Kategorie

Ulga meldunkowa - kolejny korzystny wyrok NSA

Ulga meldunkowa - kolejny korzystny wyrok NSA
W dniu 2 października 2018 r. Naczelny Sąd Administracyjny wydał korzystny dla podatników wyrok w sprawie małżonków, którzy ubiegali się o umorzenie podatku z odsetkami, w związku z zakwestionowaniem przez organy podatkowe prawa do ulgi meldunkowej (sprawy o sygn. II FSK 2798/16, II FSK 2799/16 – połączone do wspólnego rozpoznania). NSA podzielił pogląd Rzecznika Praw Obywatelskich, że niespełnienie wymogów formalnych podatnika przy ubieganiu się o ulgę mieści się w pojęciu interesu publicznego (tj. przesłanki umorzenia zaległości podatkowych) a umarzania zaległości podatkowych nie powinno ograniczać się wyłącznie do zdarzeń absolutnie nadzwyczajnych lub losowych.

Generalnie problem dotyczy osób, które nabyły nieruchomość w latach 2007-2008, następnie ją sprzedały przed upływem pięciu lat od daty nabycia i nie dopełniły warunku formalnego w postaci złożenia oświadczenia o zameldowaniu w lokalu przez okres co najmniej 12 miesięcy. W stosunku do takich osób organy kwestionują prawo do zwolnienia i domagają się od nich uiszczenia zaległego podatku. Postępowania podatkowe wszczynane są tuż przed upływem terminu przedawnienia, co dodatkowo oznacza konieczność zapłaty narosłych odsetek.

Sprawy pani Heleny i pana Andrzeja

Reklama

Małżonkowie zwrócili się z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej powstałej z tytułu sprzedaży mieszkania przed upływem 5 lat od daty przekształcenia lokatorskiego spółdzielczego prawa do lokalu w prawo własności. Był to kolejny już wniosek o udzielenie ulgi w spłacie zobowiązania podatkowego z tego tytułu. Poprzednie postępowanie zakończyło się wydaniem decyzji odmownej.

Małżonkowie wskazywali, że spełnili warunek zameldowania w sprzedawanym mieszkaniu przez wymagany okres co najmniej 12 miesięcy, natomiast nie złożyli wymaganego oświadczenia. Pani Helena uzyskała bowiem w urzędzie skarbowym zapewnienie o braku konieczności złożenia takiego dokumentu. W toku postępowania podatkowego organy stwierdziły, że sytuacja majątkowa małżonków jest trudna, szczególnie w aspekcie środków pieniężnych na wyżywienie oraz leki. W konsekwencji uznano, że wystąpił ważny interes podatnika, który przemawia za umorzeniem, ale jedynie odsetek za zwłokę, a nie samego podatku.

Sprawy trafiły do WSA w Gdańsku (sygn. akt I SA/Gd 1880/15 oraz I SA/Gd 1181/15), który oddalił skargi podatników. Sąd stwierdził, że okoliczności uzasadniające zastosowanie ulgi powinny charakteryzować się wyjątkowością i są to okoliczności o charakterze klęsk żywiołowych, czy też zdarzeń losowych, uniemożliwiających wywiązywanie się podatnikowi z ciążących na nim względem Skarbu Państwa obowiązków. Od zapadłych orzeczeń zostały wniesione skargi kasacyjne do NSA.

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Stanowisko RPO

Reklama

W obu sprawach udział zgłosił Rzecznik Praw Obywatelskich. Zdaniem RPO ulgi podatkowe nie powinny stawać się swoistą pułapką dla obywateli. Kwestię przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowych należy rozpatrywać z uwzględnieniem przyczyn doprowadzenia do ich istnienia. Tym samym, w kontekście przesłanki interesu publicznego należy wziąć pod uwagę: wielokrotne zmiany stanu prawnego w obszarze opodatkowania zbycia nieruchomości, braku wzoru oświadczenia w sprawie spełnienia warunków do skorzystania z ulgi meldunkowej, konieczność rozstrzygnięcia wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść podatnika. Ponadto Rzecznik wskazywał, że organy powinny zbadać, czy na skutek dochodzenia zaległości podatkowych od małżonków, Skarb Państwa ostatecznie nie poniesie większych kosztów niż w wypadku zaniechania korzystania z tego uprawnienia.

W ocenie RPO w pewnych przypadkach należy zatem przed zasadą powszechności opodatkowania (art. 84 Konstytucji RP) dać pierwszeństwo innym konstytucyjnym zasadom. Chodzi o zasady: zaufania obywatela do państwa i stanowionego przez nie prawa (art. 2 Konstytucji RP); uwzględnienia dobra rodziny, która nakazuje państwu szczególną pomoc i opiekę dla rodzin niepełnych, czy wielodzietnych, znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej (art. 71 ust. 1 Konstytucji RP); zabezpieczenia społecznego dla osób, które pozostają bez pracy i bez środków utrzymania (art. 67 ust. 2 Konstytucji RP).

Orzeczenie NSA

NSA w całości zgodził się z argumentacją Rzecznika i w konsekwencji uchylił nie tylko zaskarżone wyroki WSA, ale także decyzje organów obu instancji, wydane w sprawie małżonków.

W ustnych motywach rozstrzygnięcia sąd zwrócił uwagę, że wnioski o umorzenie zaległości podatkowych są wręcz ostatnią deską ratunku dla ofiar ulgi meldunkowej. Nie sposób zatem pominąć okoliczności towarzyszących powstaniu zaległości podatkowej z tytułu kwestionowania prawa do ulgi meldunkowej. Zdaniem NSA, niedopełnienie przez podatnika wyłącznie wymogów formalnych przy ubieganiu się o ustawową ulgę meldunkową mieści się w pojęciu interesu publicznego. Jednocześnie, NSA podzielił pogląd, zgodnie z którym stosowanie instytucji umorzenia zaległości podatkowych nie powinno ograniczać się wyłącznie do zdarzeń absolutnie nadzwyczajnych lub losowych.

W ocenie NSA, nowe podejście w judykaturze sądów administracyjnych powinno znaleźć odzwierciedlenie w oczekujących jeszcze na rozstrzygnięcie sprawach "ulgowiczów", zarówno w postępowaniach umorzeniowych, jak i wymiarowych. 

Wyroki NSA z 2 października 2018 r. sygn. II FSK 2798/16 i sygn. II FSK 2799/16.

RPO wspierał "ulgowiczów"

W ocenie RPO przepisy w zakresie oświadczenia o zameldowaniu były nieprecyzyjne. Nie przewidywały wzoru, czy też formularza takiego oświadczenia, które byłyby ogólnie dostępne dla podatników w placówkach urzędów skarbowych. W swoich skargach obywatele podnosili, że wiedzieli o tym obowiązku, niejednokrotnie byli wprowadzani w błąd przez notariuszy, a także pracowników urzędów skarbowych, którzy zapewniali ich o braku konieczności przedstawienia takiego oświadczenia.

Rzecznik nie może zaakceptować stanowiska, zgodnie z którym z przyczyn wyłącznie formalnych obywatele utracili prawo do skorzystania z ulgi meldunkowej, pomimo tego, że w rzeczywistości byli zameldowani w danym lokalu przez wymagany przez ustawę czas. Sam fakt zameldowania w danym w budynku lub lokalu na pobyt stały jest okolicznością, która może być w każdym czasie zweryfikowana na podstawie dokumentu urzędowego, wystawianego przez organ gminy lub miasta. Dodatkowo wskazać należy, że także organ podatkowy może we własnym zakresie pozyskać dane z rejestru PESEL.

W kwietniu 2018 r. NSA podzielił pogląd RPO, że oświadczenie o zameldowaniu w danym lokalu przez co najmniej 12 miesięcy – wymagane  do skorzystania z ulgi meldunkowej - podatnik mógł złożyć w sposób niesformalizowany, np. za pośrednictwem aktu notarialnego. NSA zniósł wtedy swoim rozstrzygnięciem skutki decyzji organu podatkowego (podatek plus odsetki), który uznał, że pan Henryk ma zapłacić kilkadziesiąt tysięcy zł zaległego podatku dochodowego wraz z odsetkami za sprzedaż mieszkania, bo nie dopełnił warunku formalnego ulgi - złożenia oświadczenia o zameldowaniu.

Źródło: Rzecznik Praw Obywatelskich
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    8 maja 2021
    Zakres dat:

    Opłata przekształceniowa - co z VAT?

    Opłata przekształceniowa a VAT – dotychczasowa praktyka i konieczne zmiany wynikające z orzeczenia TSUE w sprawie Wrocławia.

    Podatek katastralny - czy należy wprowadzić?

    Podatek katastralny. Sytuacja finansów publicznych w Polsce, ale też i na świecie uległa pogorszeniu. W wielu krajach trwa dyskusja czy podnosić podatki dochodowe. Lepszym rozwiązaniem są podatki majątkowe, a do tych należy podatek katastralny.

    Darowizna samochodu dla osób z rodziny wspólnika a VAT

    Darowizna samochodu a VAT. Czy czynność darowizny pojazdu przez wspólników na rzecz osób z rodziny jednego ze wspólników będzie opodatkowana podatkiem VAT w sytuacji, gdy przy nabyciu pojazdu spółka nie dysponowała prawem do odliczenia podatku naliczonego oraz nie poniosła żadnych istotnych wydatków na przekształcenie czy modernizację pojazdu, z tytułu których dokonano odliczenia podatku naliczonego?

    Liczba elektronicznych PIT-ów wzrosła do 20 mln

    Rozliczenia PIT. W ciągu ostatnich pięciu lat liczba elektronicznie złożonych PIT-ów wzrosła z 5 mln do 20 mln. W tym roku tylko 1 mln 200 tys. deklaracji zostało złożonych na papierze - poinformował wiceminister finansów Jan Sarnowski.

    Nowy wzór deklaracji AKC-P od 1 lipca 2021 r.

    AKC-P, czyli deklaracja o wysokości podatku akcyzowego pobranego i wpłaconego przez płatnika, w nowej wersji od 1 lipca 2021 r. Od tej też daty deklarację będzie można składać wyłącznie elektronicznie.

    KE oceni Krajowy Plan Odbudowy

    Krajowy Plan Odbudowy. Po przekazaniu przez rządy państw unijnych Krajowych Planów Odbudowy Komisja Europejska zajmie się ich oceną. Następnie plany trafią do Rady UE, która musi je ostatecznie zaakceptować.

    E-faktury - od kiedy, czy będą obowiązkowe?

    E-faktury (faktury ustandaryzowane) mają wejść w życie 1 października 2021 r. Jaki jest cel wdrożenia e-faktur? Jak będzie działał system? Czy e-faktury będą obowiązkowe?

    Regulacja zawodu księgowego. SKwP pisze do MF

    Zawód księgowego dotychczas nie doczekał się uregulowania prawnego, choć istnieją takie regulacje w przypadku zawodu doradcy podatkowego. Stowarzyszenie Księgowych w Polsce (SKwP), we współpracy z resortem finansów, chciałoby rozpocząć proces zmierzający do uregulowania zawodu, by w ten sposób zapewnić m.in. wysoką jakość usług księgowych i sprawozdań finansowych.

    Ruszyła strona internetowa systemu e-TOLL. Co zawiera?

    System e-TOLL. Ministerstwo Finansów uruchomiło stronę etoll.gov.pl. Portal zapewni komplet informacji dotyczących poboru opłat drogowych na polskich drogach. Kolejnym etapem wdrożenia nowego systemu, będzie uruchomienie rejestracji w systemie e-TOLL.

    Wysokie podatki od gier - jak wpływają na rynek?

    Podatek od gier hazardowych. Niemal połowa firm hazardowych na rynku online działa nielegalnie. Głównym powodem są wysokie podatki i restrykcyjne przepisy ustawy o grach hazardowych.

    Pożyczka w grupie kapitałowej a prawo do obniżenia CIT

    Grupa kapitałowa a wydatki na spłatę odsetek od pożyczki. Fiskus nie może odmawiać grupie kapitałowej prawa do obniżenia CIT tylko dlatego, że dokonujące transakcji spółki mają siedziby w innych państwach UE.

    Szczepienia dla cudzoziemców. Ruszyły zapisy w zakładach pracy

    Szczepienia w zakładach pracy - zgłoszenia rozpoczęły się 4 maja. Jest to możliwe tylko w tych miejscach, gdzie uda się zebrać minimum 300 chętnych. Pracodawcy mogą zgłaszać pracowników, współpracowników i członków ich rodzin. Zasady nie wykluczają obcokrajowców. Cudzoziemcy mogą zgłaszać się także samodzielnie, nawet bez numeru PESEL.

    Podatki pracownicze. Polska na tle krajów UE

    Podatki pracownicze (PIT, ZUS). W zestawieniu państw UE pod kątem łącznych obciążeń PIT i ZUS Polska awansowała w 2020 r. o dwa miejsca - wynika z raportu PwC „Praca w UE – podatki i składki. Wpływ COVID-19 na podatki pracownicze”.

    Legalna praca cudzoziemca w Polsce

    Od lat w Polsce rośnie współczynnik zatrudnienia obcokrajowców przez polskich przedsiębiorców. Warto dowiedzieć się jakie przesłanki lub dokumenty świadczą o legalnym pobycie cudzoziemca spoza Unii Europejskiej (UE), Europejskiego Obszaru Gospodarczego (EOG) lub Szwajcarii w Polsce, oraz jakie warunki muszą zostać spełnione, aby taka osoba mogła podjąć legalną pracę.

    Ustawa o zasobach własnych UE - 770 mld zł dla Polski

    Ustawa o zasobach własnych UE. 770 mld zł z nowego budżetu Unii Europejskiej trafi do Polski. Sejm przyjął ustawę o zasobach własnych UE.

    Elektroniczne tytuły wykonawcze od 1 lipca 2021 r.

    Elektroniczne tytuły wykonawcze do urzędu skarbowego. Od 1 lipca 2021 r. wierzyciele wyślą tytuły wykonawcze do urzędu skarbowego drogą elektroniczną.

    Sejm za Funduszem Odbudowy

    Fundusz Odbudowy. Sejm przyjął ustawę wyrażającą zgodę na ratyfikację decyzji o zasobach własnych Unii Europejskiej. Oznacza to uruchomienie unijnego Planu Odbudowy po koronawirusie, o wartości około 750 mld euro.

    Czym jest Krajowy Plan Odbudowy?

    Krajowy Plan Odbudowy. Nie mam żadnych wątpliwości, że Krajowy Plan Odbudowy jest dokumentem bardzo ważnym i bardzo nam potrzebnym - powiedział prezydent Andrzej Duda. Według niego, Fundusz Odbudowy jest niezwykle potrzebnym instrumentem całej Europie.

    Rezydencja podatkowa PIT - objaśnienia podatkowe

    Rezydencja podatkowa PIT. Resort finansów wydał objaśnienia podatkowe dotyczące rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku podatkowego osób fizycznych w Polsce. Jakie są kryteria ustalania rezydencji podatkowej i na czym one polegają?

    Amazon nie zapłacił ani centa podatku CIT

    Amazon a podatek CIT. Globalny gigant branży e-commerce jakim jest Amazon nie zapłacił ani centa podatku CIT w Europie, mimo rekordowych przychodów.

    Składy podatkowe – co warto wiedzieć?

    Składy podatkowe to miejsca o szczególnym statusie akcyzowym, pozwalające na odsunięcie w czasie obowiązku zapłaty podatku akcyzowego. Zawieszenie poboru akcyzy to sytuacja, gdzie pomimo zaistnienia obowiązku podatkowego nie powstaje zobowiązanie podatkowe, co w praktyce oznacza odroczenie zapłaty akcyzy.

    PESEL dla cudzoziemców do celów podatkowych

    PESEL dla cudzoziemca. W związku z nowymi przepisami, które obowiązują od 1 maja 2021 r., cudzoziemcy mogą ubiegać się o nadanie numeru PESEL dla celów podatkowych.

    Fundusz odbudowy sfinansują nowe podatki

    Fundusz odbudowy. Dług zaciągnięty na poczet funduszu odbudowy zostanie zapłacony z nowych podatków, m.in. podatku od plastiku, podatku cyfrowego, czy granicznej opłaty węglowej.

    Krajowy Plan Odbudowy przyjęty przez Radę Ministrów

    Krajowy Plan Odbudowy (KPO), który jest podstawą do wypłaty pieniędzy z unijnego Funduszu Odbudowy, został przyjęty przez Radę Ministrów.

    Zmiany w podatkach od 1 maja 2021 r.

    Zmiany w podatkach od 1 maja 2021 r. Ministerstwo Finansów informuje, że od 1 maja 2021 r. wchodzą w życie liczne zmiany w przepisach podatkowych. Nowe regulacje mają na celu mi. in. ułatwienie prowadzenia działalności gospodarczej czy utrudnienie działania firm w szarej strefie. Przyczyniają się do wyrównywania szans przedsiębiorców na rynku. Zmiana przepisów Kodeksu karnego skarbowego będzie służyć przyspieszeniu oraz istotnemu uproszczeniu części spraw o wykroczenia skarbowe, które będą mogły być załatwione szybko i sprawnie w trybie postępowania mandatowego, bez konieczności kierowania sprawy do sądu karnego.