prawo do „poprawiania nieudolnego ustawodawcy”. Sporo jest więc do zrobienia poza działaniami legislacyjnymi.

Ale musimy zacząć od stworzenia nowego prawa, które stanowione będzie w dobrej wierze, w zgodzie z interesem publicznym, chroniąc interesy uczciwych podatników - czyli większości. Wiem, jestem bardzo naiwny: obrońcy status quo są potężni, królują w mediach, mają wpływy w dotychczasowym systemie politycznym, a nawet w organach władzy. Tak łatwo nie zrezygnują ze swoich wpływów i posuną się daleko, aby nie stracić swojej pozycji. Dowiedziałem się niedawno, że ich zdaniem podatkami w nowym rządzie ma zająć się ktoś bardzo zasłużony dla międzynarodowej optymalizacji podatkowej: nie wierzę w taki scenariusz, ale wszyscy widzimy, że operacja ratunkowa ma wpływowych i potężnych przeciwników (nie tylko w Polsce). Interes publiczny, dobro naszego kraju - jakkolwiek je rozumiemy - nie ma w świecie „agresywnego planowania podatkowego” żadnego znaczenia.

Infor.pl: Często mawia Pan, że podatki nie mogą być proste, bo skomplikowane mamy realia społeczno-gospodarcze. Mimo to zapytam, czy VAT mógłby być prostszy?

Witold Modzelewski: To nie są w pełni moje słowa: podatek od towarów i usług w wersji wspólnotowej, nawet gdyby był tworzony w dobrej wierze, jest dużo bardziej skomplikowaną wersją od kształtu obowiązującego poza Wspólnotą. Aby cokolwiek uprościć, trzeba przywrócić rangę przepisu prawa i jego bezpośredniego stosowania, co wiąże się z szacunkiem dla poglądów prawnych podatników. Dziś interpretacje urzędowe na temat tego podatku to ponad milion stron tekstu. Kto jest w stanie tym posługiwać się? Nikt. Gdy wrócimy do stanowionego prawa (sola scriptura) życie podatników będzie dużo prostsze. Zło tkwi również we wszechobecnym gadulstwie urzędniczym (m.in. niepodpisywanych „komunikatach resortu finansów”), trudno zrozumiałej judykaturze, która – jak to często słyszymy – wydaje „prawotwórcze wyroki”. Na jakiej podstawie prawnej? Czas z tym skończyć. Dla dobra obywateli i naszego kraju

Nikt nie ma prawa wydawać „prawotwórczych wyroków” w dziedzinie podatkowej

Infor.pl: Patrząc na skalę wyłudzeń VAT pojawiają się oceny, że formuła VAT się wyczerpuje. Czy Pana zdaniem VAT ma nadal przyszłość, czy może jest jakaś inna alternatywa dla VAT? Może zwykły podatek obrotowy? Stany Zjednoczone jakoś funkcjonują bez VAT.

Witold Modzelewski: Z wyłudzeniami możemy dać sobie radę, gdy podatkami nie będzie rządzić „bermudzki” trójkąt urzędowo-lobbystyczno-ekspercki, który raczej nie działa w interesie publicznym. Oczywiście trzeba ratować również inne podatki, bo dziś i przez kolejne lata VAT nie ma żadnej alternatywy. W dalszej perspektywie można tu zaproponować coś w zamian. Teraz nie jest to najważniejsze.

Infor.pl: W projekcie nowej ustawy o VAT wyraźnie jest napisane, że niektóre z jej regulacji stanowią odstępstwo od regulacji wspólnotowych. Jakie najważniejsze rozbieżności z prawem UE i orzecznictwem TSUE widzi Pan profesor w tym projekcie? Czy i jak te rozbieżności mogą zagrozić skutecznemu wejściu w życie nowej ustawy o VAT? Kiedy możemy się spodziewać wejścia w życie tej ustawy?

Witold Modzelewski: To nie jest prawda: to kolejny przykład wrogiej narracji tych, którzy są przeciwnikami naprawy istniejącego stanu rzeczy. Wiemy, że w Polsce od lat wykorzystuje się istnienie domniemanych sprzeczności regulacji polskich chroniących interes publiczny z prawem UE, aby tworzyć kolejne luki podatkowe, czego najlepszym przykładem jest wmówienie nam, że samorządowe jednostki budżetowe nie są podatnikami tego podatku.

Każde państwo członkowskie może podjąć działania mające na celu zwalczanie oszustów podatkowych, kierując się zasadą proporcjonalności zastosowanych środków do skali szkodliwości tych działań. Od dawna powinno to robić, ale tu wkraczamy już na grunt polityki. Biznes optymalizacyjny był powiązany z częścią elit politycznych, które wiele lat rządziły tym podatkiem: chyba on również powinien uznać swoją klęskę. Ale nie miejmy złudzeń: będzie on bronił do upadłego swojej pozycji m.in. twierdząc, że nie możemy naprawić tego podatku, bo jest to „sprzeczne z prawem UE”. To jakiś absurd. A kiedy ustawa wejdzie w życie? Oby jak najszybciej, ale trzeba również dać podatnikom jakiś czas dla poznania jej realizacji.

Polecamy: 500 pytań o VAT odpowiedzi na trudne pytania z interpretacjami Ministerstwa Finansów (PDF)

Polecamy: Przewodnik po zmianach w ustawie o rachunkowości 2015/2016 (PDF)

Infor.pl: Pisał Pan niedawno (publikowaliśmy to również na naszym portalu infor.pl), że naprawa akcyzy, to najważniejsze zadanie dla nowego Sejmu – obok reformy VAT-u. Co Pana zdaniem trzeba w pierwszej kolejności zmienić w naszym systemie akcyzy? Czy potrzebna będzie nowa ustawa? PIS nie szedł do wyborów z projektem nowej ustawy o podatku akcyzowym.

Witold Modzelewski: Nie warto pisać nowej ustawy o podatku akcyzowym, bo od 1 marca 2009 r. obowiązuje już trzecia ustawa, którą jednak trzeba mocno poprawić, bo ma zbyt wiele luk i słabości. Potrzebna jest jej gruntowna nowelizacja, która ograniczy, a docelowo wyeliminuje gigantyczny rynek paliw, papierosów i alkoholu, który nie płaci akcyzy. Tu trzeba wprowadzić wiele nowych rozwiązań, które będą nie tylko zamieszczone w samej ustawie o podatku akcyzowym, lecz również w ustawie o służbie celnej, przepisach regulujących produkcję wyrobów spirytusowych i tytoniowych oraz w przepisach dotyczących kontroli skarbowej.

Dziś rzetelni podatnicy handlujący paliwami silnikowymi nie są w stanie konkurować z nieopodatkową kontrabandą. Merytoryczne postulaty jak to zrobić są również znane od lat, m.in. są to sugestie celników i organizacji grupujących producentów wyrobów spirytusowych i paliw. Trzeb jednak przełamać opór wszystkich szkodników i doprowadzić do zmiany prawa, działając w interesie publicznym oraz tych, którzy dziś płacą akcyzę.

Naprawa akcyzy: najważniejsze zadanie – obok VAT-u – dla nowego Sejmu

Infor.pl: O naszym podatku dochodowym od osób prawnych krąży powszechna opinia, że płacą go już tylko te podmioty, którym nie wypada go nie płacić (tu przede wszystkim spółki z udziałem Skarbu Państwa). Zwłaszcza spółki z udziałem kapitału zagranicznego mają szereg metod tzw. optymalizacji podatkowej, dzięki którym mogą zarówno nie płacić CIT, jak i transferować pieniądze za granicę bez podatku.

Proszę powiedzieć, co Pana zdaniem trzeba zmienić w polskim CIT, by dochody z tego podatku nie spadały, a z drugiej strony, by podatek ten nie był udręką dla uczciwych podatników. Które z tych pomysłów znajdziemy w projekcie nowej ustawy o CIT firmowanym przez PIS?

Witold Modzelewski: Podatek dochodowy od osób prawnych został już dawno „wykończony” przez ignorującego interes publiczny ustawodawcę, lobbystów i biznes optymalizacyjny. Według ostrożnych szacunków bezpowrotne straty w tym podatku wynoszą około 30 mld zł (ok. 1,5% PKB), a wpływy wynoszą też ok. 30 mld zł, czyli proporcjonalnie tracimy tu jeszcze więcej niż w przypadku VAT-u i akcyzy.

Większość proponowanych rozwiązań służy „uszczelnianiu” tego podatku, a także wyeliminowaniu tych rozwiązań, które stosowano tylko po to, aby biznes optymalizacyjny mógł bezpiecznie zarobić pieniądze dla swoich klientów („przepisy korzystne dla podatników”). Jest ich sporo (na pewno za dużo). Należy również wprowadzić znane od lat postulaty tych, którzy nie chcą mieć nieuczciwej konkurencji ze strony nieopodatkowanych, zwłaszcza zagranicznych konkurentów. Przecież każdy zada pytanie: czy biznes optymalizacyjny, który dzięki tzw. umowom luksemburskim doprowadził do utraty przez Polskę wielomiliardowych kwot dochodów budżetowych, miał związki z władzą w naszym kraju? Czy aby nie doradzał również rządzącym i resortowi finansów? Może to ktoś wreszcie sprawdzi i powie zwykłym obywatelom, czy wolno jednocześnie działać na szkodę państwa polskiego i brać od niego pieniądze? Za co? Za doradztwo?

Może wreszcie uzyskamy odpowiedź na pytanie, kto jest autorem największej w historii dezorganizacji aparatu skarbowego poprzez połączenie izb skarbowych z urzędami skarbowymi? Proszę zapytać co na temat tej „reformy” sądzą pracownicy aparatu skarbowego. Ich opinie są miażdżące. Kto wcześniej podsunął pomysł połączenia izby celnej z urzędami celnymi?

Zmiany w podatku dochodowym  są tylko częścią większej całości. A tu trzeba również faktycznie obniżyć opodatkowanie tym, którzy faktycznie inwestują, a nie tym, którzy inwestują w „innowacje podatkowe”. Dochód inwestowany w realną gospodarkę musi być docelowo poza opodatkowaniem: to zupełnie oczywisty postulat, który od lat jakoś nie chce się przebić.

Infor.pl: Z pewnością zna Pan koncepcję, którą lansuje Centrum im. Adama Smitha i Związek Przedsiębiorców i Pracodawców - likwidacji CIT i wprowadzenia podatku przychodowego. Zresztą ZPP proponuje również w przypadku osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą likwidację PIT i przejście na podatek od przychodów w wysokości od 3 do 7 proc. w zależności od branży.
Jak Pan ocenia tę koncepcję? Czy likwidacja sporów dotyczących trawników przed i za siedzibą firmy, poczęstunków dla kontrahentów i innych rodzajów kosztów uzyskania przychodów nie jest nęcącą wizją? Czy nie uprościłoby to Pana zdaniem życia firmom? Trudno byłoby chyba także unikać płacenia takiego podatku?

Witold Modzelewski: Brałem udział w dyskusji na temat tych pomysłów: to tylko ogólne idee, a liczą się tylko projekty konkretnych ustaw. Kiedy będą, zacznie się realna debata. Podatek przychodowy nie jest dużo prostszy od podatku dochodowego, bo w obu będą rozbieżne stanowiska na temat pojęcia przychodów, których to sporów nie można z góry wyeliminować. A przykłady, które Pan podaje, obiektywnie nie mają większego znaczenia, bo są dowodem jak urzędowe i sądowe interpretacje potrafią namieszać tam, gdzie problem nie jest aż tak skomplikowany. Ale na podatkach trzeba się znać – nie wystarczy czytać koślawe przepisy. Wydatki na trawnik na terenie siedziby podatnika są kosztem uzyskania przychodów, podobnie jak na poczęstunki dla kontrahentów, które związane są z działalnością gospodarczą. Wystarczy nie rozrabiać, bo z nudów lub niekompetencji można wiele popsuć.

Infor.pl: Stosunkowo najmniej wypowiada się Pan publicznie na temat PIT. Jednak w jednym z ostatnich wywiadów stwierdził Pan Profesor, że ustawy o PIT nie da się już poprawić. Jak powinna więc Pana zdaniem wyglądać nowa ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych. Bardzo proszę o wskazanie kilku niezbędnych elementów dobrej ustawy o PIT. Czy powinna objąć np. także  rolników?

Witold Modzelewski: Ustawa o podatku dochodowym od osób fizycznych ma już prawie 24 lata i już jej nic nie pomoże. Czy wie Pan, ile razy ją nowelizowano oraz ile obowiązuje dziś przepisów przejściowych? Ponad tysiąc jednostek redakcyjnych. Katastrofa legislacyjna jest stanem, którego nie da się odwrócić. Dziś ten podatek powinien być nazwany podatkiem od emerytów, rencistów i legalnie zatrudnionych pracowników. Daje on jednak ponad 70 mld wpływów, czyli zbyt dużo, aby można było tu godzić się na zbyt ryzykowne eksperymenty. W najbliższych latach dochody z tego podatku będą jednak spadać, bo trzeba podwyższyć minimum wolne (obecnie go faktycznie nie ma) oraz będzie on wykorzystywany dalej do prowadzenia polityki prorodzinnej.

Większość przepisów tej ustawy jest jednak z innej epoki i wymaga unowocześnienia. Nie trzeba jednak tworzyć dwóch, a dziś tak naprawdę to czterech podatków dochodowych: trzeba je skodyfikować w jednej ustawie, ale na to przyjdzie czas za rok lub dwa, bo teraz nasz kraj ma coś ważniejszego do zrobienia.

Koncepcję opodatkowania rolników opracował jeszcze rząd premiera Donalda Tuska: można ten projekt znaleźć w resorcie rolnictwa, ale czy jest aktualny politycznie? O to proszę zapytać polityków. Sądzę, że nie będzie tego w planach przyszłego rządu, ale niech on o tym zdecyduje.


Infor.pl: Wyraził Pan niedawno opinię, że nowa Ordynacja jest potrzebna ale jeszcze nie teraz. Najpierw trzeba naprawić najbardziej “miododajne” podatki jak VAT, akcyza i CIT. Dopiero potem Ordynacja. Kiedy Pana zdaniem będzie czas na stworzenie nowej Ordynacji podatkowej?

Witold Modzelewski: Z Ordynacją podatkową dzieje się źle, ale na tle katastrofy w materialnym prawie podatkowym jest to dużo mniejszy problem. Przypomnę, że projekt tej ustawy powstał pod moim kierunkiem w latach 1993-1995, a intensywne prace parlamentarne trwały dwa lata. Sądzę, że jej stan w 1997 roku był dużo lepszy niż obecnie. Wiele zupełnie nieprzemyślanych lub błędnych nowelizacji popsuło tę ustawę: to ona jest przyczyną katastrofy interpretacyjnej ostatnich lat. Resort finansów a dokładnie pięć izb skarbowych tworzy dziś gigantyczną firmę doradczą, która zajmuje się narzucaniem podatnikom swoich poglądów prawnych a nie „interpretacją przepisów”.

My już nie mamy prawa podatkowego: mamy „lepsze”, bo urzędowe poglądy władzy, oraz „gorsze” czyli te, które mają podatnicy. To absurd. Naprawa tej ustawy nie musi polegać napisaniu jej od nowa. Trzeba zatrzymać „maszynkę do mięsa”, która co rok niszczy nasze prawo, zastępując je urzędniczą gadaniną: to można zrobić bardzo szybko. Ewentualną wizję nowej Ordynacji podatkowej musi stworzyć nowa większość parlamentarna, bo w dniu 25 października br. wyborcy zdecydowali o innego przyszłości naszego kraju. Czy to oznacza, że trzeba stworzyć nową Ordynację podatkową? Może, ale moim zdaniem nie jest to dziś najważniejsze, ale oczywiście lepiej mieć lepszą Ordynację podatkową od obecnej.

Infor.pl: Dość sceptycznie ocenił Pan w niedawnym wywiadzie dla PAP dokonania założenia nowej Ordynacji podatkowej przygotowane przez Komisję Kodyfikacyjną Ogólnego Prawa Podatkowego pod przewodnictwem prof. Leonarda Etela. Dlaczego?

Witold Modzelewski: Znam ten dokument, widzę jego wady i zalety. Zatwierdził go rząd, który już przechodzi do historii. Obowiązuje tu również zasada dyskontynuacji. Odniosłem wrażenie (może błędne), że politycy poprzedniego rządu traktowali prace nad Ordynacją jako część kampanii wyborczej, którą przecież sromotnie przegrali. Nie jest chyba dobrze, że tak ważny w dłuższej perspektywie akt prawny jest używany w walce politycznej przeciwko tym, którzy chcą ratować stan naszych podatków. Alternatywa ta jest na wskroś fałszywa: musimy ratować materialne prawo podatkowe, bo jest w stanie rozpadu. Tego nie zastąpi nawet dużo lepsza od obecnej Ordynacja podatkowa.

Infor.pl: Co więcej stwierdził Pan w tym kontekście “Cenię prof. Leonarda Etela, uważam go za jednego z najwybitniejszych ekspertów prawa podatkowego, ale nie wierzę w zespoły w takich sytuacjach. W prawie powinna być zasada jednego pióra, istnienie zespołu wymusza zbyt dużo kompromisów". Powstaje pytanie, czy doczekamy się autorskiego projektu ordynacji podatkowej Profesora Modzelewskiego? Co na pewno znalazłoby się w takim projekcie?

Witold Modzelewski: W pełni podtrzymuję ten pogląd, zwłaszcza najwyższą ocenę szefa tej komisji, ale mój wkład w tworzenie Ordynacji podatkowej zakończył się w 1995 r. gdy w imieniu rządu przedstawiłem ją w Sejmie. Moim zdaniem tego rodzaju projekty muszą mieć autorski charakter, a zasada jednego pióra jest kanonem, któremu powinniśmy być wierni: albo będziemy mieć spójną koncepcję, albo zbiór różnych, przypadkowych i nawet sprzecznych wizji. Mam nadzieję, że Pan profesor Leonard Etel stworzy swoją wersję tej ustawy. Powinna być ona wolna od politycznego kontekstu: może zlecić jej opracowanie Sejm lub Kancelaria Prezydenta, ale to nie do mnie pytanie.

Prof. Modzelewski: nowa Ordynacja podatkowa niepotrzebna teraz

Infor.pl: Czy Pana jednoznacznie negatywna ocena obecnych przepisów dotyczących interpretacji podatkowych oznacza, że nie chciałby Pan żadnych urzędowych interpretacji w naszym systemie podatkowym? Ani indywidualnych ani ogólnych?

Witold Modzelewski: To jakieś nieporozumienie: ogólne interpretacje urzędowe są potrzebne, ale władza powinna wydawać ich możliwie najmniej: co najwyżej kilkanaście w roku, a lepiej aby było ich jeszcze mniej. Pogląd interpretacyjny władzy jest potrzebny tylko wtedy, gdy władza chce, aby jej stanowisko było znane obywatelom. To musi być wyjątek od zasady, że władza mówi do nas przepisem prawa. Co do zasady trzeba nauczyć się szanować poglądy prawne obywateli, bo to oni przede wszystkim „stosują prawo podatkowe”: władza robi tylko w procedurach jurysdykcyjnych i musi zrozumieć, że nie ma „lepszych” i „gorszych” poglądów prawnych. Poglądy obywateli, których nie podziela władza, nie oznaczają bezprawności ich działań. Od tego trzeba zacząć.

Urzędowe interpretacje podatkowe - wynaturzona koncepcja, z którą czas skończyć

Infor.pl: Prezydent Andrzej Duda powołał Pana do Narodowej Radę Rozwoju. Gratulując Panu Profesorowi tego zaszczytnego powołania chciałbym zapytać, czy udział w NRR wyklucza Pana powrót do Ministerstwa Finansów?

Witold Modzelewski: Dziękuję za gratulacje, ale słowa o „powrocie do ministerstwa finansów” chyba również są nieporozumieniem; kiedyś (bardzo dawno, bo 20 lat temu) byłem sekretarzem i podsekretarzem stanu, nie będąc politykiem. Poza tym nigdy nie byłem urzędnikiem, mimo że wysoko cenię sobie ten status. To były inne czasy: było miejsce dla nie będących politykami wysokich funkcjonariuszy publicznych. Współpracowałem z czterema rządami z czterema ministrami finansów: zaczynałem od prawicy (rząd Jana Olszewskiego) a skończyłem z lewicą (rząd Śp. Józefa Oleksego). To były inne czasy: sądzę, że dziś podatkami muszą (i powinni) rządzić z krwi i kości politycy, bo jest tu bardzo źle, a to wymaga siły politycznej i determinacji.

Mogę tylko zasugerować, aby politycy, którzy chcą i będą działać w interesie publicznym, muszą wiele zmienić, a zwłaszcza wykluczyć (bez wyjątku) jakiekolwiek relacje urzędników z biznesem optymalizacyjnym zwłaszcza zagranicznym, którego działania z natury są sprzeczne z interesem publicznym. On tu faktycznie rządził zbyt długo.

Bardzo dziękuję za ciekawą rozmowę.

Rozmawiał Paweł Huczko

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po nasze publikacje
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT +  VAT w e-commerce
KOMPLET: VAT zmiany od 1 lipca 2021 + JPK_VAT + VAT w e-commerce
Tylko teraz
99,00 zł
119,70
Przejdź do sklepu
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Księgowość
    1 sty 2000
    26 lip 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Czy od 1 lipca 2021 r. złożenie JPK_VAT z oznaczeniami MPP jest błędem?

    JPK_VAT z oznaczeniami MPP. Od 1 lipca 2021 r. zmianie uległo rozporządzenie z dnia 15 października 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i w ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług (ostatnia zmiana - w par. 11 uchylono pkt 2 ustępu 2, co oznacza, że ewidencja nie musi zawierać oznaczenia "MPP"). Jednocześnie ministerstwo nie zmieniło schemy JPK (zmiana będzie wprowadzona w nowym roku), zatem istnieje nadal możliwość wypełniania pola "MPP" w ewidencji. Czy obecnie - po wejściu w życie zmian w powyższym rozporządzeniu - złożenie w urzędzie JPK_VAT z oznaczeniami MPP będzie traktowane jako błąd?

    Jaka stawka VAT dla instalacji fotowoltaicznej?

    Stawka VAT dla instalacji fotowoltaicznej. Firma jest podwykonawcą. Wykonuje usługę montażu instalacji fotowoltaicznej na rzecz innego przedsiębiorcy na domu jednorodzinnym o powierzchni do 300 m2. Czy w takim przypadku można zastosować stawkę VAT 8%? Czy należy zastosować stawkę 23%?

    Rachunek do spłaty subwencji z PFR a biała lista podatników VAT

    Rachunek do spłaty subwencji z PFR a biała lista podatników VAT. Podatnicy VAT, którzy otrzymali subwencje z Tarczy Finansowej PFR mają wątpliwości, czy rachunek do spłaty subwencji otrzymanej z PFR ma być zgłoszony na białą listę?

    Amortyzacja podatkowa i rozliczenie leasingu - będą zmiany

    Amortyzacja podatkowa i leasing. W ramach pakietu uszczelniającego podatki Ministerstwo Finansów planuje zmianę w przepisach o amortyzacji składników majątku prywatnego wprowadzanego do majątku firmy. Zmienią się także zasady rozliczenia podatkowego sprzedaży majątku firmowego (np. przedmiotów wykupionych z leasingu) przez właścicieli firm – dowiedziała się PAP.

    Pracodawca zapłaci zaległe podatki. Pakiet uszczelniający podatki CIT, PIT, VAT

    Pakiet uszczelniający podatki CIT, PIT, VAT. Ministerstwo finansów chce rozbić solidarność pracodawców i pracowników, która ma miejsce w związku w wypłatą wynagrodzeń "pod stołem". W pakiecie uszczelniającym proponuje m.in., by po ujawnieniu takiej wypłaty to pracodawca, a nie pracownik musiał zapłacić zaległe podatki - dowiedziała się PAP.

    Zabezpieczenie zobowiązania podatkowego - procedura wydania decyzji

    Zabezpieczenie zobowiązania podatkowego to specjalna instytucja, umożliwiająca odciążenie majątku podatnika (a w określonych przypadkach również jego małżonka). Co kluczowe dla podatnika, może ona mieć miejsce nie tylko w toku egzekucji, ale również jeszcze przed wydaniem decyzji o wysokości zobowiązania i przed terminem wymagalności takiego. To narzędzie, w sposób zdecydowany, chroni interesy wierzyciela podatkowego, zwiększając jego możliwości uzyskania zobowiązania podatkowego. Można jednak zrozumieć obawy podatników przy funkcjonowaniu takiego odformalizowanego narzędzia - takie zabezpieczenie (nazywane „przedwymiarowym”) może być przecież ograniczeniem praw podatnika.

    Beneficjenci Tarczy Finansowej PFR 1.0 zaczynają spłatę subwencji

    W poniedziałek 26 lipca 2021 r. beneficjenci Tarczy Finansowej PFR 1.0 zaczynają spłatę części subwencji, które pozostała im po umorzeniu pozostałej kwoty wsparcia z PFR - powiedział PAP wiceprezes PFR Bartosz Marczuk.

    Rejestracja w punkcie kompleksowej obsługi (OSS)

    Rejestracja w punkcie kompleksowej obsługi (OSS). Ministerstwo Finansów przypomina o możliwości rejestracji w punkcie kompleksowej obsługi (OSS). Jak to zrobić?

    Umorzenie subwencji PFR - ujęcie w księgach rachunkowych

    Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że umorzenie subwencji finansowej (z Tarczy Finansowej PFR), które nastąpiło w 2021 roku powinno zostać ujęte w księgach rachunkowych roku, w którym nastąpiło to umorzenie. Zaniechanie poboru podatku ma zastosowanie do dochodów (przychodów) uzyskanych przez beneficjentów wsparcia począwszy od 1 czerwca 2021 r. do 31 grudnia 2022 r.

    Ceny benzyny w 2021 roku będą nadal rosły. Kiedy 6 zł za litr?

    Ceny benzyny. Zdaniem analityków e-petrol, sytuacja cenowa na rynku paliw w Polsce cały czas nie daje kierowcom podstaw do optymizmu. Według nich, spadek cen paliw w rafineriach w tym tygodniu nie zwiastuje dalszych obniżek i jednocześnie jest zbyt mały, by pokazał się w cenach paliw na stacjach.

    Nadgodziny kierowców - jak obliczyć prawidłowo?

    Nadgodziny kierowców - jak obliczyć? Państwowa Inspekcja Pracy wyjątkowo polubiła się z branżą transportową i tematem nadgodzin. Dlaczego? Dlatego, że praca „za kółkiem” i nadgodziny są tak samo nierozłączne jak bajkowy Bolek i Lolek czy też filmowy Flip i Flap. Dlatego nie ma się co dziwić inspektorom, którzy pierwsze co biorą pod lupę, w przypadku firmy transportowej, to rozliczenia godzinowe.

    Dochody z pracy za granicą – gdzie trzeba płacić podatek dochodowy (PIT)?

    Dochody z pracy za granicą a podatek. Miejsce zamieszkania osoby fizycznej wpływa na ustalenie czy podlega ona nieograniczonemu, czy ograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w Polsce. Trzeba podkreślić, że jeśli podatnik będzie miał stałe miejsce zamieszkania za granicą, to w Polsce będzie płacił podatek tylko od dochodów (przychodów) uzyskanych w danym roku podatkowym w Polsce.

    Płaca minimalna w 2022 roku wyniesie 3 tys. zł

    Płaca minimalna w 2022 roku. Od 1 stycznia 2022 r. minimalne wynagrodzenie za pracę (tzw. najniższa krajowa) ma wynosić 3 tys. zł, a minimalna stawka godzinowa ma być na poziomie 19,60 zł - zakłada projekt rozporządzenia Rady Ministrów.

    VAT e-commerce - rewolucja w handlu elektronicznym

    VAT e-commerce. Na pewno każdemu z nas zdarza się zamówić coś przez Internet. Z punktu widzenia konsumenta nie jest to nic trudnego – dodajemy produkt do koszyka, płacimy za niego i po jakimś czasie zamówienie dostarcza kurier we wskazane miejsce. Sprawa wygląda jednak zgoła inaczej z punktu widzenia przedsiębiorcy zajmującego się e-handlem. Zwłaszcza z podatkowego punktu widzenia rozliczenie tego rodzaju sprzedaży może być dość problematyczne. Dodatkowo do końca czerwca unijni sprzedawcy internetowi mogli być w nieco gorszej sytuacji niż ich konkurencja z USA czy Chin, która nie zawsze dbała o odprowadzenie podatku VAT. Między innymi z tych powodów 1 lipca 2021 r. w całej Unii Europejskiej weszły w życie przepisy podatkowe wprowadzające szereg zmian dotyczących handlu elektronicznego i importu tzw. małych przesyłek do Unii Europejskiej.

    Paczki spoza UE - zasady i koszty obsługi zgłoszeń celno-podatkowych od 1 lipca 2021 r.

    Paczki spoza UE - cło i podatki. Od 1 lipca 2021 r. na terenie całej Unii Europejskiej (także w Polsce) weszły w życie nowe przepisy (tzw. pakiet VAT e-commerce) dotyczące składania zgłoszeń celnych oraz poboru podatku VAT przez operatorów pocztowych. Od tego dnia każdy odbiorca towarów pochodzących spoza Unii Europejskiej (np. z Chin) jest zobowiązany do zapłaty należności celno-podatkowych. Obsługą tego procesu, z pewnymi wyjątkami, zajmuje się Poczta Polska, która przejęła obsługę celną przesyłek spoza UE, stając się podmiotem dokonującym zgłoszeń celnych działającym na rzecz odbiorcy przesyłki, czyli tzw. przedstawicielem pośrednim. Oznacza to, że pocztowcy mogą dokonać zgłoszenia celnego za klienta sprowadzającego towary ze sklepów internetowych np. w Azji.

    Rejestracja w e-TOLL - konieczna przed 30 września

    Rejestracja w e-TOLL. Do 30 września 2021 r. obowiązuje okres przejściowy, w którym funkcjonują dwa systemy – e-TOLL i viaTOLL. Ministerstwo Finansów i Krajowa Administracja Skarbowa zachęcają przewoźników do szybkiej zmiany viaTOLL na e-TOLL i nie zostawiania tego na ostatni moment. Oprócz ulgi na zakup urządzeń OBU/ZSL, MF i KAS przygotowały pakiet kolejnych ułatwień dla przewoźników.

    Telewizor w kosztach podatkowych firmy

    Telewizor w kosztach firmy. Wydatek na zakup telewizora (używanego jako duży ekran komputerowy do wideokonferencji i sądowych rozpraw on-line) może zaliczyć do kosztów podatkowych przedsiębiorca (prawnik), który częściowo świadczy swoje usługi zdalnie ze swojego mieszkania. Jeżeli cena zakupu nie przekracza 10 tys. zł, to wydatek ten jest kosztem uzyskania przychodów w miesiącu oddania telewizora do używania. Natomiast nie może być kosztem telewizor, jeżeli nie będzie wykorzystywany dla celów prowadzonej działalności gospodarczej i służyć będzie celom osobistym podatnika.

    Kiedy przedsiębiorca nie musi tworzyć PPK?

    Kiedy przedsiębiorca nie musi tworzyć PPK? Z dniem 1 stycznia 2021 r. przepisy Ustawy o Pracowniczych Planach Kapitałowych – dalej ustawa o PPK, objęły ostatnią grupę pracodawców. Tym samym wszystkie podmioty, które zatrudniają choćby jedną osobę są zobowiązane wdrożyć PPK w swoim zakładzie pracy. Warto przy tym pamiętać, że definicja osoby zatrudnionej na gruncie wspomnianej ustawy obejmuje nie tylko pracowników (zatrudnionych na podstawie umowy o pracę), ale m.in. także osoby zatrudnione na podstawie umowy zlecenia (lub innej o świadczenie usług), jeżeli z tego tytułu podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Niski próg ilościowy – wystarczy zatrudnianie jednej osoby – w połączeniu z szeroką definicją osoby zatrudnionej, ma urzeczywistniać jedną z nadrzędnych cech programu, tj. powszechność PPK. Powstaje pytanie, czy nie ma wyjątków od tak ustanowionej zasady?

    System podatkowy w Wielkiej Brytanii - rodzaje podatków, stawki, główne zasady

    System podatkowy w Wielkiej Brytanii. Wielka Brytania znana jest w świecie jako jurysdykcja przyjazna dla biznesu. Czy na ten wizerunek wpływa tamtejszy system podatkowy? Poniżej prezentujemy najważniejsze informacje dotyczące podatków w Zjednoczonym Królestwie, które pozwolą rozstrzygnąć, czy to właśnie one są najważniejszym czynnikiem przyciągającym tam przedsiębiorców z wielu krajów, w tym z Polski.

    Czy odprawy z tytułu zwolnień grupowych są opodatkowane PIT?

    Odprawy z tytułu zwolnień grupowych a PIT. Zwolnienie z pracy jest trudnym momentem dla pracownika. Emocjonalnie może nie mieć tutaj znaczenia, czy następuje ono z przyczyn prawa pracy, cywilnych, czy innych. W zakresie konsekwencji podatkowych, może to mieć jednak znaczenie zasadnicze. Podstawa wypłaty odprawy oraz jej ocena i charakter odszkodowawczy lub zadośćuczynienia, mogą bowiem wpływać wprost na obowiązki podatkowe, w zakresie podatku dochodowego od osób fizycznych.

    Rezygnacja ze zwolnienia z VAT przy sprzedaży nieruchomości w akcie notarialnym

    Podatnik korzystający ze zwolnienia z VAT przy dostawie nieruchomości, która jest sprzedawana 2 lata po pierwszym zasiedleniu, może zastosować zwolnienie lub z niego zrezygnować. Obecnie zawiadomienie o rezygnacji ze zwolnienia należy złożyć do urzędu przed dokonaniem dostawy. Od 1 października 2021 r. w ramach pakietu SLIM VAT 2 zostanie wprowadzona zmiana, która umożliwi rezygnację ze zwolnienia poprzez oświadczenie w akcie notarialnym. Jest to reakcja na dość wyraźny sygnał płynący z orzecznictwa sądów administracyjnych, które już obecnie uznają takie oświadczenia za skuteczne.

    Faktura korygująca "in minus" dokumentująca zwrot towarów - rozliczenie VAT kupującego

    Jak rozliczyć fakturę korygującą "in minus", jeśli uzgodnienia i zwrot towaru nastąpiły w maju 2021 r. (reklamacja), natomiast w czerwcu 2021 r. podatnik otrzymał fakturę korygującą (faktura wystawiona 2 czerwca 2021 r.)? Kontrahent wyjaśnił, iż nie ma możliwości poprawienia tego błędu. Czy fakturę korygującą należy ująć w rozliczeniu VAT za czerwiec 2021 r.?

    Nowe, kwartalne deklaracje akcyzowe - kto będzie je składał za III kwartał 2021 roku?

    Kwartalne deklaracje akcyzowe. Od rozliczenia za III kwartał 2021 r. podatnicy dokonujący obrotu niektórymi wyrobami zwolnionymi z akcyzy lub opodatkowanymi stawką zerową albo zużywający te wyroby będą składać w formie elektronicznej nowe deklaracje kwartalne AKC-KZ. Natomiast wewnątrzwspólnotowe nabycie wyrobów opodatkowanych stawką zerową trzeba wykazać w deklaracji AKC-UAKZ. Są to nowe obowiązki.

    JPK_VAT, GTU, oznaczenia transakcji - co się zmieniło od 1 lipca 2021 r.

    JPK_VAT, GTU, oznaczenia transakcji. Od 1 lipca 2021 r. zmieniły się zasady prowadzenia ewidencji VAT, oznaczania sprzedaży kodami GTU oraz stosowania oznaczeń niektórych transakcji. Oznacza to, że już w rozliczeniu za lipiec 2021 r. podatnik musi przygotować plik JPK_VAT zgodnie z nowymi zasadami.

    VAT od usług finansowych - planowane zmiany od 2022 roku

    VAT od usług finansowych. Na stronie Ministerstwa Finansów opublikowano skierowany do prekonsultacji projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz niektórych innych ustaw (w tym ustawy o VAT), stanowiący część podatkowego pakietu Polskiego Ładu.