| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Ordynacja podatkowa > Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania na świecie

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania na świecie

Polska szykuje się do drugiego podejścia legislacyjnego do instytucji klauzuli generalnej przeciwko unikaniu opodatkowania, która ma zacząć obowiązywać od początku 2016 roku. Na świecie to dość częste rozwiązanie, czasem o długiej tradycji funkcjonowania. Stosowanie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania jest rekomendowane zarówno przez Komisję Europejską w UE, jak i OECD.

Klauzula proponowana w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz o zmianie niektórych innych ustaw w największym stopniu opiera się na zaleceniach KE i ostatnich rozwiązaniach brytyjskich, które są najbardziej rozbudowane i szczegółowe. Brano pod uwagę także przepisy funkcjonujące w Kanadzie i Australii.

Większość krajów ma klauzule znacznie bardziej ogólne niż projektowana obecnie przez Ministerstwo Finansów. Cechą tego typu norm jak klauzula generalna jest jednak zawsze pewien element ogólności, ponieważ (zdaniem Ministerstwa Finansów) nie da się stworzyć zamkniętego katalogu wszystkich sytuacji, do jakich można ją stosować. Wynika to z kreatywności sektora konsultingowego w tworzeniu sztucznych konstrukcji prawnych do unikania opodatkowania, opartych na rozwiązaniach podatkowych innych państw.

Klauzula przeciwko unikaniu opodatkowania w wybranych krajach OECD (członkowskich i współpracujących)

Kraj

Rok wprowadzenia

Rozwiązania funkcjonujące w zakresie klauzuli o unikaniu opodatkowania (GAAR)

Panel ekspercki

Opinie zabezpieczające

Ciężar dowodu

Dodatkowe sankcje administracyjne

Australia

1915
(nowa wersja od 1981)

tak

tak

Podatnik

Do 50% kwoty podatku niezapłaconego.

Austria**

1961

nie

nie

Organ podatkowy

nie

Belgia**

1993

(nowa wersja od 2012)

nie

tak

Organ podatkowy

nie

Francja**

1941
(nowa wersja od 2008)

tak

tak

Organ podatkowy i podatnik

Do 80% podatku nałożonego na podatnika.

Hiszpania

1960

nie

nie

Organ podatkowy i podatnik

nie

Holandia

1987

nie

tak

Organ podatkowy

nie

Indie

2016

tak

tak

Organ podatkowy i podatnik

nie

Irlandia

1989

tak

nie

Podatnik

Do 20% dopłaty.

Kanada**

1988

tak

tak

Organ podatkowy i podatnik

nie

Niemcy**

1919
(nowa wersja od 2008)

nie

nie

Organ podatkowy

nie

Nowa Zelandia

1891
(nowa wersja od 1976)

nie

tak

Podatnik

Do 100% pokrycia niedoboru.

RPA

2006

nie

nie

Organ podatkowy i podatnik

nie

Szwecja

1980

nie

tak

Organ podatkowy

nie

USA

2010

nie

nie

Podatnik

Do 40% kwoty niedoboru.

Węgry

2003

nie

tak

Podatnik

Do 200% zaległości podatkowych.

Wielka Brytania**

2013

tak

nie

Organ podatkowy

nie

Chile

brak klauzuli

Dania

brak klauzuli

Meksyk

brak klauzuli

Polska*

projektowana

tak

tak

Organ podatkowy

nie

Opracowanie: MF – Departament Polityki Podatkowej

*Wprowadzenie klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Ordynacja podatkowa oraz niektórych innych ustaw (projekt z 4 listopada 2014 r.). Projekt został zamieszczony w Biuletynie Informacji Publicznej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce „Rządowy proces legislacyjny”

**Modele regulacyjne klauzuli przeciwko unikaniu opodatkowania w wybranych państwach oraz Zalecenia Komisji Europejskiej z dnia 6 grudnia 2012 r. w sprawie agresywnego planowania podatkowego [C(2012)8806] z rekomendowaną treścią klauzuli generalnej, która może zostać wprowadzona przez państwa członkowskie Unii Europejskiej (źródło: monografia Agnieszki Olesińskiej, „Klauzula ogólna przeciwko unikaniu opodatkowania”, Towarzystwo Naukowe Organizacji i Kierownictwa „Dom Organizatora”, Toruń 2013 r.).

Klauzula generalna przeciwko unikaniu opodatkowania

ZALECENIE KOMISJI EUROPEJSKIEJ

z dnia 6.12.2012 r.

w sprawie agresywnego planowania podatkowego

(C(2012) 8806 final)

KOMISJA EUROPEJSKA,

uwzględniając Traktat o funkcjonowaniu Unii Europejskiej, w szczególności jego art. 292,

a także mając na uwadze, co następuje:

  1. Państwa na całym świecie tradycyjnie traktują planowanie podatkowe jako dozwoloną praktykę. Z czasem jednak struktury planowania podatkowego stały się coraz bardziej wyrafinowane. Rozwijają się one, obejmując różne jurysdykcje, i w rezultacie powodują przesunięcie dochodów podlegających opodatkowaniu do państw mających korzystne systemy podatkowe. Kluczową cechą tych praktyk jest to, że ograniczają one zobowiązania podatkowe poprzez rozwiązania ściśle zgodne z prawem, które jednak stoją w sprzeczności z intencją prawa.
  2. Agresywne planowanie podatkowe polega na wykorzystywaniu aspektów technicznych systemu podatkowego lub rozbieżności pomiędzy dwoma systemami podatkowymi lub większą ich liczbą w celu zmniejszenia zobowiązania podatkowego. Agresywne planowanie podatkowe może przyjmować wielorakie formy. Jego skutki obejmują podwójne odliczenia (np. gdy ta sama strata jest odliczana zarówno w państwie źródła dochodu, jak i w państwie stałego pobytu) i podwójne nieopodatkowanie (np. w sytuacji, gdy dochód, który nie jest opodatkowany w państwie źródła dochodu, jest także zwolniony w państwie stałego pobytu).
  3. Mimo znacznych wysiłków państwa członkowskie mają trudności z powstrzymaniem procesu erozji swoich krajowych baz podatkowych na skutek agresywnego planowania podatkowego. Przepisy krajowe w tej dziedzinie często nie są w pełni skuteczne, szczególnie ze względu na transgraniczny charakter wielu struktur planowania podatkowego oraz zwiększoną mobilność kapitału i osób.
  4. W celu przejścia do lepszego funkcjonowania rynku wewnętrznego konieczne jest zachęcenie wszystkich państw członkowskich do przyjęcia takiego samego ogólnego podejścia do agresywnego planowania podatkowego, co przyczyniłoby się do zmniejszenia istniejących zakłóceń.
  5. W tym celu konieczne jest zajęcie się przypadkami, w których podatnik osiąga korzyści podatkowe poprzez planowanie swojej sytuacji podatkowej w taki sposób, że przychód nie jest opodatkowany w żadnej z przedmiotowych jurysdykcji podatkowych (podwójne nieopodatkowanie). Utrzymanie takiej sytuacji może prowadzić do sztucznych przepływów kapitałowych oraz sztucznego przemieszczania się podatników w obrębie rynku wewnętrznego i w ten sposób zakłócać jego prawidłowe funkcjonowanie, a także powodować erozję baz podatkowych państw członkowskich.
  6. W 2012 r. Komisja przeprowadziła konsultacje społeczne w sprawie podwójnego nieopodatkowania na rynku wewnętrznym. Ponieważ nie jest możliwe przedstawienie jednego rozwiązania obejmującego wszystkie kwestie objęte tymi konsultacjami, w ramach pierwszego kroku należy zająć się problemem związanym z pewnymi często stosowanymi strukturami planowania podatkowego, które wykorzystują rozbieżności między dwoma systemami podatkowymi lub większą ich liczbą i często prowadzą do podwójnego nieopodatkowania.
  7. W umowach o unikaniu podwójnego podatkowania państwa często zobowiązują się do odstąpienia od opodatkowania niektórych pozycji przychodów. W przypadku takiego traktowania pozycji przychodów niekoniecznie muszą one uwzględniać fakt, czy pozycje te są opodatkowane na terytorium drugiej strony umowy, a zatem czy istnieje ryzyko podwójnego nieopodatkowania. Takie ryzyko może również wystąpić, jeśli państwa członkowskie jednostronnie zwalniają z podatku pozycje dochodów zagranicznych, niezależnie od tego, czy podlegają one opodatkowaniu w państwie źródła dochodu. Ważne jest, aby w niniejszym zaleceniu zająć się obiema tymi sytuacjami.
  8. Jako że struktury planowania podatkowego są coraz bardziej rozbudowane, a krajowi prawodawcy nie mają często wystarczającego czasu na reakcję, szczegółowe środki dotyczące zwalczania nadużyć często okazują się niewystarczające, aby skutecznie nadążyć za nowatorskimi strukturami agresywnego planowania podatkowego. Struktury te mogą być szkodliwe dla krajowych dochodów podatkowych i dla funkcjonowania rynku wewnętrznego. Należy zatem zalecić przyjęcie przez państwa członkowskie wspólnej ogólnej zasady dotyczącej zwalczania nadużyć, która powinna również zapobiec powstaniu skomplikowanej sytuacji prawnej, w której obowiązuje wiele różnych zasad. W tym kontekście konieczne jest uwzględnienie ograniczeń nałożonych przez prawo Unii w odniesieniu do przepisów dotyczących zwalczania nadużyć.
  9. W celu zachowania niezależnego funkcjonowania istniejących aktów Unii w danej dziedzinie, niniejsze zalecenie nie ma zastosowania w zakresie objętym przepisami dyrektywy Rady 2009/133/WE[1], dyrektywy Rady 2011/96/UE[2] i dyrektywy Rady 2003/49/WE[3]. Komisja rozważa obecnie przegląd tych dyrektyw w celu wdrożenia zasad leżących u podstaw niniejszego zalecenia,

PRZYJMUJE NINIEJSZE ZALECENIE:

1.         Przedmiot i zakres

Niniejsze zalecenie dotyczy agresywnego planowania podatkowego w dziedzinie podatków bezpośrednich.

Nie ma ono zastosowania w zakresie objętym przepisami aktów Unii, na których działanie mogłoby mieć wpływ.

2.         Definicje

Do celów niniejszego zalecenia stosuje się poniższe definicje:

(a) „podatek” oznacza podatek dochodowy, podatek od osób prawnych oraz, w stosownych przypadkach, podatek od zysków kapitałowych, jak również podatek u źródła o charakterze równoważnym z którymkolwiek z tych podatków;

(b) „dochód” oznacza wszystkie pozycje, które są zdefiniowane jako takie na mocy prawa krajowego państwa członkowskiego, które stosuje ten termin i, w stosownych przypadkach, pozycje zdefiniowane jako zyski kapitałowe.

3.         Ograniczenia w zakresie stosowania przepisów mających na celu uniknięcie podwójnego opodatkowania

3.1.      W przypadku gdy państwa członkowskie w umowach w sprawie unikania podwójnego opodatkowania zawartych między sobą lub z państwami trzecimi zobowiązały się do odstąpienia od opodatkowania danej pozycji dochodu, państwa członkowskie powinny zapewnić, by takie zobowiązanie miało zastosowanie wyłącznie w przypadku, gdy dana pozycja jest opodatkowana na terytorium drugiej strony umowy.

3.2.      W celu wdrożenia pkt 3.1 zachęca się państwa członkowskie, aby zawarły w swoich umowach o unikaniu podwójnego podatkowania odpowiednią klauzulę. Klauzula ta mogłaby brzmieć następująco:

„W przypadku gdy niniejsza umowa stanowi, że dana pozycja dochodu podlega opodatkowaniu tylko w jednym z umawiających się państw lub może być opodatkowana w jednym z umawiających się państw, opodatkowanie takiej pozycji przez drugie umawiające się państwo wyklucza się jedynie wówczas, gdy pozycja ta podlega opodatkowaniu w pierwszym umawiającym się państwie”.

W przypadku umów wielostronnych określenie „drugie umawiające się państwo” należy zastąpić określeniem „pozostałe umawiające się państwa”.

3.3.      Jeżeli w celu uniknięcia podwójnego opodatkowania poprzez wprowadzenie jednostronnych przepisów krajowych państwa członkowskie przewidują zwolnienie podatkowe w odniesieniu do danej pozycji dochodów uzyskanych w innej jurysdykcji, w której pozycja ta nie podlega opodatkowaniu, państwa członkowskie zachęca się do dopilnowania, by dana pozycja została opodatkowana.

3.4.      Do celów pkt 3.1, 3.2 i 3.3 pozycję dochodów należy uznawać za podlegającą opodatkowaniu, jeśli jest traktowana jako podlegająca opodatkowaniu przez odnośną jurysdykcję i nie jest zwolniona z podatku ani nie korzysta z pełnej ulgi podatkowej lub zerowej stawki opodatkowania.

4.         Ogólna zasada dotycząca zwalczania nadużyć

4.1.      Aby przeciwdziałać praktykom agresywnego planowania podatkowego, które wykraczają poza zakres szczególnych przepisów państw członkowskich dotyczących zapobiegania unikaniu opodatkowania, państwa członkowskie powinny przyjąć ogólną zasadę dotyczącą zwalczania nadużyć, dostosowaną zarówno do sytuacji krajowych i transgranicznych ograniczonych do Unii, jak i do sytuacji, które dotyczą również państw trzecich.

4.2.      W celu zastosowania pkt 4.1, zachęca się państwa członkowskie do wprowadzenia do ich przepisów krajowych następującej klauzuli:

„Nie uwzględnia się sztucznego uzgodnienia lub szeregu sztucznych uzgodnień, które przyjęto w zasadniczym celu uniknięcia opodatkowania i które prowadzą do osiągnięcia korzyści podatkowej. Krajowe organy rozpatrują te ustalenia do celów podatkowych poprzez odniesienie się do ich istoty ekonomicznej".

4.3.      Do celów pkt 4.2 ustalenie oznacza każdą transakcję, system działania, działanie, operację, umowę, dotację, porozumienie, obietnicę, przedsięwzięcie lub zdarzenie.

Uzgodnienie może obejmować większą liczbę etapów lub części.

4.4.      Do celów pkt 4.2 uzgodnienie lub szereg uzgodnień są sztuczne, jeśli nie posiadają treści ekonomicznej. Przy ustalaniu, czy uzgodnienie lub szereg uzgodnień są sztuczne, organy krajowe proszone są o rozważenie, czy dotyczą one co najmniej jednej z poniższych sytuacji:

(a) charakterystyka prawna poszczególnych etapów, z jakich składa się uzgodnienie, jest niespójna z istotą prawną tego uzgodnienia jako całości;

(b) uzgodnienie lub szereg uzgodnień są przeprowadzane w sposób, który nie byłby zwykle stosowany w ramach działalności gospodarczej uznawanej za racjonalną;

(c) uzgodnienie lub szereg uzgodnień zawiera elementy, których skutkiem jest wzajemne kompensowanie lub anulowanie tych elementów;

(d) zawarte transakcje mają charakter okrężny;

(e) uzgodnienie lub szereg uzgodnień prowadzi do znaczącej korzyści podatkowej, która jednak nie ma odzwierciedlenia w ryzyku gospodarczym podejmowanym przez podatnika ani w jego przepływach pieniężnych;

(f) oczekiwany zysk przed opodatkowaniem jest nieznaczny w porównaniu z kwotą oczekiwanej korzyści podatkowej.

4.5.      Do celów pkt 4.2 cel uzgodnienia lub szeregu uzgodnień polega na unikaniu opodatkowania wtedy, gdy – bez względu na wszelkie subiektywne intencje podatnika – podważa przedmiot, ducha i cele przepisów podatkowych, które w przeciwnym razie miałyby zastosowanie.

4.6.      Do celów pkt 4.2 dany cel należy uznać za zasadniczy wtedy, gdy wszelkie inne cele, które przypisuje się lub można by przypisać danemu uzgodnieniu lub szeregowi uzgodnień, wydają się być – po uwzględnieniu wszystkich okoliczności sprawy – co najwyżej mało istotne.

4.7.      Przy ustalaniu, czy uzgodnienie lub szereg uzgodnień doprowadziły do korzyści podatkowej, o której mowa w pkt 4.2, organy krajowe proszone są o porównanie kwoty podatku należnego od podatnika, z uwzględnieniem tego uzgodnienia lub tych uzgodnień, z kwotą podatku, który byłby należny od tego samego podatnika w tych samych okolicznościach w przypadku braku przedmiotowego uzgodnienia lub przedmiotowych uzgodnień. W tym kontekście warto rozważyć, czy ma miejsce co najmniej jedna z poniższych sytuacji:

(g)       kwota nie jest uwzględniona w podstawie opodatkowania;

(h)       podatnik korzysta z odliczenia;

(i)        odnotowuje się stratę do celów podatkowych;

(j)        nie jest należny podatek u źródła;

(k)       kompensowany jest podatek zagraniczny.

5.         Działania następcze

Państwa członkowskie powinny poinformować Komisję o środkach podjętych w celu zapewnienia zgodności z niniejszym zaleceniem, a także o wszelkich zmianach dotyczących tych środków.

Komisja opublikuje sprawozdanie na temat stosowania niniejszego zalecenia w ciągu trzech lat od jego przyjęcia.

6.         Adresaci

Niniejsze zalecenie skierowane jest do państw członkowskich.

Sporządzono w Brukseli, dnia 6.12.2012 r.

W imieniu Komisji

Algirdas Šemeta

Członek Komisji

Kalkulatory

Podyskutuj o tym na naszym FORUM



[1]Dz.U. L 310 z 25.11.2009, s. 34

[2] Dz.U. L 345 z 29.12.2011, s. 8.

[3] Dz.U. L 157 z 26.6.2003, s. 49.

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Monika Sawarska

Ekspert w zakresie prawa gospodarczego (prawa spółek, prawa bankowego, odpowiedzialności odszkodowawczej oraz handlu międzynarodowego).

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »