REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kara dla podatnika mimo zapłaty podatku po kontroli podatkowej. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Kara dla podatnika mimo zapłaty podatku po kontroli podatkowej. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku
Kara dla podatnika mimo zapłaty podatku po kontroli podatkowej. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

REKLAMA

REKLAMA

Jeżeli podatnik po kontroli podatkowej złoży korektę deklaracji i dopłaci wynikający z niej podatek, nadal może zostać ukarany za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Takie skutki przyniosła od 1 stycznia 2022 r. zmiana przepisów przygotowana w ramach rządowego programu "Polski Ład". Do końca zeszłego roku było inaczej: korekta rozliczeń, złożona na podstawie kodeksu karnego skarbowego (art. 16a), pozwalała automatycznie uniknąć kary (najczęściej grzywny) za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Zmiana ta ma również dalej idące konsekwencje - w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego i powiązanego z nim przedawnienia karalności za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Niezależnie od tego przygotowany został projekt dużej nowelizacji kodeksu karnego skarbowego, która jeszcze bardziej pogorszy sytuację podatników.

Korekta deklaracji i zapłata podatku po kontroli podatkowej a kary za przestępstwa i wykroczenia skarbowe

Jak było przed 2022 rokiem?

Autopromocja

O skutkach skorygowania deklaracji przez podatnika mówi art. 16a kodeksu karnego skarbowego. Do końca 2021 r. było tak, że jeżeli podatnik po kontroli skorygował swoje rozliczenia, to urząd skarbowy nie mógł wszcząć postępowania karnoskarbowego, a jeśli było już w toku tzw. postępowanie przygotowawcze, to organ je umarzał. Na szybką korektę często decydowali się przedsiębiorcy, gdy tylko dowiadywali się, że trwają kontrole u ich kontrahentów.
Podatnik, wiedząc, że
 urzędnicy zebrali już stosowne informacje i za chwilę mogą wszcząć kontrolę również u niego, wolał uprzedzić ich działania i złożyć korektę deklaracji. Dzięki temu mógł wykluczyć swoją ewentualną odpowiedzialność karną – tłumaczy Jacek Aninowski, dyrektor generalny ds. obsługi postępowań w Instytucie Studiów Podatkowych.

Jak jest od 1 stycznia 2022 r.?

Od 2022 r. korekta deklaracji nie wyklucza już konsekwencji karno-skarbowych. Jeśli organ wszczął postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe albo takie zdarzenia zostaną ujawnione w toku postępowania przygotowawczego, to korekta deklaracji i zapłata podatku po zakończonej kontroli podatkowej w niczym podatnikowi nie pomogą. I tak może zostać on ukarany.

Jak to wygląda w praktyce, tłumaczy na przykładach Michał Roszkowski, radca prawny, doradca podatkowy i partner w Accreo.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

Przykład - do 31 grudnia 2021 r.
Urząd skarbowy przeprowadził kontrolę podatkową, która zakończyła się protokołem kontroli. Protokół został sporządzony 28 października 2021 r. i doręczony kontrolowanemu w siedzibie urzędu skarbowego dzień później, czyli 29 października.
Po jego otrzymaniu podatnikowi przysługiwało prawo do korekty deklaracji. Podatnik skorygował deklarację, naprawiając uchybienia stwierdzone w protokole. Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 16a k.k.s. korekta ta jako prawnie skuteczna wyłączała odpowiedzialność karną skarbową podatnika. Słowem, podatnik nie mógł już ponieść kary z k.k.s.

Przykład - od 1 stycznia 2022 r.
Urząd skarbowy przeprowadził kontrolę podatkową w lutym br. W jej trakcie nabrał podejrzenia co do popełnienia przez podatnika przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego i dlatego 10 lutego wszczął postępowanie przygotowawcze w tej sprawie. Protokół kontroli podatkowej został sporządzony 10 marca i doręczony podatnikowi w urzędzie 11 marca.
Kontrolowany zaakceptował stwierdzone przez organ uchybienia i skorygował deklarację. Mimo to postępowanie przygotowawcze nie zostało umorzone, ponieważ zmienił się art. 16a k.k.s., który obecnie pozwala na to, by postępowanie to toczyło się dalej.

Co istotne - jak podkreśla Michał Roszkowski - dopóki postępowanie karnoskarbowe toczy się w sprawie, a nie przeciwko podatnikowi, dopóty on sam może nawet nie być tego świadomy. - Nie będzie on informowany o toczącym się postępowaniu przygotowawczym do czasu, aż przedstawione zostaną mu zarzuty - wyjaśnia ekspert.

Bez czynnego żalu

Dodajmy, że mówimy o przypadkach, w których zasadniczo wykluczony jest czynny żal (art. 16 k.k.s.), a więc podatnik może jedynie złożyć korektę deklaracji (na podstawie art. 16a k.k.s.). Czynny żal pozwala uniknąć kary tylko, jeżeli podatnik złoży go przed podjęciem przez organ czynności kontrolnych zmierzających do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego (art. 16 par. 5 k.k.s.). Czynny żal można złożyć, gdy czynność organu „nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o czyn zabroniony” ujawniony w trakcie m.in. kontroli podatkowej.

Przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku - zmiany w przedawnieniu

Zasadą jest, że wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 par. 6 ordynacji podatkowej). Słowem, przez czas, kiedy toczy się postępowanie karnoskarbowe (w tym także przygotowawcze), przedawnienie podatkowe nie biegnie.

Do końca 2021 r. skorygowanie deklaracji przez podatnika skutkowało umorzeniem postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. De facto więc postępowanie to nie mogło być już dłużej przyczyną zawieszenia biegu przedawnienia podatkowego.

Natomiast od 2022 r., mimo złożonej przez podatnika korekty deklaracji, postępowanie przygotowawcze toczy się dalej, co oznacza, że:

  • bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest nadal zawieszony;
  • postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe może być dalej prowadzone, aż do czasu przedawnienia karalności. Ono z kolei ustaje wraz z przedawnieniem zobowiązania podatkowego. Zasada ta wynika z art. 44 par. 2 kodeksu karnego skarbowego.

Konsekwencje tego tłumaczy Piotr Kołodziejczyk, adwokat i starszy menedżer w zespole postępowań EY.

Przykład
Urząd skarbowy przeprowadził w sp. z o.o. kontrolę podatkową. Zakończyła się ona wydaniem protokołu stwierdzającego nieprawidłowości w CIT za 2017 r. W toku kontroli wszczęte zostaje postępowanie przygotowawcze w sprawie karnoskarbowej dotyczącej tego podatku, o czym spółka nie wie.
Po otrzymaniu protokołu kontroli spółka niezwłocznie składa korektę deklaracji CIT-8 i reguluje zaległość wraz z odsetkami. Po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółka chce zniszczyć dowody księgowe, bo uważa, że są już zbędne. Czy ma rację?

Do końca 2021 r. mogła tak postąpić, bo wskutek złożonej przez nią korekty deklaracji postępowanie przygotowawcze w sprawie karnoskarbowej było umarzane.
Natomiast od 2022 r. może być ono prowadzone dalej, mimo złożenia przez spółkę korekty - aż do czasu przedawnienia karalności.

Będzie duża nowelizacja kodeksu karnego skarbowego

Na razie na przedawnienie karalności ma wpływ co do zasady przedawnienie zobowiązania podatkowego. To jednak ma się zmienić - zakłada przygotowany już przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt dużej nowelizacji kodeksu karno-skarbowego. O szczegółach tego projektu pisaliśmy w artykule „Zmiany będą w przedawnieniu i w wymiarze kar” (DGP nr 50/2022).

- Skutek wejścia w życie tej nowelizacji będzie taki, że postępowanie karnoskarbowe będzie mogło być prowadzone nie tylko mimo złożenia przez podatnika korekty deklaracji (co już jest teraz), ale także niezależnie od przedawnienia się samego zobowiązania podatkowego - ostrzega Piotr Kołodziejczyk. Słowem - jak mówi - nastąpi kumulacja negatywnych skutków Polskiego Ładu i planowanej nowelizacji.

Zdaniem eksperta zmiana ta może wprowadzić dużo zamieszania, ponieważ podatnicy, ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego, mogą już nie dysponować dowodami księgowymi i powiązanymi z nimi dokumentami. Piotr Kołodziejczyk tłumaczy to na przykładzie.

Przykład
Podatnik odliczył VAT z faktury i czeka pięć lat, aż upłynie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego. Obecnie, po upływie tych pięciu lat, podatnik może zapomnieć o tym odliczeniu. Nikt nie może bowiem kwestionować tego rozliczenia ani nakładać sankcji karnoskarbowych.

Po projektowanych zmianach w k.k.s. upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie spowoduje przedawnienia karalności czynów. Karalność dla większych kwot skończy się bowiem dopiero z upływem 10 lat (jak zakłada projekt nowelizacji). Może się więc zdarzyć, że dopiero po siedmiu latach przyjdzie organ ścigania i stwierdzi, że odliczenie było niezasadne i postanowi wszcząć postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

- To nie muszą być rzadkie przypadki. Mogą być one konsekwencją sporu fiskusa z dostawcą, co po stronie nabywcy nie powoduje zawieszenia przedawnienia zobowiązania podatkowego - wskazuje Piotr Kołodziejczyk.

Trwa okres zawieszenia biegu przedawnienia wykroczeń skarbowych i przestępstw skarbowych

Obecnie wciąż obowiązuje zawieszenie biegu przedawnienia wszystkich czynów zabronionych, czyli wykroczeń skarbowych i przestępstw skarbowych. Nadal bowiem obowiązuje art. 15zzr1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095).
Przepis ten przewiduje, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie sześciu miesięcy po ich odwołaniu nie biegnie przedawnienie karalności czynu oraz przedawnienie wykonania kary w
sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe.

Zmiana w JPK bez czynnego żalu

Od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje natomiast korzystna dla podatników zmiana w zakresie czynnego żalu. Podatnicy mogą korygować zarówno część deklaracyjną, jak i ewidencyjną JPK_VAT bez potrzeby składania czynnego żalu na podstawie art. 16a k.k.s.

Do końca 2021 r. przy korektach części ewidencyjnej JPK_VAT trzeba było składać czynny żal, co potwierdzało samo Ministerstwo Finansów. Informowaliśmy o tym w artykule „Czynny żal również przy spóźnionym JPK” (DGP nr 65/2021).

Od 2022 r. obowiązuje zmiana. Zapowiedzieliśmy ją w artykule „Nie będzie trzeba składać czynnego żalu przy korygowaniu JPK_V7” (DGP nr 142/2021).

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 16a k.k.s. karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie podlega sprawca, który po jego popełnieniu złoży prawnie skuteczną korektę deklaracji, a także - to nowość - podatnik, który złoży prawnie skuteczną korektę księgi. - Obecnie podatnicy nie muszą więc zastanawiać się, czy składać czynny żal (na podstawie art. 16 k.k.s. do części ewidencyjnej). Wyłączenie karalności poprzez skuteczną korektę dotyczy obydwu części JPK_VAT - podsumowuje Michał Roszkowski z Accreo. ©℗

Nie będzie motywacji do zakończenia sporu - opinia

Jacek Aninowski dyrektor generalny ds. obsługi postępowań w Instytucie Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy:

Możliwość skorzystania z niekaralności na podstawie art. 16a kodeksu karnego skarbowego była do tej pory o wiele prostsza niż dzięki zastosowaniu czynnego żalu (art. 16 k.k.s.). Wystarczyło złożyć korektę deklaracji i niezwłocznie uiścić zaległość podatkową, by uwolnić się od odpowiedzialności karnej. Często miało to miejsce, gdy równolegle trwały kontrole u kontrahentów podatnika. Podatnik, wiedząc, że organy już zebrały stosowne informacje i mogą za chwilę wszcząć postępowanie również u niego, wolał uprzedzić ich działania i złożyć korektę deklaracji, aby dzięki temu wyłączyć swoją ewentualną odpowiedzialność karną.

Teraz takie działanie może być nieskuteczne, bo organ może twierdzić, że w
ramach postępowań przygotowawczych u kontrahentów podatnika ujawniono już czyn zabroniony popełniony przez niego samego.

Tak więc zmiana, która nastąpiła od 1 stycznia 2022 r., wpłynie zdecydowanie na skuteczność korekty deklaracji na podstawie art. 16a k.k.s. Może też znacząco wpłynąć na działania samych podatników. Do końca 2021 r. podatnik, wobec którego wydano protokół z kontroli podatkowej, mógł złożyć prawnie skuteczną korektę deklaracji w okresie pomiędzy zakończeniem kontroli (doręczeniem protokołu) a wszczęciem postępowania podatkowego. W efekcie mógł nie kontynuować sporu, jeśli uznał, że nie ma szans na pozytywne zakończenie, a zarazem mógł uwolnić się od odpowiedzialności karnej skarbowej. Teraz takie działanie nie przyniesie skutku -
nie zwolni bowiem od odpowiedzialności i najprawdopodobniej będzie wymuszało kontynuowanie sporu prawnego z
organem podatkowym, aż do NSA. ©℗

Łukasz Zalewski

Autopromocja

REKLAMA

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

Podatek PIT - część 2
certificate
Jak zdobyć Certyfikat:
  • Czytaj artykuły
  • Rozwiązuj testy
  • Zdobądź certyfikat
1/10
Zeznanie PIT-37 za 2022 r. można złożyć w terminie do:
30 kwietnia 2023 r. (niedziela)
2 maja 2023 r. (wtorek)
4 maja 2023 r. (czwartek)
29 kwietnia 2023 r. (sobota)
Następne
Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
System kaucyjny a VAT. MKiŚ ma opinię MF

Ministerstwo Klimatu i Środowiska uzyskało od Ministerstwa Finansów opinię, że VAT nie będzie naliczany dla opakowań jednorazowych, a w przypadku opakowań wielokrotnego użytku, pojawi się tylko dla tych, które nie wrócą do systemu.

Podatek dla superbogaczy, by zwalczać uchylanie się od opodatkowania

Globalny podatek od superbogatych. Francuski minister finansów Bruno Le Maire poinformował, że wraz ze swoim brazylijskim odpowiednikiem Haddadem Fernando rozpoczyna wspólną inicjatywę, by na szczycie G20 w Waszyngtonie podjąć decyzję w sprawie minimalnego opodatkowania najbogatszych osób na świecie.

PFRON 2024. Zasady obliczania wpłat

Regulacje dotyczące dokonywania wpłat na PFRON zawarte są w ustawie z dnia 27 sierpnia 1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych. Warto też pamiętać, że ustawa ta była wielokrotnie nowelizowana, z dwoma poważnymi zmianami z 2016 i 2018 roku. Jakie zasady obliczania wpłat na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych obowiązują aktualnie w kwietniu 2024 roku?

Praca w Wielkiej Brytanii – czy i kiedy trzeba rozliczyć podatek w Polsce? Jak rozliczyć się z brytyjskim urzędem?

Mimo wyjścia Wielkiej Brytanii z Unii Europejskiej nasi rodacy dalej wybierają ten kraj jako miejsce pracy. Destynacja ta jest wygodna pod wieloma względami. Jednym z nich jest łatwość dotarcia poprzez liczne połączenia samolotowe, dostępne prawie z każdego portu lotniczego w Polsce. Zebraliśmy garść informacji o rozliczeniu podatkowym w tym kraju. Warto je poznać zanim podejmiesz tam pracę.

Zmiany w e-Urzędzie Skarbowym 2024. Nie trzeba już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji podatkowych

Ministerstwo Finansów poinformowało 17 kwietnia 2024 r., że Krajowa Administracja Skarbowa wprowadziła nowe funkcjonalności konta organizacji w e-Urzędzie Skarbowym (e-US). Organizacje (np. spółki, fundacje, stowarzyszenia) nie muszą już upoważniać pełnomocników do składania deklaracji drogą elektroniczną (UPL-1), by rozliczać się elektronicznie. Serwis e-Urząd Skarbowy pozwala teraz organizacji na składanie deklaracji podatkowych online bez podpisu kwalifikowanego i bez dodatkowego umocowania dla pełnomocnika.

Rozliczenie PIT emeryta lub rencisty w 2024 roku. Kiedy nie trzeba składać PIT-a? Kiedy można się rozliczyć wspólnie z małżonkiem (także zmarłym) i dlaczego jest to korzystne?

Zbliża się powoli koniec kwietnia a więc kończy się czas na rozliczenie z fiskusem (złożenie PIT-a za 2024 rok). Ministerstwo Finansów wyjaśnia co musi zrobić emeryt albo rencista, który otrzymał z ZUSu lub organu rentowego PIT-40A lub PIT-11A. Kiedy trzeba złożyć PIT-a a kiedy nie jest to konieczne? Kiedy emeryt nie musi zapłacić podatku wynikającego z zeznania podatkowego? Kiedy można się rozliczyć wspólnie ze zmarłym małżonkiem i dlaczego jest to korzystne?

MKiŚ: z tytułu plastic tax trzeba będzie zapłacić nawet 2,3 mld zł

Plastic tax. W 2024 roku Polska zapłaci 2,3 mld zł tzw. podatku od plastiku - wynika z szacunków resortu klimatu i środowiska, o których poinformowała w środę wiceminister Anita Sowińska. Dodała, że z tego tytułu za ub.r. zapłacono 2 mld zł.

Zwrot podatku PIT (nadpłaty) w 2024 roku. Kiedy (terminy)? Jak (zasady)? Dla kogo? PIT-37, PIT-36, PIT-28 i inne

Kiedy i jak urząd skarbowy zwróci nadpłatę podatku PIT z rocznego zeznania podatkowego? Informacja na ten temat ciekawi zwłaszcza tych podatników, którzy korzystają z ulg i odliczeń. Czym jest nadpłata podatku? Kiedy powstaje nadpłata? W jakiej formie jest zwracana? Kiedy urząd skarbowy powinien zwrócić nadpłatę PIT? Jak wskazać i jak zaktualizować rachunek do zwrotu PIT? Jak uzyskać informację o stanie zwrotu nadpłaty podatku?

Dopłata do PIT-a w 2024 roku. Kogo to dotyczy? Jak sobie poradzić z wysoką dopłatą podatku?

W 2023 roku podatnicy musieli dopłacić 11,2 mld zł zaległości podatkowych za 2022 rok. W 2022 roku (w rozliczeniu za 2021 r.) ta smutna konieczność dotyczyła aż 4,9 mln podatników, a kwota dopłat wyniosła 14,9 mld. zł. W 2024 roku skala dopłat będzie mniejsza, ale dla wielu osób znalezienie kilku lub kilkunastu tysięcy złotych na rozliczenie się ze skarbówką to spory kłopot. Możliwe jest jednak wnioskowanie do Urzędu Skarbowego o rozłożenie dopłaty na raty, skorzystanie z kredytu lub (w przypadku firm) sfinansowanie zaległości przez przyspieszenie przelewów od kontrahentów.  W rozliczeniu za 2022 rok podatnicy przesłali za pomocą Twój e-PIT prawie 12 mln deklaracji, a kolejne 8 mln przez e-Deklaracje. Tylko 1,3 mln – czyli około 6% złożyli w wersji papierowej.

Ulga na ESG (ulga na zrównoważony rozwój firm) - rekomendacja Konfederacji Lewiatan i Ayming Polska dla rządu

W reakcji na nowe obowiązki firm dotyczące raportowania niefinansowego ESG, które weszły w życie na początku 2024 roku, Konfederacja Lewiatan oraz Ayming Polska zwróciły się do nowego rządu z rekomendacją wprowadzenia tzw. “Ulgi na zrównoważony rozwój”. Nowy instrument podatkowy ma na celu wsparcie firm w realizacji wytycznych Komisji Europejskiej dotyczących zrównoważonego rozwoju. Proponowane rozwiązanie miałoby pomóc przedsiębiorstwom w efektywnym dostosowaniu się do nowych standardów, jednocześnie promując ekologiczne i społecznie odpowiedzialne praktyki biznesowe.

REKLAMA