Kasy fiskalne online 2020 – nowe obowiązki i wymagania

Podstawowe obowiązki podatnika związane z kasami rejestrującymi

Zgodnie z obecnym brzmieniem Ustawy o VAT, a dokładniej art. 111 ust. 1 ustawy  z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz. U. z 2018 r. poz. 2174 z późn. zm.; zwana Ustawą o VAT), podatnicy zobowiązani są do wypełniania określonych obowiązków. Po pierwsze, w przypadku dokonywania sprzedaży na rzecz osób fizycznych, które nie prowadzą działalności gospodarczej oraz na rzecz rolników ryczałtowych, każdą sprzedaż muszą umieścić w odpowiedniej ewidencji sprzedaży, którą prowadzi się za pomocą kasy rejestrującej.

Za niestosowanie się do tej podstawowej zasady, podatnikom grożą różnego rodzaju konsekwencje. Ustawodawca stwierdził, że jeżeli podatnik naruszy ten obowiązek, to odpowiedni naczelnik urzędu skarbowego może nałożyć dodatkowe zobowiązanie podatkowe, do wysokości 30% kwoty podatku naliczonego. Dodatkowo do osób fizycznych przewidziano odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe lub nawet za przestępstwo skarbowe.

Zobowiązanie do rejestrowania sprzedaży za pomocą kas rejestrujących, jest bardzo daleko idące. W przypadku jeżeli kasa nie działa, podatnik powinien ewidencjonować sprzedaż przy zastosowaniu rezerwowej kasy rejestrującej. Jeżeli to znów nie jest możliwe, podatnik w ogóle nie może dokonać sprzedaży.

Wyciąg z przepisów

Ustawa Podatek od towarów i usług:

Art.  111.  [Kasy rejestrujące]

1.  Podatnicy dokonujący sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej oraz rolników ryczałtowych są obowiązani prowadzić ewidencję sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących.

1b   W ewidencji, o której mowa w ust. 1, wykazuje się dane o sprzedaży, zawarte w dokumentach wystawianych przy zastosowaniu kas rejestrujących, w tym określające przedmiot opodatkowania, wysokość podstawy opodatkowania i podatku należnego oraz dane służące identyfikacji poszczególnych sprzedaży, w tym numer, za pomocą którego podatnik jest zidentyfikowany na potrzeby podatku albo podatku od wartości dodanej.

2.  W przypadku stwierdzenia, że podatnik narusza obowiązek określony w ust. 1, naczelnik urzędu skarbowego lub naczelnik urzędu celno-skarbowego ustala za okres do momentu rozpoczęcia prowadzenia ewidencji sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 30% kwoty podatku naliczonego przy nabyciu towarów i usług. W stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe, dodatkowego zobowiązania podatkowego nie ustala się.

3. Jeżeli z przyczyn niezależnych od podatnika nie może być prowadzona ewidencja sprzedaży przy zastosowaniu kas rejestrujących, podatnik jest obowiązany ewidencjonować sprzedaż przy zastosowaniu rezerwowej kasy rejestrującej. W przypadku gdy ewidencjonowanie sprzedaży przy zastosowaniu rezerwowej kasy rejestrującej jest niemożliwe, podatnik nie może dokonywać sprzedaży.

Polecamy: Instrukcje VAT

Polecamy: INFORLEX Biuro Rachunkowe - Wszystko o zmianach w prawie i podatkach. Teraz 14 dni ZA DARMO!

Najważniejsze zasady dotyczące wystawiania paragonów

Zasady jak powinien wyglądać odpowiedni paragon, reguluje §8 Rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie kas rejestrujących z dnia 29 kwietnia 2019 r. (Dz.U. z 2019 r., poz. 816), określający, że paragon fiskalny wystawia się w odpowiednio czytelny sposób, który ma umożliwić nabywcy sprawdzenie czy dana sprzedaż została odpowiednio udokumentowana. Na paragonie znajduje się nazwa towaru lub usługi.

Wyciąg z przepisów

Rozporządzenie w sprawie kas rejestrujących

§  8.  [Sposób wystawienia i treść paragonu fiskalnego]

1.  Paragon fiskalny wystawia się w sposób czytelny, umożliwiający nabywcy sprawdzenie prawidłowości dokonanej sprzedaży. Paragon fiskalny może zawierać w miejscu określonym dla nazwy towaru lub usługi pozwalającej na jednoznaczną ich identyfikację, również opis towaru lub usługi stanowiący rozwinięcie tej nazwy.

2.  Do oznaczania skrótów nazw walut stosuje się oznaczenia skrótów nazw walut stosowane przez Narodowy Bank Polski.

Na konieczność jasnego określenia towaru na paragonie zwraca również uwagę orzecznictwo sądowe.

Wyciąg z orzecznictwa

(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 marca 2018 r. w sprawie I FSK 937/16):

Podanie na paragonie informacji o sprzedanym produkcie, np. "danie obiadowe" w określonej cenie, w sytuacji gdy w cenniku oferowanych jest kilka różnych dań (np. w ilości od 3-11) w takiej samej cenie, w żadnym zakresie nie spełnia warunku jednoznacznej identyfikacji towaru będącego przedmiotem sprzedaży. [...] W sytuacji gdy paragon pełni funkcję kontrolną i informacyjną, podane na nim nazwy towarów i usług muszą pozwalać na "jednoznaczne" identyfikowanie oferowanych towarów i usług w sposób nie tylko pozwalający na przyporządkowanie sprzedawanych towarów (usług) do stosownej stawki podatku, lecz także - w przypadku usług świadczonych przez restauracje lub inne punkty gastronomiczne - w sposób dostosowany do nazewnictwa przyjętego w karcie dań (cenniku). [...] Należy przy tym uwzględnić, że podawane na paragonach nazwy sprzedawanych towarów, określające przedmiot sprzedaży, powinny być także na tyle precyzyjne, aby umożliwić kontrolę w zakresie prawidłowości asortymentu i ilości sprzedanych towarów, w kontekście towarów nabywanych przez podatnika, z uwzględnieniem ich stanów magazynowych.

Zaliczki, a paragony

Jednym z elementów praktycznych, jest kwestia ewentualnego wystawiania paragonów do zaliczek. W tym zakresie podatnicy mają problemy, ponieważ nie wiedzą czy muszą wystawiać paragon do zaliczki np. za zakup jakiegoś towaru, który jest ewidencjonowany w inny sposób. Na takim paragonie zgodnie z utrwaloną opinią doktryny, powinna znajdować się również nazwa towaru umożliwiająca jego identyfikację (nie tylko nazwa „zaliczka”’).  Taką opinię wyraził między innymi Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach, w interpretacji indywidualnej.

Interpretacja indywidualna

 Dyrektor Izby Skarbowej w Katowicach (IBPP2/4512-539/16-1/WN):

W oparciu o powyższe należy wskazać, iż w sytuacji prowadzenia sprzedaży na rzecz osób fizycznych nieprowadzących działalności gospodarczej, dowodem dokumentujących dokonanie sprzedaży jest paragon fiskalny, a nie faktura (faktura zaliczkowa) lub umowa zawarta z klientem. Dokument ten, jak wskazano powyżej powinien zawierać nazwę usługi jednoznacznie ją identyfikującą.

Przedstawienie na paragonie wyłącznie informacji o przekazanej kwocie (zaliczce) przypisując do niej wyłącznie stawkę VAT, bez sformułowania jakiego towaru i usługi dotyczy nie jest wystarczające dla dokładnego określenia wymogu postawionego przez powołany przepis § 8 ust. 1 pkt 6 rozporządzenia, który wyraźnie wskazuje, iż paragon musi zawierać nazwę towaru lub usługi.

NIP na paragonach

Od 1 stycznia 2020 roku zmieniły się zasady wystawiania faktur do paragonów. W uproszczeniu, do tej pory klient, który otrzymał paragon (w określonym czasie) mógł zgłosić się do sprzedawcy i poprosić o wystawienie faktury zamiast tego paragonu. Niestety prowadziło to do potencjalnych nadużyć. Nieuczciwe podmioty, które wiedziały, że część klientów nie przyjdzie po fakturę, ani nawet często nie bierze paragonu, wystawiały takie faktury (do „pustych paragonów) za odpowiednią (nielegalną) opłatą,  na rzecz podmiotów trzecich, które chciały "nabyć koszty". Ten proceder powodował znaczące straty w budżecie państwa i ustawodawca postanowił wprowadzić odpowiednie zmiany w przepisach - tak aby zapobiec dalszym wyłudzeniom.

Zmiana polega na tym, że w przypadku zarejestrowania sprzedaży na kasie fiskalnej sprzedawca może wystawić fakturę nabywcy (posługującemu się numerem identyfikującym NIP) tylko pod warunkiem, że numer ten będzie znajdować się na już pierwotnym paragonie. Oznacza to, że już w momencie sprzedaży klient musi określić czy zakupu dokonuje jako podatnik podatku VAT czy jako konsument.

Jeżeli chce otrzymać fakturę VAT:

• podaje numer NIP dla paragonu do kwoty 450 zł brutto (równowartość 100 euro) - przed zakończeniem sprzedaży na kasie fiskalnej, taki paragon z NIP jest tak zwaną fakturą uproszczoną i traktowany jest jako zwykła faktura;
• w przypadku paragonu powyżej kwoty granicznej 450 zł brutto (równowartość 100 euro) - podaje swój numer NIP przed zakończeniem sprzedaży na kasie fiskalnej, a następnie na podstawie takiej faktury będzie mógł wystąpić do sprzedawcy o wystawienie faktury VAT. 

Wyciąg z przepisów

Ustawa o VAT

5.  W przypadku sprzedaży zaewidencjonowanej przy zastosowaniu kasy rejestrującej potwierdzonej paragonem fiskalnym fakturę na rzecz podatnika podatku lub podatku od wartości dodanej wystawia się wyłącznie, jeżeli paragon potwierdzający dokonanie tej sprzedaży zawiera numer, za pomocą którego nabywca towarów lub usług jest zidentyfikowany na potrzeby podatku lub podatku od wartości dodanej.

6.  W przypadku stwierdzenia, że podatnik wystawił fakturę z naruszeniem ust. 5, organ podatkowy ustala temu podatnikowi dodatkowe zobowiązanie podatkowe w wysokości odpowiadającej 100% kwoty podatku wykazanego na tej fakturze. W stosunku do osób fizycznych, które za ten sam czyn ponoszą odpowiedzialność za wykroczenie skarbowe albo za przestępstwo skarbowe, dodatkowego zobowiązania podatkowego nie ustala się.

Nowości i kasy online

Zgodnie z najnowszym brzmieniem art. 111 ust 6a ustawy o VAT, nowa kasa rejestrująca to już nie tylko urządzenie umożliwiające ewidencje, ale również przesyłanie danych do Centralnego Repozytorium Kas. Są to tak zwane kasy online.

Wyciąg z przepisów

Ustawa o VAT:

art. Art.  111.  [Kasy rejestrujące] ust 6a

Kasa rejestrująca musi zapewniać prawidłowe zaewidencjonowanie, przechowywanie i bezpieczne przesyłanie danych z kasy rejestrującej na zewnętrzne nośniki danych oraz umożliwiać połączenie i przesyłanie danych między kasą rejestrującą a Centralnym Repozytorium Kas, określone w art. 111a ust. 3. Pamięć fiskalna kasy rejestrującej musi posiadać numer unikatowy nadawany w drodze czynności materialno-technicznych przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych.

Terminy wprowadzenia zmian

Wymiana kas na nowy typ (kas online) będzie jednak dokonywana w trzech etapach. Obecnie funkcjonujące kasy rejestrujące z zapisem elektronicznym i papierowym, mają być powoli wymieniane. Zgodnie z art. 145b ustawy o VAT, ustawodawca wprowadził trzy podstawowe terminy możliwego używania tych kas:

1.  do 31 grudnia 2019 roku do:
   • świadczenia usług naprawy pojazdów silnikowych oraz motorowerów, w tym naprawy opon, ich zakładania, bieżnikowania i regenerowania, oraz w zakresie wymiany opon lub kół dla pojazdów silnikowych oraz motorowerów,
   • sprzedaży benzyny silnikowej, oleju napędowego, gazu przeznaczonego do napędu silników spalinowych;

2.  do 30 czerwca 2020 roku do:
   • świadczenia usług związanych z wyżywieniem wyłącznie świadczonych przez stacjonarne placówki gastronomiczne, w tym również sezonowo, oraz usług w zakresie krótkotrwałego zakwaterowania,
   • sprzedaży węgla, brykietu i podobnych paliw stałych wytwarzanych z węgla, węgla brunatnego, koksu i półkoksu przeznaczonych do celów opałowych;

3. do 31 grudnia 2020 roku do świadczenia usług:
   •  fryzjerskich,
   • kosmetycznych i kosmetologicznych,
   • budowlanych,
   • w zakresie opieki medycznej świadczonej przez lekarzy i lekarzy dentystów,
   • prawniczych,
   • związanych z działalnością obiektów służących poprawie kondycji fizycznej - wyłącznie w zakresie wstępu.

W zależności od rodzaju prowadzonej działalności, należy więc sprawdzić kalendarz wprowadzania zmian. Większość przedsiębiorców powinna jednak przygotować się, że rok 2020 będzie czasem wielkich zmian finansowych i podatkowych, w tym w zakresie kas fiskalnych.