REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki

Rafał Mikołajewski
prawnik, doradca podatkowy
Odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki /Fotolia
Odpowiedzialności członka zarządu za zobowiązania podatkowe spółki /Fotolia
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Ordynacja podatkowa przewiduje, że za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji, spółki akcyjnej lub spółki akcyjnej w organizacji odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja z majątku spółki okazała się bezskuteczna.

Autopromocja

Z regulacji zawartej w art. 116 § 1 ordynacji podatkowej (o.p.) wynika, że ustalenie odpowiedzialności członka zarządu spółki za zaległości podatkowe spółki powinno dotyczyć nie tylko wykazania bezskuteczności egzekucji za zaległości podatkowe, powstanie zobowiązania w okresie pełnienia funkcji członka zarządu, ale także wykazania, że nie zachodzą przesłanki wyłączające tę odpowiedzialność.

Członek zarządu, aby nie ponosić odpowiedzialności z tego tytułu musi wykazać, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości spółki, zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne bądź też, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nie nastąpiło z jego winy. Ponadto  powyższa regulacja nie będzie miała zastosowanie, jeżeli członek zarządu wskaże mienie spółki z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych w znacznej części.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Odnosząc się do regulacji odpowiedzialności solidarnej ujętej w ordynacji podatkowej należy wskazać na podobieństwo odpowiedzialności członków zarządu w tym zakresie wynikające z art. 299 kodeksu spółek handlowych (k.s.h.) Z przywołanej podstawy prawnej wynika, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie za jej zobowiązania.

W tym przypadku członek zarządu także może się uwolnić od odpowiedzialności z tego tytułu, jeżeli wykaże, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie układowe, albo że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego nastąpiło nie z jego winy, albo że pomimo niezgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości oraz niewszczęcie postępowania układowego wierzyciel nie poniósł szkody.

Oczywiście mowa jest tutaj o odpowiedzialności członków zarządów spółek za zobowiązania spółek, którzy zajmowali to stanowisko w okresie powstania zobowiązań.

Analogicznie, jeżeli zaległość podatkowa powstała w okresie pełnienia funkcji danego członka zarządu odpowiada on solidarnie całym swoim majątkiem, chyba że uwolni się od odpowiedzialności wskazując na okoliczności, o których mowa była wyżej.

Należy podkreślić, że z regulacji zawartych w art. 116 §1 o.p. oraz art. 299 § 2 k.s.h. wynika domniemanie szkody w wysokości niewyegzekwowanej kwoty zobowiązania spółki a także związek przyczynowy między szkodą wierzyciela z niezłożeniem we właściwym czasie wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości. Tym samym istnienie zawinienia członka zarządu w zakresie niezgłoszenia przez niego wniosku o ogłoszenie upadłości lub wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości.

Członek zarządu spółki kapitałowej na gruncie prawa podatkowego ponosi odpowiedzialność za własne działanie. Przesłanką warunkującą wydanie decyzji o odpowiedzialności członka zarządu jest bezskuteczność egzekucji, ze względu na fakt, iż nie zachodzi żadna możliwość zaspokojenia egzekwowanej wierzytelności z jakiegokolwiek majątku spółki. Nie ujawnienie przez członka zarządu w toku postępowania egzekucyjnego żadnych ruchomości lub nieruchomości z których możliwa byłaby egzekucja. Wyłączenie odpowiedzialności członka, ze względu na brak jego wiedzy o stanie zobowiązań nie ma znaczenia. Jedynie w przypadku, gdy członek zarządu wskazał mienie z którego egzekucja była faktycznie możliwa, realna do przeprowadzenia, skutkująca zaspokojeniem wierzyciela, nie odpowiada on za długi spółki.

Wskazane mienie spółki musi zaspokajać znaczną części zaległości podatkowej a egzekucja jest możliwa do przeprowadzenia. Za majątek w tym rozumieniu nie mogą być uznane wierzytelności sporne, które są kwestionowane przez dłużnika (wyrok NSA z 15 lipca 2011 r., sygn. akt I FSK 899/10).

Ciężar dowodu w zakresie wykazania okoliczności uwalniających od odpowiedzialności w omawianym zakresie spoczywa na członku zarządu spółki kapitałowej.

Polecamy: INFORLEX Księgowość i Kadry

Okoliczności wyłączające odpowiedzialność członka zarządu muszą być oceniane indywidualnie, w szczególności przesłanki braku winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości spółki we właściwym terminie (wyrok NSA z dnia 7 lipca 2009 r. sygn. akt II FSK 372/08).

Ordynacja podatkowa, w art. 92, przewiduje, że jeżeli zgodnie z ustawami podatkowymi podatnicy ponoszą solidarną odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe, a zobowiązania te powstają w sposób przewidziany w art. 21 § 1 pkt 2, odpowiedzialnymi solidarnie są podatnicy, którym doręczono decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Do solidarnej odpowiedzialności członków zarządu za zobowiązania podatkowe spółki kapitałowej stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dla zobowiązań cywilnoprawnych (art. 91 o.p.).


Przepisy prawa podatkowego oraz kodeksu spółek handlowych przewidują, że jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna w zakresie dochodzonego roszczenia, członkowie zarządu odpowiadają solidarnie ze spółką za jej zobowiązania. Odpowiedzialność członka zarządu za zobowiązania spółki z o.o., w postaci zaległości podatkowej spółki, w której pełnił on swoją funkcję, jest roszczeniem o naprawienie szkody wyrządzonym czynem niedozwolonym.

Dla skutecznego wyegzekwowania naprawienia szkody wyrządzonej czynem niedozwolonym  będzie miał znaczenie moment stwierdzenia przez poszkodowanego bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki oraz osobach obowiązanych naprawienia szkody.

W praktyce zagadnienie bezskuteczności egzekucji nie jest tak przejrzyste jak mogłoby to się wydawać. Powinno obejmować stan wiedzy poszkodowanego, z której wynika fakt niemożliwości zaspokojenia roszczenia przez spółkę. Nie może ona się ograniczać tylko i wyłącznie do negatywnego rezultatu zakończonego postępowania egzekucyjnego. Na tym tle powstają rozbieżności interpretacyjne.

Organ podatkowy przy podejmowaniu decyzji o odpowiedzialności członka zarządu powinien mieć na uwadze moment w którym dowiaduje się o zaległości podatkowej oraz konsekwencji wynikających z tego tytułu dla wierzyciela.

W orzecznictwie sądów administracyjnych dominuje pogląd,iż warunkiem obciążenia członka zarządu odpowiedzialnością w trybie art 116 ordynacji podatkowej jest formalne stwierdzenie bezskuteczności egzekucji po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego (wyrok WSA w Warszawie z dnia 1.08.2007 r., III SA/Wa 176/07).

Wyrażony został jednakże pogląd, w którym stwierdza się, iż warunkiem koniecznym podjęcia orzeczenia w trybie art. 116 § 1 o.p. jest bezskuteczność egzekucji do majątku spółki, którą to okoliczność organy podatkowe władne są wykazać za pomocą wszelkich dowodów potwierdzających fakt niemożności zaspokojenia całości bądź części publicznoprawnych roszczeń Skarbu Państwa. Wymóg formalnego stwierdzenia bezskuteczności egzekucji administracyjnej nie znajduje przy tym jakiegokolwiek umocowania w treści obowiązującego prawa (wyrok NSA z 31.01.2017 r., I FSK 508/06, LEX nr 285287).

Miarodajne znaczenie dla wynikających w tym zakresie konsekwencji ma moment powzięcia informacji o niemożności wyegzekwowania zobowiązania z majątku spółki za pomocą wszelkich dostępnych dowodów. Wymóg formalny stwierdzenia bezskuteczności egzekucji nie ma umocowania prawnego.

Pojęcie bezskutecznej egzekucji nie zostało zdefiniowane ani w przepisach prawa podatkowego, ani w przepisach o postępowaniu egzekucyjnym (administracyjnym czy kodeksie postępowania cywilnego).

Odwołując się do orzecznictwa w omawianym zakresie wynika, iż pod pojęciem bezskuteczność egzekucji w rozumieniu art. 116 § 1 o.p., rozumie się sytuację, w której w wyniku wszczęcia i przeprowadzenia przez organ egzekucji skierowanej do majątku spółki nie dochodzi do przymusowego zaspokojenia wierzyciela. Natomiast obowiązek wszczęcia i formalnego przeprowadzenia egzekucji oznacza w konsekwencji konieczność stwierdzenia jej bezskuteczności w sposób formalny, zgodnie z odpowiednimi przepisami u.p.e.a lub przepisami k.p.c.

Wyjaśnienia na pytanie dotyczące konieczności potwierdzenia bezskuteczności egzekucji dokonał Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 08 grudnia 2008 r., sygn akt II FPS 6/08. Kwestią do wyjaśnienia było, „czy stwierdzenie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji o której mowa w art. 116 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2005 r. Nr. 8, poz. 60 ze zm.) powinno być dokonane na podstawie formalnego aktu procesowego wydanego przez organ egzekucyjny po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego czy też ustalenie wspomnianej bezskuteczności może nastąpić na podstawie każdego dowodu”.

Naczelny Sąd Administracyjny w swojej uchwale stwierdził, że uznanie przez organ podatkowy bezskuteczności egzekucji, o której mowa w art. 116 § 1 o.p. powinno być dokonane po przeprowadzeniu postępowania egzekucyjnego. Stwierdzenie bezskuteczności egzekucji ustala się na podstawie każdego prawnie dopuszczalnego dowodu.

Tym samym informacje zawarte w bilansie spółki, księgach handlowych, wiedza o przedmiotach majątku dłużnika stanowią dopuszczalny dowód w zakresie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji. Natomiast formalizuje ją przeprowadzenie postępowania egzekucyjnego. Chociaż należy mieć na uwadze, że pojęcie „bezskuteczności egzekucji”, nie zostało prawnie zdefiniowane. Należy je rozumieć zgodnie z dyrektywami wykładni językowej. „Bezskuteczność” rozumie się „nie przynoszenie”; brak pożądanych rezultatów; daremność; bezowocność (Słownik języka polskiego PWN Wyd. VII pod red. prof. M.Szymczaka, W-wa 1992., str. 150).

Autor: Rafał Mikołajewski, prawnik, doradca podatkowy

Autopromocja

REKLAMA

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code
Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Podatek u źródła (WHT) w świetle nowych technologii

Podatek u źródła (WHT) może stanowić wyzwanie dla branży informatycznej, w kontekście stale rozwijającej się technologii. Z chęci świadczenia kompleksowych usług, przedsiębiorstwa nabywają różnego rodzaju oprogramowania, dostępy do platform, usługi w chmurze, serwery, urządzenia przemysłowe czy usługi niematerialne. Wykorzystanie najnowszej technologii jest niezbędne, aby oferowane usługi pozostały konkurencyjne na rynku. Często dostawcami takich produktów są zagraniczne spółki, co rodzi wątpliwości – czy nabycie tego rodzaju usług wiąże się z ryzykiem w podatku u źródła?

Obligacje skarbowe - czerwiec 2024 r. Zmiana oprocentowania obligacji oszczędnościowych (detalicznych)

Ministerstwo Finansów w komunikacie z 24 kwietnia 2024 r. poinformowało o oprocentowaniu i ofercie obligacji oszczędnościowych Skarbu Państwa nowych emisji, które będą sprzedawane w czerwcu 2024 roku. Oprocentowanie i marże tych obligacji uległy zmianie w porównaniu do oferowanych w maju br. Od 27 maja można nabywać nową emisję obligacji skarbowych w drodze zamiany.

Zwrot podatku z Austrii – ile, dla kogo, jak uzyskać (formalności)

Austria to zyskujący na popularności kierunek emigracji zarobkowej wśród Polaków. Jeśli podejmowane zatrudnienie jest legalne, z łatwością można ubiegać się o zwrot podatku z tego kraju. Wysokość zwrotu może być naprawdę spora, przy małym nakładzie wysiłku ze strony podatnika. 

Dłuższy okres ważności znaków akcyzy do końca 2024 r.

Aktualnie znajdują się w legalnej sprzedaży wyroby winiarskie oznaczone znakami akcyzy, których ważność została przedłużona do 31 grudnia 2024 r.

Sanatorium na koszt ZUS 2024 - choroby psychosomatyczne. Nerwice, lęki, depresja, ciężki stres i inne. Jak uzyskać skierowanie?

Zakład Ubezpieczeń Społecznych informuje, że cały czas – także w 2024 roku - można skorzystać z rehabilitacji leczniczej w sanatorium na koszt ZUSu. Dotyczy to różnych schorzeń, także psychosomatycznych. 

Podatek od nieruchomości w przypadku najmu lokali mieszkalnych. Kiedy stawka niższa a kiedy nawet 28 razy wyższa?

Wynajęcie swojego mieszkania lub domu nie zwalnia właściciela z obowiązku zapłaty podatku od nieruchomości. Ale w tym przypadku wątpliwe jest jaka stawka podatku od nieruchomości jest właściwa. Ta dla budynków mieszkalnych, czy dla budynków mieszkalnych zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej? Problem jest istotny, bo ta druga stawka jest ponad 28 razy wyższa.

Jak długo przechowywać firmowe dokumenty podatkowe?

Jak długo przechowywać firmowe dokumenty podatkowe? Przepisy wskazują na obowiązek przechowania dokumentacji podatkowej do czasu upływu okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego, czyli przez pięć lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku (o ile nie został zawieszony/przerwany bieg terminu przedawnienia).

Wniosek o zaliczenie nadpłaty na przyszłe podatki

Wniosek o zaliczenie nadpłaty na przyszłe podatki. Podatnikowi przysługuje możliwość złożenia wniosku o zaliczenie w całości lub w części nadpłaty podatku na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych. Ma do tego prawo, gdy spełnione są przesłanki zawarte w przepisach Ordynacji podatkowej.

Ulgi w spłacie podatków (odroczenie, rozłożenie na raty, umorzenie). Dla kogo? Kiedy? Warunki udzielenia

Ordynacja podatkowa przewiduje w szczególnych sytuacjach możliwość zastosowania wobec podatnika trzech ulg w spłacie podatków lub zaległości podatkowej. Chodzi o odroczenie terminu płatności, rozłożenie zapłaty na raty lub umorzenie całości lub części podatku lub zaległości podatkowej. Kiedy można liczyć na taki gest fiskusa?

Kontrola podatkowa: czy musi być zapowiedziana. Zasada i wyjątki

Kontrola podatkowa, to oczywiście nic przyjemnego dla podatnika ale czasem się zdarza. Na taką okoliczność trzeba być przygotowanym. W szczególności warto wiedzieć, że taka kontrola z urzędu skarbowego powinna być w większości przypadków zapowiedziana z 7-dniowym wyprzedzeniem. Ale od tej zasady są niestety liczne wyjątki. Zobaczmy co na ten temat mówią przepisy.

REKLAMA