| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > VAT > Odliczanie i zwroty podatku > Samochód w firmie 2015 – rok po zmianach

Samochód w firmie 2015 – rok po zmianach

1 kwietnia 2014 r. zostały wprowadzone nowe zasady odliczania VAT od pojazdów samochodowych. Mimo że nowe przepisy w sprawie odliczania VAT od firmowych samochodów obowiązują już ponad rok, nadal wywołują wiele wątpliwości związanych z ich zastosowaniem. Podsumujmy zatem rok obowiązywania nowych regulacji.

Jakie są ogólne zasady odliczania VAT od pojazdów samochodowych

W przepisach ustawy o VAT obowiązujących od 1 kwietnia 2014 r. ustawodawca w ramach zasady ogólnej przyjął pewne uproszczenie polegające na tym, że pojazdy samochodowe są wykorzystywane w 50% na cele związane z działalnością gospodarczą i w 50% na inne cele, np. prywatne.

Na skutek tak przyjętego założenia podatnikowi wykorzystującemu pojazd samochodowy jednocześnie w celach firmowych i w celach prywatnych przysługuje prawo do odliczenia 50% kwoty podatku naliczonego od wydatków związanych z takim autem, bez względu na to, czy realne wykorzystanie pojazdu samochodowego do celów firmowych jest mniejsze czy większe. Tak więc niezależnie od tego, czy dany pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony jest faktycznie wykorzystywany w działalności gospodarczej w 20% czy w 80%, sam fakt jednoczesnego wykorzystywania go do celów firmowych i prywatnych (celów „mieszanych”) powoduje, że według przepisów ustawy o VAT uznaje się, iż podatnik wykorzystuje auto w 50% do celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Samochód w firmie 2015 – multipakiet

W rezultacie przysługuje mu wówczas ograniczone prawo do odliczenia 50% kwoty podatku naliczonego od wydatków związanych z tym samochodem, w tym np. od zakupu auta lub jego części składowych, opłat leasingowych, usług naprawy lub konserwacji. Natomiast w przypadku zakupu paliw silnikowych, oleju napędowego oraz gazu, wykorzystywanych do napędu tych pojazdów, odliczenie to w okresie od 1 kwietnia 2014 r. do 30 czerwca 2015 r. nie przysługuje w ogóle.

SŁOWNICZEK

Za pojazd samochodowy uznaje się pojazd silnikowy, którego:
• konstrukcja umożliwia jazdę z prędkością przekraczającą 25 km/h (nie dotyczy to ciągnika rolniczego), oraz
• dopuszczalna masa całkowita nie przekracza 3,5 tony.

Definicję tę spełniają m.in. motocykle, quady, samochody osobowe, samochody ciężarowe i samochody specjalne.
Podstawa prawna: art. 2 pkt 34 ustawy o VAT oraz art. 2 pkt 33 ustawy z 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym – j.t. Dz.U. z 2012 r. poz. 1137 ze zm.

Jeżeli natomiast pojazd samochodowy o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony (w tym także samochód osobowy) jest wykorzystywany wyłącznie do celów związanych z działalnością gospodarczą i sposób wykorzystania tego auta przez podatnika wyklucza jego użycie do celów niezwiązanych z tą działalnością, to podatnik może odliczać całą kwotę podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdem (art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a) i ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT), w tym także od paliw silnikowych wykorzystywanych do jego napędu. Pełne odliczanie VAT wymaga dodatkowo:

• prowadzenia ewidencji przebiegu pojazdu dla celów VAT oraz

• terminowego złożenia naczelnikowi urzędu skarbowego na druku VAT-26 „Informacji o pojazdach samochodowych wykorzystywanych wyłącznie do działalności gospodarczej”.

Pełne odliczenie VAT dotyczy także tych pojazdów, których konstrukcja wyklucza użytek prywatny lub powoduje, że ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą jest nieistotne. W przypadku tego rodzaju pojazdów w celu pełnego odliczenia VAT nie jest wymagane prowadzenie ewidencji przebiegu pojazdu ani składanie informacji VAT-26.

Czy w 2015 r. można odliczać VAT od paliwa nabywanego do samochodu osobowego

Od jakich wydatków związanych z pojazdami samochodowymi wykorzystywanymi w sposób „mieszany” należy odliczyć 50% podatku naliczonego

Jeżeli samochód o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony jest wykorzystywany do celów firmowych i prywatnych, czyli w sposób „mieszany”, wówczas od wydatków z nim związanych należy odliczać 50% podatku naliczonego (z wyjątkiem paliwa, którego zakres prawa do odliczenia zostanie szczegółowo omówiony w dalszej części tekstu).

Katalog wydatków, do których stosuje się ograniczenie w odliczeniu podatku naliczonego do wysokości 50% jego kwoty, został wskazany w art. 86a ust. 2 ustawy o VAT. Są to wydatki dotyczące:

1) nabycia, importu lub wytworzenia tych pojazdów oraz nabycia lub importu ich części składowych,

2) używania tych pojazdów na podstawie umowy najmu, dzierżawy, leasingu lub innej umowy o podobnym charakterze, związane z tą umową (inne niż wymienione w pkt 3),

3) nabycia lub importu paliw silnikowych, oleju napędowego i gazu, wykorzystywanych do napędu tych pojazdów, usług naprawy lub konserwacji tych pojazdów oraz innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów.

Oznacza to, że ograniczenie w odliczeniu podatku naliczonego dotyczy przede wszystkim:

• wydatków związanych z zakupem pojazdu samochodowego o dopuszczalnej masie całkowitej do 3,5 tony oraz jego części składowych,

• opłat z tytułu umowy najmu, dzierżawy lub leasingu,

• usług związanych z naprawą tych pojazdów oraz

• innych towarów i usług związanych z eksploatacją lub używaniem tych pojazdów.

500 pytań o VAT - odpowiedzi z interpretacjami MF

Najwięcej wątpliwości wywołuje ostatnia kategoria wydatków, tj. „inne towary i usługi związane z eksploatacją lub używaniem” pojazdów samochodowych. Określenie to jest bardzo ogólne i w związku z tym w niektórych przypadkach jednoznaczne stwierdzenie, jakie kategorie wydatków związanych z eksploatacją i używaniem pojazdów samochodowych ustawodawca miał zamiar objąć ograniczeniem w odliczeniu VAT, może być kłopotliwe. „Inne towary i usługi związane z eksploatacją lub używaniem pojazdów”, o których mowa w art. 86a ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT, należy analizować przez pryzmat wymienionych wcześniej w tym przepisie kategorii wydatków, w tym m.in. wydatków na paliwa i wydatków na naprawy (konserwacje).

Te przykładowe kategorie wydatków, które zostały wymienione w art. 86a ust. 2 pkt 3 ustawy o VAT wskazują jedynie na takie wydatki, które są bezpośrednio związane z użytkowaniem i eksploatacją pojazdów samochodowych. Dlatego te „inne wydatki”, od których podatnik ma prawo odliczyć 50% VAT, także powinny być odnoszone jedynie do wydatków bezpośrednio związanych z eksploatacją i używaniem pojazdów. Natomiast wydatki pośrednio związane z tymi pojazdami powinny dawać pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego.

Oklejanie samochodu. Przykładem wydatku poniesionego wprawdzie w związku z posiadaniem samochodu, ale niezwiązanego bezpośrednio z jego eksploatacją i używaniem, jest usługa oklejania samochodu reklamą firmy. Jak wyjaśnił Dyrektor IS w Warszawie w interpretacji indywidualnej z 16 lutego 2015 r. (sygn. IPPP1/443-1397/14-2/JL), nabyta przez podatnika usługa oklejania samochodów naklejkami z logo firmy i jej danymi teleadresowymi umożliwia łatwe prezentowanie informacji o firmie i może stanowić formę reklamy. Stanowi ona ogólny koszt prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej. W piśmie czytamy:

(...) przepisy art. 86a ustawy o VAT i wynikające z niego ograniczenia w odliczaniu podatku naliczonego w analizowanej sprawie nie znajdują zastosowania. Tym samym, w myśl przepisów art. 86 ustawy, Spółce przysługuje prawo do odliczenia pełnej (bez ograniczeń wynikających z art. 86a ustawy) kwoty podatku naliczonego z faktury zakupu wymienionej usługi.

Najem powierzchni parkingowej. Także w przypadku wydatków na najem powierzchni parkingowej zajmowanej przez samochody osobowe o dopuszczalnej ładowności nieprzekraczającej 3,5 tony (w stosunku do których podatnik nie złożył informacji VAT-26 i nie prowadzi ewidencji przebiegu pojazdu) nie ma zastosowania ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86a ust. 1 ustawy o VAT, gdy miejsce nie jest przypisane do konkretnego pojazdu.

Prawo do pełnego odliczenia podatku naliczonego od wydatków na najem powierzchni parkingowej potwierdził Dyrektor IS w Warszawie w interpretacjach indywidualnych z 9 października 2014 r. (sygn. IPPP1/443-1024/14-2/JŻ) oraz z 20 listopada 2014 r. (sygn. IPPP1/443-991/14-2/JL). W ostatnim piśmie czytamy:

Ze względu na powyższe okoliczności należy stwierdzić, że wydatki ponoszone na wynajem miejsc parkingowych niezwiązanych z konkretnymi pojazdami, ponoszone w konsekwencji wynajmu powierzchni biurowych/usługowych – stanowią koszty ogólne prowadzonej przez Wnioskodawcę działalności. Mają one pośredni związek z prowadzoną działalnością gospodarczą i uzyskiwaniem przez Bank obrotu.

Opłaty parkingowe. Organy podatkowe generalnie uznają, że od opłat parkingowych dotyczących tzw. samochodów mieszanych prawo do pełnego odliczenia nie przysługuje. Prawo do pełnego odliczenia przysługuje za opłaty parkowania samochodu gości podatnika.

Kary za wystawianie nierzetelnych (fikcyjnych) faktur

Dla przykładu Dyrektor IS w Warszawie w piśmie z 23 grudnia 2014 r. (sygn. IPPP1/443-1318/14-3/AW) odnosił się do odliczenia podatku naliczonego od opłat za parkowanie samochodów przez gości podatnika:

(...) w przypadku wydatków Spółki ponoszonych w związku z parkowaniem gości Wnioskodawcy, nie ma zastosowania ograniczenie prawa do odliczenia podatku naliczonego, o którym mowa w art. 86a ustawy. Należy podkreślić, że wydatki ponoszone w związku z parkowaniem pojazdów gości stanowią koszty ogólne związane pośrednio z prowadzoną przez Wnioskodawcę działalnością gospodarczą. Wskazane opłaty za parkowanie nie mają związku z pojazdami użytkowanymi przez Wnioskodawcę, do których odnoszą się ograniczenia w prawie do odliczenia podatku VAT wskazane w art. 86a ustawy.

Nie odliczymy pełnego VAT od opłat parkingowych (i opłat za przejazdy autostradą) ponoszonych w trakcie podróży służbowych pracowników i podatnika, będącego osobą fizyczną, wykorzystujących samochody o przeznaczeniu mieszanym. Zdaniem Dyrektora IS w Katowicach, który w piśmie z 28 sierpnia 2014 r. (sygn. IBPP2/443-482/14/AB) odnosił się do kwestii odliczenia podatku naliczonego od opłat parkingowych ponoszonych przez podatnika i jego pracowników w trakcie podróży służbowych, opłata parkingowa jest wydatkiem, od którego przysługuje prawo do odliczenia podatku naliczonego w wysokości 50%, jeśli dotyczy ona pojazdu samochodowego typu „mieszanego”, czyli takiego auta, co do którego istnieje możliwość wykorzystania także w celach innych niż działalność gospodarcza. W piśmie tym czytamy:

Bezsprzecznie ponoszony przez Wnioskodawcę koszt opłaty parkingowej lub opłaty za przejazd autostradą związany jest z konkretnym samochodem, który korzysta z tego miejsca parkingowego lub z autostrady. Tym samym więc, ponoszonych kosztów opłat parkingowych i za przejazd autostradą nie można odnosić do ogółu wydatków związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą w sytuacji, gdy opłata taka dotyczy użytkowania konkretnego pojazdu, a przesłanka ta została wymieniona w art. 86a ust. 2 pkt 3 ustawy.

(...) Tym samym, przedstawione we wniosku wydatki (za przejazd autostradą oraz parking), jako wynikające z użytkowania samochodów Strony, do których stosuje się ograniczone do 50% prawo do odliczenia podatku naliczonego, objęte są dyspozycją przepisów art. 86a ust. 1 w zw. z art. 86a ust. 2 ustawy.

Analogiczne stanowisko wynika z interpretacji indywidualnej Dyrektora IS w Warszawie z 25 lipca 2014 r. (sygn. IPPP1/443-442/14-4/ISZ).

Przeglądy okresowe, wymiana opon, mycie i inne. Zdaniem organów podatkowych wykorzystywanie samochodu osobowego w sposób mieszany, tj. zarówno w celach firmowych, jak i prywatnych, skutkuje koniecznością odliczenia VAT w wysokości 50% także w przypadku wydatków na przeglądy okresowe, wymianę opon czy mycie auta. Potwierdzenie tego stanowiska można odnaleźć w interpretacji indywidualnej Dyrektora IS w Łodzi z 8 sierpnia 2014 r. (sygn. IPTPP4/443-370/14-2/JM). Pismo dotyczy podatnika prowadzącego działalność opodatkowaną VAT, który na potrzeby tej działalności posiada flotę samochodową obejmującą różnego rodzaju pojazdy samochodowe, w tym m.in. samochody osobowe wykorzystywane w sposób mieszany, tj. do działalności gospodarczej spółki oraz do innych celów. Z wyjaśnień podatnika wynika, że w związku z używaniem pojazdów samochodowych w sposób „mieszany” ponosi on różnego rodzaju wydatki, w tym np.:

• opłaty za przejazd autostradą lub opłaty parkingowe, związane z podróżą służbową pracownika,

• koszty usługi parkowania pojazdów na parkingach strzeżonych,

• koszty naprawy usterek i uszkodzeń pojazdów powstałych w trakcie podróży służbowej,

• koszty obowiązkowych przeglądów okresowych pojazdów,

• koszty obowiązkowych przeglądów gwarancyjnych oraz pogwarancyjnych pojazdów,

• koszty sezonowej wymiany opon pojazdów (z letnich na zimowe i odwrotnie),

• koszty mycia pojazdów w związku z koniecznością dbania o odpowiedni wizerunek spółki.

Organ podatkowy nie zgodził się ze stanowiskiem podatnika, który twierdził, że przysługuje mu pełne prawo do odliczenia podatku naliczonego od wymienionych wydatków (na podstawie przepisów dyrektywy 2006/112/WE). Izba Skarbowa w Łodzi uznała, że od wymienionych wydatków prawo do odliczenia jest ograniczone do wysokości 50% kwoty podatku naliczonego, co uzasadniła następująco:

(...) wydatki jakie Wnioskodawca ponosi w związku z użytkowaniem posiadanych samochodów należących do kategorii wymienionej w art. 86a ust. 1 ustawy podlegają zasadom szczególnym, o czym stanowią przepisy art. 86a ust. 2 pkt 3 ustawy. Wymienione we wniosku koszty opłat są bezpośrednio związane z użytkowanymi przez Wnioskodawcę samochodami objętymi przepisem art. 86a ust. 1 ustawy.

(...) Tym samym, przedstawione we wniosku wydatki (...) jako wynikające z użytkowania samochodów osobowych Wnioskodawcy, do których stosuje się ograniczone do 50% prawo do odliczenia podatku naliczonego, objęte są dyspozycją przepisów art. 86a ust. 1 w zw. z art. 86a ust. 2 ustawy.

Optymalizacja podatkowa w VAT, schematy i skutki

Jak wykluczyć użytek prywatny auta w celu pełnego odliczenia VAT od związanych z nim wydatków

Źródłem największych sporów między podatnikami a fiskusem, związanych z zakresem odliczania podatku naliczonego od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi, jest ustalenie, czy auto jest wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej i daje prawo do pełnego odliczenia VAT od związanych z nim wydatków, czy też może być wykorzystywane do innych celów niż działalność gospodarcza, np. do celów prywatnych podatnika bądź jego pracowników, i daje prawo jedynie do częściowego odliczenia podatku naliczonego od związanych z nim wydatków, a w przypadku paliwa – obecnie skutkuje brakiem prawa do tego odliczenia.

Z art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a) oraz ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT wynika, że pełne prawo do odliczenia podatku od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi przysługuje wtedy, gdy są one wykorzystywane wyłącznie do działalności gospodarczej podatnika, a sposób wykorzystywania tych pojazdów przez podatnika, zwłaszcza określony w ustalonych przez niego zasadach ich używania, dodatkowo potwierdzony prowadzoną przez podatnika dla tych pojazdów ewidencją przebiegu pojazdu, wyklucza ich użycie do celów niezwiązanych z działalnością gospodarczą.

Dodatkowo Ministerstwo Finansów w broszurze pt. „Nowe zasady odliczania podatku VAT od wydatków związanych z pojazdami samochodowymi”, zamieszczonej na stronie internetowej www.finanse.mf.gov.pl (zwanej dalej: broszurą MF ws. samochodów), wyjaśniło, że:

Dla celów stosowania tego ograniczenia [o którym mowa w art. 86a ust. 1 i 2 ustawy o VAT – przypis autora] za wykorzystywanie „mieszane” należy rozumieć, że w odniesieniu do pojazdu wykorzystywanego w działalności gospodarczej istnieje możliwość jego użycia również do celów niezwiązanych z tą działalnością, np. do celów prywatnych. Wystarczy przy tym możliwość nawet tylko jednorazowego użycia pojazdu do celów prywatnych, aby uznać, że pojazd może być wykorzystywany w sposób „mieszany”. Nie jest przy tym istotny moment, w którym użycie to ma miejsce podczas całego okresu użytkowania przez podatnika danego pojazdu, żeby uznać ten pojazd za wykorzystywany do celów „mieszanych”.

Choć broszura MF ws. samochodów nie jest źródłem prawa podatkowego, jednak organy podatkowe, stosując się do zawartych w niej wytycznych, podkreślają, że samochód nie może być uznany za wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej, jeśli istnieje możliwość wykorzystania go w celach prywatnych. Tak określone założenie w praktyce jest niemożliwe do zrealizowania. Zawsze istnieje możliwość wykorzystania każdego składnika firmowego majątku do celów prywatnych pracownika, np. służbowego laptopa, telefonu, materiałów biurowych, środków czystości itp., i jeśli użytek ten jest nieistotny, to nie pozbawia on podatnika prawa do odliczenia podatku naliczonego od wymienionych wydatków. Samochód nie jest przypadkiem odosobnionym. Prawdopodobieństwa, że samochód zostanie wykorzystany w celach innych niż działalność, nie da się w 100% wyeliminować. „Wyłączne” wykorzystanie auta do celów związanych z działalnością gospodarczą należy rozpatrywać nie przez pryzmat całkowitego wykluczenia samej możliwości nawet jednorazowego użytku prywatnego (jak wynika to m.in. z broszury), ale przez możliwość stworzenia takich mechanizmów zabezpieczających, które w sposób maksymalny (co nie znaczy całkowity) zapewnią użytek pojazdu do celów związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą.

Nadużycie prawa przez podatnika VAT - brak prawa do odliczenia podatku

Zdaniem organów podatkowych prawo do pełnego odliczenia VAT od wydatków związanych z samochodem osobowym wyklucza m.in. garażowanie/parkowanie firmowego samochodu w miejscu zamieszkania pracownika. Prawo to jest wykluczone nawet wtedy, gdy podatnik prowadzi ewidencję przebiegu pojazdu i złożył VAT-26. Takie stanowisko wynika z pisma Dyrektora IS w Warszawie z 27 stycznia 2015 r. (sygn. IPPP1/443-1242/14-4/AS), który stwierdził, że:

(...) umożliwienie garażowania samochodu w miejscu zamieszkania pracownika, w tym udostępnienie samochodu służbowego w celu przejazdu między miejscem zamieszkania pracownika a miejscem, w które pracownik jest delegowany – przede wszystkim jest udogodnieniem dla pracownika, który nie musi we własnym zakresie organizować sobie środka transportu do/z pracy. Dojazd pracowników do pracy nie ma związku z działalnością gospodarczą pracodawcy. Zapewnienie ułatwienia w tym zakresie ze strony pracodawcy realizuje cel prywatny pracowników, nie zaś gospodarczy pracodawcy. Ponadto w tej sytuacji pracownicy posiadają do dyspozycji samochód w miejscu, gdzie aktualnie przebywają prywatnie poza godzinami pracy, zatem nie można wykluczyć potencjalnej możliwości wykorzystywania tego pojazdu samochodowego do celów innych niż działalność gospodarcza podatnika.

W konsekwencji, w analizowanej sprawie z uwagi na przedstawiony sposób wykorzystywania pojazdów, wykluczonym jest przyjęcie, że samochody te wykorzystywane są wyłącznie do celów prowadzenia działalności gospodarczej w rozumieniu przepisu art. 86a ust. 3 pkt 1 lit. a) w związku z art. 86a ust. 4 pkt 1 ustawy o VAT.

Jednak pojawiają się już pierwsze sygnały świadczące o tym, że stanowisko fiskusa w tej kwestii może nie być zaakceptowane przez sądy administracyjne. Korzystne dla podatników stanowisko zaprezentował WSA w Krakowie, który w wyroku z 20 stycznia 2015 r. (sygn. akt I SA/Kr 1834/14; orzeczenie nieprawomocne) stwierdził:

W opinii Sądu parkowanie samochodu poza siedzibą firmy nie oznacza automatycznie, tak jak to przyjął organ, że samochód nie jest wykorzystywany wyłącznie do działalności gospodarczej.

(...) Rację ma skarżąca spółka podnosząc, że dopóki mamy do czynienia z tzw. czynnikiem ludzkim istnieje potencjalne zagrożenie, że dany pojazd może zostać wykorzystany do celów innych niż związane z działalnością gospodarczą spółki. Okoliczności tej nie da się całkowicie wyeliminować, chodzi zatem jedynie o stworzenie takich mechanizmów i wprowadzenie takich zasad używania pojazdów, które dadzą maksymalną gwarancję wykorzystania ich wyłącznie w działalności gospodarczej podatnika. Wydaje się zatem, że sporządzenie stosownego regulaminu obwarowanego sankcjami za nieprzestrzeganie zapisów w nim zawartych, zapoznanie z nim użytkowników pojazdów, kontrola okresowa oraz kontrola w czasie rzeczywistym stanowią wystarczające i obiektywne środki dla zabezpieczenia wykorzystania przedmiotowych pojazdów dla celów działalności gospodarczej.

Wskaźniki i stawki

Aktywne druki i formularze

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Agencja Zatrudnienia KS Service

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »