| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | WIDEOAKADEMIA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Podatki > VAT > Rozliczenia VAT > Odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania podatkowe sprzedawcy - orzecznictwo

Odpowiedzialność nabywcy za zobowiązania podatkowe sprzedawcy - orzecznictwo

Od 1 października 2013 r. wejdzie w życie nowelizacja ustawy o VAT i ordynacji podatkowej wprowadzająca solidarną odpowiedzialność nabywcy niektórych towarów (wymienionych w załączniku nr 13 do ustawy) za zaległości podatkowe dostawcy. Warto zastanowić jak do wskazanego tematu podchodziły dotąd sądy krajowe i Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Czy nabywca może odpowiadać za zobowiązania podatkowe sprzedawcy?

Na wstępie wyjaśnić należy, iż jedną z fundamentalnych zasad podatku VAT jest jego neutralność. Zasada ta oznacza, iż:

  • podatnik niebędący ostatecznym konsumentem nie powinien ponosić ciężaru podatku VAT;
  • zapłacony przy nabyciu towarów i usług podatek naliczony (na wcześniejszym etapie obrotu) podlega odliczeniu od podatku należnego od dostawy towarów czy świadczenia usług (na następnym etapie obrotu) przez podatnika podatku VAT będącego nabywcą towaru/usługi;
  • wszelkie ograniczenia prawa do odliczenia podatku naliczonego mogą wynikać jedynie z wyraźnej regulacji ustawowej.

Powyższa zasada na gruncie krajowego ustawodawstwa zrealizowana została poprzez art. 86 ustawy o VAT, w myśl którego w zakresie, w jakim towary i usługi są wykorzystywane do wykonywania czynności opodatkowanych, podatnikowi przysługuje prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego. Kwotą podatku naliczonego jest, w przypadku nabycia towaru na terytorium kraju, suma kwot podatku określonych w fakturach otrzymanych przez podatnika z tytułu jego nabycia (art. 86 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy o VAT).

Z punktu widzenia realizacji zasady neutralności podatku VAT istotne znaczenie ma art. 88 ustawy o VAT zawierający katalog przedmiotowych ograniczeń w zakresie prawa do odliczenia podatku naliczonego. Mając na uwadze przedmiot niniejszej opinii wskazać należy, iż nie stanowią podstawy do obniżenia podatku należnego oraz zwrotu różnicy podatku lub zwrotu podatku naliczonego faktury w przypadku, gdy stwierdzają czynności, które nie zostały dokonane – w części dotyczącej tych czynności (art. 88 ust. 3a pkt 4 lit. „a” ustawy o VAT).

Istotą analizowanego problemu jest, czy nieprawidłowe rozliczenie podatku VAT przez dostawcę może wpływać na prawo podatnika do odliczenia podatku naliczonego.

W kwestii tej wypowiedział się Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r. w sprawach połączonych C-80/11 i C-142/11.W sentencji tego wyroku stwierdzono, iż: „artykuł 167, art. 168 lit. a), art. 178 lit. a), art. 220 pkt 1 i art. 226 dyrektywy Rady 2006/112/WE z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej należy interpretować w ten sposób, że stoją one na przeszkodzie praktyce krajowej, w ramach której organ podatkowy odmawia podatnikowi prawa do odliczenia od kwoty należnego podatku od wartości dodanej kwoty tego podatku należnego lub zapłaconego z tytułu świadczonych mu usług z tego powodu, iż wystawca faktur dotyczących owych usług lub jeden z jego usługodawców dopuścił się nieprawidłowości, bez udowodnienia przez organ podatkowy na podstawie obiektywnych przesłanek, iż podatnik wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu.

Na gruncie przytoczonego wyroku TSUE, prawo do odliczenia podatku naliczonego przez nabywcę towaru/usługi może zostać ograniczone jedynie, gdy ten wiedział lub powinien był wiedzieć, że transakcja mająca stanowić podstawę prawa do odliczenia wiązała się z przestępstwem popełnionym przez wystawcę faktury lub inny podmiot działający na wcześniejszym etapie obrotu. Kwestia zachowania należytej staranności przez nabywcę towaru/usługi chcącego skorzystać z prawa do odliczenia podatku naliczonego została rozwinięta w tezach przytaczanego tu wyroku. Jak stwierdził TSUE „jeżeli istnieją przesłanki, by podejrzewać nieprawidłowości lub naruszenie prawa, przezorny przedsiębiorca powinien, zależnie od okoliczności konkretnego przypadku, zasięgnąć informacji na temat podmiotu, u którego zamierza nabyć towary lub usługi, w celu upewnienia się co do jego wiarygodności. (...)  Jednakże organy podatkowe nie mogą w sposób generalny wymagać, by podatnik zamierzający skorzystać z prawa do odliczenia podatku VAT badał, czy wystawca faktury za towary lub usługi, których odliczenie ma dotyczyć (...) czy wywiązuje się z obowiązku złożenia deklaracji i zapłaty podatku VAT...”.

Przytoczone tezy wskazują, iż podatnik generalnie nie jest zobowiązany do kontroli kontrahentów, od których nabywa towary lub usługi. Niemniej w sytuacji, gdy istnieją przesłanki uzasadniające podejrzenie, że doszło do naruszenia prawa, podatnik powinien zasięgnąć informacji o swoim kontrahencie.

Zagadnienie odliczenia podatku naliczonego od faktur wystawionych przez podmioty dopuszczające się naruszeń prawa było również szeroko analizowane w orzecznictwie sądów krajowych. 

W wyroku z 27 listopada 2012 r. (sygn. I FSK 1473/11) Naczelny Sąd Administracyjny słusznie podkreślił, iż „sama faktura nie tworzy bowiem prawa do odliczenia podatku w niej wykazanego. Prawo do odliczenia przysługuje zatem wówczas, gdy podatek naliczony związany jest z faktycznie dokonanymi czynnościami opodatkowanymi.” W ocenie sądu „prawo do odliczenia podatku jest następstwem powstania obowiązku podatkowego z tytułu faktycznej czynności podatnika wystawiającego fakturę, czyli obowiązku podatkowego powstałego na poprzednim etapie obrotu. Jeżeli brak takiej faktycznej czynności u wystawcy faktury, nie może z jej tytułu powstać obowiązek podatkowy, a tym samym brak prawa do odliczenia podatku z takiej faktury. Względy obiektywne bowiem powodują, że nie można odliczyć podatku, który nie powstał w ogóle na uprzednim etapie obrotu”. Na marginesie należy zauważyć, iż wyrok ten wprost odwołuje się do orzeczenia ETS z 13 grudnia 1989r. w sprawie C-342/87.

Godna zauważenia jest również uwaga NSA zawarta w powyższym wyroku odnosząca się do wyroku TSUE w sprawie  C-80/11 i C-142/11.

VAT przy sprzedaży działek 2013 / 2014

Faktury elektroniczne w 2014 roku

Faktura pro forma 2013 / 2014

Stawki VAT w 2014, 2015 i 2016 roku

W ocenie NSA, pogląd TSUE wyrażony w tej sprawie ma zastosowanie wyłącznie w sytuacji, gdy faktura spełniała wszystkie elementy materialne i formalne. Konstatacja ta dotyczy sytuacji, w której towar faktycznie został dostarczony nabywcy, jednak rzeczywistym dostawcą był podmiot inny niż wskazany w fakturze. NSA odmówił podatnikowi prawa do odliczenia podatku naliczonego ze względu na fakt, iż faktura nie dokumentowała faktycznie dokonanej czynności.

Na marginesie wyjaśnić należy, iż postępowanie takie stanowi typ czynu zabronionego na gruncie Kodeksu karnego skarbowego określany mianem firmanctwa (przestępstwo skarbowe, które polega na zatajeniu/ukryciu sprzedaży poprzez posłużenie się nazwiskiem lub firmą innego podmiotu, co może prowadzić do obniżenia zobowiązań podatkowych faktycznego sprzedawcy).

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Admiral Tax Ltd

Eksperci w planowaniu podatkowym i optymalizacji kosztów fiskalnych.

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »