Nowelizacja ustawy o VAT: zmiany w rozliczeniach eksportu i importu

• Zmiany w rozliczaniu VAT przy eksporcie towarów
• Deklaracja importowa w formie elektronicznej
• Zmiany w procedurze USZ
• Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

Zmiany w rozliczaniu VAT przy eksporcie towarów

Nowelizacja wprowadzi zmiany w art. 2 i art. 41 ustawy o VAT, w związku z realizacją postulatu deregulacyjnego MF-137-462 w części dotyczącej eksportu towarów (prawo do zastosowania stawki podatku w wysokości 0% w eksporcie towarów). W tym zakresie nowelizacja ma na celu uelastycznienie obowiązków dokumentacyjnych związanych z dokumentowaniem eksportu towarów na potrzeby stosowania stawki podatku 0% na gruncie ustawy o VAT i w konsekwencji zminimalizowania sporów pomiędzy podatnikami a organami podatkowymi.

1) Zmianie ulegnie definicja eksportu towarów poprzez wykreślenie w art. 2 pkt 8 ustawy o VAT warunku posiadania dokumentu wywozu towarów poza terytorium UE potwierdzonego przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych.

2) Nowe przepisy wskażą alternatywne dowody, które mają potwierdzać jednoznacznie wywóz towarów poza terytorium UE (będą to np. dokumenty przewozowe otrzymane od przewoźnika (spedytora), dokumenty z systemu elektronicznego operatora pocztowego czy odpowiednie dokumenty wydane przez administracje celne krajów spoza UE – istotnym jest, aby z tych dokumentów jednoznacznie wynikało, że towary opuściły terytorium UE).

3) Wprowadzony będzie dodatkowy warunek stosowania stawki 0% do zaliczek otrzymanych w związku z eksportem towarów. Warunkiem tym będzie wymóg zarejestrowania eksportera jako podatnika VAT czynnego od co najmniej 12 miesięcy.
Zmiana ta - jak wyjaśnia Ministerstwo Finansów - ma na celu zmniejszenia ewentualnego ryzyka wystąpienia nieprawidłowości w związku z dopuszczeniem innych dowodów potwierdzających wywóz towarów poza UE niż dokumenty, w których potwierdzenia wywozu dokonał właściwy organ celny.

Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że podstawą regulacji w zakresie eksportu towarów na gruncie ustawy o VAT jest art. 146 ust. 1 lit. a i b dyrektywy VAT. Zgodnie z art. 146 ust. 1 dyrektywy VAT państwa członkowskie zwalniają transakcje dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych przez sprzedawcę lub na jego rzecz poza terytorium Wspólnoty (lit. a) i dostawy towarów wysyłanych lub transportowanych poza terytorium Wspólnoty przez nabywcę lub na rzecz nabywcy niemającego siedziby na terytorium danego państwa, z wyłączeniem towarów transportowanych przez samego nabywcę do celów wyposażenia lub zaopatrzenia w paliwo i ogólnego zaopatrzenia statków rekreacyjnych oraz samolotów turystycznych lub wszelkich innych środków transportu służących do celów prywatnych (lit. b).

Na podstawie art. 131 dyrektywy VAT zwolnienia przewidziane w eksporcie stosuje się bez uszczerbku dla innych przepisów wspólnotowych i na warunkach ustalanych przez państwa członkowskie w celu zapewnienia prawidłowego i prostego stosowania tych zwolnień oraz zapobieżenia wszelkim możliwym przypadkom uchylania się od opodatkowania, unikania opodatkowania i nadużyć. Zdaniem resortu finansów brzmienie tego przepisu pozwala państwom członkowskim na wprowadzenie takich regulacji, które mają na celu zapobieżenie szerokorozumianym nieprawidłowościom przy stosowaniu zwolnień w eksporcie, pozostawiając jednocześnie tym państwom swobodę w kształtowaniu tych rozwiązań.

Aktualnie obowiązujące przepisy ustawy o VAT wiążą możliwość stosowania stawki VAT w wysokości 0% z otrzymaniem dokumentu dotyczącego wywozu towaru poza terytorium UE potwierdzonego przez właściwy organ celny określony w przepisach celnych. Warunek posiadania dokumentu potwierdzonego przez organ celny zawarty jest już w samej definicji eksportu (art. 2 pkt 8 ustawy o VAT). Taki zapis - zdaniem Ministerstwa Finansów - uniemożliwia w efekcie zastosowanie stawki 0% w przypadku, gdy istnieją wprawdzie dowody potwierdzające jednoznacznie opuszczenie przez towary terytorium UE, ale inne niż potwierdzone przez właściwy organ celny.

Takie rozwiązanie nie wynika jednak wprost z dyrektywy VAT.

Orzecznictwo sądów krajowych, jak i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, dopuszcza – w celu udowodnienia opuszczenia przez towary terytorium UE, co jest warunkiem stosowania stawki 0% – wszelkie dowody, które mogłyby potwierdzić faktyczny wywóz towarów poza terytorium UE.

Obecne, dość restrykcyjne, choć wpisujące się w samą ideę art. 131 dyrektywy VAT, rozwiązanie w prawie krajowym, powoduje spory podatników z organami podatkowymi co do zakresu dokumentów uprawniających do zastosowania stawki podatku 0% w eksporcie towarów.

Deklaracja importowa w formie elektronicznej

W celu wprowadzenia obowiązku składania deklaracji importowej za pomocą środków komunikacji elektronicznej konieczne są zmiany w art. 33b ustawy o VAT. W przepisach art. 33b ustawy o VAT przede wszystkim wskazane zostanie, że deklaracja importowa składana jest wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Odpowiednio zostanie także dostosowane upoważnienie ustawowe zawarte w ust. 5 w art. 33b ustawy o VAT.

Ministerstwo Finansów wyjaśnia, że deklaracja importowa składana jest przez podatników dokonujących importu towarów, stosujących odprawę scentralizowaną, o której mowa w art. 179 unijnego kodeksu celnego, w której realizację zaangażowane są administracje celne z co najmniej dwóch państw członkowskich. Obecnie deklaracje takie składane są w postaci papierowej, a wzór takiej deklaracji określa rozporządzenie wykonawcze wydane na podstawie upoważnienia zawartego w art. 33b ust. 5 ustawy o VAT.

Ministerstwo Finansów planuje wprowadzenie unowocześnienia obowiązku składania deklaracji importowej - wyłącznie za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Dlatego też zaistniała potrzeba odpowiedniego dostosowania w tym zakresie przepisów art. 33b, w tym przede wszystkim wprowadzenie obowiązku składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz inne konieczne zmiany (w tym w upoważnieniu ustawowym).

Zmiany w procedurze USZ

Procedura USZ (tzw. uregulowania szczególne) to uproszczony system rozliczania VAT dla przesyłek e-commerce o wartości do 150 euro spoza UE. Pozwala on zbiorczo rozliczać VAT miesięcznie, zamiast indywidualnie dla każdej paczki, przyspieszając odprawę. Ta procedura jest fakultatywna i stosowana przy zgłoszeniach celnych H7.

Ministerstwo Finansów wskazuje, że w związku ze zmianami od 1 lipca 2026 r. w przepisach celnych, konieczne będą zmiany dostosowawcze w przepisach ustawy o VAT, w tym w art. 138i tej ustawy, dotyczące przede wszystkim modyfikacji w procedurze USZ w następującym zakresie:

1) deklaracji podatkowej dotyczącej rozliczenia VAT pobranego w procedurze USZ – w tym zakresie zostaną wskazane elementy takiej deklaracji, która będzie składana za pomocą środków komunikacji elektronicznej oraz określony zostanie organ do którego będzie składana deklaracja,
2) ewidencji prowadzonej przez podatników korzystających z procedury USZ – w tym dostosowanie elementów tej ewidencji do wprowadzanych nowych rozwiązań w przepisach celnych.

Kiedy nowe przepisy wejdą w życie

Najprawdopodobniej jeszcze w bieżącym roku zmiany wynikające z omawianej nowelizacji wejdą w życie. Omawiany projekt ma zostać przyjęty przez Radę Ministrów i skierowany do Sejmu do końca czerwca 2026 r.

Źródło: Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług UDER112