REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Ubezpieczenie OC rolników – odszkodowania i odpowiedzialność za szkody

Odszkodowania Campter
Campter Odszkodowania uzyskuje odszkodowania dla osób poszkodowanych w wypadkach oraz na skutek zdarzeń losowych
Ubezpieczenie OC rolników – odszkodowania i odpowiedzialność za szkody
Ubezpieczenie OC rolników – odszkodowania i odpowiedzialność za szkody
Fotolia

REKLAMA

REKLAMA

Wypadki w rolnictwie zdarzają się powszechnie i wiążą się z ryzykiem prowadzenia gospodarstwa rolnego – w szczególności posługiwania się urządzeniami i maszynami rolniczymi oraz hodowlą zwierząt. W związku z tym ustawodawca przewidział obowiązek zawierania umów ubezpieczenia przez osoby posiadające gospodarstwo rolne. Ważne też są w tym kontekście zasady odpowiedzialności za różnego rodzaju szkody.

Obowiązkowe ubezpieczenia rolników

Podstawowymi aktami prawnymi, regulującymi problematykę obowiązkowych ubezpieczeń rolników są: ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych (dalej: ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, tj. Dz. U. 2013 Poz. 392) oraz Kodeks cywilny.

Autopromocja

Biorąc pod uwagę, że podstawowym celem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej rolnika jest niejako gwarancja zaspokojenia roszczeń osób poszkodowanych, obowiązek zawarcia umowy został ukształtowany dość szeroko. Dotyczy bowiem każdego posiadacza - a nie tylko właściciela gospodarstwa rolnego (art. 2 ust. 1 pkt 12 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych), a ponadto powstaje wskutek samego posiadania gospodarstwa rolnego – a zatem niezależnie od faktu prowadzenia jakiejkolwiek działalności rolniczej (P. Skawiński, Art. 44 (w:) J. Miaskowski, K. Niezgoda, P. Skawiński, Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Komentarz, Warszawa 2012).

Przepisem podstawowym, dotyczącym przesłanek zaistnienia odpowiedzialności odszkodowawczej jest art. 50 ust. 1  ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zgodnie z jego treścią „z ubezpieczenia OC rolników przysługuje odszkodowanie, jeżeli rolnik, osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym lub osoba pracująca w jego gospodarstwie rolnym są obowiązani do odszkodowania za wyrządzoną w związku z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego szkodę, będącą następstwem śmierci, uszkodzenia ciała, rozstroju zdrowia bądź też utraty, zniszczenia lub uszkodzenia mienia.”

W świetle tego przepisu do odpowiedzialności rolnika dojść może, jeżeli szkodę wyrządzi rolnik – posiadacz gospodarstwa rolnego, osoba pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym (a zatem: konkubina/konkubent, wstępni, zstępni, rodzeństwo), a także pracownik.

Ponadto, na podstawie art. 50 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych „przepis ust. 1 stosuje się również, jeżeli szkoda powstała w związku z ruchem pojazdów wolnobieżnych w rozumieniu przepisów prawa o ruchu drogowym, będących w posiadaniu rolników posiadających gospodarstwo rolne i użytkowanych w związku z posiadaniem tego gospodarstwa rolnego.” Tak więc odszkodowanie na podstawie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych przysługiwać będzie, jeżeli szkoda powstanie wskutek zdarzenia z udziałem na przykład kombajnu.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Co istotne, nie ma więc obowiązku oddzielnego ubezpieczania takich pojazdów i maszyn rolniczych, a ich ubezpieczenie zawiera się w OC gospodarstwa rolnego (P. Skawiński, Art. 44 (w:) op. cit.).

Wyjątkiem jest ciągnik rolniczy, który podlega ubezpieczeniu na podstawie ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych (art. 2 ust. 34 Prawa o ruchu drogowym).

Rejestracja gospodarstwa jako czynnego podatnika VAT – problemy praktyczne

Rodzaje odpowiedzialności w wypadkach w rolnictwie

Ustawodawca rozróżnia kilka zasad odpowiedzialności w zależności od okoliczności, a system przesłanek jest dość skomplikowany. Może to być odpowiedzialność na zasadzie winy (art. 415 k.c.) oraz na zasadzie ryzyka (art. 431, 435 k.c.). W obu przypadkach adresatem roszczenia poszkodowanego będzie ubezpieczyciel rolnika (P. skawiński, Art. 50 (w:) op. cit.).

Odpowiedzialność na zasadzie winy to podstawowy rodzaj (reżim) odpowiedzialności rolnika. Zastosowanie mieć tu będzie art. 415 k.c., zgodnie z treścią którego „kto z winy swej wyrządził drugiemu szkodę, obowiązany jest do jej naprawienia.”

Przesłankami odpowiedzialności rolnika będzie zatem zdarzenie o następujących cechach:

- zawinione zachowanie rolnika, mieszkańców lub pracowników gospodarstwa rolnego,

- mające związek z posiadaniem przez rolnika tego gospodarstwa rolnego,

którego skutkiem jest szkoda.

Do powstania odpowiedzialności ubezpieczyciela niezbędne jest wykazanie związku pomiędzy powstaniem szkody a posiadaniem przez rolnika gospodarstwa rolnego. Oznacza to, że poszkodowany będzie miał roszczenie wobec ubezpieczyciela, jeżeli szkoda powstała w związku z działalnością rolniczą, a nie inną działalnością prowadzoną na terenie gospodarstwa lub prywatnymi celami rolnika (wyrok SA w Białymstoku z dnia 7 marca 2013 r., I Aca 880/12).

Autopromocja

Jak już zostało wspomniane – ze względu na ochronny cel OC rolników, przepis ten szeroko ujmuje zakres odpowiedzialności. Tak więc odszkodowanie przysługuje osobie trzeciej (przechodniowi, gościowi gospodarstwa) w sytuacji, gdy szkoda na osobie lub mieniu będzie wynikiem zawinionego zachowania rolnika, osoby zamieszkującej z rolnikiem czy pracownika, a ponadto zachowany będzie związek z posiadaniem gospodarstwa rolnego.

Poza powyższą sytuacją ochrona ubezpieczeniowa z OC rolnika jest zróżnicowana w zależności od tego, czy zachodzi szkoda w mieniu, czy szkoda na osobie (uszkodzenie ciała lub rozstrój zdrowia, śmierć). W przypadku szkody na osobie zakres odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela rolnika jest bardzo szeroki.

Osoby uprawnione do odszkodowania z OC rolnika

Możliwa jest bowiem sytuacja, gdy poszkodowanym (w związku z posiadaniem gospodarstwa rolnego) będzie małżonek rolnika, bądź inna osoba będąca współposiadaczem gospodarstwa, mieszkańcem lub pracownikiem, a szkoda wyniknie z winy samego rolnika, jego pracownika, lub innego współposiadacza gospodarstwa – wówczas również zaistnieją przesłanki odpowiedzialności gwarancyjnej ubezpieczyciela rolnika (tak. m. in. wyrok SA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2012 r., I Aca 525/12).

Odszkodowanie dla właściciela gospodarstwa (ubezpieczającego)

Co więcej, treść art. 50 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych stanowi, że „z ubezpieczenia OC rolników przysługuje odszkodowanie (…)” Przepis nie zawiera ograniczenia co do kręgu osób uprawnionych do odszkodowania, w związku z czym odszkodowanie za szkodę na osobie przysługiwać będzie również samemu rolnikowi, jeżeli zostanie poszkodowany przez osobę zajmującą wspólnie z nim gospodarstwo rolne, a także przez pracownika gospodarstwa rolnego.

Naturalnie również w powyższych sytuacjach Sąd będzie miał na uwadze art. 362 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym „jeżeli poszkodowany przyczynił się do powstania lub zwiększenia szkody, obowiązek jej naprawienia ulega odpowiedniemu zmniejszeniu stosownie do okoliczności, a zwłaszcza do stopnia winy obu stron.” Sąd będzie w takiej sytuacji uprawniony do odpowiedniego zmniejszenia odszkodowania, choć nie uczyni tego automatycznie.

Aktywne druki i formularze

Brak odszkodowania dla sprawcy szkody

Natomiast wydaje się, że ubezpieczyciel rolnika nie będzie odpowiadał za szkodę, jaką rolnik (lub któraś z osób wymienionych w art. 50 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych) wyrządzi sam sobie - wyłącznie w wyniku własnego zachowania.

Szkody na mieniu w rolnictwie

Węższy jest zakres ochrony ubezpieczeniowej w przypadku szkody na mieniu. Zgodnie z art. 53 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, zakład ubezpieczeń nie odpowiada m. in. za szkody „w mieniu, wyrządzone rolnikowi przez osoby pracujące w jego gospodarstwie rolnym lub pozostające z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym albo osobom pozostającym z rolnikiem we wspólnym gospodarstwie domowym lub pracującym w jego gospodarstwie rolnym.” To ograniczenie odpowiedzialności ubezpieczyciela należy jednak traktować „wąsko” jako wyjątek od zasady (wyrok SA w Białymstoku z dnia 9 listopada 2012 r., I Aca 525/12).

Odpowiedzialność na zasadzie ryzyka

Odmiennym od zasady winy reżimem odpowiedzialności jest odpowiedzialność na zasadzie ryzyka. Ponosi ją rolnik (a w konsekwencji zakład ubezpieczeń), jeżeli szkoda powstała w związku z posiadaniem przez niego gospodarstwa rolnego a jednocześnie gospodarstwo rolne można uznać za zakład wprawiony w ruch za pomocą sił przyrody (art. 435 k.c.). W tej sytuacji poszkodowany nie musi wykazywać winy po stronie rolnika (lub ew. innych osób wymienionych w art. 50 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych).

W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się jednak, że uznanie gospodarstwa za tego typu zakład „możliwe jest tylko wówczas, gdy prowadzenie produkcji wytwórczej (roślinnej, zwierzęcej, sadowniczej itp.) oraz uzyskiwanie jej efektów pozostaje w bezpośrednim związku ze stanem nasycenia i wykorzystania urządzeń poruszanych za pomocą sił przyrody, w takiej relacji, że od stopnia wykorzystania tych sił zależy w ogóle funkcjonowanie gospodarstwa w zakresie określonego rodzaju produkcji i uzyskania jej efektów, a nie tylko ułatwianie ich osiągnięcia.” Zob. wyrok SN z dnia 15 lutego 2008 r., I CSK 376/07). Oznacza to, że nie wystarczy do tego posługiwanie się takimi maszynami rolniczymi jak np. elektryczna sieczkarnia. Natomiast można za takie przedsiębiorstwo uznać na przykład duże, mechanicznie obsługiwane gospodarstwo hodowli drobiu.

Podatek rolny w 2015 r.

Odpowiedzialność za zwierzęta pod nadzorem

Podobny do zasady ryzyka reżim odpowiedzialności wiąże się z odpowiedzialnością rolnika za hodowane przez niego zwierzęta. Zgodnie z art. 431 Kodeksu cywilnego „kto zwierzę chowa albo się nim posługuje, obowiązany jest do naprawienia wyrządzonej przez nie szkody niezależnie od tego, czy było pod jego nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że ani on, ani osoba, za którą ponosi odpowiedzialność, nie ponoszą winy.

Osoba chowająca zwierzę lub się nim posługująca ponosi odpowiedzialność za szkodę przez nie wyrządzoną na zasadzie winy w nadzorze, przy czym przyjmuje się domniemanie tej winy (konstrukcja zbliżona do odpowiedzialności kierującego pojazdem mechanicznym, czyli opartej na zasadzie ryzyka) (W. Dubis, Art. 431 (w:) Kodeks cywilny. Komentarz, red.: E. Gniewek, P. Machnikowski, Warszawa 2014).


Wobec tego, dla zwolnienia od odpowiedzialności chowający zwierzę lub się nim posługujący wykazać musi brak winy własnej i innych osób, za które ponosi odpowiedzialność na podstawie określonego stosunku prawnego lub tylko czysto faktycznego (w związku ze sprawowanym nad tymi osobami nadzorem, czy powierzeniem im określonych czynności do wykonania). Do wyłączenia odpowiedzialności nie prowadzi dowód, iż w momencie wyrządzania szkody zwierzę nie znajdowało się pod nadzorem, czy też zabłąkało się lub uciekło, chyba że nadzór wykonywany był należycie starannie, a zwierzę zostało mu skradzione lub uwolnione przez osobę trzecią, za którą nie ponosi odpowiedzialności.

Wyłączenie odpowiedzialności za zwierzęta nie związane z pracą w gospodarstwie

Ograniczeniem tej odpowiedzialności jest określone w orzecznictwie Sądu Najwyższego – zgodnie ze stanowiskiem SN, jeżeli zwierzę jest hodowane w gospodarstwie rolnym, ale nie do celów rolniczych (produkcji rolnej) to wyłączona jest odpowiedzialność na podstawie ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych (wyrok SN z dnia 12 kwietnia 2013 r., IV CSK 565/12). W tym przypadku chodziło o konia hodowanego jedynie pod wierzch (podobnym przykładem może być także pies, pilnujący gospodarstwa). W takiej sytuacji odpowiedzialny będzie nie ubezpieczyciel a bezpośrednio rolnik.

Podsumowując – konstrukcja przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej rolników (a także wyjątków od niej) określona jest w Kodeksie cywilnym, z modyfikacjami płynącymi z ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Natomiast bezpośrednie zastosowanie do sytuacji, w których odpowiadać będzie rolnik (a w konsekwencji jego ubezpieczyciel) mają m. in. przepis art. 361 § 2 Kodeksu cywilnego, zgodnie z którym naprawienie szkody obejmuje straty, które poszkodowany poniósł, oraz korzyści, które mógłby osiągnąć, gdyby mu szkody nie wyrządzono.

Kalkulatory

Podyskutuj o tym na naszym FORUM

Należą do nich także te przepisy, które określają roszczenia, do jakich uprawnieni są poszkodowani. Obejmują one przede wszystkim zwrot udokumentowanych kosztów leczenia, dojazdów do placówek medycznych i opieki nad poszkodowanym (art. 444 k.c.), a także zadośćuczynienie za krzywdę (art. 445 k.c.), koszty pogrzebu, rentę alimentacyjną, stosowne odszkodowanie i zadośćuczynienie dla osób bliskich zmarłego (art. 446 k.c.).

Autopromocja

REKLAMA

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie - zapraszamy do subskrybcji naszego newslettera
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Podatek PIT - część 2
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
    30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
    2 maja 2023 r. (wtorek)
    4 maja 2023 r. (czwartek)
    29 kwietnia 2023 r. (sobota)
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    VAT 2024: czy ujemny podatek należny zwiększa podatek naliczony?

    Należy wprowadzić przepis prawa o charakterze uściślającym, który w art. 29a ustawy o VAT dotyczącego podstawy opodatkowania, oraz w art. 86 ustawy o VAT wprowadzi uprawnienie do rozliczania w czasie ujemnego podatku należnego oraz nakaz takiego rozliczania ujemnego podatku naliczonego – postuluje prof. dr hab. Witold Modzelewski

    Dlaczego gospodarka strefy euro słabnie wobec USA od czasu wprowadzenia waluty euro?

    W ciągu 25 lat od wprowadzenia euro przewaga gospodarcza Stanów Zjednoczonych nad strefą euro zwiększyła się niemal trzykrotnie. W 1999 r. roku, kiedy wprowadzono walutę euro, gospodarka USA była o 11% większa niż gospodarka strefy euro pod względem parytetu siły nabywczej. Od tego czasu różnica ta wzrosła do 30% - piszą eksperci Allianz Trade w obszernym opracowaniu Allianz Research: „Europa wydaje się pozostawać w tyle za Stanami Zjednoczonymi na wielu frontach” w lutym 2024 r.

    Masz czteroletnie obligacje skarbowe indeksowane inflacją? Opłaca się teraz sprzedać i kupić nowe takie same

    Czteroletnie obligacje indeksowane inflacją otrzymają w marcu 2024 r. oprocentowanie niższe niż Ministerstwo Finansów oferuje za nowe papiery tego samego typu. Ze strony inwestorów racjonalnym działaniem byłoby umorzenie starszych serii i zakup nowych papierów. Konwersja może dotyczyć papierów o wartości około…  84 mld zł. Tak radzi w komentarzu z 23 lutego 2024 r. Emil Szweda z Obligacje.pl,

    Ile wynosi obecnie stopa bezrobocia? Co pokazują dane GUS?

    Stopa bezrobocia wynosząc w końcu stycznia 5,4% była o 0,3 pkt proc. wyższa niż miesiąc wcześniej - tak wynika z danych GUS. Na przełomie lutego i marca stopa bezrobocia może sięgać 5,4% - 5,5% przy liczbie bezrobotnych na poziomie 840 – 850 tys. osób.

    Zakup startupu - jak nie kupić kota w worku? Kluczowe: due dilligence. Poradnik dla inwestora

    Akwizycja firmy jest inwestycją, która ma się opłacać. To oczywiste twierdzenie staje się jeszcze bardziej prawdziwe w przypadku nabycia startupu, który kupuje się po to, by rozwijać biznes z pomysłem, mający duży potencjał. Zakup startupu zazwyczaj jest łatwiejszy niż założenie firmy od zera, szczególnie takiej, która ma się okazać jednorożcem w świecie biznesu. Jednak podjęcie takiego kroku jest obarczone sporym ryzykiem. Aż 9 na 10 nowo tworzonych startupów upada, z czego 20 proc. kończy działalność w ciągu pierwszego roku, a kolejne 50 proc. nie utrzymuje się na rynku dłużej niż 5 lat [Źródło: Startup Genome]. Można dyskutować z tymi statystykami, ale jeżeli nawet są prawdziwie tylko w połowie, to i tak wskazują na pewne negatywne zjawisko. Ryzyka biznesowego przy zakupie startupu nie da się zupełnie wyeliminować, ale można zadbać o to, by ograniczyć je do minimum. 

    Żądanie zmniejszenia kary umownej – sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania. Orzeczenie Sądu Najwyższego

    Występując o zmniejszenie kary umownej dłużnik jest zobligowany wskazać, do jakiej wysokości zmniejszenia żąda. Wyinterpretować to może również sąd, pod warunkiem, że taką możliwość daje całokształt działań procesowych dłużnika. Sąd nie może sam z urzędu podejmować się miarkowania, jeśli z działań strony nie wynika chęć zgłoszenia żądania o to - orzekł w wyroku z 16 listopada 2022 r. Sąd Najwyższy (sygn. akt II CSKP 578/22).

    Przekształcenie, połączenie, wniesienie aportu a możliwość stosowania estońskiego CIT

    Estoński CIT staje się coraz bardziej popularną formą opodatkowania spółek. Warto jednak wskazać, że wiąże się z nią szereg ograniczeń i warunków, jakie musi spełnić spółka, aby móc korzystać z dobrodziejstw estońskiego CIT.

    MF: Kasowy PIT od 2025 roku. Niedługo pojawi się projekt

    W Ministerstwie Finansów toczą się już prace nad projektem nowelizacji ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych dot. wdrożenia w polskim systemie podatkowym kasowego PIT. W najbliższych dniach projekt ten ma zostać wpisany do wykazu prac legislacyjnych Rady Ministrów. Takie informacje przekazał 22 lutego 2024 r. w Sejmie wiceminister finansów Jarosław Neneman. Ale te nowe przepisy wejdą w życie nie wcześniej niż od 2025 roku.

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe?

    Jakie są kary za wykroczenia i przestępstwa skarbowe w 2024 roku? Od czego zależy wysokość kary?

    Składka zdrowotna na ryczałcie - progi przychodów w 2024 roku

    O wysokości składki zdrowotnej dla podatników na ryczałcie decydują progi osiąganych przychodów oraz wysokość przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia w sektorze przedsiębiorstw. Jak prawidłowo obliczyć składkę zdrowotną dla ryczałtu w 2024 roku?

    REKLAMA