Wszystko o usługowym prowadzeniu ksiąg

Zamów najnowszą publikację: "Nowe procedury w biurze rachunkowym - przeciwdziałanie praniu pieniędzy i finansowaniu terroryzmu"

Kto może prowadzić działalność usługową w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych

Rozporządzenie Ministra Finansów z 18 lipca 2002 r. w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych wskazuje, że działalność taką mogą prowadzić:

1. Osoby fizyczne uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych

Warunek ten jest spełniony w przypadku osób fizycznych posiadających certyfikat księgowy (świadectwo kwalifikacyjne) oraz osób fizycznych, które co prawda takiego świadectwa nie posiadają, ale są biegłymi rewidentami lub doradcami podatkowymi. Warto pamiętać, że przedsiębiorca będący osobą fizyczną (osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą), gdy nie posiada stosownych uprawnień, nie może świadczyć usług prowadzenia ksiąg rachunkowych, nawet jeżeli zatrudni pracownika, który takie uprawnienia posiada.

WAŻNE!

Osoba fizyczna prowadząca działalność gospodarczą, która zamierza usługowo prowadzić księgi rachunkowe, musi posiadać niezbędne do tego uprawnienia. Ich brak powoduje, że nie można świadczyć usług księgowych, nawet gdy zatrudni się osobę posiadającą stosowne uprawnienia.

Należy również wspomnieć, że „certyfikat księgowy” w brzmieniu obecnie obowiązującego rozporządzenia jest tym samym co świadectwo kwalifikacyjne w poprzednio obowiązujących przepisach. Oba dokumenty uprawniają ich posiadaczy do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

2. Niemające osobowości prawnej spółki handlowe oraz wspólnicy spółki cywilnej, jeżeli czynności związane z tą działalnością wykonuje co najmniej jeden ze wspólników spółki, uprawniony do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, lub powierzają wykonywanie czynności związanych z tą działalnością pracownikom uprawnionym do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych

Wspomniane w rozporządzeniu spółki handlowe niemające osobowości prawnej to: spółka jawna, partnerska, komandytowa oraz komandytowo-akcyjna. A zatem te spółki oraz wspólnicy spółki cywilnej mogą prowadzić działalność w zakresie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, pod warunkiem że czynności związane z działalnością księgową wykonuje:

- co najmniej jeden ze wspólników spółki, uprawniony do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych lub

- gdy wykonywanie tych czynności zostanie powierzone uprawnionym pracownikom.

Należy przy tym pamiętać, że za pracownika nie można uznawać osoby wykonującej czynności na podstawie umów cywilnoprawnych (umowa zlecenia, o dzieło). Jeśli zatem wspólnicy nie posiadają uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, to „zatrudnienie” osoby posiadającej takie uprawnienia, np. na umowę zlecenia, nie powoduje, że spółka ma prawo świadczyć usługi w zakresie prowadzenia ksiąg. Osoby wykonujące pracę na podstawie umowy zlecenia po prostu nie są pracownikami i nawet gdyby świadczyli usługi w siedzibie spółki, to spółka ta nie nabędzie w związku z tym uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych swoim ewentualnym klientom.

Jedynym rozwiązaniem dla właścicieli nieposiadających stosownych uprawnień jest zatem zatrudnienie na umowę o pracę (art. 2 Kodeksu pracy wskazuje, że pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę) osoby, która ma certyfikat księgowy lub jest biegłym rewidentem bądź doradcą podatkowym.

3. Osoby prawne oraz inne, niż wymienione w pkt 2, jednostki niemające osobowości prawnej, jeżeli powierzają wykonywanie czynności związanych z tą działalnością pracownikom uprawnionym do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych

Osobami prawnymi są jednostki organizacyjne wyposażone przez przepisy prawa cywilnego w osobowość prawną. Do najważniejszych osób prawnych należy zaliczyć: spółki kapitałowe (spółka akcyjna, spółka z ograniczoną odpowiedzialnością), spółdzielnie, przedsiębiorstwa państwowe, jednostki samorządu terytorialnego (gmina, powiat, województwo), kościół (jego poszczególne diecezje, parafie, organizacje kościelne), wyższe uczelnie, fundacje, stowarzyszenia rejestrowe, związki zawodowe, samodzielne publiczne zakłady opieki zdrowotnej. Przez stwierdzenie inne, niż wymienione w pkt 2, jednostki niemające osobowości prawnej należy rozumieć jednostki niebędące osobami prawnymi, które mają zdolność prawną. Do takich jednostek należy zaliczyć spółki kapitałowe w organizacji, a więc spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością w organizacji i spółkę akcyjną w organizacji.

Kto może się ubiegać o certyfikat księgowy

Aby uzyskać certyfikat księgowy, uprawniający do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, należy (zgodnie z § 3 ust. 1 rozporządzenia) spełnić co najmniej jeden z następujących warunków:

- udokumentować trzyletnią praktykę w księgowości oraz posiadać wykształcenie wyższe magisterskie uzyskane na jednym z kierunków ekonomicznych o specjalności rachunkowość lub innej, dla której plan studiów i program kształcenia odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość, w jednostkach organizacyjnych uprawnionych, zgodnie z odrębnymi przepisami, do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych;

Należy wskazać, że brzmienie tych przepisów od 25 lipca 2006 r. uwzględnia możliwość uzyskania certyfikatu bez egzaminu również przez osoby, które pomimo iż nie ukończyły specjalności rachunkowość, to w ramach innej specjalności zrealizowały plan studiów i program kształcenia odpowiadający wymogom, które były określone np. przez radę wydziału dla specjalności rachunkowość. Przed lipcem 2006 r. przepisy te były zawężone wyłącznie do wykształcenia wyższego magisterskiego uzyskanego na jednym z kierunków ekonomicznych o specjalności rachunkowość.

- udokumentować trzyletnią praktykę w księgowości, posiadając wykształcenie wyższe magisterskie lub równorzędne na kierunku innym niż rachunkowość, oraz ukończyć studia podyplomowe z zakresu rachunkowości w jednostkach organizacyjnych uprawnionych, zgodnie z odrębnymi przepisami, do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych;

- udokumentować dwuletnią praktykę w księgowości, i posiadać wykształcenie co najmniej średnie oraz złożyć z wynikiem pozytywnym egzamin sprawdzający kwalifikacje osób ubiegających się o certyfikat księgowy.

Kto nie może ubiegać się o certyfikat księgowy

Certyfikatu księgowego nie otrzymają osoby, które nie mają pełnej zdolności do czynności prawnych (a więc osoby niepełnoletnie oraz osoby pełnoletnie, ale ubezwłasnowolnione częściowo lub całkowicie) i nie korzystają z pełni praw publicznych. Certyfikat nie będzie także wydany osobom, które były skazane prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa popełnione umyślnie oraz za czyny określone w rozdziale 9 ustawy o rachunkowości.

Jak sprawdzić, czy uczelnia wyższa ma prawo do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych

Wykaz jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych, zgodnie z obwieszczeniem Przewodniczącego Centralnej Komisji do Spraw Tytułu Naukowego i Stopni Naukowych z 18 grudnia 2002 r. w sprawie wykazu jednostek organizacyjnych uprawnionych do nadawania stopni naukowych, wraz z określeniem nazw nadawanych stopni naukowych, jest opublikowany w Monitorze Polskim z 10 stycznia 2003 r. Nr 2, poz. 19 oraz zamieszczany w celach informacyjnych na stronie: http://www.pan.pl/ck/ (wykaz ten znajdą Państwo również na stronie internetowej „MONITORA księgowego” www.mk.infor.pl).

Czy ukończenie studiów licencjackich jest tożsame z wykształceniem wyższym magisterskim

Nie. Ustawa o szkolnictwie wyższym wskazuje (art. 2 ust. 1 pkt 6-9), że przez studia magisterskie rozumie się studia kończące się uzyskaniem tytułu magistra albo tytułu równorzędnego, a ich ukończenie umożliwia ubieganie się o przyjęcie na studia trzeciego stopnia (czyli na studia doktoranckie). Za równorzędne do tytułu magistra uznaje się tytuły magistra edukacji, magistra sztuki, magistra inżyniera, magistra inżyniera architekta, lekarza, lekarza dentysty, lekarza weterynarii, magistra pielęgniarstwa oraz magistra położnictwa, nadawane po ukończeniu 5-6-letnich jednolitych studiów. A zatem ukończenie studiów licencjackich nie jest tożsame z ukończeniem studiów magisterskich.

Czy ukończenie studiów licencjackich i studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości uprawnia do starania się o certyfikat bez egzaminu

Nie. Minister Finansów w rozporządzeniu w sprawie uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych wskazuje, że wymóg jest taki, by posiadać wykształcenie wyższe magisterskie lub równorzędne na kierunku innym niż rachunkowość oraz ukończyć studia podyplomowe z zakresu rachunkowości. A zatem nie jest to alternatywa, tylko wymóg spełnienia jednocześnie tych dwóch warunków.

Czy ukończenie studiów licencjackich o specjalności rachunkowość i studiów magisterskich o innej specjalności uprawnia do starania się o certyfikat bez egzaminu

Tak, jeżeli studia wyższe magisterskie zostały odbyte na jednym z kierunków ekonomicznych i jednocześnie plan studiów i program kształcenia odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość. Niemniej w takim przypadku fakt, że plan studiów i program kształcenia, w ramach specjalności ukończonej przez absolwenta, odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość - będzie musiał zostać potwierdzony albo w zaświadczeniu wydanym przez uczelnię, albo przez zebranie planów studiów i programów szkolenia i wykazanie, że pokrywają warunki dla specjalności rachunkowość.

W pozostałych przypadkach pozostaje uzupełnienie wykształcenia o studia podyplomowe z zakresu rachunkowości lub przystąpienie do egzaminu organizowanego przez Ministerstwo Finansów.

Czy ukończenie studiów magisterskich na uczelni nieuprawnionej do nadawania stopni doktora nauk ekonomicznych oraz studiów podyplomowych z zakresu rachunkowości na uczelni mającej uprawnienia do nadawania stopni uprawnia do starania się o certyfikat bez egzaminu

Tak. Należy zaznaczyć, że studia wyższe magisterskie, które stanowią podbudowę dla studiów podyplomowych o specjalności rachunkowość, mogą być ukończone w każdej jednostce organizacyjnej, niezależnie od tego, czy jest ona uprawniona do nadawania stopnia naukowego doktora nauk ekonomicznych, czy też nie.

Jak należy rozumieć praktykę w księgowości

Za taką praktykę uważa się wykonywanie - na podstawie stosunku pracy, umowy cywilnoprawnej, umowy spółki lub w związku z prowadzeniem ewidencji własnej działalności gospodarczej - czynności:

- o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2, 4 lub 5 ustawy o rachunkowości, na zasadach w niej określonych, tj.:

  a) prowadzenie, na podstawie dowodów księgowych, ksiąg rachunkowych, ujmujących zapisy zdarzeń w porządku chronologicznym i systematycznym,

  b) wycena aktywów i pasywów oraz ustalanie wyniku finansowego,

  c) sporządzanie sprawozdań finansowych, lub

- w ramach badania sprawozdania finansowego pod nadzorem biegłego rewidenta.

Należy zauważyć, że czynności wskazane w podpunktach a i b (czyli czynności wynikające z art. 4 ust. 3 pkt 2, 4 ustawy o rachunkowości) muszą być spełnione łącznie. Innymi słowy - nie będą uznane za praktykę w księgowości czynności polegające wyłącznie na wycenie aktywów i pasywów oraz ustalaniu wyniku finansowego bez jednoczesnego wykonywania czynności prowadzenia ksiąg rachunkowych na podstawie dowodów księgowych. Należy przy okazji wskazać, że część środowisk księgowych lobbuje za zmianami w rozporządzeniu, twierdząc, że uznanie za praktykę jedynie części wskazanych czynności może rodzić zagrożenia w postaci złej pracy biura rachunkowego, narażającej firmę zlecającą usługi na poważne konsekwencje.

Jak udokumentować praktykę w księgowości

Praktykę taką należy odpowiednio udokumentować oryginałami lub uwierzytelnionymi notarialnie kopiami świadectw pracy lub zaświadczeń od pracodawcy. W przypadku gdy ze świadectwa pracy nie wynika, że spełniony został wymóg praktyki, dokumentem potwierdzającym praktykę jest zaświadczenie pracodawcy potwierdzające wykonywanie powyższych czynności. Zaświadczenie od pracodawcy powinno określać formę zatrudnienia, okres zatrudnienia, zajmowane stanowisko, a także - jeśli nie wynika to z innych dokumentów - zakres czynności wykonywanych przez wnioskodawców i opis stanowiska.

Wzór zaświadczenia potwierdzającego praktykę w księgowości

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

W przypadku pracownika jednostki gospodarczej, która nie ma obowiązku stosowania ustawy o rachunkowości, a pomimo to prowadzi pełne księgi rachunkowe, warto zadbać też o to, by w celu potwierdzenia praktyki uzyskać zaświadczenie od pracodawcy potwierdzające formę ewidencji prowadzonej przez jednostkę.

Czy trzeba być zatrudnionym na pełny etat, by spełniony był warunek czasu praktyki w księgowości

Nie. Rozporządzenie nie wspomina, że wykonywana na podstawie stosunku pracy umowa z pracownikiem powinna być zawarta na pełen etat. Oznacza to, że np. umowa o pracę na 1/2 etatu czy też 1/10 etatu, w ramach którego wykonywane są czynności uznawane za praktykę w księgowości, nie będzie przeszkodą do ubiegania się o wydanie certyfikatu księgowego.

Czy za praktykę w księgowości może być uznane prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów

Nie. Nie można mylić prowadzenia ksiąg rachunkowych, o których mowa w ustawie o rachunkowości z prowadzeniem ewidencji podatkowej (podatkowej księgi przychodów i rozchodów). Ewidencja w podatkowej księdze przychodów i rozchodów stosowana jest w celu ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego i nie wiąże się z wykonywaniem czynności, o których mowa w art. 4 ust. 3 pkt 2, 4 lub 5 ustawy o rachunkowości, do których odsyła rozporządzenie w sprawie usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych.

Czy za praktykę w księgowości można uznać prowadzenie ksiąg rachunkowych w jednostce sfery budżetowej i banku

Tak. Dotychczas obowiązujące przepisy na to zezwalają. Niemniej coraz częściej środowiska księgowe rozważają wykluczenie uznawania praktyki pracy w służbach rachunkowych jednostek budżetowych i banków, twierdząc, że nie gwarantuje to prawidłowego wykonywania pracy polegającej na usługowym prowadzeniu ksiąg rachunkowych spółek prawa cywilnego i handlowego.

Czy zaświadczenie o prowadzeniu własnej działalności gospodarczej może być dokumentem potwierdzającym praktykę w księgowości

Nie. Samo zaświadczenie, że prowadziło się własną firmę, nie jest wystarczające. Należy udowodnić wykonywanie określonych czynności związanych z prowadzeniem ewidencji własnej działalności gospodarczej (np. przez posiadanie zaświadczenia z urzędu skarbowego o formie prowadzenia ewidencji oraz przedstawienie zatwierdzonych sprawozdań finansowych). Potwierdzeniem tego typu rozumowania jest orzeczenie WSA w Warszawie (sygn. VISA/Wa 1036/06), w którym Minister Finansów odmówił uznania praktyki na podstawie jedynie zaświadczenia o prowadzeniu własnej działalności gospodarczej.

Jakie dokumenty należy złożyć, ubiegając się o wydanie certyfikatu

Osoby ubiegające się o wydanie certyfikatu księgowego lub o zakwalifikowanie do egzaminu składają (zgodnie z § 5 rozporządzenia) do Departamentu Rachunkowości Ministerstwa Finansów (ul. Świętokrzyska 12, 00-916 Warszawa) następujące dokumenty:

- własnoręcznie podpisane podanie o wydanie certyfikatu księgowego lub o zakwalifikowanie do egzaminu (brak druków urzędowych podań), zawierające następujące dane osobowe: numer PESEL, a w przypadku osób nieposiadających obywatelstwa polskiego - numer i rodzaj dokumentu potwierdzającego tożsamość, oraz imiona i nazwisko, datę i miejsce urodzenia, adres zamieszkania;

Wzór podania o wydanie certyfikatu

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

- dokumenty potwierdzające praktykę w księgowości (oryginały bądź uwierzytelnione przez notariusza kopie świadectw pracy lub zaświadczeń od pracodawcy); w przypadku gdy ze stanowiska pracy lub formy prawnej przedsiębiorstwa nie wynika praktyka wymagana przez przepisy ww. rozporządzenia, dodatkowym dokumentem potwierdzającym staż pracy jest np. zakres obowiązków;

- dokumenty potwierdzające posiadane wykształcenie (odpisy dyplomów lub świadectw ukończenia studiów bądź ich uwierzytelnione przez notariusza kopie, zaś w przypadku ukończenia specjalności innej niż rachunkowość - o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 2a - dodatkowo zaświadczenie wydane przez uczelnię, potwierdzające, iż plan studiów i program kształcenia ukończonej specjalności odpowiadał wymogom określonym przez organy uczelni dla specjalności rachunkowość);

- własnoręcznie podpisane oraz opatrzone datą wystawienia oświadczenie - zgodne ze stanem faktycznym - osoby ubiegającej się o certyfikat lub zakwalifikowanie do egzaminu, iż posiada pełną zdolność do czynności prawnych i korzysta z pełni praw publicznych, nie była skazana prawomocnym wyrokiem sądu za przestępstwa popełnione umyślnie oraz za czyny określone w rozdziale 9 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości.

Wzór oświadczenia o posiadanej zdolności do czynności prawnych

Kliknij aby zobaczyć ilustrację.

WAŻNE!

Podania o wydanie certyfikatu księgowego lub zakwalifikowanie do egzaminu i dołączone do nich załączniki, składane od 1 stycznia 2007 r., nie podlegają opłacie skarbowej.

Ile kosztuje egzamin i gdzie wnieść opłatę

Osoba zakwalifikowana do egzaminu uiszcza opłatę egzaminacyjną w wysokości 480 zł na rachunek bankowy (podany przez organizatora egzaminu w odrębnym piśmie po zakwalifikowaniu do egzaminu) Ośrodka Doskonalenia Zawodowego Kadr Celnych i Skarbowych: PKO BP S.A. O/Otwock konto nr 58 10201127 0000 1302 0013 3934 ODZKCiS Otwock-Świder k. Warszawy, ul. Kolorowa 13, z dopiskiem „opłata za egzamin na certyfikat księgowy”.

Kiedy złożyć podanie o zakwalifikowanie do egzaminu

Podanie to należy złożyć nie później niż 14 dni przed egzaminem. Podania składane po upływie tego terminu są kwalifikowane na kolejny egzamin. Możliwe jest jednak zakwalifikowanie na egzamin podań złożonych po terminie (tj. między 13. dniem przed egzaminem a dniem egzaminu), w sytuacji gdy do egzaminu zostało zakwalifikowanych mniej niż 90 osób (§ 5 ust. 4 i § 5 ust. 6).

Ile trwa egzamin, zakres zagadnień objętych egzaminem oraz zasady oceny

Egzamin trwa 5 godzin, jest egzaminem pisemnym i składa się ze 160 pytań w formie testu jednokrotnego wyboru (tylko jedna z podanych odpowiedzi jest prawidłowa) oraz z 3 zadań sytuacyjnych. Każde pytanie testu jest oceniane według następujących zasad:

- odpowiedź prawidłowa - dwa punkty,

- odpowiedź nieprawidłowa - minus jeden punkt,

- brak odpowiedzi - zero punktów.

Wynik testu stanowi sumę punktów dodatnich, uzyskanych za odpowiedzi prawidłowe, pomniejszoną o punkty ujemne za odpowiedzi nieprawidłowe. Natomiast każde zadanie sytuacyjne jest oceniane w skali od 0 do 10 punktów. Ocena zadania sytuacyjnego uwzględnia w szczególności spójność odpowiedzi, stopień rozwiązania zadania oraz znajomość przepisów prawa.

Warunkiem zdania egzaminu jest uzyskanie co najmniej 192 punktów z testu (z 320 możliwych do uzyskania) oraz co najmniej 18 punktów za rozwiązanie zadań sytuacyjnych (z 30 możliwych do uzyskania). Odpowiedzi na pytania udziela się na załączonej do pracy egzaminacyjnej karcie odpowiedzi.

WAŻNE!

Odpowiedzi na karcie odpowiedzi muszą być nanoszone trwale i czytelnie (piórem lub długopisem).

Na pracy nie wolno się podpisywać - komisja po zakończeniu egzaminu oznacza prace indywidualnym kodem, zaś prace zawierające elementy pozwalające na identyfikację autora będą ocenione jako niedostateczne.

WAŻNE!

Zaliczenie tylko jednego z elementów egzaminu (testu lub części zadaniowej) nie powoduje zaliczenia całego egzaminu.

Zakres zagadnień objętych egzaminem określony jest w załączniku nr 2 do rozporządzenia (prenumeratorzy Mk znajdą go w wersji papierowej dodatku „PARAGRAFY księgowego” dołączonego do „MONITORA księgowego” nr 3/2007). Należy dodać, że Ministerstwo Finansów nie udostępnia do wglądu przykładowych pytań i zadań egzaminacyjnych oraz nie organizuje kursów przygotowawczych.

Kiedy i w jaki sposób dowiesz się o wyniku egzaminu

Sposób ogłoszenia wyników egzaminów oraz termin ich ogłoszenia ustala Przewodniczący Komisji Egzaminacyjnej w trakcie egzaminu. Ustalony przez Przewodniczącego termin ogłoszenia wyników nie może być jednak dłuższy niż 21 dni od daty przeprowadzenia egzaminu (§ 14 ust. 1).

Czy można odwołać się od wyniku egzaminu

Tak. W przypadku gdy nie udało się zdać egzaminu lub kwestionuje się wynik egzaminu, można się odwołać. Odwołanie od wyniku egzaminu należy złożyć na piśmie nie później niż 14 dni od dnia ogłoszenia wyników. Komisja ma 30 dni od dnia otrzymania odwołania na podjęcie decyzji i powiadomienie uczestnika o podjętym rozstrzygnięciu.

Czy można stracić raz nabyte uprawnienia do usługowego prowadzenia ksiąg

Oczywiście, tak. Osoby, które po otrzymaniu certyfikatu księgowego lub świadectwa kwalifikacyjnego, uprawniającego do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, zostaną skazane prawomocnym wyrokiem za przestępstwa popełnione umyślnie oraz za czyny określone w rozdziale 9 ustawy o rachunkowości, nie są uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (§ 3 ust. 3 rozporządzenia).

Czy posiadając certyfikat księgowy, można prowadzić podatkową księgę przychodów i rozchodów

Tak. Takie uprawnienia nadaje ustawa o doradztwie podatkowym, gdzie w art. 3a wskazuje się, że podmioty uprawnione do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych (w tym osoby posiadające certyfikat księgowego) mogą wykonywać czynności polegające na:

- prowadzeniu, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, ksiąg podatkowych i innych ewidencji do celów podatkowych oraz udzielaniu im pomocy w tym zakresie,

- sporządzaniu, w imieniu i na rzecz podatników, płatników i inkasentów, zeznań i deklaracji podatkowych lub udzielaniu im pomocy w tym zakresie.

Ordynacja podatkowa (art. 3 ust. 1 pkt 4-5) wskazuje, że za „księgi podatkowe” należy uznać:

- księgi rachunkowe

- podatkową księgę przychodów i rozchodów

- ewidencje oraz rejestry,

natomiast za „deklaracje”:

- zeznania

- wykazy

- informacje.

Należy jednocześnie pamiętać, że podmiotom uprawnionym do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych, niebędącym biegłymi rewidentami ani też doradcami podatkowymi, nie wolno wykonywać czynności polegających na udzielaniu podatnikom, płatnikom i inkasentom, na ich zlecenie lub na ich rzecz, porad, opinii i wyjaśnień z zakresu ich obowiązków podatkowych.

Ustawa o doradztwie podatkowym ostrzega, że wykonywanie czynności doradztwa podatkowego (a więc prowadzenia księgi przychodów i rozchodów bez uprawnień do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych) podlega grzywnie do 50 000 zł (art. 81 ust. 1 ustawy o doradztwie podatkowym).

Czy posiadając certyfikat księgowy, można być głównym księgowym w jednostce budżetowej

Tak. Ustawa o finansach publicznych wskazuje (art. 45 ust. 2 pkt 4 lit. d)), że głównym księgowym jednostki sektora finansów publicznych może być osoba, która posiada świadectwo kwalifikacyjne uprawniające do usługowego prowadzenia ksiąg rachunkowych lub certyfikat księgowy, wydane na podstawie odrębnych przepisów. Certyfikat księgowy jest więc wystarczającym dokumentem zastępującym wszystkie inne wymagania nakładane przez ustawę o finansach publicznych, takie jak posiadanie odpowiedniego wykształcenia i praktyki.

Czy po uzyskaniu certyfikatu księgowego trzeba się ubezpieczyć od odpowiedzialności cywilnej

Sam fakt uzyskania certyfikatu księgowego nie wymusza wykupienia ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej. Obowiązek ubezpieczenia OC powstaje dopiero w dniu poprzedzającym rozpoczęcie wykonywania:

- działalności polegającej na usługowym prowadzeniu ksiąg rachunkowych lub

- działalności w zakresie czynności doradztwa podatkowego stosownie do przepisów art. 3a ustawy o doradztwie podatkowym (wymienionych na str. 31).

Na ile się ubezpieczyć

Rozporządzenie Ministra Finansów w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotów uprawnionych do wykonywania działalności usługowej w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych wskazuje jedynie minimalną sumę gwarancyjną ubezpieczenia OC. Suma minimalnej polisy OC jest różna w zależności od prowadzonej działalności i wynosi równowartość w złotych:

- 15 000 euro (czyli dla 2007 r. kwota 57 418,50 zł) - jeżeli przedmiotem działalności jest prowadzenie ksiąg rachunkowych oraz doradztwo podatkowe,

- 10 000 euro (czyli dla 2007 r. kwota 38 279 zł) - jeżeli przedmiotem działalności jest wyłącznie prowadzenie ksiąg rachunkowych,

- 5000 euro (czyli dla 2007 r. kwota 19 139,50 zł) - jeżeli przedmiotem działalności jest wyłącznie doradztwo podatkowe.

Trzeba przy tym pamiętać, że przez doradztwo podatkowe należy rozumieć wyłącznie te czynności, których wykonywanie jest dozwolone dla osób posiadających certyfikat księgowy.

Czy obowiązkowe ubezpieczenie OC ciąży na biurze rachunkowym prowadzącym jedynie księgi podatkowe

Tak. Rozporządzenie o obowiązkowym ubezpieczeniu OC podmiotów uprawnionych do wykonywania działalności usługowej w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych wskazuje, że ubezpieczeniem są objęte podmioty uprawnione do:wykonywania działalności usługowej w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych, w tym podmioty wykonujące działalność w zakresie czynności doradztwa podatkowego stosownie do przepisów art. 3a ustawy z dnia 5 lipca 1996 r. o doradztwie podatkowym.

Biuro rachunkowe prowadzące jedynie podatkowe księgi przychodów i rozchodów powinno zatem wykupić ubezpieczenie z minimalną sumą gwarancyjną 5000 euro.

Podstawa prawna:

- ustawa z 29 września 1994 r. o rachunkowości - j.t. Dz.U. z 2002 r. Nr 76, poz. 694; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 208, poz. 1540

- rozporządzenie Ministra Finansów z 13 kwietnia 2005 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotów uprawnionych do wykonywania działalności usługowej w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych - Dz.U. Nr 61, poz. 537

- rozporządzenie Ministra Finansów z 18 lipca 2002 r. w sprawie obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej podmiotów uprawnionych do wykonywania działalności usługowej w zakresie prowadzenia ksiąg rachunkowych - Dz.U. Nr 120, poz. 1022; ost.zm. Dz.U. z 2006 r. Nr 122, poz. 846

Paweł Muż

ekonomista, księgowy