Umorzenie udziałów za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej – skutki w CIT

Tak stwierdził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z 10 października 2012 r., (sygn. I SA/Łd 1006/12).

Zdarza się, że spółki, dokonujące umorzenia udziałów za wynagrodzeniem, przekazują wspólnikom zamiast gotówki, określone wartości niepieniężne, np. w formie składników majątkowych.

Pojawia się pytanie o skutki podatkowe takich transakcji. Przekazanie wynagrodzenia w gotówce jest bowiem neutralne podatkowo dla spółki wypłacającej. Czy tak samo jest w przypadku wynagrodzenia niepieniężnego? W opinii Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi – tak samo.

Umorzenie udziałów w zamian za wynagrodzenie w formie niepieniężnej - skutki podatkowe

Umorzenie udziałów w zamian za wynagrodzenie rzeczowe

Sprawa dotyczyła spółki, która zamierzała przeprowadzić proces umorzenia udziałów wspólnika będącego osobą fizyczną za wynagrodzeniem w formie niepieniężnej. Wartość księgowa umarzanych udziałów będzie wyższa niż wartość księgowa składnika majątkowego, wydanego jako wynagrodzenie, jednakże wartość rynkowa tego składnika majątkowego odpowiadać będzie wartości umarzanych udziałów.

Na tle powyższego, spółka zwróciła się z wnioskiem o interpretację, w którym zapytała, czy w związku z umorzeniem udziałów za wynagrodzeniem w formie wydania składnika majątkowego, którego wartość księgowa jest niższa niż księgowa wartość umarzanych udziałów, powstanie po stronie spółki dochód podlegający opodatkowaniu CIT.

Jak rozliczyć umorzenie udziałów w spółce z o.o.?

Przedstawiając własne stanowisko w sprawie, spółka wskazała, że fakt wypłaty wynagrodzenia w formie składników majątkowych, a nie wypłaty gotówki, nie wpływa na skutki podatkowe tego zdarzenia. Inny jest tylko rodzaj aktywów zaangażowanych w takie rozliczenie.

Zatem analogicznie jak do wypłaty wynagrodzenia w gotówce, przekazanie wspólnikowi składników majątkowych w zamian za umorzone udziały jest neutralne podatkowo dla spółki wypłacającej. Organ podatkowy nie zgodził się z tym stanowiskiem, stwierdzając, że przyjęcie go spowodowałoby nierówne traktowanie podatników.

Po wyczerpaniu toku instancyjnego, spółka złożyła skargę do WSA. Sąd przyznał jej rację, stwierdzając w uzasadnieniu, że w związku z umorzeniem udziałów za wynagrodzeniem w formie wydania składnika majątkowego, którego wartość księgowa jest niższa niż księgowa wartość umarzanych udziałów, po stronie spółki nie powstanie przychód podlegający opodatkowaniu CIT.

Sąd podniósł, że wykładnia językowa art. 12 ust. 4 pkt 3 ustawy o CIT wskazuje wprost, iż umorzenie udziałów w spółce nie stanowi dla niej przychodu. Wypłata wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów nie może być zrównana z czynnością odpłatnego zbycia, o której mowa w art. 14 ustawy.

Jak umorzyć udziały w sp. z o.o.?

Efektem uchwały o umorzeniu udziałów jest bowiem przepływ aktywów do udziałowca i obniżenie kapitału zakładowego lub zapasowego spółki. Wspólnik nie jest przy tym zobowiązany do dokonania na rzecz spółki świadczeń powodujących zwiększenie jej majątku.

Potwierdzenie pozytywnej dla podatników wykładni CIT

Wyrok WSA w Łodzi wpisuje się w dotychczasowe stanowisko sądów administracyjnych, zgodnie z którym wypłata wynagrodzenia w formie rzeczowej za umorzenie udziałów jest neutralna podatkowo dla spółki wypłacającej.

W powyższej kwestii WSA rozważył, że ustawa CIT bezpośrednio stanowi o powstaniu przychodu z tytułu umorzenia udziałów jedynie po stronie udziałowca otrzymującego wynagrodzenie z tytułu umorzenia. Regulacja ta ma charakter szczególny i z tego względu nie może być interpretowana rozszerzająco. W konsekwencji, w ustawie CIT brak jest przepisów, które stanowiłyby o powstaniu przychodu po stronie spółki wypłacającej wynagrodzenie za umarzane udziały i to bez względu na formę wynagrodzenia.

Należy także zgodzić się z WSA, iż umorzenie udziałów za wynagrodzeniem w formie rzeczowej nie stanowi odpłatnego zbycia rzeczy, o którym mowa w art. 14 ustawy CIT.

Umorzenie udziałów z czystego zysku a dokonanie zmian kapitałowych

---

Umarzając udziały, spółka nie uzyskuje przysporzenia zwiększającego wartość majątku spółki. Przeciwnie, zobowiązanie spółki do wypłaty wynagrodzenia z tytułu umorzenia udziałów (tutaj w formie niepieniężnej) spowoduje zmniejszenie majątku spółki. Brak jest zatem elementu odpłatności. Dodatkowo, w przypadku umorzenia udziałów nie ma odrębnej transakcji zbycia. Podstawą wypłaty wynagrodzenia jest bowiem realizacja obowiązku spółki wynikającego z podjęcia uchwały o umorzeniu udziałów w oparciu o przepisy kodeksu spółek handlowych.

Warto zwrócić także uwagę, czego nie uczynił WSA, iż w przypadku odpłatnego zbycia rzeczy przychodem podlegającym opodatkowaniu jest, co do zasady, ich wartość wyrażona w cenie określonej w umowie zbycia. Odnosząc to do umorzenia udziałów nie sposób mówić o istnieniu ceny, którą - zgodnie z definicją zawartą w ustawie o cenach – jest wartość wyrażona w jednostkach pieniężnych należna od kupującego.

Umorzenie akcji czasami lepsze od sprzedaży

W konsekwencji brak podstaw, aby uznać, że wypłata wynagrodzenia w formie rzeczowej za umorzenie udziałów skutkuje powstaniem przychodu po stronie spółki wypłacającej. Tym samym wyrok WSA należy ocenić pozytywnie.

Aleksandra Sypek, konsultant w dziale prawno-podatkowym PwC