Kontynuacja działalności po śmierci podatnika – skutki w VAT

To, że śmierć osoby fizycznej prowadzącej działalność gospodarczą wywołuje określone konsekwencje – jest oczywiste. Jak już wyżej wspomniano – ustaje byt podatkowy takiej osoby.

Dodatkowo, wygasa z mocy prawa, decyzja o nadaniu podatnikowi numeru identyfikacji podatkowej (NIP).

Następcy prawni powinni przy tym zawiadomić o zaistniałym fakcie naczelnika urzędu skarbowego w zgłoszeniu VAT-Z.

W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na zakres tych regulacji, które dotyczą dziedziczenia praw i obowiązków.

Przepisy Kodeksu cywilnego stanowią o tym, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą na spadkobierców.

Sukcesja podatkowa

Kwestia sukcesji podatkowej, w przedstawionych powyżej okolicznościach, regulowana jest natomiast przepisami Ordynacji podatkowej. Podstawowy w tym zakresie wydaje się zapis art. 97 § 1 i 2 w/w ustawy.

Zgodnie z tą regulacją spadkobiercy podatnika przejmują przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcy. W sytuacji, gdy na podstawie przepisów prawa podatkowego, spadkodawcy przysługiwały prawa o charakterze niemajątkowym, związane z prowadzoną działalnością gospodarczą, uprawnienia te przechodzą na spadkobierców pod warunkiem dalszego prowadzenia tej działalności na ich rachunek.

W świetle powyższego z mocy prawa na spadkobierców przechodzą wszelkie prawa i obowiązki o charakterze majątkowym. Natomiast prawa niemajątkowe przechodzą na spadkobierców pod warunkiem kontynuacji działalności prowadzonej uprzednio przez spadkodawcę.

Koncentrując się na kwestiach podatkowych, podnieść należy, iż w sytuacji podjęcia decyzji o kontynuowaniu działalności, następca prawny w pierwszej kolejności powinien zarejestrować się jako odrębny podmiot gospodarczy.

Oczywista jest przy tym również potrzeba poinformowania naczelnika urzędu skarbowego, w którym dokonywana jest rejestracja, o fakcie kontynuowania działalności po spadkodawcy. Jako uzasadnione należy uznać dołączenie do takiej informacji postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku, zaś w przypadku występowania kilku spadkobierców oświadczenia pozostałych, że nie będą kontynuować działalności gospodarczej.

Kiedy można odliczyć cały VAT przy nabyciu samochodów?

 Limity ulg i odliczeń w PIT

Dziedziczenie prawa do odliczenia VAT

Po dołożeniu powyższych starań podatnik stanie przed problemem czy w rozliczeniu VAT może przejąć np. kwotę odliczenia podatku naliczonego wynikającą z deklaracji VAT-7 złożoną przez spadkodawcę.

Niewątpliwie jeszcze na etapie wydatków związanych z prowadzoną działalnością realizacja w trybie art. 86 usta. 1 ustawy o VAT odliczenia podatku naliczonego stanowiłoby realizację przysługującego podatnikowi prawa. Skoro więc w trybie art. 97 Ordynacji podatkowej spadkobierca podatnika przejmuje prawa - brak jest przeszkód do dziedziczenia prawa do odliczenia.

Wydaje się oczywiste, w świetle przedstawionych powyżej regulacji art. 97 Ordynacji podatkowej, iż tego rodzaju postępowanie będzie zgodne z przepisami. Podatnik bowiem nabędzie prawa, a rozważenia jedynie będzie wymagało czy mają one charakter praw majątkowych czy niemajątkowych.

Prawo podatkowe nie definiuje pojęć praw majątkowych i niemajątkowych – by odczytać ich znaczenie posiłkować się należy wykładnią systemową i to opartą na regulacjach prawa cywilnego.

Za prawa majątkowe uznaje się takie prawa, które są bezpośrednio uwarunkowane interesem ekonomicznym uprawnionego.

W świetle tak rozumianego pojęcia prawa majątkowego – prawo do odliczenia wpływając na sytuację ekonomiczną podatnika powinno być zakwalifikowane do tej kategorii praw majątkowych.

Dodać jedynie trzeba, iż w sytuacji kontynuacji działalności – kwestia rozsądzenia do jakiej kategorii praw (majątkowych czy niemajątkowych) należy prawo do odliczenia jest drugorzędna, właśnie z uwagi na kontynuację działalności.

Jedynie na marginesie wspomnieć należy, iż podnosząc kwestię nabycia praw po spadkodawcy nie można przy tym zapomnieć o pozostałych konsekwencjach dziedziczenia. Oprócz praw na spadkobierców przechodzą również obowiązki, w tym rzecz jasna obowiązki wynikające z prawa podatkowego.

Źródło: interpretacja indywidualna z 12 stycznia 2011 r. nr IPPP2-443-812/10-2/AK