| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > W jakich sytuacjach wygasają zobowiązania podatkowe

W jakich sytuacjach wygasają zobowiązania podatkowe

Wygaśnięcie zobowiązania podatkowego powoduje ustanie więzi prawnej łączącej podatnika z podmiotem uprawnionym do świadczenia podatkowego. Podstawowym sposobem wygasania zobowiązań podatkowych i jednocześnie najbardziej pożądanym z punktu widzenia fiskusa jest zapłata podatku. Jednak w świetle obowiązujących przepisów podatkowych zapłata podatku jest tylko jednym z wielu sposobów wygasania zobowiązań podatkowych.

Zaliczenie nadpłaty na poczet zobowiązań

Nadpłata podatku nie zawsze podlega zwrotowi do rąk podatnika. Nadpłaty wraz z ich oprocentowaniem podlegają z urzędu zaliczeniu na poczet zaległości podatkowych. W określonych przypadkach nadpłaty mogą także podlegać zaliczeniu na poczet bieżących i przyszłych zobowiązań.

Wyjaśnijmy, że przed dokonaniem zwrotu nadpłaty organ podatkowy dokonuje czynności sprawdzających, w wyniku których może nastąpić:

• zaliczenie nadpłaty w całości lub części na poczet zaległości podatkowych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę oraz bieżących zobowiązań podatkowych,

• zaliczenie nadpłaty w całości lub w części na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych - tylko na pisemny wniosek podatnika, w którym należy wskazać sposób zaliczenia poprzez określenie rodzaju zobowiązania i terminu jego powstania,

• zaliczenie nadpłaty na poczet przyszłych zobowiązań podatkowych bez pisemnego wniosku podatnika - w przypadku gdy nadpłata nie przekracza wysokości kosztów upomnienia, chyba że podatnik wystąpi z pisemnym wnioskiem o jej zwrot.

Jeżeli na podatniku nie ciążą zaległości i bieżące zobowiązania, organ podatkowy dokonuje zwrotu nadpłaty.

W sprawach zaliczenia nadpłat na poczet zaległych oraz bieżących zobowiązań podatkowych organ podatkowy wydaje postanowienie, na które służy zażalenie. W postanowieniu tym urząd powinien określić przede wszystkim: jaka kwota zaległości znajdowała się na koncie podatnika w dniu powstania nadpłaty lub złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty, a także w jaki sposób urząd zaliczył nadpłatę, tj. ile z niej zostało zaliczone na poczet podatku, ile na odsetki, oraz jaka kwota, po dokonaniu zarachowania nadpłaty, pozostaje do uregulowania: podatek i odsetki na dzień wydania postanowienia.

W przypadku zaliczenia nadpłaty na poczet zaległości podatkowych, jeżeli nadpłata nie pokrywa kwoty zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę, nadpłatę tę zalicza się proporcjonalnie na poczet kwoty zaległości podatkowej oraz kwoty odsetek za zwłokę w stosunku, w jakim w dniu powstania nadpłaty lub w dniu złożenia wniosku o stwierdzenie nadpłaty pozostaje kwota zaległości podatkowej do kwoty odsetek za zwłokę. W sytuacji natomiast, gdy na podatniku ciążą zobowiązania z różnych tytułów, nadpłatę zalicza się na poczet podatku, począwszy od zobowiązania o najwcześniejszym terminie płatności, chyba że podatnik wskaże, na poczet którego zobowiązania nadpłata ma zostać zaliczona.

Podatnikowi przysługuje prawo wniesienia zażalenia na postanowienie w sprawie zaliczenia nadpłaty do dyrektora izby skarbowej za pośrednictwem naczelnika urzędu skarbowego w terminie siedmiu dni od dnia jego doręczenia. Wniesienie zażalenia nie wstrzymuje wykonania postanowienia.

Umorzenie zaległości podatkowych stanowi nieefektywny sposób wygasania zobowiązań podatkowych, a zatem bez realizacji świadczenia na rzecz wierzyciela podatkowego. Umorzenie zawsze ma charakter wyjątkowy. Zasadą prawa podatkowego jest bowiem płacenie podatków, nie zaś zwalnianie podatników z tego obowiązku. Decyzję o umorzeniu zaległości podatkowej zawsze podejmuje organ podatkowy. W przypadku, gdy organ podatkowy wydaje decyzję o umorzeniu zaległości podatkowej, to z mocy prawa umorzeniu ulegają również odsetek za zwłokę w całości lub w takiej części, w jakiej została umorzona zaległość podatkowa.

Umorzenie może nastąpić w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Określając przesłanki umorzenia ustawodawca posłużył się zatem pojęciami nieostrymi.

Decyzja o umorzeniu zaległości podatkowej jest decyzją uznaniową, tzn. organ podatkowy może, ale nie musi dokonać wnioskowanego przez podatnika umorzenia. Warto pamiętać, że o istnieniu ważnego interesu podatnika decydują zobiektywizowane kryteria, na podstawie których organ podatkowy rozstrzyga o umorzeniu bądź odmowie umorzenia zaległości podatkowej. Ważnego interesu podatnika nie można utożsamiać z jego subiektywnym przekonaniem o potrzebie umorzenia długu wobec fiskusa. W doktrynie przyjmuje się, że przez ważny interes podatnika należy rozumieć nadzwyczajne względy, które mogłyby zachwiać podstawami egzystencji podatnika, w szczególności chodzi tu o sytuacje, w których z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. To na podatniku ciąży obowiązek wyczerpującego przedstawienia okoliczności uzasadniających jego zdaniem umorzenie zaległości podatkowych, czyli zwolnienie go z obowiązku zapłaty podatku. Tylko pełne i wyczerpujące przedstawienie we wniosku argumentów wraz z uzasadnieniem pozwoli organowi podatkowemu na obiektywną ocenę sytuacji podatnika i podjęcie decyzji.

Połączenie decyzji uznaniowej z nieostrymi przesłankami umorzenia powoduje, że organy podatkowe mają bardzo szerokie pole do podejmowania rozstrzygnięć w sprawie umarzania zaległości podatkowych, jednak zawsze wymagają one uzasadnienia. Nie jest przekonujące uzasadnienie decyzji organu podatkowego odmawiającej umorzenia zaległości podatkowej, w którym stwierdzono, że przedmiotem działania urzędów skarbowych jest terminowa i zgodna z prawem podatkowym realizacja wpływów do budżetu państwa i budżetów samorządowych (tak NSA w wyroku z 17 marca 1994 r., S.A./Po 3597/93, niepubl.).

TERMINY PRZEDAWNIENIA

Po upływie trzech lat przedawnia się prawo organu podatkowego do ustalenia zobowiązania podatkowego w drodze doręczenia decyzji (dotyczy to np. podatku od spadków i darowizn, podatku od nieruchomości). Samo zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem pięciu lat.

WARUNKI POTRĄCENIA

Do skutecznego potrącenia konieczne jest spełnienie następujących warunków:

• dłużnikiem podatnika jest Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego,

• potrącenie następuje z wzajemnej, bezspornej i wymagalnej wierzytelności,

• wierzytelność przysługuje podatnikowi z określonego tytułu.

Umorzenie zaległości podatkowych zasadniczo następuje na wniosek podatnika. Organ podatkowy na wniosek podatnika, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może udzielać ulg w postaci umorzenia zaległości podatkowych lub odsetek za zwłokę jeżeli:

• nie stanowią pomocy publicznej,

• stanowią pomoc de minimis - w zakresie i na zasadach określonych w bezpośrednio obowiązujących aktach prawa wspólnotowego dotyczących pomocy w ramach zasady de minimis,

• stanowią pomoc publiczną:

- udzielaną w celu naprawienia szkód wyrządzonych przez klęski żywiołowe lub inne nadzwyczajne zdarzenia,

- udzielaną w celu zapobieżenia lub likwidacji poważnych zakłóceń w gospodarce o charakterze ponadsektorowym,

- udzielaną w celu wsparcia krajowych przedsiębiorców działających w ramach przedsięwzięcia gospodarczego podejmowanego w interesie europejskim,

- udzielaną w celu promowania i wspierania kultury, dziedzictwa narodowego, nauki i oświaty,

- będącą rekompensatą za realizację usług świadczonych w ogólnym interesie gospodarczym powierzonych na podstawie odrębnych przepisów,

- na szkolenia,

- na zatrudnienie,

- na rozwój małych i średnich przedsiębiorstw,

- na restrukturyzację,

- na ochronę środowiska,

- na prace badawczo-rozwojowe,

- regionalną,

- udzielaną na inne przeznaczenia określone przez Radę Ministrów na podstawie art. 67b par. 6 Ordynacji podatkowej.

Umorzenie zaległości podatkowej wyjątkowo może nastąpić z urzędu. Dotyczy to ściśle określonych przypadków wskazanych w art. 67d Ordynacji podatkowej. Może to mieć miejsce gdy: zachodzi uzasadnione przypuszczenie, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne albo kwota zaległości podatkowej nie przekracza 5-krotnej wartości kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym, a także gdy kwota zaległości podatkowej nie została zaspokojona w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym lub upadłościowych. Umorzenie zaległości podatkowej z urzędu będzie również możliwe, jeżeli podatnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości podlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty 5 tys. zł i jednocześnie brak jest spadkobierców innych niż Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego oraz nie ma możliwości orzeczenia odpowiedzialności podatkowej osoby trzeciej. W takim przypadku decyzję umarzającą zaległość podatkową pozostawia się w aktach sprawy.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

Marta Padała

Instruktorka nauki jazdy kat.B z uprawnieniami egzaminatora

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »