Kiedy powstaje obowiązek podatkowy w VAT przy wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów

Definicja WNT

Wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów  za wynagrodzeniem na terytorium kraju (zwane w skrócie WNT) jest (obok odpłatnej dostawy towarów i odpłatnego świadczenia usług na terytorium kraju, eksportu towarów, importu towarów na terytorium kraju i wewnątrzwspólnotowej dostawy towarów) odrębną czynnością opodatkowaną VAT.

Definicję WNT znajdziemy w art. 9 ust. 1 ustawy o VAT i kilku artykułach następnych. Wewnątrzwspólnotowym nabyciem towarów jest nabycie (przez podatnika VAT lub osobę prawną) prawa do rozporządzania jak właściciel towarami, które w wyniku dokonanej dostawy (realizowanej przez unijnego kontrahenta – podatnika VAT) są wysyłane lub transportowane na terytorium państwa członkowskiego UE inne niż terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu przez dokonującego dostawy, nabywcę towarów lub na ich rzecz.

Polecamy: Biuletyn VAT

Przy czym za WNT jest również uważane nabycie nowych środków transportu, nawet jeżeli dostawcą nie jest podatnikiem VAT.

W art. 10 ustawy o VAT znajdziemy szereg wyłączeń z definicji WNT. Znajdują się tam sytuacje (transakcje, przypadki), które bez tego wyraźnego wyłączenia traktowane byłyby jak WNT.

Jako wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów za wynagrodzeniem, traktowane jest również przemieszczenie towarów przez podatnika podatku od wartości dodanej lub na jego rzecz, należących do tego podatnika, z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju na terytorium kraju, jeżeli towary te zostały przez tego podatnika na terytorium tego innego państwa członkowskiego w ramach prowadzonego przez niego przedsiębiorstwa wytworzone, wydobyte, nabyte, w tym również w ramach wewnątrzwspólnotowego nabycia towarów, albo zaimportowane, i towary te mają służyć działalności gospodarczej podatnika.

Ponadto definicję WNT uzupełnia 9 przypadków (wskazanych w art. 12 ust. 1 ustawy o VAT) przemieszczenia towarów przez podatnika podatku od wartości dodanej lub na jego rzecz, których nie uznaje się za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów: Są to następujące przypadki:

1) towary są instalowane lub montowane, z próbnym uruchomieniem lub bez niego, dla których miejscem dostawy zgodnie z art. 22 ust. 1 pkt 2 ustawy o VAT jest terytorium kraju, jeżeli towary te są przemieszczane przez tego podatnika dokonującego ich dostawy lub na jego rzecz;

2) przemieszczenie towarów następuje w ramach sprzedaży wysyłkowej na terytorium kraju;

3) towary są przemieszczane na pokładach statków, samolotów lub pociągów w trakcie części transportu pasażerów, o której mowa w art. 22 ust. 5 ustawy o VAT, z przeznaczeniem dokonania ich dostawy przez tego podatnika lub na jego rzecz na pokładach tych pojazdów;

4) towary mają być przedmiotem czynności odpowiadającej eksportowi towarów dokonanej przez tego podatnika na terytorium państwa członkowskiego, z którego są przemieszczane na terytorium kraju;

5) towary mają być przedmiotem czynności odpowiadającej wewnątrzwspólnotowej dostawie towarów, o której mowa w art. 13 ust. 1 i 2 ustawy o VAT, dokonanej przez tego podatnika na terytorium państwa członkowskiego, z którego są przemieszczane na terytorium kraju;

6) towary mają być przedmiotem wykonanych na terytorium kraju na rzecz tego podatnika usług polegających na ich wycenie lub wykonaniu na nich prac, pod warunkiem że towary po wykonaniu tych usług zostaną z powrotem przemieszczone na terytorium państwa członkowskiego, z którego zostały pierwotnie wywiezione;

7) towary mają być czasowo używane na terytorium kraju w celu świadczenia usług przez tego podatnika posiadającego siedzibę działalności gospodarczej na terytorium państwa członkowskiego rozpoczęcia wysyłki lub transportu;

8) towary mają być czasowo używane przez tego podatnika na terytorium kraju, nie dłużej jednak niż przez 24 miesiące, pod warunkiem że import takich towarów z terytorium państwa trzeciego na terytorium kraju z uwagi na ich przywóz czasowy byłby zwolniony od cła;

9) przemieszczeniu podlega gaz w systemie gazowym, energia elektryczna w systemie elektroenergetycznym, energia cieplna lub chłodnicza przez sieci dystrybucji energii cieplnej lub chłodniczej.

Natomiast jeżeli opisane w ww. 9 przypadkach okoliczności ustaną - przemieszczenie towarów uznaje się za wewnątrzwspólnotowe nabycie towarów.

Pod pewnymi warunkami za WNT (u prowadzącego magazyn konsygnacyjny) jest uznawane także przemieszczenie towarów przez podatnika podatku od wartości dodanej lub na jego rzecz, nieposiadającego siedziby działalności gospodarczej lub stałego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej na terytorium kraju, do magazynu konsygnacyjnego w celu ich dostawy prowadzącemu magazyn konsygnacyjny.

Przepisy dot. WNT stosuje się również do przemieszczenia towarów przez siły zbrojne Państw-Stron Traktatu Północnoatlantyckiego (NATO) lub przez towarzyszący im personel cywilny z terytorium państwa członkowskiego innego niż terytorium kraju na terytorium kraju, w przypadku gdy towary nie zostały przez nich nabyte zgodnie ze szczególnymi zasadami regulującymi opodatkowanie podatkiem od wartości dodanej na krajowym rynku jednego z państw członkowskich dla sił zbrojnych Państw-Stron Traktatu Północnoatlantyckiego, jeżeli import tych towarów nie mógłby korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 45 ust. 1 pkt 9.

WNT – obowiązek podatkowy

Jak już wspomniano na wstępie, zasadą jest, że obowiązek podatkowy przy WNT powstaje z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej (kontrahenta z UE), nie później jednak niż 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem WNT.

Wyjątki od powyższej zasady są określone w art. 20 ust. 8 i 9 oraz art. 20b ustawy o VAT.

Pierwszy wyjątek dotyczy ww. 9 przypadków przemieszczenia towarów, które stają się WNT w momencie ustania okoliczności wskazanych w tych przypadkach. I właśnie również z chwilą ustania tych okoliczności powstaje obowiązek podatkowy w VAT.

Drugi wyjątek dotyczy wewnątrzwspólnotowego nabycia nowych środków transportu. W tych przypadkach obowiązek podatkowy powstaje z chwilą otrzymania tych środków transportu, nie później jednak niż z chwilą wystawienia faktury przez podatnika podatku od wartości dodanej.

Odmiennie powstaje obowiązek podatkowy w VAT także w przypadku przemieszczenia towarów do magazynu konsygnacyjnego traktowanego jak WNT. W tych przypadkach obowiązek podatkowy powstaje z chwilą pobrania towarów z magazynu konsygnacyjnego, nie później jednak niż z dniem wystawienia faktury.

Natomiast w przypadku WNT wykonywanej w sposób ciągły przez okres dłuższy niż miesiąc uważa się ją za dokonaną z upływem każdego miesiąca do czasu zakończenia dostawy tych towarów.

Częstym przykładem WNT jest nabycie przez polskiego podatnika VAT używanego samochodu z innego kraju UE.

Przykład z interpretacji indywidualnej Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z 8 czerwca 2018 r. (sygn. 0111-KDIB3-3.4012.95.2018.2.MS )

Polski podatnik VAT w ramach nabycia wewnątrzwspólnotowego kupił od kontrahenta unijnego samochód osobowy z przeznaczeniem do dalszej odsprzedaży w ramach działalności gospodarczej. W tym samym dniu, tj. 13 lutego 2018 r. została wystawiona faktura z naliczonym podatkiem VAT w wysokości 19%. Przedmiotowa fakturę nabywca otrzymał w dniu jej wystawienia natomiast samochód przyjechał do kraju 6 marca 2018 r. Następnie 20 marca 2018 r. kontrahent sporządził korektę na cały zakup samochodu i tego samego dnia czyli 20 marca 2018 r. wystawił nową fakturę na zakup przedmiotowego samochodu tylko z zerowym VAT-em, którą nabywca otrzymał również w tym samym dniu. Nabywca miał wątpliwości kiedy w tym przypadku powstał obowiązek podatkowy przy WNT.

Zdaniem Dyrektora KIS obowiązek podatkowy powstał w tym przypadku w miesiącu lutym 2018 r., tj. w miesiącu wystawienia przez kontrahenta faktury pierwotnej.