Ulga na dziecko – rodzice w separacji

Rodzice rozwiedzeni lub pozostający w separacji często mają wątpliwości które z nich i w jakiej proporcji może skorzystać z ulgi na dziecko (inaczej zwana „ulgą prorodzinną”). Stany faktyczne bywają tu najróżniejsze. Jednak najczęściej w takich sytuacjach obojgu rodzicom przysługuje władza rodzicielska nad dziećmi ale tylko jeden z nich mieszka na co dzień z dziećmi (zwykle matka).  Ojcowie kontaktują się z dziećmi co jakiś czas. Powstaje wówczas pytanie, czy takie sporadyczne kontakty z dzieckiem można uznać za „wykonywanie władzy rodzicielskiej”.

Zgodnie z art. 27f ustawy o PIT podatnik ma prawo odliczyć od podatku (obliczonego wg skali podatkowej i pomniejszonego o kwotę składki na ubezpieczenie zdrowotne) kwotę ulgi na każde małoletnie dziecko, w stosunku do którego w roku podatkowym (choćby jeden dzień w tym roku):

- wykonywał władzę rodzicielską;

- pełnił funkcję opiekuna prawnego, jeżeli dziecko z nim zamieszkiwało;

- sprawował opiekę poprzez pełnienie funkcji rodziny zastępczej na podstawie orzeczenia sądu lub umowy zawartej ze starostą.

Polecamy: PIT 2018. Komentarz

Odliczeniu podlega za każdy miesiąc kalendarzowy roku podatkowego, w którym podatnik wykonywał władzę, pełnił funkcję albo sprawował ww. opiekę w stosunku do:

1 jednego małoletniego dziecka - kwota 92,67 zł, jeżeli dochody podatnika:

a) pozostającego przez cały rok podatkowy w związku małżeńskim i jego małżonka, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 112.000 zł,

b) niepozostającego w związku małżeńskim, w tym również przez część roku podatkowego, nie przekroczyły w roku podatkowym kwoty 56.000 zł, za wyjątkiem podatnika samotnie wychowującego małoletnie dziecko wymienionego w art. 6 ust. 4, do którego ma zastosowanie kwota dochodu określona w lit. a;

2. dwojga małoletnich dzieci - kwota 92,67 zł na każde dziecko;

3. trojga i więcej małoletnich dzieci - kwota:

- 92,67 zł odpowiednio na pierwsze i drugie dziecko,

- 166,67 zł na trzecie dziecko,

- 225 zł na czwarte i każde kolejne dziecko.

W przypadku, gdy w tym samym miesiącu kalendarzowym w stosunku do dziecka wykonywana jest władza rodzicielska (dotyczy to również opieki prawnej i opieki w formie rodziny zastępczej), każdemu z podatników przysługuje odliczenie w kwocie stanowiącej 1/30 miesięcznej kwoty ulgi (art. 27 f ust. 3 ustawy o PIT). Ten przepis może być pomocny w  sytuacji, gdy np. rodzice zamiennie opiekują się dzieckiem w danym miesiącu.

Bowiem w skali roku odliczenie z tytułu ulgi prorodzinnej na dane dziecko dotyczy łącznie obojga rodziców, opiekunów prawnych dziecka albo rodziców zastępczych pozostających w związku małżeńskim. Kwotę tę mogą odliczyć od podatku w częściach równych (po 50% kwoty ulgi przysługującej na dane dziecko) lub w dowolnej proporcji przez nich zgodnie ustalonej.

Problem zaczyna się jednak wtedy, gdy rodzice nie mogą zgodnie podzielić się kwotą ulgi. Powinni wówczas pamiętać, że ich suma ich odliczeń z tego tytułu nie może przekroczyć rocznie:

1112,04 zł przy jednym dziecku,

2224,08 zł przy dwojgu dzieci,

4224,12 zł przy trojgu dzieci,

6924,12 zł przy czworgu dzieci.

Jeżeli suma odliczeń rodziców z tytułu ulgi na dziecko przekroczy ww. kwoty narażają się na postępowanie podatkowe i sankcje.

Organy podatkowe podkreślają wyraźnie, że dla skorzystania z ulgi na dziecko nie wystarczy formalnie posiadać władzę rodzicielską. Trzeba ja jeszcze faktycznie wykonywać.

W świetle przepisów Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego władza rodzicielska obejmuje w szczególności obowiązek i prawo rodziców do wykonywania pieczy nad osobą i majątkiem dziecka oraz do wychowywania dziecka, z poszanowaniem jego godności i praw (art. 95 § 1 k.r.o.).

Oczywiście trudno czasem w najróżniejszych stanach faktycznych stwierdzić, że dany rodzic nie wykonuje w ogóle faktycznie władzy rodzicielskiej.

Rodzice małoletnich dzieci są od 2,5 roku w separacji - są w trakcie postępowania rozwodowego. Dzieci mieszkały najpierw z obojgiem rodziców a od 1,5 roku tylko z matką. Matka sprawuje faktyczną władzę rodzicielską. Podejmuje wszelkie decyzje dotyczące dzieci w każdej ze sfer ich życia. Wykonuje także nad nimi samodzielną pieczę. Ojciec dzieci – zdaniem matki - nie wykonuje władzy rodzicielskiej. Raz na jakiś czas spotyka się z dziećmi na kilka godzin. Natomiast kontaktuje się z nimi regularnie telefonicznie. Od ponad roku nie ma żadnego kontaktu ze szkołą dzieci, nie dowozi ich do szkoły, nie chodzi z dziećmi do lekarzy, na zajęcia dodatkowe, nie pomaga im w procesie edukacji, nie robi dla nich zakupów, nie przyrządza im posiłków - w żaden sposób nie opiekuje się nimi.

Taką sytuację Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej w indywidualnej interpretacji podatkowej z 19 stycznia 2018 r. (0115-KDIT2-2.4011.393.2017.1.BK) ocenił w ten sposób, że (oczywiście przy założeniu prawdziwości tego stanu faktycznego, czego organ podatkowy nie bada przy wydaniu indywidualnej interpretacji podatkowej) matce dzieci przysługuje wyłączne prawo (po spełnieniu wszystkich przesłanek wymaganych do jej zastosowania) do dokonania odliczeń w ramach ulgi prorodzinnej (…) w wysokości 100% kwoty ustalonej zgodnie z art. 27f ust. 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych.