Jak zaplanować zapłatę podatku

• Rodzaj ulgi

Na rozliczenie z fiskusem za 2008 rok zostały nieco ponad dwa miesiące. Jednak już dziś warto, przynajmniej w przybliżeniu, obliczyć, co wyjdzie po wypełnieniu deklaracji PIT - nadpłata czy dopłata podatku.

Gdy wyjdzie nam nadpłata, warto jak najszybciej złożyć zeznanie w urzędzie skarbowym, bo wtedy szybciej odzyskamy pieniądze. Fiskus ma trzy miesiące na zwrot nadpłaty podatku, licząc od momentu złożenia zeznania przez podatnika.

W gorszej sytuacji znajdą się podatnicy, którym z rocznego rozliczenia wyjdzie dopłata podatku, a nie dysponują oni gotówką na taką wpłatę. Wtedy do wyboru są dwa wyjścia. Po pierwsze, można wystąpić do naczelnika urzędu skarbowego z wnioskiem o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego. Do wyboru może tu być rozłożenie podatku na raty lub odroczenie terminu płatności. Trzeba jednak mieć świadomość, że otrzymanie takiej ulgi w praktyce jest bardzo trudne. Jej przyznanie jest bowiem decyzją uznaniową naczelnika urzędu skarbowego.

Ważne!

Ostatnim dniem na rozliczenie PIT za 2008 rok jest 30 kwietnia 2009 r. Jeśli z rozliczenia wyjdzie nadpłata, musi być ona wysłana do urzędu skarbowego najpóźniej 30 kwietnia

Po drugie, podatnik może sam udzielić sobie ulgi w postaci rozłożenia podatku na raty. W tym celu wystarczy wpłacać należność fiskusowi w ratach, np. raz lub dwa razy w miesiącu. Trzeba tylko pamiętać, aby ostatnia rata została wysłana lub wpłacona w kasie urzędu najpóźniej 30 kwietnia.

Rodzaj ulgi

Podatnik, który zdecyduje się skorzystać z ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego, musi wiedzieć, jak się o nią postarać. Zgodnie z przepisami Ordynacji podatkowej organ podatkowy, na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może:

1) odroczyć termin płatności podatku lub rozłożyć zapłatę podatku na raty;

2) odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki określone w decyzji podatkowej;

3) umorzyć w całości lub w części zaległości podatkowe, odsetki za zwłokę lub opłatę prolongacyjną.

PRZYKŁAD: ULGI PRZYZNAWANE PRZEDSIĘBIORCOM

Czy poza osobami fizycznymi nieprowadzącymi działalności gospodarczej ulgę w zapłacie zobowiązań podatkowych mogą otrzymać także przedsiębiorcy?

Tak. Przepisy Ordynacji podatkowej przewidują, że organ podatkowy na wniosek podatnika prowadzącego działalność gospodarczą może udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych:

1) które nie stanowią pomocy publicznej;

2) które stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis;

3) które stanowią pomoc publiczną:

a) udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,

b) udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,

c) udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,

d) udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,

e) będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,

f) na szkolenia,

g) na zatrudnienie,

h) na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,

i) na restrukturyzację,

j) na ochronę środowiska,

k) na prace badawczo-rozwojowe,

l) regionalną,

m) udzielaną na inne przeznaczenia określone na podstawie rozporządzenia Rady Ministrów.

O takie ulgi mogą się również starać płatnicy lub inkasenci, a także spadkobiercy podatnika lub płatnika oraz osób trzecich.

Skupimy się tu na ulgach w postaci odroczenia terminu płatności podatku lub rozłożenia zapłaty podatku na raty. O ulgi przy zaległościach podatkowych podatnicy mogą się starać wtedy, gdy nie rozliczą się z fiskusem z PIT za 2008 rok w ogóle lub jeśli złożą zeznanie do 30 kwietnia, ale w tym terminie nie wpłacą wynikającego z zeznania podatku. Wtedy u takich osób powstanie zaległość podatkowa.

Ważne interesy

Przyznanie ulgi w zapłacie podatku ma charakter uznaniowy. Jak wyjaśnił WSA w Łodzi w wyroku z 15 stycznia 2008 r. (sygn. akt I SA/Łd 371/07; niepublikowany), nawet w przypadku, gdy organ podatkowy stwierdzi istnienie ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w umorzeniu zaległości podatkowej może - działając w ramach uznania administracyjnego - odmówić zastosowania ulgi podatkowej.

PRZYKŁAD: PRZYZNANIE ULG Z URZĘDU

Podatnik może złożyć wniosek do urzędu skarbowego o przyznanie ulgi w zapłacie zobowiązania podatkowego. Czy w pewnych sytuacjach organ podatkowy może przyznać taką ulgę z urzędu?

Tak. Organ podatkowy może z urzędu udzielać ulg w spłacie zobowiązań podatkowych, ale tylko w postaci umorzenia w całości lub w części zaległości podatkowej, odsetek za zwłokę lub opłaty prolongacyjnej. Taka ulga zostanie przyznana z urzędu, jeżeli:

1) zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne;

2) kwota zaległości podatkowej nie przekracza pięciokrotnej wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;

3) kwota zaległości podatkowej nie została zaspokojona w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowym;

4) podatnik zmarł, nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 5000 zł, i jednocześnie brakuje spadkobierców innych niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego oraz nie ma możliwości orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej.

Kluczowe znaczenie dla otrzymania ulgi ma istnienie ważnego interesu podatnika bądź ważnego interesu publicznego. Jak taki interes rozumieć? Aby znaleźć odpowiedź na to pytanie, trzeba odwołać się do orzecznictwa sądów administracyjnych, gdyż przepisy ustaw podatkowych nie zawierają definicji tych pojęć.

Zdaniem WSA w Szczecinie ważny interes podatnika zachodzi w sytuacji, gdy z powodu nadzwyczajnych przypadków losowych nie jest on w stanie uregulować należności podatkowych. Przyjmuje się przy tym, że należy brać pod uwagę sytuację, w jakiej znajduje się podatnik w chwili, gdy podejmowana jest decyzja w sprawie (wyrok z 20 lutego 2008 r.; sygn. akt I SA/Sz 645/07; niepublikowany).

Natomiast WSA w Lublinie podkreślił, że przesłanki ważnego interesu podatnika nie można ograniczyć jedynie do nieprzewidywalnych przypadków losowych, nadzwyczajnych zdarzeń, mających bezpośredni wpływ na sytuację podatnika. Interes podatnika należy widzieć szerzej, mając na uwadze nie tylko sytuacje nadzwyczajne, lecz także normalną sytuację ekonomiczną, wysokość uzyskiwanych przez podatnika dochodów oraz konieczność ponoszenia wydatków, np. związanych z kosztami leczenia (własnymi lub też członków najbliższej rodziny). Dokonując oceny ważnego interesu strony, organ podatkowy powinien uwzględnić okoliczności uzasadniające ten ważny interes, a w przypadku ich wystąpienia rozważyć, czy odmowa przyznania ulgi i w konsekwencji egzekwowanie należności podatkowych nie pogłębi ubóstwa podatnika i jego rodziny.

Organ podatkowy, stwierdzając istnienie obiektywnie ważnego interesu podatnika w postaci trudnej sytuacji materialnej i zdrowotnej jego rodziny, przemawiającego za zastosowaniem ulgi, odmawiając jej zastosowania, nie może powoływać się na kolizję między interesem publicznym i ważnym interesem podatnika, gdyż taka ocena jest wewnętrznie sprzeczna i wskazuje na dowolność w ocenie całokształtu okoliczności faktycznych sprawy (wyrok z 14 grudnia 2007 r.; sygn. akt I SA/Lu 595/07; niepublikowany).

Odroczenie terminu

Organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odraczać terminy przewidziane w przepisach prawa podatkowego.

W razie wydania decyzji m.in. o odroczeniu terminu płatności podatku lub rozłożeniu zapłaty podatku na raty nowym terminem płatności jest dzień, w którym, zgodnie z decyzją, powinna nastąpić zapłata odroczonego podatku albo poszczególnych rat, na jakie został rozłożony podatek.

PRZYKŁAD: WYGAŚNIĘCIE ZOBOWIĄZAŃ PODATKOWYCH

Podatnikowi z rocznego rozliczenia PIT wyjdzie dopłata podatku. Czy tylko wpłata odpowiedniej kwoty powoduje wygaśnięcie zobowiązania podatkowego?

Nie. Zobowiązanie podatkowe wygasa w całości lub w części wskutek: zapłaty; pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta; potrącenia; zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku; zaniechania poboru; przeniesienia własności rzeczy lub praw majątkowych; przejęcia własności nieruchomości lub prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym; umorzenia zaległości; przedawnienia; zwolnienia z obowiązku zapłaty.

Natomiast zobowiązanie płatnika lub inkasenta wygasa w całości lub w części wskutek: wpłaty; zaliczenia nadpłaty lub zaliczenia zwrotu podatku; umorzenia; przejęcia własności nieruchomości lub przejęcia prawa majątkowego w postępowaniu egzekucyjnym; przedawnienia; zwolnienia z obowiązku zapłaty.

Jeżeli w terminie określonym w decyzji podatnik nie dokonał zapłaty odroczonego podatku lub nie zapłacił którejkolwiek z rat, na jakie został rozłożony podatek, terminem płatności podatku objętej odroczeniem lub ratą staje się odpowiednio termin pierwotny. W naszym przypadku będzie to 30 kwietnia.

TERMIN ZAPŁATY PODATKU

Za termin dokonania zapłaty podatku uważa się:

• przy zapłacie gotówką - dzień wpłacenia kwoty podatku w kasie organu podatkowego lub na rachunek tego organu w banku, w placówce pocztowej, w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej albo dzień pobrania podatku przez płatnika lub inkasenta;

• w obrocie bezgotówkowym - dzień obciążenia rachunku bankowego podatnika lub rachunku podatnika w spółdzielczej kasie oszczędnościowo-kredytowej na podstawie polecenia przelewu.

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

Wzór wniosku o rozłożenie podatku na raty

EWA MATYSZEWSKA

ewa.matyszewska@infor.pl

Podstawa prawna

• Ustawa z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2005 r. nr 8, poz. 60 z późn. zm.).