| IFK | IRB | INFORLEX | GAZETA PRAWNA | INFORORGANIZER | APLIKACJA MOBILNA | PRACA W INFOR | SKLEP
reklama
Jesteś tutaj: STRONA GŁÓWNA > Księgowość > Poradniki > Dokumenty podatkowe w orzecznictwie sądów

Dokumenty podatkowe w orzecznictwie sądów

Jednym z podstawowych obowiązków podatników jest prawidłowe udokumentowanie zdarzeń gospodarczych, które mają pośredni lub bezpośredni wpływ na wysokość podatków. Nieprawidłowości w księgach rachunkowych, podatkowej księdze przychodów i rozchodów czy innego rodzaju ewidencji podatkowych są jednym z częstszych powodów kwestionowania rozliczeń podatkowych. Wybrane orzecznictwo sądowe pozwoli zorientować się, jak do kwestii dokumentacji podatkowej podchodzą sądy administracyjne, a komentarze ekspertów pozwolą zwrócić uwagę na istotne i praktyczne aspekty przedstawionych wyroków.

SENTENCJA

Regulacja art. 20 ust. 2 i 3 ustawy z 29 września 1994 r. o rachunkowości w powiązaniu z art. 9 ustawy z 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych wskazuje na to, że dla celów tego podatku wprowadzona została zasada szczegółowego dokumentowania zdarzeń gospodarczych. Sam fakt nieujęcia dowodów księgowych w księdze rachunkowej nie może świadczyć, że do transakcji sprzedaży faktycznie nie doszło, a jedynie o nierzetelnym jej prowadzeniu. Podatnik winien był odzwierciedlić w księdze rachunkowej fakt zawarcia umowy sprzedaży, a następnie fakt jej anulowania, jeżeli faktycznie taka sytuacja zaistniała.

Wyrok NSA z 15 października 2001 r., niepublikowany

sygn. akt I SA/Wr 937/99

UZASADNIENIE

Organy podatkowe zakwestionowały fabryce mebli zobowiązanie w podatku dochodowym od osób prawnych za 1997 rok. Zarzuciły, że spółka prowadziła księgi rachunkowe niezgodnie z ustawą o rachunkowości. Z ustaleń wynikało, że nie zaewidencjonowano w księgach rachunkowych niektórych faktur oraz dowodów WZ. Wszystkie niezaewidencjonowane dowody księgowe dotyczyły kontraktów handlowych między podatnikiem a inną spółką, które mają powiązania kapitałowe, gospodarcze i osobowe.

W toku postępowania podatkowego podatnik złożył wyjaśnienie, że faktury zostały wycofane i niezaksięgowane, ponieważ transakcja sprzedaży nie doszła do skutku. Na dowody zaś WZ nie wystawiano faktur, ponieważ towary nie zostały faktycznie przekazane.

Wyjaśnień podatnika nie uznano za wiarygodne. Ponieważ na sporną sprzedaż towarów zostały wydane dokumenty księgowe, to gdyby faktycznie transakcja sprzedaży nie doszła do skutku, przedmiotowe faktury podatnik winien anulować, czego nie stwierdzono. Natomiast niewystawienie faktur do dowodów świadczy o nierzetelności prowadzonych ksiąg rachunkowych. Dokonane w nich zapisy nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego. Jednostka wystawiła dowody, które stanowią udokumentowanie wydania towarów z magazynu. Odbiór towarów został potwierdzony przez odbiorcę, o czym świadczy podpis odbiorcy na dowodzie, który stanowi podstawę wystawienia faktury sprzedaży.

Sprawa trafiła do sądu. Naczelny Sąd Administracyjny wyjaśnił, że zgodnie z art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych podatnicy zobowiązani są do prowadzenia ewidencji rachunkowej zgodnie z odrębnymi przepisami w sposób zapewniający ustalenie wysokości dochodu (straty), ustalenie podstaw opodatkowania i wysokości podatku. Zgodnie zatem z przepisem ustawowym określenie podstaw opodatkowania następuje na podstawie ksiąg rachunkowych prowadzonych zgodnie z odrębnymi przepisami, którymi w 1997 roku były przepisy ustawy o rachunkowości. Jak podkreślił sąd, podstawą wpisu do księgi jest dowód księgowy, który poza innymi koniecznymi warunkami musi wskazywać przedmiot operacji gospodarczej, wiarygodne określenie stron uczestniczących w tej operacji, określenie jej wartości i innych danych pozwalających na zidentyfikowanie tego zdarzenia gospodarczego (art. 21 i 22 ustawy o rachunkowości). Regulacja ta w powiązaniu z powołanym art. 9 ust. 1 ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych zdaniem NSA - wskazuje na to, że dla celów podatku dochodowego wprowadzona została zasada szczegółowego dokumentowania zdarzeń gospodarczych.

W ocenie sądu sam fakt nieujęcia tych dowodów księgowych w księdze rachunkowej, na co powołuje się podatnik, nie może świadczyć, iż do transakcji sprzedaży faktycznie nie doszło. Nieujęcie dowodów księgowych w księdze rachunkowej świadczy jedynie o nierzetelnym jej prowadzeniu. Jeżeli bowiem, tak jak to podnosi podatnik, do umowy sprzedaży nie doszło, to okoliczność taka powinna być przez podatnika udokumentowana stosownymi dowodami określonymi w ustawie o rachunkowości. A także powinno to mieć odzwierciedlenie odpowiednim zapisem w księdze rachunkowej. Podatnik powinien bowiem w księdze rachunkowej odzwierciedlić akt zawarcia umowy sprzedaży, a następnie fakt jej anulowania, jeżeli faktycznie taka sytuacja zaistniała. Co prawda, jak przyznał NSA, zgodnie z art. 180 Ordynacji podatkowej w postępowaniu podatkowym jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. Podatnik starał się wykazać, że sporne transakcje obrotu towarami zostały wycofane między innymi poprzez złożenie oświadczenia magazyniera kontrahenta na okoliczność zwrotu towaru. Wyjaśnieniom tym organ podatkowy nie dał wiary. A oceny oświadczenia przez organy nie można zdaniem NSA uznać za dowolną. Zdaniem sądu, prawidłowo organy podatkowe uznały, że podatnik nie wyjaśnił rozbieżności między przebiegiem zdarzeń na podstawie dowodów źródłowych a ich przebiegiem wedle swoich wyjaśnień.

Ostatecznie sąd przyznał jednak rację podatniczce. Uznał, że zachodzi konieczność dokonania przez organy podatkowe oceny dowodu dotyczącego transakcji pożyczki przy uwzględnieniu całokształtu zebranego w sprawie materiału dowodowego.



OPINIA

 

Tomasz Jankowski

konsultant KPT Doradcy Podatkowi

Należy zgodzić się z poglądem wyrażonym przez sąd administracyjny we Wrocławiu, że fakt nieujęcia w księgach rachunkowych dowodów księgowych odnoszących się do danego zdarzenia gospodarczego nie może być jedynym dowodem wskazującym na niezaistnienie tego zdarzenia. Oznacza to, iż w przypadku gdy sporządzono dokumenty księgowe, a dana transakcja nie jest realizowana, podatnik powinien być w posiadaniu dowodów potwierdzających jej anulowanie, a także dokonać odpowiednich zapisów w księgach rachunkowych.

W przypadku gdy podatnik jest w stanie udowodnić, że zapisy księgowe w sposób prawidłowy oddały przebieg operacji gospodarczej, jej klasyfikacja podatkowa nie będzie mogła być kwestionowana przez organy podatkowe. W tym przypadku sąd nie uwzględnił skargi podatnika wyłącznie z uwagi na fakt, że nie był on w stanie przedstawić wiarygodnych dowodów potwierdzających faktyczny przebieg transakcji.


Przygotowała ALEKSANDRA TARKA
Źródło: Gazeta Prawna Nr 252 (2122), 31 grudnia 2007 r. - 1 stycznia 2008 r.

reklama

Narzędzia księgowego

POLECANE

WYWIADY

reklama

Ostatnio na forum

Fundusze unijne

Jednolity Plik Kontolny

Eksperci portalu infor.pl

KPRF Law Office

Nowy wymiar obsługi prawnej

Zostań ekspertem portalu Infor.pl »