| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Skutki podatkowe powiązań między firmami

Skutki podatkowe powiązań między firmami

W obrocie gospodarczym często zdarzają się sytuacje, że zaprzyjaźnionym firmom sprzedajemy coś taniej, po cenach niższych niż innym odbiorcom. Na obniżenie ceny wpływają relacje między podmiotami. Nieco inaczej kształtują się transakcje ze wspólnikami, udziałowcami, firmami prowadzonymi przez członków rodzin. Trzeba jednak pamiętać, iż zawieranie tego typu transakcji wiąże się z dodatkowymi obowiązkami podatkowymi. Wykorzystywanie powiązań między firmami powoduje określone skutki podatkowe.

Porozumienia cenowe

Przygotowanie dokumentacji transakcji powiązanych oraz jej obrona przed organami podatkowymi jest procesem niezwykle długim, skomplikowanym i uciążliwym. W celu uproszczenia tej kwestii, do Ordynacji podatkowej wprowadzone zostały przepisy dotyczące porozumień cenowych. Kwestia ta dotyczy ustalania wartości ceny transakcyjnej w transakcjach zawartych pomiędzy podmiotami powiązanymi. Procedura zawarcia porozumień cenowych jest w obecnym stanie prawnym jedynym rozwiązaniem pozwalającym na ustalenie poprawności metodologii rozliczeń cen transakcji stosowanych pomiędzy podmiotami powiązanymi.

Zgodnie z zasadami, minister finansów na wniosek podmiotu krajowego (w rozumieniu przepisów prawa podatkowego, dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych) uznaje prawidłowość wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcji między powiązanymi ze sobą podmiotami krajowymi lub podmiotami krajowymi powiązanymi z zagranicznymi (w rozumieniu przepisów prawa podatkowego, dotyczących podatku dochodowego od osób fizycznych i podatku dochodowego od osób prawnych), z jednego lub kilku krajów.

Z uwagi na powyższe będą to porozumienia jedno-, dwu- lub wielostronne. Porozumienie dwustronne odnosi się do relacji między podmiotem krajowym powiązanym z podmiotem zagranicznym z jednego, innego niż Polska, państwa, do którego zawarcia wymagana jest zgoda władzy podatkowej właściwej dla podmiotu zagranicznego powiązanego z wnioskodawcą. Porozumienie wielostronne dotyczy podmiotów zagranicznych z więcej niż jednego państwa, wymaga zgody władz podatkowych państw, właściwych dla podmiotów zagranicznych z którymi ma być dokonywana transakcja. Dotyczy transakcji, które będą dokonane po zgłoszeniu wniosku o zawarcie porozumienia, jak również transakcji, których realizację rozpoczęto przed dniem złożenia wniosku. Jednakże w przypadkach, w których zgoda władz podatkowych właściwych dla podmiotów zagranicznych nie zostanie wyrażona lub będzie istniało uzasadnione prawdopodobieństwo jej niewyrażenia w terminie sześciu miesięcy, organ właściwy w sprawie porozumienia jest zobowiązany zawiadomić o tym wnioskodawcę. W takiej sytuacji wnioskodawca może w terminie 30 dni od dnia doręczenia zawiadomienia wycofać wniosek o zawarcie porozumienia - za zwrotem połowy wniesionej opłaty, lub też zmienić wniosek o zawarcie porozumienia dwustronnego na wniosek o zawarcie porozumienia jednostronnego - za zwrotem 1/4 wniesionej opłaty. Dopuszczalna także jest zmiana wniosku o zawarcie porozumienia wielostronnego na wniosek o zawarcie porozumienia dwustronnego w sytuacji, w której organ podatkowy tylko jednego państwa wyraża zgodę na zawarcie porozumienia - za zwrotem 1/4 wniesionej opłaty. Ponadto wnioskodawca może także zaakceptować zawarcie porozumienia dwustronnego lub wielostronnego - bez uwzględniania tych podmiotów zagranicznych powiązanych bez zmiany wysokości opłaty.

Przed złożeniem wniosku o zawarcie porozumienia podmiot krajowy może zwrócić się do ministra finansów o wyjaśnienie wszelkich wątpliwości dotyczących zawierania porozumienia w indywidualnej sprawie. W szczególności wyjaśnienia te dotyczyć mogą celowości zawierania porozumienia, zakresu niezbędnych informacji, trybu i przypuszczalnego terminu zawarcia porozumienia oraz przewidywanych warunków i czasu jego obowiązywania. Wnioskujący o zawarcie porozumienia obowiązany jest także do przedstawienia propozycji stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej, opisu jej stosowania (w tym zasad kalkulacji ceny transakcyjnej, prognoz finansowych i analizy danych dotyczących danej kalkulacji ceny transakcyjnej), okoliczności i dokumentów mających wpływ na prawidłowe ustalenie ceny transakcyjnej, propozycji okresu obowiązywania porozumienia oraz wykazu podmiotów powiązanych, z którymi ma być dokonywana transakcja. W przypadku jakichkolwiek wątpliwości minister finansów ma obowiązek zorganizowania spotkania uzgodnieniowego oraz zwrócić się do podmiotu o przedłożenie dokumentów uzupełniających. Należy zaznaczyć, iż do czasu wydania decyzji wnioskodawca w każdym momencie ma prawo zmienić propozycję wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej. Jeżeli w toku postępowania minister finansów stwierdzi istnienie przeszkód, które nie pozwalają na zaakceptowanie wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej przedstawionej we wniosku, będzie mógł zaproponować inną metodę ustalania ceny transakcyjnej.

Na zakończenie omawianego postępowania wydana zostanie decyzja w sprawie porozumienia. Termin jej obowiązywania nie może być dłuższy jednak niż trzy lata. Termin obowiązywania decyzji w sprawie porozumienia może być przedłużony, na wniosek podmiotu powiązanego złożony nie później niż na sześciu miesięcy przed upływem tego terminu, jeżeli warunki zawartej transakcji nie uległy zmianie. Przedłużony termin obowiązywania decyzji nie może być dłuższy niż kolejne trzy lata. Przedłużenie tego terminu także następować będzie w drodze decyzji. Należy zwrócić uwagę, iż w przypadku zmiany stosunków gospodarczych, powodującej rażącą nieadekwatność wyboru i stosowania uznanej za prawidłową metody ustalania ceny transakcyjnej, decyzja w sprawie porozumienia może być zmieniona lub uchylona przez organ właściwy w sprawie porozumienia przed upływem ustalonego terminu jej obowiązywania. Zmiana decyzji nastąpić będzie mogła na wniosek strony lub z urzędu. Postępowanie w sprawie zmiany decyzji wszczęte na wniosek strony powinno być zakończone nie później niż w ciągu dwóch miesięcy od dnia jego wszczęcia, a w sprawie uchylenia decyzji nie później niż w ciągu jednego miesiąca.

W przypadku zmiany stosunków gospodarczych, powodującej rażącą nieadekwatność wyboru i stosowania uznanej za prawidłową metody ustalania ceny transakcyjnej, decyzja w sprawie porozumienia może być zmieniona lub uchylona, na wniosek strony lub z urzędu, przez ministra finansów przed upływem ustalonego terminu jej obowiązywania.

Wniosek o uznanie prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej podlega opłacie płatnej w terminie siedmiu dni od dnia złożenia wniosku. Wysokość opłaty wynosi 1 proc. wartości transakcji będącej przedmiotem porozumienia, przy czym dla porozumienia jednostronnego dotyczącego wyłącznie podmiotów krajowych - nie mniej niż 5 tys. zł i nie więcej niż 50 tys. zł, dotyczącego podmiotu zagranicznego - nie mniej niż 20 tys. zł i nie więcej niż 100 tys. zł. W przypadku porozumienia dwustronnego lub wielostronnego - nie mniej niż 50 tys. zł i nie więcej niż 200 tys. zł. Wysokość opłaty od wniosku o przedłużenie terminu obowiązywania decyzji w sprawie porozumienia wynosi natomiast połowę wysokości opłaty należnej od wniosku o zawarcie porozumienia. Należy także podkreślić, iż w wielu przypadkach konieczne jest także poniesienie kosztów biegłych, przygotowania różnego rodzaju ekspertyz, kosztów tłumaczeń, analiz, prognoz, sprawozdań itd.

Wydaje się, iż porozumienia te są korzystne dla podatników. Przede wszystkim uzyskują oni akceptację organów podatkowych w zakresie stosowanej przez siebie metodologii. Pozwala to uniknąć ewentualnych sporów z organami podatkowymi w zakresie stosowanych cen transferowych. Co więcej, umożliwia to maksymalnie wyeliminować ryzyko potencjalnych kar za brak dokumentacji lub za stosowanie cen nierynkowych. Rozwiązanie to ma także pewne wady. Jest to bowiem bardzo czasochłonna procedura. Wymaga ona poniesienia przez podatnika wysokich kosztów. Należy także podkreślić fakt, iż istnieje brak pewności co do pozytywnego zakończenia procedury.

PODSTAWOWE ELEMENTY DOKUMENTACJI

Do obowiązkowych elementów dokumentacji należą:

• analiza funkcjonalna, z uwzględnieniem aktywów i ryzyk transakcyjnych,

• analiza wszystkich przewidywanych kosztów związanych z transakcją,

• określenie formy i terminów płatności,

• określenie metody i sposobu kalkulacji zysków,

• określenie ceny przedmiotu transakcji,

• określenie strategii gospodarczej podmiotów biorących udział w transakcji, w przypadku gdy miała ona wpływ na wartość transakcji,

• określenie korzyści ekonomicznych, które podatnik biorący udział w transakcji zamierza uzyskać.

METODY KALKULACJI CENY

Przepisy dopuszczają następujące metody kalkulacji ceny transakcji:

• metoda porównywalnej ceny niekontrolowanej,

• metoda ceny odprzedaży,

• metoda rozsądnej marży, zwanej także metodą koszt plus,

• metoda zysku transakcyjnego.

POWIĄZANIA A VAT

Zgodnie z art. 32 ust. 1 ustawy o VAT, w przypadku gdy nabywca i dokonujący dostawy towarów lub usługodawca są podmiotami powiązanymi i ustalone między nimi wartości zapłaty różnią się od wartości rynkowej, organ podatkowy określi wysokość obrotu na podstawie wartości rynkowej pomniejszonej o kwotę podatku. Uczyni tak, jeżeli okaże się, że związek ten miał wpływ na ustalenie wynagrodzenia z tytułu dostawy towarów lub świadczenia usług. Trzeba jednak zaznaczyć, że przepis ten nie ma zastosowania, w przypadku transakcji zawieranych pomiędzy podmiotami powiązanymi, w odniesieniu do których właściwy organ podatkowy, na podstawie ustawy Ordynacja podatkowa, wydał decyzję o uznaniu prawidłowości wyboru i stosowania metody ustalania ceny transakcyjnej między podmiotami powiązanymi.

DEFINICJE POWIĄZAŃ

• Powiązania istnieją, gdy między kontrahentami lub osobami pełniącymi u kontrahentów funkcje zarządzające, nadzorcze lub kontrolne zachodzą powiązania o charakterze rodzinnym lub z tytułu przysposobienia, kapitałowym, majątkowym lub wynikające ze stosunku pracy. Związek ten istnieje także, gdy którakolwiek z wymienionych osób łączy funkcje zarządzające, nadzorcze lub kontrolne u kontrahentów.

• Przez powiązania rodzinne rozumie się małżeństwo oraz pokrewieństwo lub powinowactwo do drugiego stopnia.

• Przez powiązania kapitałowe rozumie się sytuację, w której jedna z osób lub jeden z kontrahentów posiada prawo głosu wynoszące co najmniej 5 proc. wszystkich praw głosu lub dysponuje bezpośrednio lub pośrednio takim prawem.

KRZYSZTOF KOŚLICKI

krzysztof.koslicki@infor.pl

PODSTAWA PRAWNA

• Art. 25 i 25a ustawy z 26 lipca 1991 r. podatku dochodowym od osób fizycznych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 14, poz. 176 z późn. zm.).

• Art. 9a i 11 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (t.j. Dz.U. z 2000 r. nr 54, poz. 654 z późn. zm.).

• Rozporządzenie ministra finansów z 10 października 1997 r. w sprawie sposobu i trybu określania dochodów podatników w drodze oszacowania cen w transakcjach dokonywanych przez tych podatników (Dz.U. nr 128, poz. 833 z późn. zm.).

Źródło: Gazeta Prawna [Tygodnik Podatkowy] nr 111(2233), 9 czerwca 2008 r.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Marta Bławicka

Konsultant

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »