Podatki seniorów na celowniku. Nadchodzi zmiana, która uderzy w budżet państwa

REKLAMA
REKLAMA
Starzenie się polskiego społeczeństwa wywoła w finansach publicznych znacznie głębszą wyrwę niż w innych rozwiniętych krajach – ostrzega Polski Instytut Ekonomiczny. Choć seniorów będzie przybywać, ich emerytury oraz posiadane mieszkania nie zrekompensują państwu gigantycznego ubytku w podatkach. Ekonomiści wskazują jednak na jedną grupę starszych Polaków, od której będzie zależeć stabilność całego systemu.
- Co trzeci Polak będzie seniorem, ale to nie oni utrzymają budżet. Te liczby pokazują skalę zapaści
- Polscy seniorzy wydają inaczej niż ich rówieśnicy na Zachodzie. Zaskakujące wnioski z analizy
- Niskie emerytury bez PIT i mieszkania seniorów. Dlaczego majątek starszych Polaków nie uratuje finansów?
- Rządzący będą musieli spojrzeć na pracujących seniorów. W tych przepisach kryje się największa rezerwa
Polski Instytut Ekonomiczny stwierdził jednoznacznie, że „starzenie się społeczeństw doprowadzi do obniżenia dochodów podatkowych państw, w Polsce nawet o 2 pkt proc. do 2060 roku”. Wynika to z kurczenia się grupy osób w wieku 35-60 lat, która odpowiada za ok. 50 proc. przychodów podatkowych państw OECD. Paula Kukołowicz z Polskiego Instytutu Ekonomicznego (PIE) powołując się na najnowszą analizę OECD zwróciła uwagę, że zmiana struktury wieku poszczególnych społeczeństw wśród państw OECD obniży relację dochodów podatkowych do PKB o około 1 pkt. proc. do 2060 r. W Polsce prognozowany spadek może wynieść blisko 2 pkt. proc. Projekcja ta zakłada utrzymanie obecnie obowiązujących przepisów podatkowych oraz utrzymanie liczby ludności na teraźniejszym poziomie – zmienia się jedynie struktura wiekowa populacji.
REKLAMA
REKLAMA
Co trzeci Polak będzie seniorem, ale to nie oni utrzymają budżet. Te liczby pokazują skalę zapaści
„Główną przyczyną spadku dochodów podatkowych będzie malejący udział osób w wieku 35-60 lat w populacji państw. Obecnie w państwach OECD osoby w tym wieku odpowiadają za ok. 50 proc. całkowitych przychodów podatkowych państw. W cyklu życia jednostek średnia wartość podatków płaconych przez jedną osobę rośnie dynamicznie między 20. a 40. rokiem życia i osiąga szczyt około 50-54. roku życia, potem zaś stopniowo maleje” - zauważyła Kukołowicz
Dodała, że w perspektywie 2060 r. liczba osób w wieku 20-64 lata zmniejszy się w Polsce z 22,9 mln do 16,5 mln, a ich udział w liczbie ludności spadnie z ok. 60 proc. do niespełna 50 proc. W tym samym czasie liczba osób w wieku 65 lat i więcej wzrośnie z 7,3 mln do 10,9 mln, a ich udział w populacji – z 19 proc. do blisko 33 proc. Dla porównania, w krajach OECD udział osób w wieku 20-64 lata obniży się średnio z 57 proc. do 53 proc.
Polscy seniorzy wydają inaczej niż ich rówieśnicy na Zachodzie. Zaskakujące wnioski z analizy
Zdaniem ekspertki PIE spadek dochodów podatkowych będzie następował przez mniejsze wpływy z podatków od wynagrodzeń, a w Polsce również z podatków od konsumpcji. „Osoby w wieku 35-60 lat płacą najwięcej podatków pod względem wartości przede wszystkim dlatego, że pracują i osiągają najwyższe dochody. Ubytek w liczebności tej grupy oznacza zatem w pierwszej kolejności zmniejszenie bazy podatników płacących podatek dochodowy i odprowadzających składki” - wyjaśniła.
REKLAMA
Wskazała, że drugim kanałem oddziaływania będzie konsumpcja. Zauważyła, że w państwach OECD konsumpcja prywatna na osobę jest najwyższa w wieku 60-70 lat, dlatego wpływy z VAT uznaje się tam za względnie odporne na starzenie. W Polsce jest jednak inaczej.
„Badania wskazują, że najwięcej konsumują osoby w wieku 27-38 lat, a w starszych grupach wiekowych konsumpcja jest niższa. Malejący udział osób w wieku produkcyjnym oznacza więc w Polsce także niższą zagregowaną konsumpcję i niższe wpływy z podatku VAT” - tłumaczy Kukołowicz.
Niskie emerytury bez PIT i mieszkania seniorów. Dlaczego majątek starszych Polaków nie uratuje finansów?
W jej ocenie wzrost pozostałych baz podatkowych w niewielkim stopniu zrekompensuje te ubytki. „Według projekcji KE, relacja przeciętnej emerytury do przeciętnego wynagrodzenia spadnie z 58 proc. w 2022 r. do 27 proc. w 2060 r., a przy kwocie wolnej w wysokości 30 tys. zł rocznie niskie emerytury nie generują wpływów z PIT. Z kolei majątek starszych Polaków ma przede wszystkim postać mieszkań, które są opodatkowane według powierzchni, a nie wartości. Dodatkowo spadki w najbliższej rodzinie są zwolnione z podatku. Nie możemy zatem spodziewać się istotnych wpływów podatkowych w związku z rosnącym udziałem osób w wieku emerytalnym” - oceniła ekonomistka.
Jej zdaniem największy potencjał łagodzenia podatkowych skutków starzenia tkwi w wydłużeniu aktywności zawodowej. Stwierdza, że wyższa aktywność zawodowa osób po 60. roku życia mogłaby częściowo zrównoważyć ubytek liczby podatników w wieku produkcyjnym.
Rządzący będą musieli spojrzeć na pracujących seniorów. W tych przepisach kryje się największa rezerwa
„W Polsce, w której z rynku pracy odchodzi się stosunkowo wcześnie, rezerwa ta jest znacząca. Jej przełożenie na dochody budżetu zależy jednak także od konstrukcji podatków, w tym od zasad opodatkowania pracujących seniorów. Skala presji, którą starzenie wywrze na finanse publiczne, będzie zatem zależeć nie tylko od demografii, lecz także od tego, w jakim stopniu system podatkowy obejmie bazy rosnące wraz ze starzeniem” - stwierdziła Kukołowicz.
Analiza Polskiego Instytutu Ekonomicznego wskazuje, że przy obecnym systemie podatkowym rosnąca liczba seniorów nie wypełni luki budżetowej po zmniejszającej się grupie osób aktywnych zawodowo. Kluczem do stabilności finansów publicznych w kolejnych dekadach będzie stworzenie zachęt podatkowych dla osób po 60. roku życia, które pozostaną na rynku pracy.
REKLAMA
© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.
REKLAMA




