Kategorie

Kary porządkowe nakładane przez pracodawców

LexOmni.pl
usługi prawne on line
Iga Kalinowska
Aplikant adwokacki
Kary porządkowe nakładane przez pracodawców
Kary porządkowe nakładane przez pracodawców
Fotolia
Kodeks pracy (dalej: k.p.) stanowi, że pracodawca może zastosować wobec pracownika karę upomnienia lub nagany, a nawet kary pieniężną.

Kiedy pracodawca może zastosować upomnienie, naganę lub karę pieniężną?

Upomnienie lub naganę - za nieprzestrzeganie przez pracownika:

  • ustalonej organizacji i porządku w pracy.
  • przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, i przeciwpożarowych;
  • przyjętego sposobu potwierdzania przybycia i obecności w pracy oraz usprawiedliwiania nieobecności.

Kara pieniężna może być z kolei nałożona na pracownika z powodu nieprzestrzegania przez niego przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy lub przepisów przeciwpożarowych, opuszczenia pracy bez usprawiedliwienia, stawienia się do pracy w stanie nietrzeźwości lub spożywania alkoholu w czasie pracy.

Powyżej wskazany katalog kar, do których nałożenia uprawniony jest pracodawca, stanowi katalog zamknięty. Stosowanie innych, niż wymienione w k.p., kar jest niedopuszczalne, o czym wprost stanowi art. 281 pkt 4 k.p.

Koszty pracy po zmianach - multipakiet: książka, program, CD, teleporadnia

Jednak należy wskazać, iż pracodawca nie może stosować względem pracowników kar w dowolnym momencie. Zgodnie bowiem z art. 109 k.p., kara nie może być zastosowana po upływie 2. tygodni od powzięcia wiadomości o naruszeniu obowiązku pracowniczego i po upływie 3 miesięcy od dopuszczenia się tego naruszenia.

Ponadto, kara może być zastosowana tylko po uprzednim wysłuchaniu pracownika.

Wysłuchanie pracownika

Celem wysłuchania jest umożliwienie pracownikowi wyjaśnienia jego zachowania stanowiącego naruszenie obowiązków oraz ustalenie jego winy. Co więcej, instytucja "wysłuchania pracownika" ma na celu realizowanie funkcji ochronnej prawa pracy i nie może być sprowadzona wyłącznie do formalności. Brak uprzedniego wysłuchania pracownika stanowi formalne uchybienie w procesie zastosowania kary nagany (wyrok Sądu Rejonowego z dnia 3 stycznia 2013 r. IV P 1091/12).

Na pracodawcę został zatem nałożony obowiązek, zgodnie z którym powinien on umożliwić pracownikowi wytłumaczenie przyczyn swojego zachowania

Pracodawca dopiero po uprzednim wysłuchaniu pracownika, będzie uprawniony do podjęcia decyzji o nałożeniu na pracownika kary wymienionej w art. 108 k.p. Przepisy kodeksu pracy nie stanowią jednak, jak wyglądać ma sama procedura wysłuchania, dlatego też w doktrynie podnoszone są różnorakie wnioski, m.in. wskazuje się, iż z wysłuchania pracownika nie sporządza się protokołu. Ponadto, w przedmiocie sposobu wysłuchania podnosi się, iż oprócz osobistej rozmowy pracodawcy i pracownika, dopuszczalne jest przeprowadzenie jej przez telefon, w szczególności wówczas, gdy pracownik wykonuje swoją pracę poza siedzibą zakładu. Niemniej, w kwestii złożenia wyjaśnień drogą korespondencji elektronicznej lub w innej formie pisemnej, wskazuje się, iż może ona stanowić przejaw ograniczenia pracownikowi prawa do swobodnej wypowiedzi, chyba że ten sam na taką formę złożenia wyjaśnień wskaże.

W przedmiocie formy złożenia wyjaśnień przez pracownika wypowiedział się Sąd Najwyższy (wyrok z 16 lipca 1999 roku, sygn. akt I PKN 114/99), wskazując, iż zasadą jest, że wysłuchanie ma nastąpić w formie ustnej, gdyż jest to przyjęta, najbardziej dogodna dla pracownika forma wyjaśnienia okoliczności naruszenia przepisów prawa pracy. W konsekwencji forma wysłuchania zależy od woli pracownika, a pracodawca musi wykazać, że dał pracownikowi możliwość skorzystania z tej instytucji.

50 Ściąg Księgowego z aktualizacją online

Należy jednak pamiętać, iż pracownikowi przyznaje się prawo do rezygnacji ze składania wyjaśnień, co będzie wówczas traktowane jako wypełnienie przez pracodawcę obowiązku wysłuchania pracownika.

Wpis do akt osobowych i dostęp do nich osób trzecich

Jednym z podstawowych obowiązków pracodawcy, na mocy art. 94 pkt 9a k.p., jest prowadzenie dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz akt osobowych pracowników. Szczegółowe informacje związane z realizacją tego obowiązku reguluje rozporządzenie ministra pracy i polityki socjalnej z 28 maja 1996 r. w sprawie zakresu prowadzenia przez pracodawców dokumentacji w sprawach związanych ze stosunkiem pracy oraz sposobu prowadzenia akt osobowych pracownika. W świetle wspomnianego rozporządzenia ministra pracy i polityki socjalnej - § 6 ust. 1, pracodawca zakłada i prowadzi oddzielne dla każdego pracownika akta osobowe.

Ustęp 2 stanowi, że akta osobowe pracownika składają się z trzech części i obejmują:
1) w części A – dokumenty zgromadzone w związku z ubieganiem się o zatrudnienie,
2) w części B – dokumenty dotyczące nawiązania stosunku pracy oraz przebiegu zatrudnienia pracownika, w tym dokumenty związane z przyznaniem pracownikowi nagrody lub wyróżnienia oraz z wymierzeniem kary porządkowej,
3) w części C – dokumenty związane z ustaniem zatrudnienia.

Z uwagi na okoliczność, iż dokumentacja pracownicza jest chroniona przez ustawę o ochronie danych osobowych, a w związku z tym krąg osób mających prawo wglądu do zawartych w niej informacji jest ograniczony, nie ulega wątpliwości, że ma do nich dostęp osoba, której dokumentacja dotyczy oraz pracownicy, którzy zostali upoważnieni przez pracodawcę. Jeżeli osoba nieuprawniona będzie chciała uzyskać dostęp do dokumentacji pracowniczej danego pracownika, będzie musiała uzyskać wcześniej jego zgodę. Nie jest ona jedynie wymagana, gdy prawo wglądu do dokumentacji wynika z konkretnych przepisów. Wymienić tu należy art. 23 ustawy z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz.U. nr 89, poz. 589), upoważniający inspektorów pracy do przeglądania dokumentacji pracowniczej.

Co zrobić, gdy nie zgadzamy się z karą?

Zgodnie z art. 112 k.p., jeżeli zastosowanie kary nastąpiło z naruszeniem przepisów prawa, pracownik może w ciągu 7 dni od dnia zawiadomienia go o ukaraniu wnieść sprzeciw, w którym powinien wyjaśnić, na czym, jego zdaniem, polega naruszenie prawa przez pracodawcę. Po wniesionym sprzeciwie, pracodawca po rozpatrzeniu stanowiska zakładowej organizacji związkowej, reprezentującej pracownika, wyda decyzję o uwzględnieniu lub odrzuceniu sprzeciwu.

Konieczne jest jednak, aby wnoszący sprzeciw pracownik, przestrzegał określonego ustawą terminu 7. dni bez względu na okoliczności, gdyż przekroczenie go zwalnia pracodawcę od rozpatrzenia sprzeciwu. Co więcej, termin ten nie może być przywrócony, ponieważ takiej sytuacji nie przewidują przepisy kodeksu pracy. Jako podstawy wniesienia sprzeciwu od kary, wskazuje się naruszenie przez pracodawcę przepisów formalnych, np. niedochowanie terminu wynikającego z art. 109 k.p. czy formy pisemnej wymierzania kary, ogólnikowość uzasadnienia, niewysłuchanie pracownika przed jego ukaraniem oraz naruszenie przez pracodawcę przesłanek merytorycznych do zastosowania kary (np. zastosowanie jej w innych przypadkach niż wymienione w art. 108 k.p.), a także zgoda pracodawcy na określone działanie pracownika.

Należy pamiętać, iż nieskorzystanie przez pracownika z prawa do sprzeciwu uniemożliwia mu wniesienie odwołania do sądu pracy.

Przepisy kodeksu pracy nie zawierają dyspozycji co do formy wniesienia sprzeciwu, niemniej jednak należy wskazać, iż w celach dowodowych, w interesie pracownika jest zadbanie o formę pisemną.


Kara, sprzeciw i co dalej?

Po wniesieniu sprzeciwu, zgodnie z określonym ustawą terminem, pracodawca ma 14 dni na podjęcie decyzji w zakresie uwzględnienia lub odrzucenia sprzeciwu. Jeśli w zakładzie pracy nie działa zakładowa organizacja związkowa lub pracownik nie jest członkiem żadnej z nich, pracodawca będzie mógł podjąć decyzję wcześniej, bez potrzeby wyczekiwania do końca terminu. Jeżeli zamierza sprzeciw odrzucić, powinien wyraźnie oświadczyć to pracownikowi (wskazana jest forma pisemna). Rozpatrzenie sprzeciwu należy do pracodawcy lub innej osoby wyznaczonej do dokonywania czynności z zakresu prawa pracy (art. 31 k.p.).

Uważa się jednak, iż powinna być to raczej ta sama osoba, która podjęła decyzję o ukaraniu, ponieważ proceduręrocedure proknależy traktować jako określony całościowy tryb.

Jeżeli jednak sprzeciw pracownika nie zostanie uwzględniony, może on w ciągu 14 dni od dnia zawiadomienia go przez pracodawcę o odrzuceniu sprzeciwu, wystąpić do sądu pracy o uchylenie zastosowanej wobec niego kary. Termin ten nie może zostać przekroczony.

Potwierdza to stanowisko Sądu Najwyższego, zgodnie z którym termin wystąpienia do sądu pracy o uchylenie kary porządkowej jest terminem zawitym prawa materialnego i nie podlega przywróceniu. Co więcej, zawiadomienie o odrzuceniu sprzeciwu od zastosowania kary porządkowej nie musi zawierać pouczenia o przysługującym pracownikowi prawie wystąpienia do sądu pracy o uchylenie zastosowanej kary porządkowej (wyr. Sądu Najwyższego z 9 maja 2000 r., I PKN 626/99).

Wskaźniki i stawki

Kalkulatory

Aktywne druki i formularze

Zgodnie natomiast z art. 112 § 1 zd. 3 k.p., nieodrzucenie sprzeciwu w ciągu 14 dni od dnia jego wniesienia jest równoznaczne z jego uwzględnieniem. A więc stanowi wówczas korzystne rozstrzygnięcie dla pracownika, sprzeciwiającego się karze. Pracodawca powinien wówczas usunąć odpis zawiadomienia o karze z akt osobowych pracownika.

Niemniej jednak należy wskazać, iż zgodnie z art. 113 k.p., karę uważa się za niebyłą, a odpis zawiadomienia o ukaraniu usuwa się z akt osobowych pracownika po roku nienagannej pracy. Pracodawca może jednak z własnej inicjatywy lub na wniosek reprezentującej pracownika zakładowej organizacji związkowej uznać karę za niebyłą przed upływem tego terminu.

Chcesz dowiedzieć się więcej, sięgnij po naszą publikację
Urlopy wypoczynkowe – udzielanie i rozliczanie w dobie COVID-19 (PDF)
Urlopy wypoczynkowe – udzielanie i rozliczanie w dobie COVID-19 (PDF)
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    22 wrz 2021
    Zakres dat:
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail

    Wycena aktuarialna rezerw na świadczenia pracownicze - aktuariusz i jego rola

    Aktuariusz, wycena aktuarialna i raport aktuarialny - rola i obowiązki aktuariusza przy wycenie aktuarialnej rezerw na świadczenia pracownicze wg Ustawy o rachunkowości, MSR 19, KSR 6 i KSA 1 (wycena aktuarialna rezerw na odprawy emerytalne, rentowe, nagrody jubileuszowe itp.).

    Zakup obywatelstwa z paszportem - nowy kierunek optymalizacji podatkowej

    Optymalizacja podatkowa. W internecie pojawiły się oferty w rodzaju: Kup paszport - obywatelstwo. Uzyskaj rezydencję podatkową. Eksperci radzą, by dobrze przemyśleć odpowiedź.

    Polski Ład. Ułatwienia związane z rozliczaniem składki zdrowotnej

    Polski Ład jest w tej chwili w Sejmie, jest po pierwszym czytaniu, za chwilę zaczną się prace komisyjne. Jakich zmian możemy się jeszcze spodziewać w trakcie tych prac? W studio DGP rozmawiamy z wiceministrem finansów Janem Sarnowskim.

    Wiążące polecenie dotyczące prowadzenia spraw w grupie spółek

    Wiążące polecenie w grupie spółek. Spółka dominująca uczestnicząca w grupie spółek będzie mogła wydawać spółce zależnej wiążące polecenia – nie zawsze jednak spółka zależna będzie nimi związana. Skutki wiążącego polecenia w grupie spółek i okoliczności odmowy jego wykonania wyjaśnia Bartosz Lewandowski – aplikant radcowski z Lubasz i Wspólnicy – Kancelarii Radców Prawnych.

    Będą wyjaśnienia podatkowe do Polskiego Ładu

    Polski Ład. Chcemy opublikować wyjaśnienia podatkowe, dotyczące rozwiązań wprowadzonych w ramach Polskiego Ładu dla przedsiębiorców, które będą wiążące dla administracji – powiedział wiceminister finansów Jan Sarnowski podczas EKG w Katowicach

    Ekologia coraz ważniejsza w strategiach firm

    Ekologia w strategiach firm. Prawie 57% firm na świecie uważa, że pandemia przyspieszyła realizację celów środowiskowych w firmie. Instytucje finansowe i rosnące oczekiwania społeczne są głównym katalizatorem zmian – wynika z najnowszego raportu ING i EY Biznes dla klimatu. Raport o zmianie priorytetów.

    Gadżety reklamowe a koszty uzyskania przychodów

    Gadżety reklamowe a koszty. Wydatki poniesione na nabycie drobnych gadżetów z logo podatnika, które są rozdawane dobrowolnie i nieodpłatnie, stanowią wydatki reklamowe. Tego rodzaju wydatki, jako spełniające kryteria z art. 15 ust 1 ustawy o CIT, mogą być w całości uznane za koszty uzyskania przychodów. Tak uznał Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji z 17 września 2021 r.

    Kiedy można odliczyć VAT od zakupu artykułów spożywczych?

    Odliczenie VAT od artykułów spożywczych. Podatnicy w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą nabywają różnego rodzaju artykuły spożywcze wpływające na komfort organizowania spotkań, motywację pracowników czy postrzeganie przedsiębiorcy na rynku. Kiedy możliwe jest odliczenie VAT od tych artykułów?

    Crowdsourcing jako model wsparcia i rozwoju biznesu

    Crowdsourcing można określić jako tzw. mądrość ludu czy wiedzę tłumu. Wbrew pozorom i anglojęzycznej nazwie, zjawisko to miało swoje odzwierciedlenie w życiu społecznym już w XVIII wieku. Wtedy to brytyjski rząd ogłosił konkurs dla obywateli na opracowanie najlepszego sposobu określania dokładnej pozycji statku na morzu. Ustalono nagrodę w wys. 20 tys. funtów, a proporcjonalnie otrzymywał ją każdy, kto miał choćby minimalny udział w rozwiązanie problemu. To jedna z pierwszych sytuacji, w których pojawiła się idea crowdsourcingu. Jak wykorzystać ją we współczesnym biznesie?

    Sprzedaż firmowego laptopa osobie prywatnej a kasa fiskalna

    Sprzedaż firmowego laptopa osobie prywatnej a kasa fiskalna. Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, zarejestrowana jako czynny podatnik VAT, zamierza sprzedać firmowy laptop. Czy jeżeli laptop zostanie sprzedany osobie prywatnej, konieczne będzie nabycie przez osobę fizyczną kasy fiskalnej? Dodam, że obecnie osoba ta nie ma kasy fiskalnej.

    Zakup samochodu w innym kraju UE przez podatnika zwolnionego z VAT

    Zakup samochodu a zwolnienie z VAT. Nasz klient, który korzysta ze zwolnienia z VAT ze względu na obrót, chce kupić w Niemczech, na firmę, używany samochód o wartości około 60 000 zł. Czy należy rozliczyć VAT z tego tytułu? Czy nasz klient straci prawo do zastosowania zwolnienia?

    Zakup pieca gazowego w ramach ulgi rehabilitacyjnej

    Ulga rehabilitacyjna. Czy zakup grzewczego pieca gazowego, zapewniającego ciepło w mieszkaniu oraz ciepłą, bieżącą wodę stanowi wydatek ułatwiający wykonywanie czynności życiowych, w związku z niepełnosprawnością związaną z narządami ruchu? Czy kwota tego zakupu podlega odliczeniu w ramach ulgi rehabilitacyjnej?

    Zmiany w VAT - SLIM VAT 2

    Zmiany w VAT. 1 października 2021 r. wchodzi w życie zdecydowana większość przepisów ustawy z 11 sierpnia 2021 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy – Prawo bankowe wprowadzającej tzw. pakiet SLIM VAT 2, która została opublikowana w Dzienniku Ustaw 6 września 2021 r. Część zmian weszła w życie już 7 września br. Co się zmienia w rozliczeniach VAT?

    Polski Ład. Propozycje zmian w VAT

    Polski Ład, wśród licznych zmian przepisów prawa podatkowego, zawiera także nowe propozycje w zakresie ustawy o VAT, które mogą zacząć obowiązywać już od 2022 r. Oto najważniejsze zmiany w VAT w ramach Polskiego Ładu.

    Kościński o Polskim Ładzie: Zostawiamy więcej pieniędzy dla tych co zarabiają mniej

    Polski Ład. Chodzi tu o elementarną sprawiedliwość. Nie może być tak, że pracodawca który zarabia 30 tys. płaci mniejsze podatni niż pracownik co zarabia 3 tys. - mówi w wywiadzie minister finansów Tadeusz Kościński.

    Polski Ład ma zresetować regresywny klin podatkowy

    Polski Ład a klin podatkowy. Polski Ład ma zresetować regresywny klin podatkowy i podtrzymać wzrost gospodarczy; myślę, że to, co proponujemy, zda egzamin – powiedział minister finansów Tadeusz Kościński podczas Europejskiego Kongresu Gospodarczego w Katowicach.

    Ryczałt w 2022 r. Co zmieni Polski Ład?

    Ryczałt 2022. W ramach Polskiego Ładu mają zostać ujednolicone zasady opodatkowania przychodów z najmu lub dzierżawy. Ustawodawca planuje także zmiany w stawkach ryczałtu. Jakie nowości mogą się pojawić od przyszłego roku?

    Podatek od korporacji zapłacą prawie wszystkie firmy

    Minimalny podatek od korporacji zapłacą prawie wszystkie firmy, w tym MŚP, spółki Skarbu Państwa, startupy, a nawet mikrofirmy. Nowy podatek doprowadzi do znaczącej podwyżki cen wielu towarów i spowoduje ucieczkę dużych firm do innych krajów UE - ocenia Konfederacja Lewiatan.

    System viaTOLL tylko do 30 września 2021 r.

    System viaTOLL będzie działać wyłącznie do 30 września br. Od 1 października zostanie wyłączony, a jedynym systemem umożliwiającym opłacanie przejazdów ciężkich po drogach płatnych będzie system e-TOLL – powiedziała Magdalena Rzeczkowska, Szefowa Krajowej Administracji Skarbowej.

    Zasady ustalania rezydencji podatkowej

    Rezydencja podatkowa. Jak wyglądają zasady ustalania rezydencji podatkowej na podstawie objaśnień Ministerstw Finansów z 29 kwietnia 2021 r.?

    Sprzedaż nieruchomości wykorzystywanej w działalności gospodarczej a PIT

    Odpłatne zbycie nieruchomości wykorzystywanej na potrzeby związane z działalnością gospodarczą, która nie była środkiem trwałym i nie podlegała ujęciu w ewidencji środków trwałych i wartości niematerialnych i prawnych nie stanowi przychodu z działalności gospodarczej. Taką interpretację przepisów ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT) został zaprezentowany w uchwale Naczelnego Sądu Administracyjnego (podjętej w składzie siedmiu sędziów) z 17 lutego 2014 r. (sygn. akt II FPS 8/13). Tak samo uważają organy podatkowe, w tym Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej.

    Minimalne wynagrodzenie otrzymuje 2,2 mln Polaków. Podwyżka już w 2022 r.

    Płaca minimalna w 2022 roku. Rząd podniósł minimalne wynagrodzenie oraz godzinową stawkę minimalną od 2022 roku. Najniższe wynagrodzenie dla zatrudnionych na podstawie umowy o pracę wyniesie brutto 3010 złotych, a stawka godzinowa dla samozatrudnionych i zleceniobiorców – 19,70 złotych brutto. Obecnie w Polsce 2,2 miliona osób otrzymuje płace na poziomie minimalnego wynagrodzenia.

    Minimalny podatek dochodowy od wielkich korporacji, a obciążenie małych i średnich firm

    Minimalny podatek dochodowy. Na wzór rozwiązań stosowanych w USA czy Kanadzie, polski ustawodawca wprowadził w ramach pakietu zmian do ustaw podatkowych tzw. „Polski Ład” minimalny podatek dochodowy. Jako cel wprowadzenia nowego obciążenia Ministerstwo Finansów wskazało konieczność wsparcia gospodarki osłabionej w wyniku pandemii COVID – 19 oraz załatanie luki budżetowej powstałej w podatku dochodowym od osób prawnych.

    Korekta JPK_V7M - błędna nazwa dostawcy

    Korekta JPK_V7M. Podatnik otrzymał fakturę korygującą dotyczącą sprzedaży z czerwca 2021 r. Korekta jest na 0,00 zł i dotyczy wyłącznie zmiany danych sprzedawcy. Firma sprzedawcy się przekształciła, w związku z czym zmieniła się jego nazwa (NIP został ten sam). Czy podatnik powinien korygować JPK za czerwiec 2021 r.?

    Projekt zmian w ustawach podatkowych w ramach Polskiego Ładu

    Polski Ład a podatki. Sejm skierował do komisji projekt zmian w ustawach podatkowych w ramach Polskiego Ładu. Zgłoszony przez Koalicję Obywatelską wniosek o odrzucenie projektu w pierwszym czytaniu nie uzyskał większości.