Odliczanie VAT od zakupu posiłków regeneracyjnych

Podatnikowi będzie przysługiwało, co do zasady, prawo do odliczenia VAT od zakupu posiłków dla pracowników, jeżeli jest to związane z wykonywanymi czynnościami opodatkowanymi. Będzie tak przykładowo, gdy na pracodawcy ciąży obowiązek zapewnienia takich posiłków na podstawie przepisów BHP lub gdy zapewnia on posiłki swoim pracownikom podczas narad, szkoleń, spotkań służbowych itp.

Jeżeli pracodawca dobrowolnie zapewnia pracownikom dodatkowe posiłki, to jak podkreślają organy podatkowe w wydawanych interpretacjach, zasadniczo nie będzie miał możliwości odliczenia VAT. Zdaniem organów będzie to zakup niezwiązany z działalnością gospodarczą pracodawcy (por. interpretację Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 5 lutego 2018 r., sygn. 0112-KDIL2-1.4012.499.2017.2.AS).

Jednak sam obowiązek zapewnienia posiłków regeneracyjnych nie oznacza, że podatnik odliczy VAT. Należy pamiętać o wyjątku przewidzianym w art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT. Przepis ten przewiduje, że prawo do odliczenia VAT nie przysługuje od nabywanych przez podatnika usług hotelowych oraz gastronomicznych. Niemniej jednak to ograniczenie nie znajdzie zastosowania do usług kateringowych oraz dostawy towarów.

Ograniczenie w odliczeniu VAT nie dotyczy usług kateringowych.

W analizowanej sprawie  należy więc ustalić, czy nabywanie posiłków regeneracyjnych stanowi usługę gastronomiczną, od zakupu której odliczenie VAT nie przysługuje, czy też jest to inna usługa (np. kateringowa) lub dostawa towarów, od których odliczymy VAT, gdy występuje związek z czynnościami opodatkowanymi VAT.

Polecamy: VAT 2020. Komentarz

Polecamy: Biuletyn VAT

1. Kiedy podatnik nabywa usługę gastronomiczną, a kiedy katering

Ustawa o VAT nie zawiera jednak definicji usług gastronomicznych i usług kateringowych. Jest ona wskazana natomiast w art. 6 rozporządzenia wykonawczego Rady (UE) nr 282/2011 z 15 marca 2011 r. ustanawiającego środki wykonawcze do dyrektywy 2006/112/WE w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej.

Definicje

Usługi restauracyjne i kateringowe oznaczają usługi polegające na dostarczaniu gotowej lub niegotowej żywności lub napojów albo żywności i napojów, przeznaczonych do spożycia przez ludzi, wraz z odpowiednimi usługami wspomagającymi pozwalającymi na ich natychmiastowe spożycie. Dostarczanie żywności lub napojów albo żywności i napojów stanowi jedynie element większej całości, w której muszą przeważać usługi.

Usługi restauracyjne polegają na świadczeniu takich usług w lokalu należącym do usługodawcy, podczas gdy usługi kateringowe - na świadczeniu takich usług poza lokalem usługodawcy.

Podobne wnioski wynikają z Polskiej Klasyfikacja Wyrobów i Usług (PKWiU) oraz opracowanych do niej wyjaśnień, zgodnie z którymi grupowanie:

• 56.1 PKWiU obejmuje usługi restauracji i pozostałych placówek gastronomicznych, które polegają na przygotowywaniu i podawaniu posiłków gościom siedzącym przy stołach lub gościom dokonującym własnego wyboru potraw z wystawionego menu, bez względu na to, czy spożywają oni przygotowywane posiłki na miejscu, biorą je na wynos czy są im dostarczane w miejsce przez nich wyznaczone,
• 56.2 PKWiU obejmuje usługi przygotowywania żywności dla odbiorców zewnętrznych (katering) i pozostałe usługi gastronomiczne. Zgodnie z wyjaśnieniami w tym grupowaniu mieszczą się m.in. usługi przygotowywania i dostarczania żywności dla pozostałych odbiorców zewnętrznych, w oparciu o zawartą z klientem umowę, do instytucji państwowych, placówek handlowych, zakładów przemysłowych lub na określone uroczystości do miejsc wyznaczonych przez klienta.

Zatem zdaniem, autora katering różni się od usług gastronomicznych, które generalnie oznaczają działalność o charakterze produkcyjno-usługowym, obejmującą prowadzenie takich punktów jak restauracje, bary, gospody itp. oraz zapewnienie posiłków w tych punktach. Natomiast usługi kateringowe polegają zasadniczo na przygotowywaniu żywności dla odbiorców zewnętrznych, dostarczaniu ich do wskazanego miejsca, np. siedziby spółki, oraz świadczeniu związanych z tym dodatkowych usług, np. podaniu dań lub zapewnieniu nakryć.

2. Jak klasyfikować zakup gotowych dań na wynos

Należy jednocześnie wskazać, że niekiedy dostarczanie gotowych posiłków może stanowić także dostawę towarów. Taka sytuacja będzie miała miejsce, gdy dostawca ogranicza się wyłącznie do dostarczenia gotowego posiłku (towaru) do nabywcy oraz nie wykonuje przy tym żadnych innych czynności, które przesądzałyby, że doszło do świadczenia usługi. Istnieją pewne argumenty za uznaniem tzw. dań na wynos za towar, którego zakup będzie uprawniał do odliczenia VAT.
Niemniej jednak takie podejście może zostać zakwestionowane przez organy podatkowe, zgodnie z tym, co wskazał Minister Finansów w interpretacji ogólnej z 24 czerwca 2016 r. (sygn. PT1.050.3.2016.156). W tej interpretacji MF wskazał na różnice między dostawą towarów a świadczeniem usług związanych z wyżywieniem, stwierdzając, że:

(...) klasa PKWiU 10.85 Gotowe posiłki i dania, odnosi się do gotowych posiłków i dań i obejmuje produkcję gotowych (tj. przygotowanych, przyprawionych i ugotowanych) posiłków i dań, składających się co najmniej z dwóch różnych składników (z wyłączeniem przypraw itp.), mrożonych, w puszkach, słoikach, pakowanych próżniowo lub przy pomocy innych technologii opakowań ze zmodyfikowaną atmosferą, które zwykle są pakowane i etykietowane z przeznaczeniem na sprzedaż (…) Natomiast usługi związane z wyżywieniem zostały zdefiniowane jako „zapewnianie pełnego wyżywienia przeznaczonego do bezpośredniej konsumpcji w restauracjach, włączając restauracje samoobsługowe i oferujące posiłki „na wynos”, z lub bez miejsc do siedzenia. Nie jest tu istotny rodzaj obiektu serwującego posiłki, ale fakt, że są one przeznaczone do bezpośredniej konsumpcji.

Jak z tego wynika, zdaniem MF danie gotowe nie jest zasadniczo przeznaczone bezpośrednio do spożycia, jak dania na wynos z restauracji.

Tym samym w przypadku zakupu gotowych dań „na wynos”, przykładowo w restauracji, nie można wykluczyć ryzyka, że organy uznają taką transakcję za świadczenie usług związanych z wyżywieniem, od których nie przysługuje odliczenie VAT zgodnie z art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT.

3. Czy zmieni się klasyfikacja gotowych dań na wynos

Należy przy tym pamiętać, że od 1 lipca 2020 r. zacznie obowiązywać nowy art. 41 ust. 12f ustawy o VAT, na podstawie którego stosowana będzie jednolita 8% stawka VAT dla wszystkich czynności - zarówno dla świadczenia usług, jak i dla dostawy towarów - mieszczących się w grupowaniu 56 PKWiU - „Usługi związane z wyżywieniem”. W konsekwencji od 1 lipca 2020 r. dania na wynos sprzedawane w punktach gastronomicznych, uznawane do tej pory za dostawę towarów, również będą podlegały opodatkowaniu według stawki 8%, zamiast stosowanej do tej pory 5% stawki VAT. Wyjątkiem od zasady stosowania jednolitej stawki 8% będzie opodatkowanie według podstawowej stawki 23% VAT: sprzedaży napojów (w tym ich podania i przygotowania), sprzedaży towarów nieprzetworzonych przez podatnika, a także posiłków, których składnikiem są owoce morza oraz przetwory z nich.

Niemniej jednak wprowadzenie 8% stawki dla dostawy „dań na wynos” nie przesądza o tym, że od nabycia takich towarów nie będzie przysługiwało prawo do odliczenia VAT. W myśl art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy o VAT prawo takie nie przysługuje w przypadku nabycia usług gastronomicznych. Dlatego od nabycia towarów nabywca, co do zasady, będzie mógł odliczyć VAT.

Podsumowując, jeżeli podatnik wykupuje posiłki regeneracyjne dla swoich pracowników w lokalu gastronomicznym, w którym personel obsługuje ich na miejscu, to od takiego zakupu nie odliczy VAT. Gdy lokal sprzedaje posiłki na wynos bez żadnych towarzyszących usług, zasadniczo prawo do odliczenia powinno przysługiwać. Jednak istnieje ryzyko zakwestionowania tego odliczenia przez organ podatkowy.

Natomiast jeżeli przedmiotem nabycia jest usługa kateringowa, czyli dostarczanie gotowych posiłków do wskazanego miejsca, przykładowo na podstawie zawartej umowy, oraz towarzyszą jej dodatkowe świadczenia, to nabywca odliczy VAT. Oczywiście musi istnieć związek ze sprzedażą opodatkowaną.

Pewnych wskazówek może dostarczać również opis samej usługi/towaru na fakturze oraz zastosowana stawka VAT przez sprzedawcę. Z uwagi na podobieństwo usługi kateringowej, dostawy towarów oraz usługi gastronomicznej, gdy sprzedawca nie określił tego na fakturze to nabywca powinien dokonać szczegółowej analizy przedmiotu zakupy m.in. w oparciu o cechy tych świadczeń, które zostały omówione powyżej.

Podstawa prawna:

• art. 41 ust. 12f, art. 86 ust. 1, art. 88 ust. 1 pkt 4 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług - j.t. Dz.U. z 2020 r. poz. 106; ost.zm. Dz.U. z 2020 r. poz. 568

Adrian Błaszkiewicz, ekspert w zakresie VAT