WSA nie uznaje komornika za podatnika VAT

Od czerwca 2015 roku zarówno Krajowa Rada Komornicza, jak i poszczególni komornicy sądowi toczą nieustanny spór z Ministerstwem Finansów w przedmiocie zasad opodatkowania ich działań podatkiem VAT. Zgodnie bowiem z dokonaną w dniu 9 czerwca 2015 r. zmianą stanowiska Ministerstwa Finansów, komornik sądowy został uznany za czynnego podatnika podatku od towarów i usług. W interpretacji ogólnej numer PT1.050.1.2015.LJU.19 Minister Finansów stwierdził, iż komornicy dokonujący czynności egzekucyjnych powinni być traktowani jako czynni podatnicy VAT wykonujący działalność gospodarczą na równi z innymi podmiotami. Mocą postanowień zmienionej interpretacji ogólnej, komornicy stali się od dnia 1 października 2015 r. czynnymi podatnikami podatku od towarów i usług.

Zmieniając postanowienia interpretacji ogólnej ustawodawca wprowadził w drodze rozporządzenia specjalny moment powstania obowiązku podatkowego dla usług egzekucyjnych. Zgodnie z paragrafem 2 rozporządzenia Ministra Finansów w sprawie późniejszego terminu powstania obowiązku podatkowego z dnia 18 września 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1504, dalej jako: rozporządzenie) w przypadku usług wykonywanych przez komornika sądowego w ramach czynności egzekucyjnych (lub innych czynności przekazanych do kompetencji komornika sądowego na podstawie odrębnych przepisów) obowiązek podatkowy z tytułu tych usług powstaje z chwilą otrzymania całości lub części zapłaty w odniesieniu do otrzymanej kwoty. Zgodnie z paragrafem 3 rozporządzenia, jego wejście w życie nastąpiło w dniu 1 października 2015 r. Jednocześnie, Ministerstwo dokonało publikacji specjalnej broszury, zawierającej wskazówki dla komorników w zakresie zasad opodatkowania ich czynności podatkiem VAT.

Wprowadzone zmiany w sposób istotny skomplikowały działalność organów egzekucyjnych. Działania Ministerstwa wzbudziły wątpliwości na wielu polach, począwszy od zgodności sposobu wprowadzanych zmian z ustawą zasadniczą (stworzenie nowej kategorii podatników podatku w drodze zmiany interpretacji ogólnej, która to nie stanowi źródła powszechnie obowiązującego prawa), poprzez praktyczne zastosowanie nowych, lakonicznych regulacji do szeregów skomplikowanych stanów faktycznych. Zasadniczą osią prowadzonego przez komorników z Ministerstwem sporu było jednak kwestionowanie przez nich samego statusu komornika jako podatnika podatku VAT.

Polecamy: Praktyczny leksykon VAT 2016

Polecamy: Biuletyn VAT

Krajowa Rada Komornicza oraz poszczególni przedstawiciele organów egzekucyjnych wielokrotnie podkreślali bowiem w swych oficjalnych i nieoficjalnych wystąpieniach szczególny charakter komornika sądowego – organu wykonującego władztwo i przymus państwowy w zakresie czynności związanych z egzekucją w sprawach cywilnych. Jak wynika przy tym wprost z art. 1 ustawy o komornikach sądowych i egzekucji, komornik sądowy jest funkcjonariuszem publicznym działającym przy sądzie rejonowym.

Taki status komorników sądowych powinien, ich zdaniem, skutkować brakiem uznania czynności egzekucyjnych wykonywanych przez komorników za czynności opodatkowane podatkiem od towarów i usług. W myśl bowiem regulacji art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, nie uznaje się za podatnika organów władzy publicznej oraz urzędów obsługujących te organy w zakresie realizowanych zadań nałożonych odrębnymi przepisami prawa, dla realizacji których zostały one powołane, z wyłączeniem czynności wykonywanych na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych.

Liczne wątpliwości dotyczące wprowadzonych zmian spowodowały lawinę wniosków komorników sądowych o wydanie interpretacji indywidualnych dotyczących ich statusu jako podatników podatku VAT oraz zasad opodatkowania poszczególnych stanów faktycznych. Do chwili obecnej, organy podatkowe w swych interpretacjach zajmowały jednolicie niekorzystne dla komorników stanowisko, iż są oni podatnikami podatku od towarów i usług (zob. chociażby interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Poznaniu z dnia 5 kwietnia 2016 r., znak ILPP2/4512-1-41/16-4/AW czy też interpretację indywidualną Dyrektora Izby Skarbowej w Warszawie z dnia 25 marca 2016 r., znak IPPP1/4512-1325/15-3/JL).

W ślad za niekorzystnymi interpretacjami, większość niezadowolonych z treści uzyskanych interpretacji komorników postanowiła złożyć skargi do sądów administracyjnych. Jedną z takich spraw rozstrzygał w ostatnim czasie WSA w Poznaniu uznając w swym wyroku, iż usługi egzekucyjne komornika sądowego nie spełniają przesłanek do uznania je za czynności podlegające opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług.  

To precedensowe orzeczenie w tej sprawie w Polsce. Jako, że nie jest ono jeszcze prawomocne, spodziewać należy się, iż Ministerstwo Finansów nie podda sprawy i złoży od wyroku skargę kasacyjną, a zagadnienie trafi przed oblicze Naczelnego Sądu Administracyjnego. Tymczasem jednak, orzeczenie WSA w Poznaniu może stanowić zachętę dla innych sądów administracyjnych w podobnych sprawach. Niemniej jednak, obie strony konfliktu – Ministerstwo Finansów oraz komornicy – mają silne argumenty na poparcie swych stanowisk. Nie należy więc spodziewać się szybkiego rozwiania wszelkich wątpliwości w sprawie opodatkowania czynności egzekucyjnych.

Zamęt informacyjny wciąż niestety trwa – organy podatkowe są związane interpretacją ogólną Ministerstwa Finansów, która jednak nie wiąże sądów administracyjnych. Zdarzają się przypadki, że skarżone przed sądami rejonowymi są czynności komorników polegające na niedoliczaniu VAT do czynności egzekucyjnych. Konieczna jest zatem szybka interwencja ustawodawcy aby raz na zawsze przesądzić przedmiotowy spór.

Mateusz Kozieł,  Jarosław Włoch

Departament Doradztwa Podatkowego Małopolskiego Instytutu Studiów Podatkowych w Krakowie

Artykuł ma charakter jedynie informacyjny i stanowi publikację zainspirowaną treścią artykułów prasowych, interpretacji organów podatkowych i orzeczeń sądów administracyjnych. Nie stanowi porady ani opinii podatkowej czy prawnej w rozumieniu art. 2 ust. 1 i art. 31 ustawy o doradztwie podatkowym (Dz. U. z 1996 r. Nr 102, poz. 475, ze zm.) i jest odzwierciedleniem poglądów wyrażanych przez autorów publikacji. Małopolski Instytut Studiów Podatkowych Sp. z o.o. nie bierze odpowiedzialności za ewentualne skutki podejmowanych decyzji na ich podstawie.