Sprzedaż i zamiana walut wirtualnych zwolniona z PCC od 2020 roku

Opodatkowanie PCC obrotu walutami wirtualnymi sprzeczne z Konstytucją?

Zdaniem Ministra Finansów obowiązujące obecnie przepisy ustawy z 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych wykazują wysoki poziom niedostosowania do transakcji mających za przedmiot obrót walutami wirtualnymi, podczas gdy dokonując czynności cywilnoprawnych podatnik powinien mieć pewność, że stan faktyczny, który go dotyczy objęty jest zakresem normy podatkowej.

Aktualnie w myśl przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu podlegają umowy sprzedaży i zamiany, jeżeli ich przedmiotem są rzeczy i prawa majątkowe. Definicje umów opodatkowanych PCC są zawarte w przepisach Kodeksu cywilnego.

Polecamy: Monitor Księgowego – prenumerata

Polecamy: INFORLEX Księgowość i Kadry

Stale ewoluujące procesy gospodarcze, powodują powstawanie nowych zjawisk, takich jak obrót walutami wirtualnymi, w ślad za którymi najczęściej nie nadążają zmiany w przepisach prawa. Waluty wirtualne opierają się na technologii zdecentralizowanej księgi rachunkowej, która ułatwia wzajemną wymianę i stanowi technologiczną podstawę ponad 600 systemów wirtualnych walut. Waluty te mogą być przekazywane, przechowywane i sprzedawane drogą elektroniczną.

Jak wskazuje Minister Finansów w uzasadnieniu omawianego projektu, specyfika transakcji mających za przedmiot obrót walutą wirtualną powoduje, że jej strony pozostają dla siebie anonimowe, co uniemożliwia ustalenie statusu podatkowego zbywcy, stanowiącego okoliczność rozstrzygającą o obciążeniu danej transakcji podatkiem od czynności cywilnoprawnych. Zgodnie, bowiem z art. 2 pkt 4 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych podatkowi temu nie podlegają umowy sprzedaży i zamiany, w zakresie w jakim opodatkowane są podatkiem od towarów i usług lub jeżeli przynajmniej jedna ze stron jest zwolniona od podatku od towarów i usług z tytułu dokonania danej czynności.

Ponadto w przypadku transakcji mających za przedmiot waluty wirtualne, niejednoznaczna jest także kwestia miejsca wykonywania prawa majątkowego, które istotne jest z punktu widzenia przepisów ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, ze względu na zakres terytorialny jej działania. Podatkowi podlegają, bowiem czynności cywilnoprawne, których przedmiotem są prawa majątkowe wykonywane na terytorium RP, a w przypadku gdy prawa majątkowe wykonywane są za granicą – czynności podlegają opodatkowaniu wyłącznie wtedy, gdy spełnione są łącznie dwa warunki – nabywca ma miejsce zamieszkania lub siedzibę na terytorium RP i czynność cywilnoprawna dokonywana jest na terytorium RP. Nie jest też oczywiste, gdzie w przypadku obrotu walutą wirtualną dochodzi do dokonania czynności cywilnoprawnej.

W opinii Ministra Finansów określenie w ustawie o podatku od czynności cywilnoprawnych odrębnych zasad opodatkowania obrotu walutą wirtualną, uwzględniając jego specyfikę, sprowadzającą się do dokonywania przez ten sam podmiot wielu transakcji tego samego dnia, mogłoby niejednokrotnie prowadzić do nałożenia obowiązku zapłaty podatku w wysokości przekraczającej zainwestowane środki.

A podczas tworzenia norm prawnych w sferze prawa publicznoprawnego, w szczególności w zakresie przepisów prawa podatkowego, racjonalny ustawodawca powinien dołożyć wszelkiej staranności, aby zachowana została właściwa proporcja między wynikającym z art. 84 Konstytucji RP obowiązkiem ponoszenia ciężarów publicznoprawnych, a prawem jednostki do własności i jej ochrony (art. 64 ust. 1 i 2 Konstytucji RP).

W celu zapobieżenia tym skutkom, jako rozwiązanie tymczasowe Minister Finansów wydał rozporządzenie  z dnia 11 lipca 2018 r. w sprawie zaniechania poboru podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży lub zamiany walut wirtualnych (Dz. U. poz. 1346, z późn. zm.).

Zwolnienie z PCC

Wobec powyższego, biorąc w szczególności pod uwagę, że przepisy prawa podatkowego nie mogą stanowić swoistej pułapki dla podatnika w przypadku opodatkowania podatkiem od czynności cywilnoprawnych obrotu walutą wirtualną, bowiem wystąpić mogą skutki trudne do zaakceptowania w świetle konstytucyjnych zasad - Minister Finansów proponuje wprowadzenie zwolnienia od tego podatku.

Zwolnienie obejmie umowy sprzedaży i zamiany waluty wirtualnej rozumianej zgodnie z definicją określoną w art. 2 ust. 2 pkt 26 ustawy z dnia 1 marca 2018 r. o przeciwdziałaniu praniu pieniędzy oraz finansowaniu terroryzmu (Dz. U. z 2019 r. poz. 1115). Przepis za walutę wirtualną uznaje cyfrowe odwzorowanie wartości, które nie jest:

a) prawnym środkiem płatniczym emitowanym przez NBP, zagraniczne banki centralne lub inne organy administracji publicznej,
b) międzynarodową jednostką rozrachunkową ustanawianą przez organizację międzynarodową i akceptowaną przez poszczególne kraje należące do tej organizacji lub z nią współpracujące,
c) pieniądzem elektronicznym w rozumieniu ustawy z dnia 19 sierpnia 2011 r. o usługach płatniczych,
d) instrumentem finansowym w rozumieniu ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o obrocie instrumentami finansowymi,
e) wekslem lub czekiem
- oraz jest wymienialne w obrocie gospodarczym na prawne środki płatnicze i akceptowane jako środek wymiany, a także może być elektronicznie przechowywane lub przeniesione albo może być przedmiotem handlu elektronicznego.

Omawiane zwolnienie ma mieć zastosowanie do czynności cywilnoprawnych dokonanych od 1 stycznia 2020 r. co zapewni ciągłość w nieobciążaniu podatkiem tych czynności.

Projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych