| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Podatki osobiste > PIT > Pożyczka od rodziny i znajomych - rozliczenie PCC i PIT

Pożyczka od rodziny i znajomych - rozliczenie PCC i PIT

Wiele osób co jakiś czas zapożycza się u członków rodziny lub znajomych, czyli podmiotów najczęściej nie zajmujących się zawodowo udzielaniem pożyczek. Trzeba pamiętać, że zawarcie umowy pożyczki (nawet jeżeli nie podpisujemy pisemnej umowy) wiąże się z konsekwencjami podatkowymi w podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), jak również w podatku dochodowym od osób fizycznych (PIT).

Umowa pożyczki

Pożyczka jako umowa cywilnoprawna została uregulowana w art. 720 § 1 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. kodeks cywilny (tekst jedn.: Dz. U. z 2014 r. poz. 121), dalej: kodeks cywilny.

Według tego artykułu pożyczka jest:

- umową, przy której podobnie jak przy umowie sprzedaży dochodzi do zmian w obrębie prawa własności przedmiotu umowy.

- Stronami umowy pożyczki są dający pożyczkę, zwany pożyczkodawcą oraz biorący pożyczkę, zwany pożyczkobiorcą. Kodeks cywilny nie wprowadza ograniczeń w odniesieniu podmiotów, które mogą być stronami umowy pożyczki.

Polecamy: Podatki 2015 - komplet

- umową konsensualną (to znaczy zawartą przez porozumienie stron), dwustronnie zobowiązującą:

pożyczkodawca ma obowiązek przeniesienia własności przedmiotu umowy na pożyczkobiorcę, który ma obowiązek zwrotu ww. przedmiotu pożyczkodawcy w umownie określonym czasie.

- nie jest umową wzajemną, gdyż zwrot rzeczy tego samego rodzaju, czy pieniędzy tej samej wielkości nie są odpowiednikiem świadczenia dającego pożyczkę, nawet wtedy, gdy umowa ta zostanie ukształtowana jako umowa odpłatna.

- kodeks cywilny pozostawia stronom umowy pożyczki swobodę w zakresie ustalenia wynagrodzenia z tytułu przeniesienia własności przedmiotu umowy na pożyczkobiorcę, mogą zatem ukształtować umowę pożyczki jako umowę odpłatną albo nieodpłatną.

- przedmiotem umowy pożyczki mogą być albo pieniądze, albo rzeczy oznaczone tylko co do gatunku (w sytuacji gdy przedmiotem są pieniądze, wystarczy wskazanie wielkości pożyczki, a w odniesieniu do rzeczy oznaczonych gatunkowo - należy określić ich rodzaj i ilość).

Kary za brak OC w 2015 roku

- przedmiotowo istotnym elementem umowy pożyczki jest obowiązek zwrotu pożyczki. Bez tego elementu nie ma umowy pożyczki (wyrok SN z 8 grudnia 2000 r., sygn. I CKN 1040/98).

- kodeks cywilny nie uzależnia ważności umowy pożyczki od zachowania formy szczególnej. Jednak umowa, której wartość wynosi ponad 500 zł, powinna mieć formę pisemną według art. 720 § 2 kodeksu cywilnego.

Sama nazwa umowy nie musi jeszcze przesądzać jej charakteru. Uprawniony organ może ustalić typ czynności prawnej zawiązanej przez strony (wyrok NSA w Warszawie z 10 stycznia 1997 r., sygn.. III SA 1184/95). Mogłoby dojść do takiej sytuacji kiedy umowa pożyczki posiadałaby elementy np. umowy darowizny.

UMOWA POŻYCZKI POMIĘDZY OSOBAMI NIESPOKREWNIONYMI

Znając powyższe elementy konieczne dla umowy pożyczki należy zająć się kwestią opodatkowania podmiotów, które zawiązują taką umowę, czyli pożyczkobiorcy, na którym przede wszystkim ciążą obowiązki w zakresie podatku od czynności cywilnoprawnych (nie tylko) oraz pożyczkodawcy, który ma swoje zobowiązania  w zakresie podatku dochodowego.

POŻYCZKOBIORCA

PODATEK OD CZYNNOŚCI CYWILNOPRAWNYCH

Umowa pożyczki znajduje się w przedmiotowym zakresie opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Wynika to z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. b) ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (tekst jedn.:  Dz. U. z 2010 r. Nr 101, poz. 649), dalej: „ustawa o PCC”.

Obowiązek podatkowy:

Obowiązek podatkowy w podatku od czynności cywilnoprawnych spoczywa na biorącym pożyczkę co wynika wprost z art. 4 ust. 1 pkt 7 ustawy o PCC. Momentem powstania obowiązku podatkowego jest chwila dokonania czynności cywilnoprawnej, czyli moment zawiązania umowy pożyczki.

Podstawa:

Według art. 6 ust. 1 pkt 7 ustawy o PCC podstawę opodatkowania stanowi kwota lub wartość pożyczki.  Zwrot "kwota pożyczki" należy rozumieć jako kwotę nominalną, tj. bez odsetek w razie oprocentowania pożyczki. Za przyjęciem takiej interpretacji przemawia moment powstania obowiązku podatkowego w odniesieniu do umowy pożyczki (dzień zawiązania umowy).

Oznacza to, że wszelkie istotne dla podatku elementy (przedmiot, podmiot, podstawa opodatkowania oraz stawka) powinny być określane na moment powstania obowiązku podatkowego (zob. K. Łatka, Pożyczka odnawialna pomiędzy powiązanymi spółkami kapitałowymi- opodatkowanie podatkiem od czynności cywilnoprawnych, Dor. Pod. 2007, nr. 4, s.9.)

Stawka:

Stawka podatku dla kwoty lub wartości wyrażonej w umowie pożyczki  według art. 7 ust. 1 pkt 4  omawianej ustawy wynosi 2 %.

Należy pamiętać też o art. 7 ust. 5 ustawy o PCC, który określa 20 %  sankcyjną stawkę podatku, którą może na nas nałożyć organ podatkowy. Dotyczy m.in. sytuacji kiedy właściwy podatek nie został opłacony w 14 dniowym ustawowym terminie terminie, art. 7 ust. 5 pkt. 1 (pkt. 2 będzie omówiony w dalszej części tekstu).

Deklaracja:

Pożyczkobiorca w myśl art. 10 ust. 1 ww. ustawy jest zobowiązany (tzw. zasada samo- obliczenia):

  1. Bez wezwania organu podatkowego,
  2. złożyć odpowiednią deklarację według ustalonego wzoru, oraz
  3. obliczyć i
  4. wpłacić podatek
  5. w terminie 14 dni od dnia powstania obowiązku podatkowego,
    1. z wyłączeniem przypadków, gdy podatek jest pobierany przez płatnika ( np. kiedy w umownie pożyczki określono, iż to pożyczkodawca jest odpowiedzialny za podatek PCC lub w sytuacji kiedy płatnik jest osobą prowadzącą działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek lub pożyczka jest zawarta w formie aktu notarialnego).

Wzorem wymienionym powyżej jest deklaracja PCC-3

Patrz- rubryka “D”;

Jeżeli kwota określona w umowie pożyczki wynosi 20.000 zł to mnożymy ją razy 2% stawki podatku, co wynosi 400 zł kwoty podatku.

PODATEK OD OSÓB FIZYCZNYCH

Należy pamiętać, iż pożyczka może zostać udzielona „nieodpłatnie”, to znaczy nie zostaną określone należne odsetki z tytułu pożyczki dla pożyczkodawcy.

Świadczenia udzielane nieodpłatnie są przychodem podlegającym opodatkowaniu co wynika z art. 11 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz. U. z 2012 r. Poz. 361), dalej: ustawa o PIT (ogólne pojęcie przychodu).

Pojęcie nieodpłatnego świadczenia zostało zdefiniowane w uzasadnieniu uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 18 listopada 2002 roku sygn. akt FPS 9/02, a następnie podtrzymane w uchwale siedmiu sędziów NSA z dnia 16 października 2006 r., sygn. akt II FPS 1/06, a także m.in. w wyroku NSA 16 czerwca 2011 r., sygn. 
II FSK 788/10, cyt.: „...kluczową cechą świadczenia nieodpłatnego jest (...) to, że otrzymujący takie świadczenie nie jest zobowiązany do wykonania jakiegokolwiek świadczenia wzajemnego. Aby zatem dane świadczenie mogło być uznane za świadczenie nieodpłatne, konieczne jest, by polegało ono wyłącznie na jednostronnym przysporzeniu po stronie podmiotu, który świadczenie to uzyskał".

Limity ulg i odliczeń w PIT 2014 / 2015

Co do kwestii obowiązku podatkowego pożyczkobiorcy nie ma wątpliwości, jednak spora grupa ludzi zapomina, iż czerpiąc korzyści majątkowe z pożyczki, to znaczy z odsetek, pożyczkodawca powinien wykazać ten fakt w odpowiednim zeznaniu rocznym, a tym samym zapłacić stosowny podatek.

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Andrzej Rodzewicz

firma MECHATRONIK

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »