REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Postępowanie upadłościowe a śmierć dłużnika

Ślązak, Zapiór i Partnerzy – Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp. p.
Ekspert we wszystkich dziedzinach prawa związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej
Postępowanie upadłościowe a śmierć dłużnika /fot. Fotolia
Postępowanie upadłościowe a śmierć dłużnika /fot. Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Prawo przewiduje możliwość kontynuacji postępowania upadłościowego wszczętego przed śmiercią dłużnika, jak również wszczęcie takiego postępowania po jego śmierci. Wobec czego wierzyciele powinni mieć świadomość, że ich uprawnienia do dochodzenia swoich należności w postępowaniu upadłościowym nie odchodzą bezpowrotnie wraz ze śmiercią dłużnika.

REKLAMA

Autopromocja

Zgodnie z art. 922 § 1 Kodeku cywilnego prawa i obowiązki majątkowe zmarłego, za wyjątkiem praw i obowiązków ściśle związanych z jego osobą, przechodzą z chwilą jego śmierci na spadkobierców. Wobec tego śmierć osoby, której przysługuje jakieś określone prawo, co do zasady, nie wpływa na dalsze trwanie tego prawa, a wyłącznie na zmianę jego podmiotu. Podobnie śmierć uczestnika postępowania cywilnego z reguły nie wpływa na byt samego postępowania, bowiem zostaje ono zawieszone, a spadkobiercy zmarłej strony postępowania mogą do niego wstąpić, co skutkuje jego ponownym podjęciem.

W przypadku postępowania upadłościowego regulacje ustawy prawo upadłościowe powielają powyższe założenia przewidziane w Kodeksie postępowania cywilnego, a nawet idą o krok dalej. Co to oznacza?

Wszczęcie postępowania upadłościowego po śmierci dłużnika

Zgodnie z art. 7 prawa upadłościowego w razie śmierci przedsiębiorcy można ogłosić jego upadłość, jeżeli wniosek o ogłoszenie upadłości został złożony w terminie roku od dnia jego śmierci, przy czym uprawnienie to przysługuje wierzycielowi, spadkobiercy dłużnika, małżonkowi dłużnika, dzieciom dłużnika lub jego rodzicom. Co więcej nie jest konieczne, aby małżonek, dzieci czy też rodzice dłużnika dziedziczyli po nim, aby przysługiwało im uprawnienie do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości dłużnika. Bez wątpienia rozwiązanie to jest korzystne dla spadkobierców dłużnika, bowiem umożliwia im uniknięcie niedogodności związanych z ustalaniem majątku dłużnika oraz zaspokajaniem roszczeń wierzycieli. Co jednak najistotniejsze, realizuje ono główny cel ustawy, jakim jest umożliwienie zaspokojenia wierzycieli w jak najwyższym stopniu bez względu na okoliczności faktyczne, bowiem jak widać nie jest koniecznym by postępowanie o ogłoszenie upadłości zostało wszczęte za życia dłużnika.

Możność wszczęcia postępowania upadłościowego po śmierci dłużnika dotyczy także sytuacji, kiedy dłużnik za życia zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Jednakże aby skutecznie złożyć wniosek o ogłoszenie jego upadłości w tym przypadku, koniecznym jest, by wniosek został złożony nie później niż rok od daty wykreślenia dłużnika z właściwego rejestru (CEIDG, KRS) lub nie później niż rok od daty faktycznego zaprzestania wykonywania działalności gospodarczej (w przypadku prowadzenia działalności gospodarczej bez dokonania stosownego zgłoszenia).

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Warte odnotowania jest również spostrzeżenie, iż w przypadku postępowania upadłościowego prowadzonego wobec osób nieprowadzących działalności gospodarczej (tzw. upadłość konsumencka) ustawodawca nie przewidział możliwości wszczęcia postępowania po śmierci dłużnika.

Na etapie postępowania po ogłoszeniu upadłości koniecznym jest, by zmarły dłużnik był reprezentowany przez spadkobiercę legitymującego się prawomocnym postanowieniem o stwierdzeniu nabyciu spadku lub przez kuratora spadku. W przypadku braku tych podmiotów sąd wyznaczy kuratora, którego zadaniem będzie reprezentacja praw zmarłego dłużnika w postępowaniu, co najmniej do chwili zgłoszenia się do postępowania wyżej wskazanych osób.

Do masy upadłości w przypadku prowadzenia postępowania upadłościowego w opisywanej konfiguracji (tj. wszczętego po śmierci dłużnika), wchodzą aktywa spadku po zmarłym dłużniku. Informacją posiadającą istotną wartość dla wierzycieli powinien być zarazem fakt, iż mogą oni dochodzić zaspokojenia nie tylko z masy upadłości, ale także z majątku spadkobierców, którzy przyjęli spadek wprost lub z dobrodziejstwem inwentarza. Przy czym jednak, stosownie do dyspozycji art. 424 prawa upadłościowego, skutki prawne związane z przyjęciem spadku (w ramach postępowania upadłościowego wszczętego po śmierci dłużnika) powstają dopiero po zakończeniu postępowania upadłościowego, co skutkuje tym, iż wierzyciele będą mogli ewentualnie dochodzić swoich należności od spadkobierców dłużnika dopiero po zakończeniu postępowania upadłościowego i oczywiście tylko w przypadku, gdyby w ramach postępowania nie uzyskali oni pełnego zaspokojenia. Co więcej udogodnieniem dla wierzycieli jest fakt, iż wyciąg z zatwierdzonej listy wierzytelności stanowi po zakończeniu postępowania upadłościowego tytuł egzekucyjny przeciwko spadkobiercy. Niewątpliwie przyspieszy to ewentualne wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwko spadkobiercy dłużnika.

Polecamy: INFORLEX Księgowość i Kadry

Wspomnieć należy także o dodatkowym ,,mechanizmie’’ chroniącym masę upadłości przed uszczupleniem w omawianym rodzaju postępowania, jakim jest bezskuteczność zapisów oraz poleceń testamentowych dokonanych przez zmarłego dłużnika. Ponadto – podobnie jak ma to miejsce w ,,klasycznym’’ postępowaniu upadłościowym – bezskuteczne, względem masy upadłości, są czynności dokonane przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzycieli w okresie 6 miesięcy przed jego śmiercią.


Kontynuacja postępowania upadłościowego wszczętego przed śmiercią dłużnika

REKLAMA

Jak wspomniano na początku, śmierć uczestnika postępowania cywilnego nie unicestwia jego biegu – podobnie jest w przypadku postępowania upadłościowego. Spadkobierca dłużnika ma prawo brać udział w postępowaniu wszczętym za życia dłużnika (tj. postępowaniu, w którym ogłoszono upadłość dłużnika za jego życia). Przy czym należy zauważyć, iż jest to prawo spadkobiercy, a nie jego obowiązek. Bowiem w sytuacji, gdy spadkobierca dłużnika nie jest zainteresowany uczestnictwem w postępowaniu, to sędzia-komisarz powoła kuratora na wniosek syndyka lub też z urzędu (kurator ten obowiązany jest działać do chwili prawomocnego zakończenia postępowania).

Jak wskazuje się nadto w literaturze, w odniesieniu do postępowania upadłościowego nie istnieje konieczność zawieszenia postępowania do czasu wstąpienia do niego spadkobierców, gdyż sędzia-komisarz po śmierci upadłego powinien, w przypadku gdy znany jest mu krąg spadkobierców, z urzędu wystąpić z zapytaniem, czy spadkobiercy zgłaszają swój udział w postępowaniu upadłościowym, zaś w przypadku odmowy ustanowić kuratora (tak też: A. Malmuk – Cieplak w: Prawo upadłościowe. Komentarz. red. A.J. Witosz. wyd. 2017 Wolters Kluwer)

Wobec powyższego można dostrzec, iż do zapewnienia kontynuacji postępowania upadłościowego po śmierci dłużnika, a wszczętego za jego życia nie jest w zasadzie konieczna jakakolwiek aktywność ze strony wierzyciela.

Wymownym podsumowaniem niniejszego artykułu zdaje się być stwierdzenie, iż wierzyciele powinni mieć świadomość, że ich uprawnienia do dochodzenia swoich należności w postępowaniu upadłościowym nie odchodzą bezpowrotnie wraz z upadłym.

Autor: Mateusz Latosiński, Aplikant adwokacki, Ślązak Zapiór i Wspólnicy, Kancelaria Adwokatów i Radców Prawnych sp. k.

W kancelarii Ślązak, Zapiór i Wspólnicy zajmuje się przede wszystkim stałą obsługą prawną jednostek samorządowych ze szczególnym uwzględnieniem gospodarki lokalowej i zarządzania nieruchomościami. Prowadzi także bieżącą obsługę prawną przedsiębiorców, w tym posiadających status instytutów badawczych. W kręgu jego ścisłych zainteresowań pozostaje prawo spółek handlowych, prawo cywilne (ze szczególnym naciskiem na prawo zobowiązań) oraz prawem samorządu terytorialnego.

Autopromocja

REKLAMA

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:

REKLAMA

QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Nowe dane o wynagrodzeniach Polaków. GUS odsłania karty

GUS opublikował dane dotyczące przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw w czerwcu 2024 r. Przeciętna płaca wyniosła 8144,83 zł. Wzrost okazał się niższy od prognozowanego przez ekspertów. Mamy też nowe statystyki dotyczące zatrudnienia.

Podatek od nieruchomości od obiektów sportowych. Będą zmiany od 2025 roku. Czy podatek obejmie place zabaw?

W ramach analiz opublikowanego projektu zmian w podatku od nieruchomości, chwilę uwagi należy poświęcić obiektom sportowym. Jako że standardowo ich wartość nie należy do niskich, ewentualne ruchy w tym zakresie, mogą generować istotne skutki podatkowe. Aczkolwiek, akurat w tym obszarze, MF zaproponował też trochę korzyści. Niekorzyści też.

Większe sumy gwarancyjne w OC posiadaczy pojazdów i rolników. Jednolity formularz zaświadczeń o przebiegu ubezpieczenia. Rząd przyjął projekt nowelizacji

W dniu 16 lipca 2024 r. Rada Ministrów przyjęła projekt ustawy, która ma dostosować polskie prawo do unijnych przepisów dotyczących ubezpieczenia OC za szkody, które powstały w związku z ruchem pojazdów mechanicznych. Projekt ten przewiduje m.in. zwiększenie minimalnych sum gwarancyjnych w ubezpieczeniu OC posiadaczy pojazdów mechanicznych a także rolników. Czy w związku z tymi zmianami wzrosną ceny polis OC?

Drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Najwięcej na płyn do e-papierosów, aż o 75 proc.

Rząd chce wprowadzić drastyczne podwyżki akcyzy na wyroby tytoniowe. Ich skala ma być kilkukrotnie większa, niż zakładała mapa akcyzowa. Już w 20225 r. akcyza na wyroby tytoniowe ma wzrosnąć: o 25 proc. na papierosy, o 38 proc. na tytoń do palenia oraz o 50 proc. na wkłady do podgrzewaczy tytoniu. Będzie podwyżka również płynów do e-papierosów, na które w 2025 r. akcyza wzrośnie aż o 75 proc.

REKLAMA

Zakup sprzętu IT? Czasem lepiej wynająć. Na czym polega DaaS?

Na czym polega model biznesowy Device as a Service (DaaS)? Komu i kiedy się opłaca? Co sprawia, że jest to rosnący trend nie tylko w polskich firmach?

Twój biznes działa dobrze ale pieniądze gdzieś wyciekają. Ekspert podpowiada gdzie szukać przyczyn i źródeł wycieków

Takie pytanie często zadają sobie przedsiębiorcy, którzy osiągając spore przychody, realizując duże i zyskowne projekty nagle stwierdzają brak gotówki na koncie. Dlaczego tak się dzieje? Gdzie są pieniądze? Na te i inne pytania odpowiada dr nauk ekonomicznych Elżbieta Sobów – specjalistka ds. finansów z kilkudziesięcioletnim doświadczeniem.

Korekta podatku naliczonego: kiedy trzeba rozliczyć fakturę korygującą

Jak należy rozliczyć faktury korygujące? Podatnik będący nabywcą zgłosił reklamację oraz otrzymał mailową odpowiedź, w której sprzedawca uznał reklamację i wskazał kwotę korekty. Wiadomości mailowe są z marca 2024 r., a korekta wpłynęła w kwietniu 2024 r. Podatnik odliczył VAT naliczony z faktury pierwotnej w marcu 2024 r. Czy korektę należy rozliczyć w marcu 2024? 

Prezesa skazano za zaległości podatkowe spółki. Ale to sąd popełnił błąd

Samo tylko objęcie funkcji prezesa zarządu spółki nie może powodować automatycznego przyjęcia na siebie odpowiedzialności karnej za cudze działania. Tak uznał Rzecznik Praw Obywatelskich, informując o wniesieniu skargi kasacyjnej na korzyść prezesa spółki, którego sąd skazał za nieodprowadzenie zaliczek na podatek dochodowy, powstałych w okresie gdy nie objął jeszcze funkcji.

REKLAMA

Podatek od nieruchomości obejmie nawet panele fotowoltaiczne. Takie zmiany już od 2025 roku

Zmiany w podatku od nieruchomości zmierzają do opodatkowania urządzeń energetycznych, np. paneli fotowoltaicznych. Budowle mają być opodatkowane jako całość techniczno-użytkowa. Podatkiem od nieruchomości (inaczej niż obecnie) już od 2025 roku objęte zostaną więc wszystkie elementów farmy fotowoltaicznej (w tym panele).

Zwrot podatku z Irlandii. Kto może dostać? Jak uzyskać?

Irlandia nadal jest popularnym kierunkiem emigracji zarobkowej dla Polaków. Tym bardziej zachęcamy gorąco do zapoznania się z przygotowanymi poniżej informacjami na temat rozliczenia podatku w tym kraju.

REKLAMA