Czy złożenie pozwu o zapłatę pozwala na zaliczenie do kosztów dokonanego wcześniej odpisu aktualizującego?

Zgodnie z art. 16 ust.1 pkt.26a ustawy o CIT nie uznaje się za koszty uzyskania przychodów odpisów aktualizujących, z tym że kosztem uzyskania przychodów są odpisy aktualizujące wartość należności, określone w ustawie o rachunkowości, od tej części należności, która była uprzednio zaliczona na podstawie art. 12 ust. 3 do przychodów należnych, a ich nieściągalność została uprawdopodobniona na podstawie ust. 2a pkt 1 ustawy o CIT.

Należy więc stwierdzić, że dla zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów odpisów aktualizujących, konieczne jest spełnienie dwóch przesłanek, po pierwsze zaliczenie przez Spółkę należności do przychodów należnych oraz uprawdopodobnienie jej nieściągalności.

Zgodnie z art. 16 ust. 2a pkt 1 ustawy o CIT  nieściągalność wierzytelności jest uprawdopodobniona w szczególności, jeżeli np.:

1) dłużnik zmarł, został wykreślony z ewidencji działalności gospodarczej, postawiony w stan likwidacji lub została ogłoszona jego upadłość obejmująca likwidację majątku albo

2) zostało wszczęte postępowanie upadłościowe z możliwością zawarcia układu w myśl przepisów prawa upadłościowego i naprawczego lub na wniosek dłużnika zostało wszczęte postępowanie ugodowe zgodnie z przepisami o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, albo

3) wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, albo

4) wierzytelność jest kwestionowana przez dłużnika na drodze powództwa sądowego.

Polecamy: Zaliczenie do kosztów uzyskania przychodów odpisów aktualizacyjnych

Polecamy: Czy nieściągalne wierzytelności mogą być zaliczone do kosztów podatkowych

Należy stwierdzić, że wskazane powyżej przypadki nie mają charakteru wyliczenia wyczerpującego i stanowią jedynie katalog przykładowy, wskazujący rozmaite sytuacje, których zaistnienie może wskazywać, iż wierzytelność może nie zostać wyegzekwowana.

Otwarty charakter powyższego wyliczenia nie oznacza możliwości uznania wierzytelności za nieściągalną na podstawie jakichkolwiek przesłanek, gdyż pozostawałoby to w sprzeczności z wyraźnie wskazanymi w powyższym przepisie sytuacjami uprawdopodobnienia.

Skoro więc ustawodawca wskazał w art. 16 ust. 2a pkt 1 lit.c ustawy o CIT, że nieściągalność wierzytelności zostaje uprawdopodobniona w sytuacji, gdy wierzytelność została potwierdzona prawomocnym orzeczeniem sądu i skierowana na drogę postępowania egzekucyjnego, należy uznać, że sam fakt złożenia pozwu o zapłatę nie jest tożsamy albo przynajmniej równorzędny z tą przesłanką.

Użycie przez ustawodawcę sformułowania „w szczególności” odnosi się nie tylko to nadania temu katalogowi przesłanek cechy otwartości ale również nadaje wymienionym tam bezpośrednio przesłankom szczególne znaczenie. Niewymienione w tym artykule przesłanki nie mogą pozostawać w sprzeczności ani też wykluczać się w przesłankami wyraźnie wskazanymi.

Jeżeli więc intencją ustawodawcy było podkreślenie, że nieściągalność wierzytelności zostaje uprawdopodobniona orzeczeniem sądu, nie można przyjąć, że sama czynność złożenia pozwu o zapłatę również mieści się w otwartym katalogu przesłanek uprawdopodobnienia nieściągalności wierzytelności.

Dopiero zatem w chwili, gdy zostanie wydane orzeczenie potwierdzające istnienie wierzytelności i zostanie ona skierowana na drogę egzekucji, możliwe będzie zaliczenie przez podatnika do kosztów uzyskania przychodów utworzonego wcześniej odpisu aktualizującego.