| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJE | KARIERA | SKLEP
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > ZUS i kadry > Składki > Księgowanie nie może być przedmiotem umowy o dzieło

Księgowanie nie może być przedmiotem umowy o dzieło

Prace polegające na powtarzalnych usługach z zakresu księgowości nie mogą być uznane za wykonanie dzieła, bowiem nie prowadzą do powstania obiektywnie istniejącego dzieła. Prace takie są nastawione na staranne wykonywanie czynności, a nie uzyskanie określonego rezultatu. Nie mamy do czynienia z właściwościami podmiotowymi, które z uwagi na posiadane przymioty mogą prowadzić do uzyskania indywidualnego rezultatu. Dlatego prace z zakresu księgowości nie mogą być przedmiotem umowy o dzieło.

Taka teza znalazła się w uzasadnieniu wyroku Sądu Najwyższego (Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych) z 12 grudnia 2017 r. (sygn. akt I UK 26/17).

Polecamy: INFORLEX Księgowość i Kadry

Polecamy: Monitor prawa pracy i ubezpieczeń

Umowy o dzieło z księgową na emeryturze

Wyrok Sądu Najwyższego zapadł w postępowaniu dotyczącym skarg kasacyjnych od wyroku Sądu Apelacyjnego z 25 maja 2016 r. Sąd Apelacyjny oddalił tym wyrokiem apelacje od wyroku Sądu Okręgowego w K. z 28 maja 2015 r., oddalającego odwołania od decyzji ZUS z 10 października 2014 r.

W sprawie chodziło o zakwestionowanie umów (zawartych jako umowy o dzieło), które zdaniem ZUS i kolejnych sądów były umowami o świadczenie usług, do których stosuje się przepisy dot. umowy zlecenia. Jest to o tyle ważne, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tzw. ustawa systemowa) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z Kodeksem cywilnym stosuje się przepisy dotyczące zlecenia.

W przypadku takich osób (zleceniobiorców) istnieje obowiązek płatnika (zleceniodawcy) zgłoszenia ich do ubezpieczenia społecznego. Natomiast tego obowiązku nie ma w przypadku osób wykonujących umowę o dzieło (za wyjątkiem zawarcia umowy o dzieło z własnym pracodawcą, z którym pozostaje się w stosunku pracy – art. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych).

Stan faktyczny sprawy był taki, że pewien przedsiębiorca zatrudniał przez ponad rok emerytowaną księgową najpierw na podstawie umowy o pracę a potem na podstawie szeregu umów (nazwanych przez strony umowami o dzieło). Przedmiotem tych umów „o dzieło” było:

- księgowanie dokumentów, w tym faktur,

- kontrola dokumentów księgowych,

- uzgodnienia księgowe,

- sporządzanie deklaracji ZUS-owskich,

- kwartalne sprawdzanie dokumentów księgowych związanych z podatkiem dochodowym i VAT oraz prowadzenie i kontrola księgi przychodów i rozchodów z rejestru VAT,

- sprawdzanie dokumentacji pracowniczej,

- sporządzanie list płac,

- kontrola i uzupełnianie akt osobowych pracowników,

- kompletacja dokumentów związanych z urlopem macierzyńskim,

- opieką nad dzieckiem i zwolnieniami lekarskimi.

Księgowa (a właściwie także Kadrowa) część pracy wykonywała w domu, a część w siedzibie firmy. Miała pełną swobodę wyboru godzin pracy.

Księgowanie to nie jest dzieło

Sąd Najwyższy (podobnie jak ZUS i wszystkie poprzednie instancje sądowe) stwierdził, że w tej sprawie nie miały miejsca umowy o dzieło a umowy o świadczenie usług, do której stosuje się odpowiednio przepisy o zleceniu. Zdaniem SN umowa o dzieło i umowa zlecenia należą do umów o świadczenie usług, aczkolwiek ich zakresy nie są tożsame. W opinii SN każda umowa o dzieło należy do kategorii umów rezultatu, jednak nie każda umowa rezultatu może być podporządkowana przepisom umowy o dzieło.

Sąd zauważył, że w judykaturze zgodnie uznaje się, iż umowa o dzieło (uregulowana przez art. 627 i n. kodeksu cywilnego)to umowa wzajemna, w której przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do osiągnięcia w przyszłości indywidualnie oznaczonego, samoistnego, obiektywnie możliwego a subiektywnie pewnego rezultatu pracy ludzkiej o charakterze materialnym lub niematerialnym. Dzieło musi bowiem istnieć w postaci postrzegalnej, pozwalającej nie tylko odróżnić je od innych przedmiotów, ale i uchwycić istotę osiągniętego rezultatu.

Zakres przedmiotowy zawartych w rozpatrywanym stanie faktycznym umów, zdaniem Sądu Najwyższego nie wskazuje na wykonywanie umowy o dzieło. Przedmiotem umów były powtarzające się czynności, a nie ich rezultat. Wskazuje to zdaniem SN na umowę o świadczenie usług (do której stosuje się przepisy kodeksu cywilnego dot. umowy zlecenia - art. 734-7151),  a nie na umowę o dzieło. Zwłaszcza biorąc pod uwagę, że umowa o dzieło polega na wykonaniu nie jakiegokolwiek dzieła, ale na realizacji dzieła konkretnie określonego w umowie. Natomiast odnośnie umowy zlecenia przepisy kodeksu cywilnego kładą nacisk nie na „oznaczenie efektu tej umowy, ale na określenie kategorii czynności prawnej (usługi) podlegającej wykonaniu.

Podobna argumentacja znalazła się np. w wyroku Sądu Najwyższego z 10 stycznia 2017 r. (sygn. akt III UK 53/16).

Księgowa w rozpatrywanych umowach zobowiązała się w sposób oczywisty do starannego wykonania wszystkich czynności z zakresu księgowości, nie przyjmując jednocześnie na siebie odpowiedzialności za ich rezultat.

Kodeks cywilny:
Art. 627. Przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
Art. 734. § 1. Przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.

Na wyrok SN miał też wpływ fakt, że w okresie poprzedzającym sporne umowy „o dzieło” Księgowa  była pracownikiem tego przedsiębiorcy, a jej obowiązki na podstawie umowy o pracę i na podstawie umów cywilnoprawnych zasadniczo nie różniły się.

Z powyższych względów Sąd Najwyższy oddalił skargę kasacyjną przedsiębiorcy i Księgowej, uznając, że (...) prace polegające na powtarzalnych usługach z zakresu księgowości sprzeciwiają się możliwości uznania ich za wykonanie dzieła, bowiem nie prowadzą do powstania obiektywnie istniejącego dzieła, a są nastawione na staranne wykonywanie czynności, a nie uzyskanie określonego rezultatu.

Czytaj także

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY, RELACJE, WYDARZENIA

reklama

Ostatnio na forum

RODO 2018

Jednolity Plik Kontrolny

Eksperci portalu infor.pl

Rafał Mikołajewski

prawnik, doradca podatkowy

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »