NIP 2012 – zmiany od A do Z

29 lipca 2011 r. została uchwalona ustawa o  zmianie ustawy o zasadach  ewidencji i identyfikacji podatników i płatników oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.  Nr 171, poz. 1016).   

Od 1 września 2011 r. weszły w życie przepisy w zakresie:  

1) przyjęcia numeru PESEL za identyfikator podatkowy dla osób fizycznych objętych  rejestrem PESEL nieprowadzących działalności gospodarczej lub niebędących  zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług;   

2) uruchomienia centralnej rejestracji poprzez utworzenie Centralnego Rejestru  Podmiotów – Krajowej Ewidencji Podatników (CRP KEP);   

3) zmiany trybu nadawania NIP.   

Z dniem 1 stycznia 2012 r. zostały wprowadzone przepisy dotyczące odstąpienia od obowiązku dokonywania zgłoszenia identyfikacyjnego oraz  aktualizacyjnego przez osoby fizyczne objęte rejestrem PESEL nieprowadzące  działalności gospodarczej lub niebędące podatnikami podatku od towarów i usług.   

Do zmian tych dostosowano przepis wykonawczy zawarty w rozporządzeniu Ministra  Finansów z 27 grudnia 2011 r. w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń  identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych (Dz. U. Nr 298, poz. 1765).   

Polecamy: NIP 2012 - nowe druki

OBOWIĄZEK EWIDENCYJNY ( zmiana art. 2 ustawy NIP)  

Obowiązkowi ewidencyjnemu podlegają osoby fizyczne, osoby prawne oraz jednostki  organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie innych ustaw  są podatnikami, a także płatnicy podatków oraz płatnicy składek na ubezpieczenie  społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne.  

Takiego obowiązku nie mają natomiast podatnicy, którzy uzyskali numer  identyfikacyjny na podstawie art. 132 ust. 5 oraz art. 134a ust. 4 ustawy z dnia  11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług ( Dz. U. z 2011 Nr 177, poz.1054).

Polecamy: Od 2012 roku NIP tylko dla firm, pojawił się druk ZAP-3

IDENTYFIKATOR PODATKOWY  ( zmiana w art. 3 ust. 1, art. 5 ust. 1, art. 9 ust.1, art. 11  oraz dodanie w art. 5  ust. 2a, a w art. 9 ust. 1d ustawy NIP)

Zmiany ustawy o NIP wprowadziły od 1 września 2011  r. pojęcie „identyfikatora  podatkowego”, którym jest numer PESEL, bądź NIP.  

W związku z tym od 1 stycznia 2012 r. podatnicy „podzielili się” na dwie grupy:  

1. osoby fizyczne objęte rejestrem PESEL nieprowadzące działalności gospodarczej  lub niebędące zarejestrowanymi podatnikami podatku  od towarów i usług dla  których jedynym identyfikatorem podatkowym jest numer PESEL.  

2. pozostałe podmioty podlegające obowiązkowi ewidencyjnemu, tj. osoby fizyczne  nieprowadzące działalności gospodarczej, które nie  są objęte rejestrem PESEL  (osoby zagraniczne), osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą lub  będące podatnikami podatku od towarów i usług, osoby prawne, jednostki  organizacyjne niemające osobowości prawnej, które na podstawie innych ustaw są  podatnikami, płatnicy podatków, oraz płatnicy składek na ubezpieczenie społeczne  oraz ubezpieczenie zdrowotne, dla których identyfikatorem podatkowym jest  numer NIP.  

Numer PESEL jest identyfikatorem podatkowym jedynie dla osób fizycznych, które  są objęte rejestrem PESEL i nie prowadzą działalności gospodarczej w rozumieniu  art. 3 pkt 9 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa Dz. U. z 2005 r. Nr 8,  poz. 60 z późń. zm,. (zwanej dalej „ ustawa Ordynacja”), i nie są też  zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług.   

Wystarczy, że osoba fizyczna prowadzi w 2012 r. gospodarstwo rolne, działy specjalne  produkcji rolnej, czy też jest podatnikiem VAT - jej identyfikatorem podatkowym po 1 stycznia 2012 r. nadal jest numer NIP.   

Osoby fizyczne, które nie są objęte rejestrem PESEL, np. osoby fizyczne mające miejsce zamieszkania poza terytorium RP, które po 1 stycznia 2012 r. zostaną  zatrudnione przez polskich pracodawców, nadal są obowiązane do dokonania  zgłoszenia identyfikacyjnego.

Polecamy: Aktualizacja danych objętych zgłoszeniem NIP

Dla nich po 1 stycznia 2012 r. identyfikatorem  podatkowym jest nadal numer NIP. Istotnym jest fakt, że procedura jego nadania  odbywa się już bez pośrednictwa płatnika, ponieważ w całości został uchylony art. 8  ustawy o NIP.  

---

OSOBY FIZYCZNE, DLA KTÓRYCH IDENTYFIKATOREM PODATKOWYM JEST  NUMER PESEL  

Wskutek nowelizacji ustawy o NIP od 1 stycznia 2012 r. osoby fizyczne objęte  rejestrem PESEL nieprowadzące działalności gospodarczej lub niebędące podatnikami  podatku od towarów i usług nie dokonują zgłoszeń identyfikacyjnych.

Osoby te, nie  zgłaszają również zmian związanych z danymi, które zawiera rejestr PESEL, ponieważ  zostaną one automatycznie wprowadzone i zaktualizowane z rejestru PESEL do CRP  KEP, np. nazwiska, dowody osobiste, czy adresy zamieszkania. 

Ta sama zasada będzie miała zastosowanie do osoby fizycznej objętej rejestrem  PESEL, która  po latach nieobecności wraca do kraju.

W sytuacji, gdy ww. podatnik w rejestrze PESEL będzie miał adres zamieszkania inny  niż adres zameldowania, organ podatkowy za dokonanie aktualizacji adresu  zamieszkania ma obowiązek uznać podanie aktualnego adresu zamieszkania w składanej deklaracji lub innym dokumencie związanym z obowiązkiem podatkowym  (składanym przez podatnika, deklaracje złożone przez płatnika nie są postawą do  zmiany adresu), np. w zeznaniu rocznym.

Podatnik, pomimo braku obowiązku do  złożenia deklaracji lub innego dokumentu związanego z obowiązkiem podatkowym,  może według uznania poinformować dowolny urząd skarbowy w kraju o nowym  adresie miejsca zamieszkania, na formularzu ZAP-3 (art. 9 ust. 1d ustawy o NIP).  

Na druku ZAP-3 możliwe jest również zgłoszenie nowego lub zlikwidowanie  nieaktualnego rachunku bankowego (do celów zwrócenia nadpłaconego podatku dochodowego  od osób fizycznych).  

Osoby fizyczne objęte  rejestrem PESEL nieprowadzące działalności gospodarczej i niebędące  zarejestrowanymi podatnikami podatku od towarów i usług, u których przed  31 grudnia 2011 r. nastąpiły zmiany, np. dowodu osobistego, nazwiska, czy adresu  zamieszkania, i które do 31 grudnia 2011 r. nie dokonały aktualizacji tych danych, nie mają takiego obowiązku po 1 stycznia 2012 r.   

Tej grupie podatników, którym do 31 grudnia 2011 r. został nadany numer  NIP - z dniem 1 stycznia 2012 r. został on im zniesiony.  

Oznacza to, że podatnicy ci po dniu 1 stycznia 2012 r. składając dokumenty związane  z wykonywaniem zobowiązań podatkowych oraz niepodatkowych należności  budżetowych, do których poboru obowiązane są organy podatkowe lub celne oraz na żądanie organów administracji rządowej samorządowej, organów kontroli skarbowej,  przedstawicieli Najwyższej Izby Kontroli, banków i  spółdzielczych kas  oszczędnościowo-kredytowych, stron czynności cywilno-prawnych, płatników oraz  inkasentów podatków i niepodatkowych należności budżetowych mają obowiązek  podać numer PESEL (art. 11 ust. 2 ustawy o NIP).  

Polecamy: Złóż NIP przez internet

W praktyce oznacza to, że w zeznaniach podatkowych PIT, w pozycji  identyfikatora podatkowego, osoby fizyczne objęte rejestrem PESEL, które w roku  podatkowym za, który składają zeznania:  

• nie prowadziły działalności gospodarczej,  

• nie były zarejestrowanymi podatnikami podatku VAT,

• nie były płatnikami podatków, płatnikami składek na ubezpieczenie społeczne, jak  i zdrowotne, wpiszą numer PESEL.  

Natomiast w części B. „Dane identyfikacyjne i aktualny adres zamieszkania” (zeznań podatkowych PIT) podatnicy wpisują aktualny adres zamieszkania na moment składania zeznań, nawet 4 gdyby zmiany te spowodowały zmianę właściwości organów podatkowych. Istotnym  jest także fakt, że zeznania zgodnie z przepisami o podatku dochodowym składa się  nadal do naczelnika urzędu skarbowego właściwego ze względu na adres  zamieszkania na ostatni dzień roku podatkowego.  

Również płatnicy w składanych zeznaniach, czy informacjach (np. PIT-40, PIT-11)  wpisują numer PESEL, chyba, że są w posiadaniu informacji od pracownika, o tym,  że prowadzi on działalność gospodarczą, lub jest zarejestrowanym podatnikiem  podatku od towarów i usług, lub jest płatnikiem podatku, lub płatnikiem składek na  ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenia zdrowotne - wówczas jako identyfikator wpisuja numer NIP.   

PODATNICY DLA, KTÓRYCH IDENTYFIKATOREM PODATKOWYM JEST NUMER NIP

Podatnicy będący przedsiębiorcami, którzy podlegają wpisowi do CEIDG (Centralna  Ewidencja i Informacja o Działalności Gospodarczej) muszą nadal starać się o nadanie NIP, w ramach jednego okienka.

Wniosek obejmuje zgłoszenie identyfikacyjne, jak  i zgłoszenie aktualizacyjne.   

Polecamy: Zasady posługiwania się NIP - czyli komu trzeba pokazać nasz numer identyfikacji podatkowej

Należy nadmienić, że od 1 lipca 2011 r. obowiązują zmienione przepisy ustawy  o swobodzie działalności gospodarczej oraz nowy formularz wniosku do rejestracji  działalności gospodarczej - druk CEIDG-1.   

Właściwym do złożenia CEIDG-1 jest urząd miasta/gminy.   

Na podstawie przepisów ustawy o swobodzie działalności gospodarczej  przedsiębiorcy do wniosku CEIDG-1 mogą również dołączyć:  

- wniosek o zastosowanie opodatkowania w formie karty podatkowej (PIT-16);  

- zgłoszenie rejestracyjne, o którym mowa w przepisach o podatku od towarów  i usług (VAT- R).  

Nowy wniosek CEIDG-1 umożliwia przedsiębiorcom (poz. 18 formularza) wyboru  formy opodatkowania.

Taka możliwość istnieje tylko  wraz ze złożeniem wniosku  o pierwszy wpis do CEIDG. Natomiast zmianę formy opodatkowania należy zgłosić  już bezpośrednio w urzędzie skarbowym.  

Wypełnienie we wniosku CEIDG-1  pozycji dotyczącej formy wpłaty zaliczki na podatek dochodowy nie jest równoznaczne ze złożeniem zgodnie  z art. 44 ust. 3i i 6c ustawy o PIT,  zawiadomienia o wyborze kwartalnego sposobu wpłacania zaliczek, bądź o wyborze  jej uproszczonej formy. Również zaznaczenie pozycji dotyczącej rodzaju prowadzonej  dokumentacji rachunkowej, nie jest równoznaczne ze złożeniem zgodnie z § 10 ust. 2  rozporządzenia w sprawie prowadzenia podatkowej księgi przychodów i rozchodów  zawiadomienia o zaprowadzeniu, np. podatkowej księgi przychodów i rozchodów. W  obu przypadkach należy odrębnie zawiadomić urząd skarbowy.

Natomiast podatnicy niebędący przedsiębiorcami zgłoszenie identyfikacyjne  i aktualizacyjne składają bezpośrednio w urzędzie skarbowym, od 1 stycznia 2012 r.  na nowym druku NIP-7.

W przypadku, gdy osoba fizyczna objęta rejestrem PESEL nieprowadząca działalności  gospodarczej i niebędąca zarejestrowanym podatnikiem podatku VAT, której do  31 grudnia 2011 r. został nadany numer NIP i której z dniem 1 stycznia 2012 r. został on zniesiony, rozpocznie po 1 stycznia 2012  r. prowadzenie działalności  gospodarczej - wówczas identyfikatorem podatkowym stanie się dla niej numer NIP. 

Podatnik składając w organie rejestrowym CEIDG-1, czy w urzędzie skarbowym NIP-7, w formularzach tych nie wpisuje numeru NIP.

Naczelnik urzędu skarbowego  na podstawie złożonego zgłoszenia CEIDG-1 lub NIP-7 wyda na podstawie art. 8b  ustawy o NIP potwierdzenie nadania NIP. Będzie to ten sam numer, który został  nadany podatnikowi przed 31 grudnia 2011 r.

---

TERMINY DOKONANIA ZGŁOSZENIA IDENTYFIKACYJNEGO  (zmieniony art. 6 ustawy NIP)  

Podatnicy, dla których identyfikatorem podatkowym jest numer NIP, nadal są  obowiązani do składania zgłoszeń identyfikacyjnych.

Polecamy: NIP czy PESEL w PIT-11 – wyjaśnienia Ministerstwa Finansów

Jednak uległy zmianie terminy w jakich należy ich dokonywać:  

1. podatnicy podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego są obowiązani  dokonać zgłoszenia identyfikacyjnego przed dokonaniem pierwszej czynności podlegającej opodatkowaniu jednym z tych podatków, z tym, że osoby fizyczne są  obowiązane dokonać takiego zgłoszenia tylko w przypadku dokonania zgłoszenia  rejestracyjnego VAT ( VAT–R),  

2. pozostali podatnicy oraz płatnicy podatków mają obowiązek dokonać zgłoszenia  identyfikacyjnego nie później niż w terminie przewidzianym do złożenia pierwszej  deklaracji, zeznania, informacji bądź oświadczenia, albo wraz z dokonaniem  pierwszej wpłaty podatku lub zaliczki na podatek.   

PROCEDURA NADANIA NUMERU NIP ( dodano art. 8a i 8b ustawy NIP)  

Od 1 września 2011 r. wydawane dotąd decyzje o nadaniu NIP zastąpione zostały  potwierdzeniami nadania NIP.

Uruchomienie CRP KEP umożliwiło też skrócenie czasu  na wydanie przez naczelnika urzędu skarbowego potwierdzenia nadania NIP, tj.:  

1. osoby fizyczne rozpoczynające prowadzenie działalności gospodarczej uzyskują  NIP najpóźniej następnego dnia roboczego po złożeniu poprawnego zgłoszenia  identyfikacyjnego (przed zmianą ustawy w terminie 3 dni roboczych),  

2. pozostałe podmioty – najpóźniej w terminie 14 dni od złożenia poprawnego  zgłoszenia identyfikacyjnego (przed zmianą ustawy w terminie 3 dni roboczych).  

Polecamy: Kowalscy bez NIP od 1 stycznia 2012 roku

TERMINY DOKONANIA ZGŁOSZENIA AKTUALIZACYJNEGO ( zmieniony art. 9 ustawy NIP)

Podatnicy, dla których identyfikatorem podatkowym jest numer NIP nadal są  obowiązani do składania zgłoszeń aktualizacyjnych,  z tym, że podobnie jak przy  zgłoszeniach identyfikacyjnych ulegają zmianie terminy, w jakich należy ich  dokonywać.  

W związku z tym podatnicy podatku od towarów i usług lub podatku akcyzowego,  pozostali podatnicy, płatnicy podatków oraz płatnicy składek ubezpieczeniowych  mają obowiązek aktualizowania danych objętych zgłoszeniem identyfikacyjnym  poprzez złożenie zgłoszenia aktualizacyjnego do naczelnika urzędu skarbowego, nie  później niż w terminie 7 dni od dnia, w którym nastąpiła zmiana danych.

To oznacza,  że terminy aktualizacji uległy ujednoliceniu i uproszczeniu.  

W przypadku aktualizacji danych osobowych  wspólników spółek osobowych, np. nazwiska, adresu zamieszkania, numeru  osobistego rachunku bankowego, dowodu osobistego, należy złożyć:  
- CEIDG-1 (urząd gminy) w przypadku wspólników spółek cywilnych,  
-  NIP-7  (urząd skarbowy) w przypadku wspólników spółek jawnych,  komandytowych, partnerskich i komandytowo-akcyjnych.  

NIP-5/W - WNIOSEK/INFORMACJA O NADANYM NUMERZE IDENTYFIKACJI  PODATKOWEJ ( zmieniony art. 13 ust. 3 ustawy NIP)  

Od 1 września 2011 r. nie są już podatnikom wydawane duplikaty decyzji NIP.  

Natomiast jest możliwość uzyskania od naczelnika urzędu skarbowego:  

1. zaświadczenia o nadanym NIP podmiotowi, który się nim posługuje, na wniosek  tego podmiotu; wniosek NIP-5/W należy złożyć w jednym egzemplarzu, nie  wypełniając części B formularza, w odpowiedzi naczelnik urzędu skarbowego  wydaje zaświadczenie;  

2. informacji o nadanym NIP podmiotowi, na wniosek osoby trzeciej zawierający  dane podmiotu, o którego NIP wystąpiono; formularz  NIP-5/W wypełnia się  w dwóch egzemplarzach, kompletnie, natomiast naczelnik urzędu skarbowego  wydaje NIP-5/W informację o nadanym numerze identyfikacji podatkowej.   

Polecamy: Który urząd powinien nadać podatnikowi NIP?

Uzyskanie wyżej wymienionych dokumentów związane jest z opłatą skarbową  w wysokości 21 zł.

Druk NIP-5/W można złożyć w dowolnym urzędzie skarbowym.  

Formularz  jest udostępniony w Biuletynie Informacji Publicznej ministra właściwego  do spraw finansów publicznych oraz na stronie Ministerstwa Finansów.  

FORMULARZE  

Od 1 stycznia 2012 r. weszło w życie nowe rozporządzenie Ministra Finansów z dnia  27 grudnia 2011 r. w sprawie wzorów formularzy zgłoszeń identyfikacyjnych  i zgłoszeń aktualizacyjnych.

W związku z tym będą w obiegu nowe wersje 7 formularzy: NIP-2, NIP-2/A, NIP-D, NIP-C, NIP - B.

Znikł natomiast NIP-1, a pojawił  się NIP-7.   

NIP-7 wypełniają osoby fizyczne prowadzące działalność gospodarczą lub  zarejestrowane jako podatnicy podatku od towarów i  usług, ale niepodlegające  wpisowi do CEIDG.

Polecamy: Jakim numerem NIP podatnik posługuje się w transakcjach unijnych

Formularz ten, jest też przewidziany dla nieprowadzących własnej  działalności, ale funkcjonujących jako płatnicy podatków, płatnicy składek na  ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenie zdrowotne, lub osoby nie objęte  rejestrem PESEL.

Znikł również NIP-3, a zaczął obowiązywać ZAP-3.   

Wzory  nowych zgłoszeń identyfikacyjnych i zgłoszeń aktualizacyjnych obowiązujących od  1 stycznia 2012 r.

Źródło: Krajowa Informacja Podatkowa