| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > Postępowanie podatkowe i KKS > Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. II

Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. II

Jakie są etyczne granice działań pełnomocników profesjonalnych w sprawach podatkowych i karnoskarbowych? Jak określać granice prawidłowego reprezentowania interesów klienta wobec działania mogącego wypełnić znamiona pomocnictwa, podżegania a nawet sprawstwa kierowniczego w przestępstwach karnoskarbowych?

W aspekcie praktycznym zasada praworządności oznacza, iż działanie na rzecz klienta nie zwalnia co do zasady profesjonalnego pełnomocnika od odpowiedzialności przewidzianej przez stosowne przepisy prawa za ich naruszenie. Odpowiedzialność ta, w zależności od rodzaju naruszonej normy prawnej, może mieć charakter odpowiedzialności karnej, cywilnej lub też dyscyplinarnej. Pomimo powyższego profesjonalni pełnomocnicy podczas wykonywania działań na rzecz klientów, czy to w formie pomocy prawnej świadczonej przez radców prawnych i adwokatów czy też doradztwa podatkowego świadczonego przez doradców podatkowych dysponują pewnymi przywilejami lub też nałożono na nich pewne obowiązki, które mają im umożliwić działanie w interesie klienta przy uwzględnieniu szczególnego rodzaju stosunku łączącego ich z klientem opartego na zasadzie zaufania i lojalności.

Po pierwsze, profesjonalni pełnomocnicy przy wykonywaniu czynności zawodowych korzystają z wolności słowa i pisma w granicach określonych przepisami prawa i rzeczową potrzebą (w przypadku adwokatów – zadaniami adwokatury), co wynika z treści art. 11 ustawy o radcach prawnych, art. 8 Prawa o adwokaturze i art. 37 a ustawy o doradztwie podatkowym. Profesjonalny pełnomocnik nie może więc, co do zasady, w swych wypowiedziach naruszać prawa. Jednakże profesjonalny pełnomocnik, który nadużywając wolności słowa i pisma, popełni przestępstwo zniewagi lub zniesławienia wobec osób wskazanych w powyższych przepisach – nie podlega odpowiedzialności karnej, lecz wyłącznie dyscyplinarnej. W rezultacie powyższe przepisy przewidują immunitet materialny dla profesjonalnych pełnomocników – czyn zniewagi lub zniesławienia nie podlega ściganiu w postępowaniu karnym, a w postępowaniu dyscyplinarnym. Krąg osób, którzy mogą zostać pokrzywdzeni działaniem profesjonalnego pełnomocnika jest różny w zależności od tego czy profesjonalnym pełnomocnikiem jest adwokat, radca prawny czy doradca podatkowy. W przypadku tych dwóch ostatnich zawodów immunitet obejmuje jedynie działania skierowane wobec strony, jej pełnomocnika, świadka, biegłego i tłumacza. W przypadku adwokatów obejmuje on również dodatkowo obrońcę oraz kuratora.

Powyższy immunitet nie chroni profesjonalnego pełnomocnika od odpowiedzialności cywilnej z powodu naruszenia dóbr osobistych. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 20 kwietnia 2006 r., sygn. IV CSK wskazał jednakże, iż przepis o immunitecie nie tylko eliminuje odpowiedzialność karną, ale i wyznacza granicę bezprawności, stanowiąc podstawę kwalifikacji zachowania profesjonalnego pełnomocnika naruszającego przy wykonywaniu zawodu cudze dobro osobiste. Co równie istotne w uzasadnieniu stwierdzono, iż pełnomocnik nie ma obowiązku weryfikacji faktów i twierdzeń podanych przez klienta i nie ponosi odpowiedzialności za ich zgodność z prawdą, ale powinien rozważyć, czy nie wzbudzają one oczywistych wątpliwości. Samo zaś powoływanie się na dyspozycje klienta nie zwalnia pełnomocnika z odpowiedzialności. Tym samym Sąd Najwyższy podtrzymując ogólną regułę, iż pełnomocnicy nie odpowiadają za zgodność z prawdą informacji przekazywanych im przez klientów, wskazał równocześnie, iż profesjonalni pełnomocnicy powinni jednakże dokonać wstępnej weryfikacji tych faktów i twierdzeń w przypadku, gdy ich zgodność z prawdą może budzić poważne wątpliwości. W rezultacie możliwość podejmowania działań przez profesjonalnych pełnomocników została w pewnym stopniu ograniczona skoro nałożona została na nich w pewnych przypadkach konieczność weryfikacji faktów i twierdzeń uzyskanych od klienta.

Po drugie, na profesjonalnych pełnomocnikach ciąży również obowiązek dochowania tajemnicy zawodowej, polegający na zachowaniu w tajemnicy wszystkiego o czym dowiedzieli się w związku z udzielaniem pomocy prawnej (wykonywaniem zawodu). Powyższy obowiązek został sformułowany w art. 3 ust 3 ustawy o radcach prawnych, art. 6 ust 1 Prawa o adwokaturze, oraz w art. 37 ust 1 ustawy o doradztwie podatkowym. Jest on związany z istotą zawodu zaufania publicznego chroniącego wartości o szczególnej randze ustawowej takie jak zaufanie klienta. Gdyby bowiem nie było powyższego obowiązku to klient nie byłby w stanie przekazywać informacji swojemu pełnomocnikowi w sposób pełny i obiektywny. W rezultacie profesjonalny pełnomocnik nie byłby w stanie podejmować właściwych działań w interesie swojego klienta. Na istotność powyższego obowiązku wskazuje Kodeks Etyki Radcy Prawnego, gdzie obowiązek zachowania tajemnicy uznano za podstawową wartość zawodu (art. 9) oraz podkreślono, iż istotą tego zawodu jest uzyskiwanie od klienta w zaufaniu informacji, których klient nie ujawniłby nikomu innemu (art. 12 ust 1). Obowiązek ten nie ulega ograniczeniu w czasie i trwa również po zakończeniu działań przez profesjonalnego pełnomocnika na rzecz klienta. Tajemnicą zawodową objęte jest wszystko o czym dowiedział się profesjonalny pełnomocnik w związku z udzielaniem pomocy prawnej (wykonywaniem zawodu w przypadku doradcy podatkowego). Odnosząc się do charakteru obowiązku dochowania tajemnicy zawodowej wskazać należy, iż tajemnica zawodowa nie zwalnia z obowiązku zeznawania w charakterze świadka, czyli stawienia się na wezwanie i udzielenia odpowiedzi o treści nienaruszającej tej tajemnicy. Profesjonalny pełnomocnik jest uprawniony a nawet zobowiązany do odmowy udzielenia odpowiedzi na pytania odnoszące się do okoliczności objętych tą tajemnicą.

Obowiązek dochowania tajemnicy zawodowej nie ma jednakże charakteru bezwzględnego, pomimo treści art. 3 ust 5 ustawy o radcach prawnych oraz art. 6 ust 3 Prawa o adwokaturze, którego literalne brzmienie wskazuje inaczej. Wynikający z powyższych przepisów bezwzględny charakter tego obowiązku nie pozostaje w kolizji z uregulowaniami zawartymi w procedurze cywilnej, administracyjnej czy podatkowej. W przypadku procedury podatkowej art. 196 § 2 Ordynacji podatkowej przewiduje, iż świadek może odmówić odpowiedzi na pytanie gdy odpowiedź mogłaby spowodować naruszenie obowiązku zachowania ustawowo chronionej tajemnicy zawodowej.

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego wskutek wszczęcia postępowania karnoskarbowego

Inaczej sytuacja wygląda w przypadku postępowania karnego. Zgodnie z art. 180 § 2 k.p.k. osoby obowiązane do zachowania tajemnicy radcowskiej mogą być przesłuchane co do faktów objętych tajemnicą tylko wtedy, gdy jest to niezbędne dla dobra wymiaru sprawiedliwości, a okoliczność nie może być ustalona na podstawie innego dowodu. O przesłuchaniu lub zezwoleniu na przesłuchanie decyduje tylko sąd. Tym samym powyższy przepis wskazuje na względność obowiązku dochowania tajemnicy zawodowej w postępowaniu karnym. W związku z treścią art. 113 § 1 k.k.s. powyższy przepis znajdzie również zastosowanie do postępowania karnoskarbowego. Zatem w przypadku zaistnienia okoliczności wskazanych w tym przepisie na podstawie decyzji Sądu możliwym jest uchylenie tajemnicy zawodowej adwokata, radcy prawnego i doradcy podatkowego w postępowaniu karnoskarbowym. Dodatkowo obowiązek zachowania tajemnicy zawodowej przez profesjonalnego pełnomocnika nie dotyczy informacji udostępnianych na podstawie przepisów ustawy z dnia 16 listopada 2000 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz o finansowaniu terroryzmu29 w zakresie określonym tymi przepisami.

Z powyższym obowiązkiem związane są również pewne obostrzenia dowodowe. Mianowicie w obecnym stanie prawnym profesjonalny pełnomocnik nie może zeznawać w charakterze świadka co do faktów o których dowiedział się udzielając pomocy prawnej nawet w przypadku uzyskania zgody klienta i nawet gdyby to było w interesie klienta. Nie wolno również zgłaszać dowodu z przesłuchania innego profesjonalnego pełnomocnika w charakterze świadka na okoliczność znaną im w związku z wykonywaniem zawodu. Powyższe stanowi ograniczenie możliwości działania profesjonalnych pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych.

reklama

Aktualizacja: 30.01.2015

Ekspert:

Russell Bedford Poland Sp. z o.o.

Grupa doradcza Russell Bedford jest członkiem międzynarodowej sieci niezależnych firm doradczych Russell Bedford International, zrzeszających prawników, audytorów, doradców podatkowych, księgowych, finansistów oraz doradców biznesowych. Russell Bedford doradza klientom w ponad 90 krajach na całym świecie. Grupa posiada ponad 290 biur i zatrudnia ok. 7.000 profesjonalnych doradców.

Zdjęcia

Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. II /Fotolia
Etyczne granice działań pełnomocników w sprawach podatkowych i karnoskarbowych – cz. II /Fotolia

E-urząd Cyfrowe usługi publiczne. Poradnik dla administracji i przedsiębiorców (książka)79.00 zł

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Profesjonalizm & Pasja

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »