Jak korzystać z nowego JPK_VAT?

Nowy JPK_VAT - czym jest i od kiedy obowiązuje?

Pierwotnie ostatnią deklarację VAT podatnicy podatku od towarów i usług mieli wysłać za czerwiec 2019 r. Nowe struktury JPK miały zacząć obowiązywać od lipca 2019 r. Jednak tak się nie stało, termin zmian w sposobie rozliczenia podatku VAT był kilkukrotnie przesuwany. Na podstawie ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. 2019 poz. 1520) nastąpiła zmiana w zakresie nowego pliku JPK, który zawiera dwa warianty JPK_V7M – dla podatników rozliczających się miesięczne oraz JPK_V7K – dla podatników rozliczających się kwartalnie.
Ostatecznie nowy JPK_VAT (wcześniej określany jako JPK_VDEK) zaczął obowiązywać od 1 października 2020 r.

Po wprowadzeniu JPK-VAT (od 1 lipca 2016 r. dla dużych firm, od 1 stycznia 2017 r. dla małych i średnich przedsiębiorstw, a od 1 stycznia 2018 r. dla mikro przedsiębiorców), podatnicy byli zobowiązani do składania dwóch różnych dokumentów w celu wypełnienia obowiązku rozliczenia podatku VAT. Przedsiębiorcy wysyłali do urzędu skarbowego drogą elektroniczną plik JPK-VAT za okresy miesięczne i deklarację VAT-7 za okresy miesięczne bądź VAT-7K za okresy kwartalne, w zależności od dokonanego wyboru.

Celem zmian było uproszczenie systemu podatkowego w Polsce oraz automatyzacja systemu dostarczania dokumentów rozliczeniowych. Jednolity Plik Kontrolny wprowadzono po to, by zmodernizować i uszczelnić administrację podatkową, a jednocześnie sprawniej przeprowadzać kontrole i ograniczać wyłudzenie podatku VAT. Celem było również ukrócenie procedur wystawiania „pustych faktur”.

Jak wskazuje Ministerstwo Finansów połączenie deklaracji VAT i JPK_VAT w jedną strukturę JPK_V7M lub JPK_V7K ma znacznie skrócić czas wykonywania czynności kontrolnych, jak również ograniczyć ilość kontroli podatkowych. Wśród najważniejszych atutów wdrożenia zmiany w raportowaniu VAT jest automatyczne weryfikowanie rozliczeń VAT, co jest możliwe bez angażowania podatnika – jego wezwanie będzie konieczne wyłącznie w przypadku wykrycia nieprawidłowości.

Nowy plik JPK_VAT jest dokumentem elektronicznym zapisywanym w formacie XML, składającym się z dwóch części: deklaracyjnej ( zawiera informacje z deklaracji VAT) i ewidencyjnej VAT (rejestru sprzedaży i zakupu). Dodatkowo zostały zlikwidowane załączniki do deklaracji: VAT-ZZ, VAT-ZD, VAT-ZT, a także wnioski dołączane do deklaracji jako osobne dokumenty. Wyżej wymienione załączniki zastąpią pola wyboru w pliku JPK.

Usunięta została również deklaracja VAT-27 (informacje podsumowujące o obrocie krajowym). Dane pochodzące z tej deklaracji są również uwzględnione w pliku JPK_VAT. Niezmiennie podatnicy składają deklaracje VAT-8, VAT-9M, VAT-10, VAT-12 czy VAT-14, VAT-21,VAT-23, VAT-26, jak również informacje VAT-R, VAT-UE, VAT-UEK.

Kto ma obowiązek składać nowy JPK?

Do składania JPK_V7M lub JPK_V7K zobowiązani są wyłącznie zarejestrowani czynni podatnicy VAT. Wprowadzone zmiany nie dotyczą podatników zwolnionych z VAT. Dane raportowane przez nowy JPK nie zastępują składania wszystkich rodzajów deklaracji VAT.

Wprowadzone przez nowy JPK zmiany powodują, że podatnicy muszą zwracać szczególną uwagę na prawidłową identyfikację transakcji. Konsekwencje za popełniony błąd w nowym JPK są bardzo dotkliwe. Przyczyną nakładania wspomnianej kary jest uniemożliwienie weryfikacji organom podatkowym powstałych transakcji. Za każdy błąd w JPK_V7M lub JPK_V7K grozi sankcja w wysokości 500 zł. Zostanie  nałożona na podatnika, jeżeli nie skoryguje on błędu w ciągu 14 dni po wezwaniu przez organ podatkowy.

Elementy nowego JPK_VAT

Nowa struktura JPK jest przekazywana do urzędu skarbowego w formacie XML. Elementy, jakie ma zawierać JPK_V7M i JPK_V7K określa Rozporządzenie Ministra Finansów, Inwestycji i Rozwoju z 15 października 2019 r. w sprawie szczegółowego zakresu danych zawartych w deklaracjach podatkowych i  ewidencji w zakresie podatku od towarów i usług (Dz.U. 2019 poz. 1988 z późniejszymi zmianami).

W strukturze nowego JPK_V7M podatnicy rozliczający się miesięcznie z podatku VAT zobowiązani są do wypełniania wszystkich elementów pliku XML, czyli:

• Nagłówek,
• Podmiot1,
• Deklaracja,
• SprzedazWiersz,
• SprzedazCtrl,
• ZakupWiersz,
• ZakupCtrl.

Podatnicy rozliczający się kwartalnie, za dwa pierwsze miesiące kwartału wypełniają elementy pliku XML dotyczące części ewidencyjnej czyli:

• Nagłówek (z wyjątkiem elementów: Kwartał, KodFormularzaDekl, WariantFormularzaDekl),
• Podmiot1,
• SprzedazWiersz,
• SprzedazCtrl,
• ZakupWiersz,
• ZakupCtrl.

Za trzeci miesiąc kwartału podatnicy wypełniają już wszystkie elementy JPK_V7K w pliku XML:

1. część deklaracyjną (SprzedazWiersz, SprzedazCtrl, ZakupWiersz, ZakupCtrl) – ta część dotyczy zbiorczych wartości za cały kwartał,
2. część ewidencyjną (SprzedazWiersz, SprzedazCtrl, ZakupWiersz, ZakupCtrl) – ta część zawiera dane za ostatni miesiąc kwartału.

Polecamy: Biuletyn VAT

Odpowiednie oprogramowanie do fakturowania i księgowości

Konsekwencją wprowadzenia nowego JPK stała się konieczność przygotowania programów do obsługi sprzedaży i księgowości w zakresie przetwarzania danych przekazywanych za pośrednictwem nowej struktury JPK_V7M lub JPK_V7K. To było dość duże wyzwanie dla przedsiębiorców.

Dostosowanie obecnie używanego programu do prowadzenia księgowości pochłonęło wiele godzin pracy księgowych, pracowników IT, programistów. Wielu przedsiębiorców zdecydowało się na zakup nowego oprogramowania.

Zakres raportowanych danych został poszerzony m.in. o kody towarów i usług, oznaczenia niektórych dowodów zakupów i sprzedaży oraz rodzajów transakcji, które podatnik ma obowiązek nadać na nowych zasadach.

W związku z określaniem oznaczeń dla towarów i usług, jak również rodzajów dokumentów i transakcji w nowej strukturze JPK, konieczne okazało się dostosowanie odpowiednich narzędzi do obsługi firmowej sprzedaży i magazynu.

Oprogramowanie musi pozwalać na raportowanie danych w prosty i przejrzysty sposób. Klasyfikacja powinna odbywać się już na poziomie ewidencji sprzedaży oraz magazynu, a nie na etapie księgowania dokumentów. Program do fakturowania i prowadzenia magazynu powinien umożliwić oznaczanie grup towarowych dla produktów już na wstępnym etapie, a następnie przetwarzając wystawione dokumenty sprzedaży oraz zaksięgowane dokumenty zakupu, umożliwić sporządzenie i wysyłkę nowej struktury JPK_V7M lub JPK_V7K.

Właściwa klasyfikacja sprzedawanych towarów i usług (kody GTU)

Kluczowym elementem nowej sprawozdawczości w VAT jest dokładne weryfikowanie sprzedaży i dokonywanych zakupów. Przedmiot sprzedaży musi mieć właściwie przypisany kod spośród 13 grup towarowo-usługowych (od GTU_01 do GTU_13) określonych w rozporządzeniu. Obowiązek umieszczania kodów GTU w nowym pliku JPK_V7 obejmuje wyłącznie faktury sprzedaży. Wśród tych grup zostały wymienione czynności najbardziej narażone na nadużycia podatkowe.

GTU_01 dotyczy dostawy napojów alkoholowych – alkoholu etylowego, piwa, wina, napojów fermentowanych i wyrobów pośrednich, w rozumieniu przepisów o podatku akcyzowym. GTU_08 dotyczy dostawy metali szlachetnych oraz nieszlachetnych. GTU_09 dotyczy dostawy leków oraz wyrobów medycznych.

Właściwie przyporządkowanie do grupy towarowej znajduje odzwierciedlenie w nowym JPK. Dzięki temu podczas księgowania lub wystawiania dokumentów sprzedaży, podpowiadają się zaznaczone już w systemie oznaczenia. Natomiast w przypadku posiadania pakietu z rozbudowanym magazynem możliwe jest przypisanie wskazanych kodów GTU do produktów na magazynie. Wskazanie kodu GTU możliwe jest również na poziomie wystawiania faktury.

Dodatkowo ewidencja zawiera oznaczenia dotyczące np. dostawy w ramach sprzedaży wysyłkowej z terytorium kraju (SW), świadczenia usług telekomunikacyjnych, nadawczych i elektronicznych (EE), świadczenia usług turystyki opodatkowanych za zasadach marży (MR_T).

Niektóre dokumenty sprzedaży oraz rodzaje transakcji również wymagają oznaczenia specjalnym kodem wykazanym w nowym JPK. Oznaczane są na przykład następujące dokumenty sprzedaży:

• FP – faktura dotycząca sprzedaży zaewidencjonowanej na kasie fiskalnej,
• WEW – dokument wewnętrzny,
• RO – dokument zbiorczy wewnętrzny zawierający sprzedaż z kas rejestrujących.
• oraz rodzaje transakcji:
• MPP – transakcja objęta obowiązkowym mechanizmem podzielonej płatności,
• MK – faktura wystawiona przez podatnika będącego dostawcą lub usługodawcą, który wybrał metodę kasową VAT,
• IMP – zgłoszenia celne lub deklaracje importowe dokumentujące import towarów rozliczany zgodnie z art. 33a ustawy o VAT.

Skutki wdrożenia nowego JPK_VAT, odpowiedzialność za błędy

Na plus dla podatników jest niewątpliwie to, że nie sporządzają już deklaracji podatkowych VAT. Nowy JPK VAT jest generowany z systemu finansowego i przesyłany do urzędu skarbowego, często bezpośrednio z systemu księgowego. Czasem za pośrednictwem jakiegoś programu, np. e-DEK. Dane, które przesyłamy to szczegółowa ewidencja, zarówno po stronie dokumentów sprzedaży, jak i zakupu. Dzięki temu urząd skarbowy automatycznie i w krótkim czasie jest w stanie zweryfikować VAT należny po stronie sprzedającego i VAT naliczony, który z tej samej faktury odlicza kupujący. Wyeliminuje  to tzw. „kontrole krzyżowe”. Podatnicy nie muszą już na wezwanie urzędu skarbowego przesyłać faktur i rejestrów VAT, aby udokumentować moment ujęcia danego dokumentu w rejestrze VAT. Urząd ma tego świadomość.

W razie dalszych wątpliwości czy niezgodności, urząd dopiero wówczas kieruje zapytanie do podatnika, który ma 14 dni na odpowiedź. W przypadku jej braku mogą pojawić się kary. Mamy do czynienia z dwojaką odpowiedzialnością: z ustawy o VAT art. 109 ust. 3e i następne, gdzie decyzją nakładana jest kara pieniężna (odpowiedzialność administracyjna) po 500 zł na podatnika. Pozostaje też odpowiedzialność z KKS, ogólnie związana z prowadzeniem ksiąg: np. 56, 61, 76a-b. W tym przypadku, ukaranym w zależności od przepisu i okoliczności może być podatnik, zarząd, księgowy. Biura rachunkowe nie chcą ponosić odpowiedzialności za błędy w sporządzanych nowych JPK_VAT wynikające z braku lub błędnych informacji przekazanych przez swoich klientów na temat przeprowadzanych w spółce transakcji, które skutkowały obowiązkiem szczególnego oznaczenia ich w ewidencji do JPK_VAT.

Benita Soczewka-Piwowarczyk, Associate Partner w Rödl & Partner