REKLAMA

REKLAMA

Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Kara dla podatnika mimo zapłaty podatku po kontroli podatkowej. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

Subskrybuj nas na Youtube
Dołącz do ekspertów Dołącz do grona ekspertów
Dziennik Gazeta Prawna
Największy polski dziennik prawno-gospodarczy
Kara dla podatnika mimo zapłaty podatku po kontroli podatkowej. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku
Kara dla podatnika mimo zapłaty podatku po kontroli podatkowej. Przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku

REKLAMA

REKLAMA

Jeżeli podatnik po kontroli podatkowej złoży korektę deklaracji i dopłaci wynikający z niej podatek, nadal może zostać ukarany za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Takie skutki przyniosła od 1 stycznia 2022 r. zmiana przepisów przygotowana w ramach rządowego programu "Polski Ład". Do końca zeszłego roku było inaczej: korekta rozliczeń, złożona na podstawie kodeksu karnego skarbowego (art. 16a), pozwalała automatycznie uniknąć kary (najczęściej grzywny) za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Zmiana ta ma również dalej idące konsekwencje - w zakresie przedawnienia zobowiązania podatkowego i powiązanego z nim przedawnienia karalności za przestępstwo lub wykroczenie skarbowe. Niezależnie od tego przygotowany został projekt dużej nowelizacji kodeksu karnego skarbowego, która jeszcze bardziej pogorszy sytuację podatników.

Korekta deklaracji i zapłata podatku po kontroli podatkowej a kary za przestępstwa i wykroczenia skarbowe

Jak było przed 2022 rokiem?

REKLAMA

O skutkach skorygowania deklaracji przez podatnika mówi art. 16a kodeksu karnego skarbowego. Do końca 2021 r. było tak, że jeżeli podatnik po kontroli skorygował swoje rozliczenia, to urząd skarbowy nie mógł wszcząć postępowania karnoskarbowego, a jeśli było już w toku tzw. postępowanie przygotowawcze, to organ je umarzał. Na szybką korektę często decydowali się przedsiębiorcy, gdy tylko dowiadywali się, że trwają kontrole u ich kontrahentów.
Podatnik, wiedząc, że
 urzędnicy zebrali już stosowne informacje i za chwilę mogą wszcząć kontrolę również u niego, wolał uprzedzić ich działania i złożyć korektę deklaracji. Dzięki temu mógł wykluczyć swoją ewentualną odpowiedzialność karną – tłumaczy Jacek Aninowski, dyrektor generalny ds. obsługi postępowań w Instytucie Studiów Podatkowych.

Jak jest od 1 stycznia 2022 r.?

Od 2022 r. korekta deklaracji nie wyklucza już konsekwencji karno-skarbowych. Jeśli organ wszczął postępowanie przygotowawcze o przestępstwo lub wykroczenie skarbowe albo takie zdarzenia zostaną ujawnione w toku postępowania przygotowawczego, to korekta deklaracji i zapłata podatku po zakończonej kontroli podatkowej w niczym podatnikowi nie pomogą. I tak może zostać on ukarany.

Jak to wygląda w praktyce, tłumaczy na przykładach Michał Roszkowski, radca prawny, doradca podatkowy i partner w Accreo.

Dalszy ciąg materiału pod wideo

REKLAMA

Przykład - do 31 grudnia 2021 r.
Urząd skarbowy przeprowadził kontrolę podatkową, która zakończyła się protokołem kontroli. Protokół został sporządzony 28 października 2021 r. i doręczony kontrolowanemu w siedzibie urzędu skarbowego dzień później, czyli 29 października.
Po jego otrzymaniu podatnikowi przysługiwało prawo do korekty deklaracji. Podatnik skorygował deklarację, naprawiając uchybienia stwierdzone w protokole. Zgodnie z obowiązującym wówczas art. 16a k.k.s. korekta ta jako prawnie skuteczna wyłączała odpowiedzialność karną skarbową podatnika. Słowem, podatnik nie mógł już ponieść kary z k.k.s.

Przykład - od 1 stycznia 2022 r.
Urząd skarbowy przeprowadził kontrolę podatkową w lutym br. W jej trakcie nabrał podejrzenia co do popełnienia przez podatnika przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego i dlatego 10 lutego wszczął postępowanie przygotowawcze w tej sprawie. Protokół kontroli podatkowej został sporządzony 10 marca i doręczony podatnikowi w urzędzie 11 marca.
Kontrolowany zaakceptował stwierdzone przez organ uchybienia i skorygował deklarację. Mimo to postępowanie przygotowawcze nie zostało umorzone, ponieważ zmienił się art. 16a k.k.s., który obecnie pozwala na to, by postępowanie to toczyło się dalej.

Co istotne - jak podkreśla Michał Roszkowski - dopóki postępowanie karnoskarbowe toczy się w sprawie, a nie przeciwko podatnikowi, dopóty on sam może nawet nie być tego świadomy. - Nie będzie on informowany o toczącym się postępowaniu przygotowawczym do czasu, aż przedstawione zostaną mu zarzuty - wyjaśnia ekspert.

Bez czynnego żalu

Dodajmy, że mówimy o przypadkach, w których zasadniczo wykluczony jest czynny żal (art. 16 k.k.s.), a więc podatnik może jedynie złożyć korektę deklaracji (na podstawie art. 16a k.k.s.). Czynny żal pozwala uniknąć kary tylko, jeżeli podatnik złoży go przed podjęciem przez organ czynności kontrolnych zmierzających do ujawnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego (art. 16 par. 5 k.k.s.). Czynny żal można złożyć, gdy czynność organu „nie dostarczyła podstaw do wszczęcia postępowania o czyn zabroniony” ujawniony w trakcie m.in. kontroli podatkowej.

Przestępstwa i wykroczenia skarbowe w 2022 roku - zmiany w przedawnieniu

REKLAMA

Zasadą jest, że wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe powoduje zawieszenie biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego (art. 70 par. 6 ordynacji podatkowej). Słowem, przez czas, kiedy toczy się postępowanie karnoskarbowe (w tym także przygotowawcze), przedawnienie podatkowe nie biegnie.

Do końca 2021 r. skorygowanie deklaracji przez podatnika skutkowało umorzeniem postępowania przygotowawczego w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. De facto więc postępowanie to nie mogło być już dłużej przyczyną zawieszenia biegu przedawnienia podatkowego.

Natomiast od 2022 r., mimo złożonej przez podatnika korekty deklaracji, postępowanie przygotowawcze toczy się dalej, co oznacza, że:

  • bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego jest nadal zawieszony;
  • postępowanie przygotowawcze w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe może być dalej prowadzone, aż do czasu przedawnienia karalności. Ono z kolei ustaje wraz z przedawnieniem zobowiązania podatkowego. Zasada ta wynika z art. 44 par. 2 kodeksu karnego skarbowego.

Konsekwencje tego tłumaczy Piotr Kołodziejczyk, adwokat i starszy menedżer w zespole postępowań EY.

Przykład
Urząd skarbowy przeprowadził w sp. z o.o. kontrolę podatkową. Zakończyła się ona wydaniem protokołu stwierdzającego nieprawidłowości w CIT za 2017 r. W toku kontroli wszczęte zostaje postępowanie przygotowawcze w sprawie karnoskarbowej dotyczącej tego podatku, o czym spółka nie wie.
Po otrzymaniu protokołu kontroli spółka niezwłocznie składa korektę deklaracji CIT-8 i reguluje zaległość wraz z odsetkami. Po upływie okresu przedawnienia zobowiązania podatkowego spółka chce zniszczyć dowody księgowe, bo uważa, że są już zbędne. Czy ma rację?

Do końca 2021 r. mogła tak postąpić, bo wskutek złożonej przez nią korekty deklaracji postępowanie przygotowawcze w sprawie karnoskarbowej było umarzane.
Natomiast od 2022 r. może być ono prowadzone dalej, mimo złożenia przez spółkę korekty - aż do czasu przedawnienia karalności.

Będzie duża nowelizacja kodeksu karnego skarbowego

Na razie na przedawnienie karalności ma wpływ co do zasady przedawnienie zobowiązania podatkowego. To jednak ma się zmienić - zakłada przygotowany już przez Ministerstwo Sprawiedliwości projekt dużej nowelizacji kodeksu karno-skarbowego. O szczegółach tego projektu pisaliśmy w artykule „Zmiany będą w przedawnieniu i w wymiarze kar” (DGP nr 50/2022).

- Skutek wejścia w życie tej nowelizacji będzie taki, że postępowanie karnoskarbowe będzie mogło być prowadzone nie tylko mimo złożenia przez podatnika korekty deklaracji (co już jest teraz), ale także niezależnie od przedawnienia się samego zobowiązania podatkowego - ostrzega Piotr Kołodziejczyk. Słowem - jak mówi - nastąpi kumulacja negatywnych skutków Polskiego Ładu i planowanej nowelizacji.

Zdaniem eksperta zmiana ta może wprowadzić dużo zamieszania, ponieważ podatnicy, ze względu na przedawnienie zobowiązania podatkowego, mogą już nie dysponować dowodami księgowymi i powiązanymi z nimi dokumentami. Piotr Kołodziejczyk tłumaczy to na przykładzie.

Przykład
Podatnik odliczył VAT z faktury i czeka pięć lat, aż upłynie termin przedawnienia zobowiązania podatkowego. Obecnie, po upływie tych pięciu lat, podatnik może zapomnieć o tym odliczeniu. Nikt nie może bowiem kwestionować tego rozliczenia ani nakładać sankcji karnoskarbowych.

Po projektowanych zmianach w k.k.s. upływ terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie spowoduje przedawnienia karalności czynów. Karalność dla większych kwot skończy się bowiem dopiero z upływem 10 lat (jak zakłada projekt nowelizacji). Może się więc zdarzyć, że dopiero po siedmiu latach przyjdzie organ ścigania i stwierdzi, że odliczenie było niezasadne i postanowi wszcząć postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe.

- To nie muszą być rzadkie przypadki. Mogą być one konsekwencją sporu fiskusa z dostawcą, co po stronie nabywcy nie powoduje zawieszenia przedawnienia zobowiązania podatkowego - wskazuje Piotr Kołodziejczyk.

Trwa okres zawieszenia biegu przedawnienia wykroczeń skarbowych i przestępstw skarbowych

Obecnie wciąż obowiązuje zawieszenie biegu przedawnienia wszystkich czynów zabronionych, czyli wykroczeń skarbowych i przestępstw skarbowych. Nadal bowiem obowiązuje art. 15zzr1 ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 2095).
Przepis ten przewiduje, że w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego albo stanu epidemii, ogłoszonego z powodu COVID-19, oraz w okresie sześciu miesięcy po ich odwołaniu nie biegnie przedawnienie karalności czynu oraz przedawnienie wykonania kary w
sprawach o przestępstwa i przestępstwa skarbowe.

Zmiana w JPK bez czynnego żalu

Od 1 stycznia 2022 r. obowiązuje natomiast korzystna dla podatników zmiana w zakresie czynnego żalu. Podatnicy mogą korygować zarówno część deklaracyjną, jak i ewidencyjną JPK_VAT bez potrzeby składania czynnego żalu na podstawie art. 16a k.k.s.

Do końca 2021 r. przy korektach części ewidencyjnej JPK_VAT trzeba było składać czynny żal, co potwierdzało samo Ministerstwo Finansów. Informowaliśmy o tym w artykule „Czynny żal również przy spóźnionym JPK” (DGP nr 65/2021).

Od 2022 r. obowiązuje zmiana. Zapowiedzieliśmy ją w artykule „Nie będzie trzeba składać czynnego żalu przy korygowaniu JPK_V7” (DGP nr 142/2021).

Zgodnie z obecnym brzmieniem art. 16a k.k.s. karze za przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie podlega sprawca, który po jego popełnieniu złoży prawnie skuteczną korektę deklaracji, a także - to nowość - podatnik, który złoży prawnie skuteczną korektę księgi. - Obecnie podatnicy nie muszą więc zastanawiać się, czy składać czynny żal (na podstawie art. 16 k.k.s. do części ewidencyjnej). Wyłączenie karalności poprzez skuteczną korektę dotyczy obydwu części JPK_VAT - podsumowuje Michał Roszkowski z Accreo. ©℗

Nie będzie motywacji do zakończenia sporu - opinia

Jacek Aninowski dyrektor generalny ds. obsługi postępowań w Instytucie Studiów Podatkowych Modzelewski i Wspólnicy:

Możliwość skorzystania z niekaralności na podstawie art. 16a kodeksu karnego skarbowego była do tej pory o wiele prostsza niż dzięki zastosowaniu czynnego żalu (art. 16 k.k.s.). Wystarczyło złożyć korektę deklaracji i niezwłocznie uiścić zaległość podatkową, by uwolnić się od odpowiedzialności karnej. Często miało to miejsce, gdy równolegle trwały kontrole u kontrahentów podatnika. Podatnik, wiedząc, że organy już zebrały stosowne informacje i mogą za chwilę wszcząć postępowanie również u niego, wolał uprzedzić ich działania i złożyć korektę deklaracji, aby dzięki temu wyłączyć swoją ewentualną odpowiedzialność karną.

Teraz takie działanie może być nieskuteczne, bo organ może twierdzić, że w
ramach postępowań przygotowawczych u kontrahentów podatnika ujawniono już czyn zabroniony popełniony przez niego samego.

Tak więc zmiana, która nastąpiła od 1 stycznia 2022 r., wpłynie zdecydowanie na skuteczność korekty deklaracji na podstawie art. 16a k.k.s. Może też znacząco wpłynąć na działania samych podatników. Do końca 2021 r. podatnik, wobec którego wydano protokół z kontroli podatkowej, mógł złożyć prawnie skuteczną korektę deklaracji w okresie pomiędzy zakończeniem kontroli (doręczeniem protokołu) a wszczęciem postępowania podatkowego. W efekcie mógł nie kontynuować sporu, jeśli uznał, że nie ma szans na pozytywne zakończenie, a zarazem mógł uwolnić się od odpowiedzialności karnej skarbowej. Teraz takie działanie nie przyniesie skutku -
nie zwolni bowiem od odpowiedzialności i najprawdopodobniej będzie wymuszało kontynuowanie sporu prawnego z
organem podatkowym, aż do NSA. ©℗

Łukasz Zalewski

Zapisz się na newsletter
Chcesz uniknąć błędów? Być na czasie z najnowszymi zmianami w podatkach? Zapisz się na nasz newsletter i otrzymuj rzetelne informacje prosto na swoją skrzynkę.
Zaznacz wymagane zgody
loading
Zapisując się na newsletter wyrażasz zgodę na otrzymywanie treści reklam również podmiotów trzecich
Administratorem danych osobowych jest INFOR PL S.A. Dane są przetwarzane w celu wysyłki newslettera. Po więcej informacji kliknij tutaj.
success

Potwierdź zapis

Sprawdź maila, żeby potwierdzić swój zapis na newsletter. Jeśli nie widzisz wiadomości, sprawdź folder SPAM w swojej skrzynce.

failure

Coś poszło nie tak

Źródło: INFOR

Oceń jakość naszego artykułu

Dziękujemy za Twoją ocenę!

Twoja opinia jest dla nas bardzo ważna

Powiedz nam, jak możemy poprawić artykuł.
Zaznacz określenie, które dotyczy przeczytanej treści:
Autopromocja

REKLAMA

QR Code

© Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

REKLAMA

Księgowość
Zapisz się na newsletter
Zobacz przykładowy newsletter
Zapisz się
Wpisz poprawny e-mail
Naliczanie odsetek za zwłokę a czas trwania kontroli podatkowej, celno-skarbowej lub postępowania podatkowego – zmiany w Ordynacji podatkowej jeszcze w 2025 r.

Ministerstwo Finansów przygotowało projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej, która ma m.in. na celu zmobilizowanie organów podatkowych do zakończenia kontroli podatkowej i kontroli celno-skarbowej w terminie nie dłuższym niż 6 miesięcy od dnia jej wszczęcia. Jeżeli to się nie stanie, to nie będzie można podatnikowi naliczyć odsetek od zaległości podatkowych (odsetek za zwłokę) stwierdzonych w toku kontroli.

Zarządzanie finansami i procesami finansowo-księgowymi w rosnącym przedsiębiorstwie

W dzisiejszej gospodarce efektywne zarządzanie finansami i procesami finansowymi stanowi kluczowy czynnik sukcesu dla rozwijających się przedsiębiorstw. Praktyka biznesowa pokazuje, że sam wzrost obrotów nie zawsze przekłada się na poprawę kondycji finansowej firmy. Nieumiejętnie zarządzany rozwój może prowadzić do paradoksalnej sytuacji, w której zwiększającym się przychodom towarzyszą spadająca rentowność i problemy z płynnością finansową.

Rozliczenie składki zdrowotnej w 2025 roku. Księgowa wyjaśnia jak to zrobić

Termin złożenia w ZUS deklaracji zawierającej rozliczenie wpłaconych składek zdrowotnych za 2024 rok upływa 20 maja 2025 r. Obowiązek ten dotyczy większości przedsiębiorców prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. Jedynie ci rozliczający się na karcie podatkowej są z niego zwolnieni. W pozostałych przypadkach wysokość należnych składek wylicza się na podstawie przychodów bądź dochodów osiągniętych w poprzednim roku. Na co zwrócić uwagę przygotowując roczne rozliczenie składek? Wyjaśnia to Paulina Chwil, Księgowa Prowadząca oraz Ekspert ds. ZUS i Prawa Pracy w CashDirector S.A.

Trump 2.0. Rewolucja chorego rozsądku. Prof. Kołodko recenzuje politykę (nie tylko gospodarczą) obecnego prezydenta USA

W kwietniu 2025 r. nakładem Wydawnictwa Naukowego PWN ukazała się najnowsza książka prof. Grzegorza W. Kołodki zatytułowana „Trump 2.0. Rewolucja chorego rozsądku”. Grzegorz W. Kołodko, wybitny ekonomista i były wicepremier, w swoim bezkompromisowym stylu analizuje trumponomikę i trumpizm, populizm, nowy nacjonalizm, publiczne kłamstwa i brutalną grę interesów. Profesor poświęca szczególną uwagę kwestiom manipulacji opinią publiczną, polityce sojuszy, a także wpływowi wojny w Ukrainie na kształt geopolityki. Zastanawia się również, jakie zagrożenia dla NATO i Unii Europejskiej niesie ze sobą „America First” – i co to wszystko oznacza dla współczesnego świata.

REKLAMA

Zmiany w rachunkowości w 2025 r. Sprawozdawczość ESG przesunięta o 2 lata

Minister Finansów przygotował 5 maja 2025 r. projekt nowelizacji ustawy wdrażającej dyrektywę CRSD do ustawy o rachunkowości, a także ustawy o biegłych rewidentach, firmach audytorskich oraz nadzorze publicznym oraz niektórych innych ustaw. Ta nowelizacja ma na celu wdrożenie unijnej dyrektywy 2025/794, przesuwającej wdrożenie obowiązku sprawozdawczości ESG o 2 lata.

Większość podatników VAT może uniknąć w 2026 r. obowiązku wystawiania faktur ustrukturyzowanych w KSeF. Prof. Modzelewski wyjaśnia jak to możliwe

Zdaniem profesora Witolda Modzelewskiego, gdyby uchwalono projekt przepisów wprowadzających obowiązkowy KSeF w przedłożonym niedawno kształcie, to większość podatników VAT nie będzie musiała wystawiać faktur ustrukturyzowanych w 2026 r.

Stopy procentowe NBP 2025: w maju obniżka o 0,5 pkt proc.

Rada Polityki Pieniężnej na posiedzeniu w dniach 6-7 maja 2025 r. postanowiła obniżyć wszystkie stopy procentowe NBP o 0,5 punktu procentowego. Stopa referencyjna wynosi od 8 maja 2025 r. 5,25 proc. - poinformował w komunikacie Narodowy Bank Polski. Decyzja RPP była zgodna z oczekiwaniami większości analityków finansowych i ekonomistów. Stopy NBP zmieniły się pierwszy raz od 3 października 2023 r.

Przekształcenie JDG a status podatnika rozpoczynającego działalność w estońskim CIT

W świetle marcowego wyroku NSA (sygn. II FSK 1412/24) zmienia się podejście do kwalifikacji podatkowej spółek powstałych z przekształcenia jednoosobowych działalności gospodarczych. Wyrok ten przesądził, że takie podmioty mogą korzystać z przywilejów "podatnika rozpoczynającego działalność" na gruncie przepisów o estońskim CIT.

REKLAMA

Pracujesz na zleceniu - a może to faktyczna umowa o pracę? Jak ustalić i wykazać istnienie stosunku pracy

Osoby wykonujące umowy zlecenia, czy inne umowy cywilnoprawne, mają czasem wątpliwości, czy nie jest to de facto umowa o pracę. Każdy przedsiębiorca słyszał o możliwych kontrolach, podważeniu zatrudnienia, konieczności uzasadniania dlaczego taki a nie inny typ umowy został konkretnej osobie zaproponowany. A co ze swobodą zawierania umów? Czy forma umowy na którą zgadzamy się wspólnie z nowozatrudnioną osobą nie powinna być wystarczająca dla inspekcji pracy skoro zgodnie obie strony złożyły na niej swój podpis? Na te i wiele innych pytań odpowie Czytelnikom ten artykuł.

Zmiany w podatkach od 2026 r. - wyższy limit zwolnienia z VAT, korekty deklaracji, 6 m-cy vacatio legis

Ministerstwo Finansów poinformowało, że 6 maja 2025r. Rada Ministrów przyjęła pakiet projektów ustaw dot. podatków w ramach procesu deregulacji. Nowe przepisy mają na celu m.in. ochronę podatników przed nagłymi zmianami przepisów ustaw podatkowych oraz doprecyzowanie wątpliwości interpretacyjnych zgłaszanych przez przedsiębiorców w zakresie deklaracji składanej w trakcie lub po zakończeniu kontroli celno-skarbowej. Projekty dotyczą również podwyższenia limitu zwolnienia podmiotowego w VAT oraz likwidacji obowiązku przygotowywania i publikacji informacji o realizowanej strategii podatkowej.

REKLAMA