Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Tłumaczenia prawnicze - ważne i wymagające

Joanna Stryjek
Skrivanek Sp. z o. o
Tłumaczenia prawnicze to jeden z największych i ciągle rozwijających się segmentów branży tłumaczeniowej. Z perspektywy osób i podmiotów zajmujących się tłumaczeniami oznacza to napływ coraz większej liczby tzw. tekstów prawniczych: umów, pełnomocnictw, dokumentów założycielskich spółek – często w formie aktu notarialnego, dokumentów sądowych, czy opinii/ekspertyz prawnych. Czym charakteryzują się zatem takie tłumaczenia, komu są potrzebne i na co zwracać uwagę mając z nimi do czynienia?


Teksty prawnicze - charakterystyka


Zacznijmy od początku. Teksty prawnicze napisane są językiem prawniczym. To zdanie - choć wydaje się komunałem - daje spory ogląd charakteru takich tłumaczeń. Jest to bowiem przede wszystkim język fachowy, o bardzo wysokim stopniu sformalizowania i abstrakcji, ale jednocześnie - język bardzo precyzyjny. Terminologia jest tu ścisła, zależna od kontekstu w jakim się poruszamy i wolna od różnych interpretacji, z jakimi mamy do czynienia w języku potocznym. Jako klasyczny przykład można by tu przytoczyć choćby pojęcia: małoletni (pojęcie cywilne na określenie osoby poniżej 18 r.ż., która nie zawarła małżeństwa), nieletni (pojęcie karne oznaczające osobę poniżej 17 r.ż.), czy młodociany (wg Kodeksu Karnego: „sprawca, który w chwili popełnienia czynu zabronionego nie ukończył 21 lat i w czasie orzekania w pierwszej instancji 24 lat”). O ile w życiu codziennym  terminy te są bardzo często stosowane zamiennie, o tyle nie jest to już możliwe w tekście prawniczym. Język prawniczy cechuje też dość skomplikowana składnia i nie do końca typowe zastosowanie znaków przestankowych. Zdania są zazwyczaj długie i wielokrotnie złożone, a interpunkcja - paradoksalnie - dość ograniczona. Tłumacze pracujący nad takimi tekstami powinni także unikać redundancji, czyli nadtłumaczenia (podawania informacji zbędnych, nieobecnych w tekście źródłowym, czy nawet dopuszczania się nadinterpretacji oryginału). Równie istotne jest unikanie niedotłumaczenia (przeoczenia informacji istotnych) oraz zapewnienie braku jakichkolwiek pominięć w tekście.

Wejście na zagraniczne rynki - warto pamiętać o języku

Tłumaczenia - zatrudniać czy outsourcować?


Tekst prawny, czy prawniczy?


Niezwykle istotne jest też rozgraniczenie tekstów prawnych i tekstów prawniczych. Teksty prawne to dokumenty pisane językiem prawnym (inaczej językiem prawa). Do grupy tej zaliczają się akty i dokumenty prawne będące wynikiem pracy organów ustawodawczych, takie jak: konstytucja, umowy międzynarodowe, ustawy, rozporządzenia, czy akty prawa miejscowego. Natomiast teksty prawnicze to teksty pisane językiem prawniczym (stosowanym przez prawników), a więc np. artykuły naukowe, analizy prawnicze, teksty w podręcznikach, ale również wszelkie inne dokumenty funkcjonujące w obiegu prawnym i najczęściej spotykane w branży tłumaczeniowej: umowy, pełnomocnictwa, dokumenty założycielskie spółek - często w formie aktu notarialnego, czy dokumenty sądowe. Zasadniczo możemy przyjąć, że każdy tekst wiążący się z prawem, a niebędący tekstem prawnym jest tekstem prawniczym.


Każdy przecinek ma znaczenie!


Czasem postawienie bądź niepostawienie jednego przecinka może być źródłem umownego sporu o olbrzymiej wartości. Wystarczy przypomnieć tu sprawę między Rogers Communications, a Bell Aliant z 2006 roku, opisywaną przez kanadyjską prasę jako „Million Dollar Comma”. Przecinek determinował prawo kontrahenta do wycofania się z umowy za rocznym wypowiedzeniem w dowolnym czasie lub za rocznym wypowiedzeniem, ale dopiero po upływie pierwszych pięciu lat obowiązywania kontraktu. Sprawa była warta ówcześnie milion kanadyjskich dolarów. A wszystko to wskutek niedostatecznie precyzyjnego tłumaczenia z francuskiego na angielski!

Znajomość języków obcych a szanse na rynku pracy

Zapraszamy do odwiedzenia forum ZUS i prawo pracy

 


Tłumaczenie uwierzytelnione - nie zawsze konieczne


W określonych sytuacjach dokumenty prawnicze lub prawne wymagają tłumaczenia uwierzytelnionego, zwanego potocznie przysięgłym, najczęściej jednak mogą obyć się bez „pieczątki”, co nie zwalnia jednak tłumacza z obowiązku zapewnienia najwyższej jakości, staranności oraz fachowości przekładu. Z usług tłumaczy przysięgłych zobowiązane są korzystać organy wymiaru sprawiedliwości, prokuratura, policja i zasadniczo - organy administracji publicznej. Tłumaczenie uwierzytelnione wymagane jest również zazwyczaj w kontaktach z urzędami, tylko takie tłumaczenie posiada bowiem moc prawną równorzędną z oryginałem. Zleceniodawca wie zazwyczaj, do jakich celów potrzebuje tekstu i jakie są wymogi instytucji/organu, czy kontrahenta, któremu ma zamiar przedłożyć dokument. W wielu przypadkach wystarcza tłumaczenie zwykłe. Z drugiej strony, przysięgle można przetłumaczyć wszystko. Do rangi anegdoty awansowała historia, w której tłumaczka wykonywała „przysięgłe o kiełbasie”. I nie był to bynajmniej tekst umowy na zagraniczne dostawy dużych ilości produktu, ale zwykła ulotka marketingowa zachwalająca wyroby masarni. Klient był przekonany, że tylko „pieczątka” daje gwarancję rzetelnego tłumaczenia wysokiej jakości, a zwykłe tłumaczenie będzie niewystarczające.


Tłumaczenie uwierzytelnione - czas i koszty


Tłumaczenia uwierzytelnione wymagają zaangażowania tłumacza-specjalisty, który pomyślnie zaliczył państwowy egzamin z umiejętności tłumaczenia z danego języka obcego na język polski i z polskiego na obcy, został wpisany na listę prowadzoną przez Ministerstwo Sprawiedliwości, a także spełnia inne ustawowe kryteria. Do tłumaczeń uwierzytelnionych stosuje się również inną jednostkę rozliczeniową, niż ma to miejsce w przypadku tłumaczeń zwykłych: 1 125 znaków ze spacjami (dla porównania tłumaczenia zwykłe rozliczane są typowo za 1 500/1 800 znaków ze spacjami lub 250 słów). Co więcej, inaczej niż w tłumaczeniach nieuwierzytelnionych, każda nowa rozpoczęta strona liczona jest jako pełna jednostka. Ponadto, na rynku powszechnie stosuje się stawki określone w rozporządzeniu w sprawie wynagrodzenia za czynności tłumacza przysięgłego - mimo, że zasadniczo dotyczą one tłumaczeń wykonanych bezpośrednio na zlecenie „sądu, prokuratora, policji oraz organów administracji publicznej”. Wszystkie te czynniki: wymóg zaangażowania osoby z uprawnieniami, krótsza strona rozliczeniowa oraz wyższe stawki sprawiają, że tłumaczenia takie są droższe.

Jeśli chodzi o czas wykonania, to nie ma tu jednej reguły. Tłumaczenia uwierzytelnione wymagają nie tylko najwyższej staranności przekładu tekstu źródłowego, ale również przetłumaczenia i opisania wszystkich innych elementów widocznych na dokumencie (podpisów, dopisków odręcznych, pieczątek itp.), wstawienia tzw. znaków końca akapitu, wpisu do repertorium, wydruku, opieczętowania, co oczywiście wydłuża czas realizacji. Wydrukowany tekst tłumaczenia uwierzytelnionego, opatrzony okrągłą pieczęcią i podpisem tłumacza ma pełną moc prawną.

Co warto podkreślić, ani tłumacz tekstów prawniczych, ani tekstów prawnych nie musi być prawnikiem. Co więcej, wykształcenie prawnicze nie stanowi obowiązkowej kwalifikacji również dla tłumaczy przysięgłych (ustawa wspomina jedynie o wymogu ukończenia studiów wyższych z tytułem magistra lub równorzędnym). Sytuacja, w której tłumacz jest i prawnikiem i filologiem jest oczywiście idealna. Rzeczywistość wygląda jednak tak, że absolwenci prawa znający język obcy pracują najczęściej jako prawnicy, a nie tłumacze.

Tłumaczenia prawnicze są niezwykle istotne w działalności praktycznie każdej firmy. I co ciekawe - tyczy się to również osób fizycznych. Każdy z nas może przecież potrzebować tłumaczenia uwierzytelnionego urzędowych dokumentów rejestracyjnych samochodu sprowadzonego z zagranicy, czy tłumaczenia aktu ślubu... Zlecając takie tłumaczenia warto upewnić się, że firma, czy tłumacz, który się ich podejmie jest do tego odpowiednio przygotowany. Pozwoli to uniknąć wielu przykrych niespodzianek.

 

Joanna Stryjek, Skrivanek Sp. z o. o.

Zapraszamy na forum Księgowość

Chcesz dowiedzieć się więcej, sprawdź »
Umowy zlecenia, umowy o dzieło  i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2022 r.
Umowy zlecenia, umowy o dzieło i inne umowy cywilnoprawne od 1 stycznia 2022 r.
Tylko teraz
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek od spadków i darowizn
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Podatkowi od spadków i darowizn nie podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem:
    spadku
    darowizny
    odpłatnego zniesienia współwłasności
    zasiedzenia
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Polski Ład 2.0 – wszystko o zmianach w podatkach od 1 lipca 2022
    Zapraszamy na szkolenie "Polski Ład 2.0 – wszystko o zmianach w podatkach od 1 lipca 2022", które odbędzie się 14 czerwca 2022 roku.
    Piotr Duda: Zrobimy wszystko, aby wyrzucić rosyjskie związki zawodowe ze światowej federacji
    Zrobimy wszystko, aby ze Światowej Federacji Związków Zawodowych wyrzucić Federację Niezależnych Związków Zawodowych Rosji. Jeżeli tak się nie stanie, To zastanowimy się nad opuszczeniem międzynarodowych struktur przez „Solidarność” – Piotr Duda.
    Webinarium „Kto powinien zmienić formę opodatkowania w ramach Polskiego Ładu 2.0 – poradnik dla przedsiębiorców i biur rachunkowych” + certyfikat gwarantowany
    Zapraszamy na praktyczne webinarium „Kto powinien zmienić formę opodatkowania w ramach Polskiego Ładu 2.0 – poradnik dla przedsiębiorców i biur rachunkowych” z gwarantowanym imiennym certyfikatem, które odbędzie się 2 czerwca 2022 roku. Polecamy!
    Jak stosować reguły podwójnego zapisu?
    Czy dokonując korekty na kontach syntetycznych czerwono czarnym zapisem po stronie WN np. - 501 na konto +505 powinno się również zaksięgować po stronie Ma na koncie technicznym pozostałe rozrachunki? Czy przy tej korekcie powinno się zachować zasadę podwójnego zapisu? Do tej pory nie było konta technicznego. Księgowano korekty czerwono czarnym zapisem. Wskazano błąd z uwagi na niezachowanie zasady podwójnego zapisu. Czy korekta zapisów na kontach syntetycznych jest operacją gospodarczą?
    Prezydent podpisał nowelę ustawy o VAT wydłużającą pierwszą tarczę antyinflacyjną
    Prezydent Andrzej Duda podpisał nowelę ustawy o VAT, w której zawarto przedłużenie tzw. pierwszej tarczy antyinflacyjnej do 31 lipca br. - poinformowała w piątek Kancelaria Prezydenta RP. Chodzi m.in o zwolnienie sprzedaży paliw z podatku handlowego
    Ile zapłacą banki za wakacje kredytowe kredytobiorców? ZBP chce ograniczenia kręgu uprawnionych do wakacji kredytowych
    Jeśli z wakacji kredytowych skorzystałoby 80 proc. uprawnionych kredytobiorców spłacających kredyty złotowe na nieruchomości niekomercyjne łączny koszt dla sektora bankowego wyniósłby 13,1-16,4 mld zł w 2022 roku oraz 21,3-27,9 mld zł w okresie 2022-2023 - ocenia Związek Banków Polskich. Jednocześnie bankowcy proponują, by wakacje kredytowe były ograniczone do osób, które faktycznie tego potrzebują i chcą wprowadzenia kryterium powierzchni nieruchomości. Według ZBP kluczowe jest również wyłączenie z zakresu zastosowania umów kredytu o stałej stopie oprocentowania.
    PIT po 1 lipca 2022 r. - wyższe zaliczki na podatek od pracowników i zleceniobiorców, niższe wynagrodzenia netto
    Od początku lipca 2022 r. istotna część (większość?) pracowników i zleceniobiorców otrzyma mniejsze wynagrodzenia netto niż w czerwcu i poprzednich miesiącach tego roku, mimo formalnej obniżki stawki w pierwszym przedziale skali z 17% na 12% - pisze prof. Witold Modzelewski.
    Ryczałt od najmu w działalności gospodarczej - przychód z refakturowanych kosztów mediów
    Opłaty za media w przypadku ich refakturowania przy najmie opodatkowanym zryczałtowanym podatkiem dochodowym w ramach działalności gospodarczej, stanowią przychód z działalności gospodarczej. Przedsiębiorca ma obowiązek odprowadzić od tego przychodu ryczałt od przychodów ewidencjonowanych. Tak zinterpretował przepisy Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w interpretacji podatkowej z 26 maja 2022 r.
    Badanie: prawie co trzecia firma jest zainteresowana dostępem do usługi ratalnej
    30 proc. firm jest zainteresowana dostępem do usługi ratalnej. Najczęściej zainteresowanie deklarują firmy budowlane i przemysłowe – wynika z najnowszego badania firmy faktoringowej NFG „Finansowanie zakupów firmowych”
    Naruszanie uniinych sankcji (środków zabezpieczających) będzie przestępstwem zagrożonym m.in. konfiskatą mienia
    25 maja 2022 r. Komisja Europejska przedstawiła projekt przepisów, zgodnie z którymi naruszanie unijnych środków ograniczających (sankcji) zostanie dopisane do wykazu przestępstw unijnych. Komisja proponuje również nowe, zaostrzone przepisy dotyczące odzyskiwania i konfiskaty mienia, co również pomoże we wdrażaniu unijnych środków ograniczających. W obliczu trwającej agresji Rosji na Ukrainę niezwykle istotne jest, aby unijne środki ograniczające były w pełni wdrażane. Ich naruszanie nie może się nikomu opłacać. Celem tych wniosków legislacyjnych jest zapewnienie w przyszłości skutecznej konfiskaty aktywów osób fizycznych i podmiotów, które naruszają środki ograniczające.
    Polski Ład - 10 istotnych zmian
    Polski Ład to pakiet zmian legislacyjnych, które w założeniu mają pomóc odbudować gospodarkę, która uległa nadwyrężeniu z powodu pandemii Covid-19. Pojawiają się jednak opinie krytyczne – zbyt wiele zmian jednocześnie, błędy legislacyjne, nieprecyzyjne przepisy. Niektóre rozwiązania, z pozoru dobre dla wszystkich, mają również negatywne następstwa. Przykładowo, podwyższenie kwoty wolnej od podatku może powodować komplikacje po stronie organizacji pozarządowych, które traktowały tzw. 1% podatku jako stałe źródło dochodu.
    Nowe detaliczne obligacje skarbowe – czy uchronią przed inflacją?
    Obligacje detaliczne, które będziemy mogli kupić w czerwcu 2022 roku zostały poddane liftingowi. Rząd kusi nas wyższym oprocentowaniem w pierwszym roku oszczędzania, a do oferty dołączają też papiery oprocentowane tym lepiej im wyższe będą w Polsce stopy procentowe.
    Wniosek o stwierdzenie nadpłaty w e-Urzędzie Skarbowym - jak wypełnić i złożyć
    Ministerstwo Finansów poinformowało 26 maja 2022 r. o udostępnieniu w serwisie e-Urząd Skarbowy (e-US) wniosku o stwierdzenie nadpłaty podatku. Wniosek ten może złożyć podatnik, u którego wystąpiła nadpłata podatku lub który kwestionuje zasadność albo wysokość pobranego podatku. W imieniu podatnika wniosek może złożyć pełnomocnik posiadający aktywne pełnomocnictwo ogólne (PPO-1).
    Podatki 2022. Problemy z Polskim Ładem a odpowiedzialność członków zarządu spółek
    Z uwagi na problemy związane z wejściem w życie Polskiego Ładu, w tym planowanych zmian podatkowych od lipca ze skutkiem wstecz od stycznia 2022 r., wśród wielu przedsiębiorców coraz częściej pojawia się pytanie: kto poniesie za to odpowiedzialność. Jak odpowiadają członkowie zarządów spółek za podatki?
    Sprawozdanie finansowe w spółce z o.o. za 2021 rok (sporządzenie, zatwierdzenie i złożenie do KRS) - terminy w 2022 roku
    Terminy na sporządzenie i zatwierdzenie sprawozdań finansowych za 2021 r. w spółkach z ograniczoną odpowiedzialnością zostały wydłużone o 3 miesiące. Do kiedy trzeba sporządzić i zatwierdzić sprawozdanie finansowe w spółce z o.o. oraz złożyć to sprawozdanie do KRS w 2022 roku?
    KRD: branża leasingowa rośnie, ale przybywa też jej dłużników
    2021 r. był najlepszy w historii leasingu w Polsce i rdr przyniósł ok. 5-proc. wzrost wartości portfela branży, ale jednocześnie zaległości klientów przekroczyły 988 mln zł - informuje Krajowy Rejestr Długów. Dodano, że w leasing najczęściej brano auta osobowe, a rzadziej maszyny, pojazdy ciężarowe.
    Składki ZUS od wszystkich umów zlecenia i umów o dzieło?
    Polska zobowiązała się wobec Brukseli, że w pełni oskładkuje (składkami ZUS) umowy cywilnoprawne. Nadal jednak chce negocjować termin tego ozusowania – informuje 26 maja 2022 r. "Dziennik Gazeta Prawna”. Ma to być jeden z tzw. kamieni milowych, czyli polskich zobowiązań wobec UE, od których zależy akceptacja Komisji Europejskiej dla Krajowego Planu Odbudowy w Polsce i uruchomienie pieniędzy unijnych na ten cel.
    Dorabianie do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego - informacja do ZUS o przychodach do 31 maja
    Do końca maja osoby, które dorabiają do świadczenia lub zasiłku przedemerytalnego, muszą poinformować ZUS o swoich przychodach za dany rok rozliczeniowy. W tym roku jest to okres od 1 marca 2021 r. do 28 lutego 2022 r. - przypomina rzecznik ZUS Paweł Żebrowski.
    Wakacje kredytowe przy kredycie hipotecznym - kto i ile skorzysta
    Stale i szybko rosnące stopy procentowe sprawiają, że coraz więcej kredytobiorców ma problem ze spłacaniem kredytów mieszkaniowych (hipotecznych). Rząd zapowiedział pomoc, która powinna załatwić problemy większości zadłużonych. Idący w miliardy koszt pakietu wsparcia może się jednak okazać niedoszacowany. Jakie korzyści dla kredytobiorców przyniesie likwidacja WIBOR-u? Kto skorzysta na wakacjach kredytowych?
    Oszczędnościowe obligacje skarbowe - czerwiec 2022 r. Oprocentowanie w oparciu o stopę referencyjną NBP
    Od czerwca 2022 r. oferta Ministerstwa Finansów zostaje rozszerzona o nowe obligacje, których oprocentowanie będzie oparte o stopę referencyjną NBP. Odsetki będą wypłacane co miesiąc. Jak oprocentowane będą te obligacje? Ponadto Ministerstwo Finansów podnosi oprocentowanie obligacji oszczędnościowych o okresie zapadalności od 3 miesięcy do 12 lat.
    Składka zdrowotna – zmiany od 1 lipca 2022 r.
    Od 1 lipca 2022 roku zmienią się przepisy dot. składki na ubezpieczenie zdrowotne. Zmiany te wynikają z rządowego projektu nowelizacji ustawy o PIT oraz niektórych innych ustaw (tzw. Polski Ład 2.0), który został 12 maja uchwalony przez Sejm i trafił do prac legislacyjnych w Senacie. Jakie zmiany w ustawie z 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych w zakresie składki zdrowotnej wprowadzi ta nowelizacja? Co zmieni się od 1 lipca 2022 r. w przepisach dot. składki zdrowotnej?
    Obligacje skarbowe - oprocentowanie 2022/2023
    W odpowiedzi na interpelację poselską Sebastian Skuza, podsekretarz stanu w Ministerstwie Finansów (w imieniu Ministra Finansów) udzielił 13 maja 2022 r. wyjaśnień odnośnie oprocentowania obligacji detalicznych Skarbu Państwa. Jakie odsetki dają obligacje skarbowe? Ile można zarobić na obligacjach? Jak kupić obligacje skarbowe?
    Kwota wolna od podatku. Jaka wysokość w 2022 r.
    Jedną ze zmian ustanowionych przez Polski Ład jest podniesienie kwoty wolnej od podatku do 30 tys. zł. Osoby składające deklarację w podatku PIT za 2022 r. uzyskają dzięki temu możliwość oszczędności w rozliczeniu z fiskusem. Wspomniany przywilej nie dotyczy jednak wszystkich.
    Praca zdalna i kontrola trzeźwości pracowników - nowelizacja kodeksu pracy przyjęta przez Radę Ministrów. Co się zmieni?
    24 maja 2022 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw, przedłożony przez ministra rodziny i polityki społecznej. Rząd chce na stałe wprowadzić do Kodeksu pracy możliwość wykonywania pracy zdalnej. Będzie to bardziej elastyczna forma wykonywania pracy od obecnie funkcjonującej telepracy. Rozwiązanie to powinno poprawić możliwości zatrudnienia osób znajdujących w szczególnej sytuacji na rynku pracy, w tym rodziców małych dzieci oraz rodziców samotnie wychowujących dzieci. Ponadto, pracodawcy będą mogli wprowadzić kontrolę trzeźwości pracowników lub kontrolę na obecność środków działających podobnie do alkoholu, gdy będzie to niezbędne do zapewnienia ochrony życia i zdrowia pracowników lub innych osób lub ochrony mienia.
    E-paragony, kasy fiskalne online, połączenie kas fiskalnych i terminali płatniczych - obowiązki
    Postępująca reforma elektroniczna administracji jest realizowana wprost proporcjonalnie do reformy komunikacji na linii przedsiębiorca – urzędy, w tym urzędy skarbowe. Co roku podatnicy dowiadują się o nowych rozwiązaniach i wprowadzanych innowacjach. Jednym z dość energicznie nowelizowanych obszarów są kwestie związane z kasami fiskalnymi i paragonami.