VAT 2013 / 2014 – powstanie obowiązku podatkowego

Ustawa o VAT 2014 - tekst ujednolicony

Zmiany w VAT od 1 stycznia 2014 r. - vademecum

Uchylony zostanie art. 19 ustawy o VAT  , a w jego miejsce wejdzie nowy art. 19a,  zawierający blok zmian dotyczących zasad powstania obowiązku podatkowego.

Polecamy: Samochód w firmie – zmiany od 1 kwietnia 2014 r.

Dodawany art. 19a zawiera zasady dotyczące momentu powstania obowiązku podatkowego.  Zmiany te w sposób pełniejszy odzwierciedlają postanowienia dyrektywy 2006/112/WE (w szczególności w zakresie usług ciągłych) oraz porządkują i upraszczają przepisy w stosunku do obecnie obowiązujących regulacji w tym zakresie. 

Faktura VAT i fakturowanie w 2013 roku - wyjaśnienia Ministerstwa Finansów

VAT 2013 - najważniejsze zmiany w wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów

Kasy fiskalne 2013 – zakres zwolnień w wyjaśnieniach Ministerstwa Finansów

Ustawa o VAT 2013 – tekst ujednolicony

Ustawa z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2013 r. poz. 35.

Ordynacja podatkowa 2013 – tekst ujednolicony

Obecnie obowiązek podatkowy powstaje, co do zasady, z chwilą wydania towarów lub  wykonania usługi, a jeżeli czynności te powinny być potwierdzone fakturą, z chwilą wystawienia tej faktury, nie później niż 7-ego dnia, licząc od dnia wydania towaru lub wykonania  usługi.

Rozliczenie tego podatku następuje w deklaracji za dany miesiąc (ewentualnie  kwartał), w którym powstał obowiązek podatkowy, a to oznacza,  że dla sprzedaży  dokonywanej pod koniec miesiąca, w zależności od daty wystawienia faktury, obowiązek  podatkowy powstawać może w miesiącu jej dokonania lub w miesiącu następnym.

Poza tym dyrektywa 2006/112/WE upoważnia państwa członkowskie do powiązania momentu  powstania obowiązku podatkowego z wystawieniem faktury, jednak jest to odstępstwo od  zasady ogólnej, które może być stosowane wyłącznie do określonych kategorii podatników  lub określonych kategorii transakcji, a nie jako powszechna  zasada.

VAT 2013 - definicja terenów budowlanych

VAT 2013 - prezenty o małej wartości i próbki

Tym samym obecne  brzmienie przepisów dotyczących ogólnych zasad momentu powstania obowiązku  podatkowego budzi wątpliwości w kontekście ich zgodności z przepisami unijnymi. 

Wątpliwości te dotyczą również obowiązujących tzw. szczególnych momentów powstania obowiązku podatkowego, których liczba i w niektórych przypadkach złożoność są źródłem  problemów z ich stosowaniem, zgłaszanych m.in. przez organizacje przedstawicielskie  przedsiębiorców.  

Wprowadzona została w art. 19a ust. 1 generalna zasada,  że  obowiązek podatkowy powstawać będzie z upływem miesiąca, w którym dokonano dostawy  towaru lub wykonano usługę.

Takie rozwiązanie oznacza pewność, że podatek stanie się wymagalny w miesiącu dokonania dostawy towaru lub wykonania usługi i co do zasady  zostanie rozliczony za ten okres rozliczeniowy. 

Ta regulacja art. 19a ust. 1 nie narusza przepisów art. 63-65 dyrektywy  2006/112/WE, które przewidują,  że VAT staje się wymagalny w momencie dostarczenia  towarów lub wykonania usług, a w przypadku otrzymania zapłaty przed dokonaniem tych  transakcji - w momencie otrzymania zapłaty.

Należy bowiem zaznaczyć,  że określenie  momentu powstania obowiązku podatkowego jest istotne dla dokonania rozliczenia danej  transakcji w deklaracji podatkowej. Ta regulacja, zmierzająca do rozliczenia  podatku w ostatnim dniu miesiąca, w którym dane czynności zostały dokonane, w pełni zatem  realizuje cel dyrektywy – rozpoznanie obowiązku podatkowego w okresie rozliczeniowym,  w  których dana czynność została wykonana – rozwiązując przy tym trudności przy 11 ewentualnym literalnym stosowaniu cyt. przepisów dyrektywy 2006/112/WE, np.   w transakcjach realizowanych za pomocą automatów do sprzedaży towarów czy biletów. 

To rozwiązanie nie jest czymś wyjątkowym na tle niektórych innych państw  członkowskich, w których podobne regulacje istnieją od wielu lat i niewątpliwie upraszczają rozliczanie transakcji dla VAT przy zachowaniu systemowych konstrukcji tego podatku.  

Nowe podejście oznacza rezygnację z dotychczasowego generalnego powiązania momentu  powstania obowiązku podatkowego również z datą wystawienia faktury.  

VAT 2013 - nowelizacja ustawy o VAT, stawki VAT

Od 2013 roku będzie można wystawiać faktury uproszczone

W  art. 19a ust. 2 ustalono, że reguła ogólna będzie również stosowana do usługi  częściowej i zawierała również wskazówki co należy rozumieć przez usługę częściową. 

Obecnie ustawa o VAT zawiera podobną regulację (art. 19 ust. 4), jednak bez wskazania co  należy rozumieć przez usługę częściową.

Nowa definicja usługi częściowej nie narusza przepisów dyrektywy 2006/112/WE i odpowiada stosowanej w niektórych państwach  członkowskich Unii Europejskiej. Usługę częściową stanowić będzie określona część podzielnej w sensie gospodarczym usługi, dla której to części określono zapłatę.

Takie rozwiązanie pomoże w ustaleniu obowiązku podatkowego np. w przypadku usług przyjmowanych częściowo, m.in. tych usług  budowlanych, które nie zostaną objęte przepisem ust. 3. 

Ponadto w art. 19a ust. 3 proponuje się, aby w przypadku usług, dla których w związku z ich  świadczeniem, ustalane są następujące po sobie terminy płatności lub rozliczeń, uznawało się je za wykonane z upływem każdego okresu, do którego odnoszą się te rozliczenia lub  płatności, do momentu zakończenia  świadczenia tych usług. Takie podejście realizuje  postanowienia dyrektywy 2006/112/WE zawarte w art. 64. 

Natomiast w przypadku usług świadczonych w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, dla  których w związku z ich świadczeniem, w danym roku nie upływałyby terminy płatności lub  rozliczeń, proponuje się aby uznawać je za wykonane z upływem każdego roku podatkowego,  do momentu zakończenia  świadczenia tych usług (art. 19a ust. 3 zdanie drugie).

Takie  określenie momentu powstania obowiązku podatkowego w przypadku usług o charakterze ciągłym odpowiada przepisom dyrektywy 2006/112/WE. Zgodnie z art. 64 tej dyrektywy w przypadku usług wykonywanych w sposób ciągły przez okres dłuższy niż rok, które nie  wiążą się z zapłatą zaliczki lub płatnościami w tym okresie, uważa się je za dokonane   z upływem każdego roku kalendarzowego, do czasu zakończenia  świadczenia usług. 

Dyrektywa umożliwia jednak państwom członkowskim przyjęcie, w niektórych przypadkach,  że dostawy towarów i świadczenie usług, dokonywane w sposób ciągły przez pewien okres,  uważa się za dokonane z upływem okresów nie dłuższych niż rok. 

Przepis art. 19a ust. 3 stosować się będzie odpowiednio do dostawy towarów, z wyjątkiem  dostawy towarów (wydania ich) na podstawie umowy dzierżawy, leasingu lub innej umowy  o  podobnym charakterze zawartej na czas określony lub umowy sprzedaży na warunkach  odroczonej płatności, jeżeli umowa przewiduje,  że w następstwie normalnych zdarzeń przewidzianych tą umową lub z chwilą zapłaty ostatniej raty prawo własności zostanie  przeniesione (art. 19a ust. 4).

Polecamy: serwis VAT

---

Należy pamiętać, że towarem na gruncie przepisów o podatku od towarów i usług są również wszelkie postacie energii.

Regulacją art. 19a ust. 4 objęte byłyby płatności z tytułu  oddania gruntów w użytkowanie wieczyste (art. 7 ust. 1 pkt 6 ustawy o VAT), co w praktyce  oznacza, co do zasady, kontynuację obecnego podejścia w tym zakresie. 

Otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem dostawy lub wykonaniem usługi w dalszym ciągu będzie rodziło powstanie obowiązku podatkowego, przy czym obowiązek ten konsekwentnie do przedstawionej zasady generalnej powstawać będzie z upływem 12 miesiąca, w którym zapłatę otrzymano (obowiązek powstanie w odniesieniu do kwoty  otrzymanej zapłaty) –  art. 19a ust. 8.

Zapłatą w tym wypadku będą, w szczególności:  przedpłata, zaliczka, zadatek, rata, wkład budowlany lub mieszkaniowy przed ustanowieniem  spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego lub lokalu o innym przeznaczeniu.

Nowy przepis pełniej realizuje zapis dyrektywy  2006/112/WE i dotyczy również (w przeciwieństwie do obecnych regulacji) np. zaliczek w dostawach energii elektrycznej. 

Powyższa zasada, w odróżnieniu do obecnie obowiązującej, będzie mieć zastosowanie do  wszystkich przypadków powstania obowiązku podatkowego wprowadzanych w projektowanym art. 19a ust. 1 – 7 ustawy (w każdym przypadku otrzymanie całości lub  części zapłaty, np. zaliczki przed dostawą towarów lub wykonaniem usługi będzie  powodować powstanie obowiązku podatkowego w części otrzymanej zapłaty).

Ceny energii elektrycznej dla gospodarstw domowych w 2012 roku

Podstawowe stawki VAT w UE

Jedynym  odstępstwem od tej zasady będą objęte wewnątrzwspólnotowe dostawy i nabycia towarów.   

Odnośnie szczególnych momentów powstania obowiązku podatkowego, wskazania wymaga,  że dyrektywa 2006/112/WE upoważnia państwa członkowskie do powiązania momentu  powstania obowiązku podatkowego z terminem zapłaty, jednak jest to odstępstwo od zasady  ogólnej, które może być stosowane do określonych kategorii podatników lub określonych  kategorii transakcji.

Tym samym w proponowanym  art. 19a ust. 5 pkt 1 powiązanie  momentu powstania obowiązku podatkowego z zapłatą dotyczyć będzie wyłącznie  następujących czynności:

- dostawy towarów na podstawie umowy komisu dokonanej przez komitenta komisantowi.  Specyfika tej transakcji w praktyce uniemożliwiałaby zastosowanie zasady ogólnej;

- przeniesienia z nakazu organu władzy publicznej lub podmiotu działającego w imieniu  takiego organu własności towarów w zamian za odszkodowanie (jest to regulacja  przeniesiona do ustawy z § 3 ust. 3 rozporządzenia wykonawczego) oraz dokonywanej  w  trybie egzekucji dostawy towarów, o której mowa w art. 18, które to przypadki  również wiążą się z faktem „pojawiania się” wynagrodzenia z dużym opóźnieniem   w stosunku do wykonanych czynności;

- świadczenia, na podstawie odrębnych przepisów, na zlecenie sądów powszechnych,  administracyjnych, wojskowych lub prokuratury, usług związanych z postępowaniem  sądowym lub przygotowawczym, z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b  ustawy o VAT, stanowiących import usług. Jest to regulacja przeniesiona do ustawy z § 3  ust. 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 4 kwietnia 2011 r. w sprawie wykonania  niektórych przepisów ustawy o podatku od towarów i  usług (Dz. U. Nr 73, poz. 392, z późn. zm.), zwanego dalej „rozporządzeniem wykonawczym” i wiąże się z tym,  że  wynagrodzenie w tych przypadkach wypłacane jest w dużym oddaleniu czasowym od  wykonania usługi. Zastosowane wyłączenie (do usług objętych art. 28b ustawy o VAT)  wynika wprost z dyrektywy 2006/112/WE;

- dotacji, subwencji i innych dopłat o podobnym charakterze, o których mowa w art. 29a  ust. 1. Jest to kontynuacja obecnych regulacji i również uwzględnia okoliczność,  że  dopłaty te mogą być wypłacane w dużym oddaleniu czasowym od wykonania czynności;

Obowiązek podatkowy w ww. przypadkach konsekwentnie powstawać będzie z upływem  miesiąca, w którym otrzymano całość lub część zapłaty z tytułu tych czynności. 

Na czym polega ograniczony i nieograniczony obowiązek podatkowy?

Jak już wyżej wskazano dyrektywa 2006/112/WE upoważnia państwa członkowskie do  powiązania momentu powstania obowiązku podatkowego również z wystawieniem faktury,  jednak podobnie jak przy możliwości powiązania z terminem otrzymania zapłaty jest to  odstępstwo od zasady ogólnej, które może być stosowane wyłącznie do określonych kategorii 13 podatników lub określonych kategorii transakcji.

Takie rozwiązanie proponuje się zastosować tylko w przypadku dostawy i drukowania książek oraz czasopism (art. 19a ust. 5 pkt 2),  których specyfika obrotu uzasadnia takie szczególne traktowanie.   Obowiązek podatkowy konsekwentnie powstawać zatem będzie z upływem miesiąca, w którym wystawiono fakturę z tytułu: 

a) świadczenia usług budowlanych lub budowlano-montażowych, 

b) dostawy książek drukowanych (PKWiU ex 58.11.1) – z wyłączeniem map i ulotek – oraz  gazet, czasopism i magazynów, drukowanych (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex 58.14.1), 

c) czynności polegających na drukowaniu książek (PKWiU ex 58.11.1) – z wyłączeniem  map i ulotek – oraz gazet, czasopism i magazynów (PKWiU ex 58.13.1 i PKWiU ex  58.14.1), z wyjątkiem usług, do których stosuje się art. 28b, stanowiących import usług. 

W przypadku gdy podatnik nie wystawi faktury dokumentującej ww. czynności lub  wystawi  ją z opóźnieniem, w art. 19a ust. 7 zaproponowano, aby obowiązek podatkowy powstawał  z  upływem miesiąca, w którym upłynął termin na wystawienie faktury, określony w art. 106i  ust. 4 i 5, tj.:  

- 30. dzień od dnia wykonania usług budowlanych lub budowlano-montażowych, 

- 60. dzień od dnia dostawy książek i czasopism, a jeśli umowa przewiduje rozliczenie  zwrotów tych wydawnictw - 120. dzień od pierwszego dnia wydania tych towarów, 

- 90. dzień od dnia wykonania czynności polegających na drukowaniu książek i czasopism. 

Na takie rozwiązanie zezwalają przepisy dyrektywy 2006/112/WE, a dokładnie art. 66 lit. c,  w brzmieniu nadanym dyrektywą 2010/45/UE, zgodnie z którym jeżeli faktura nie została  wystawiona lub została wystawiona z opóźnieniem, VAT staje się wymagalny w określonym  terminie, nie później niż z upływem terminu wystawienia faktury ustalonego przez państwa  członkowskie na mocy art. 222 akapit drugi lub, jeżeli państwo członkowskie nie ustaliło  takiego terminu – w określonym terminie od daty zaistnienia zdarzenia powodującego powstanie obowiązku podatkowego. 

Nowe brzmienie przepisów regulujących kwestię powstania obowiązku podatkowego z tytułu importu towarów (ust. 9-11) zostało nieco zmodyfikowane w stosunku do obecnie  obowiązujących regulacji.

Obowiązek podatkowy w imporcie towarów co do zasady  powstawać będzie z chwilą powstania długu celnego (art. 19a ust. 9). Z uwagi na to, iż   w przypadku objęcia towarów procedurą celną: uszlachetniania czynnego w systemie ceł  zwrotnych i odprawy czasowej z częściowym zwolnieniem od należności celnych  przywozowych dług celny powstaje z chwilą objęcia towarów tymi procedurami  zmodyfikowany został przepis w ust. 10, który w proponowanym brzmieniu będzie odnosił  się wyłącznie do importu towarów objętych procedurą celną przetwarzania pod kontrolą celną.

Obowiązek podatkowy w imporcie towarów

W przypadku objęcia towarów procedurą celną przetwarzania pod kontrolą celną - obowiązek podatkowy z tytułu importu towarów powstawać będzie z chwilą objęcia towarów  tą procedurą (art. 19a ust. 10).
Natomiast jeśli import towarów objęty jest procedurą celną:  składu celnego, odprawy czasowej z całkowitym zwolnieniem od należności celnych przywozowych, uszlachetniania czynnego w systemie zawieszeń, tranzytu, lub  przeznaczeniem celnym wprowadzenie towarów do wolnego obszaru celnego lub składu wolnocłowego, a od towarów tych pobierane są opłaty wyrównawcze lub opłaty o podobnym  charakterze to obowiązek podatkowy powstawać będzie z chwilą wymagalności tych opłat  (art. 19a ust. 11).

Powyższe oznacza, że jeśli nie są pobierane od tych towarów ww. opłaty,  to zaprzestanie podlegania ww. procedurom/przeznaczeniom celnym spowoduje powstanie  obowiązku podatkowego zgodnie z zasadą ogólną (z chwilą postania długu celnego).

W projekcie przewidziano również (analogicznie jak obecnie) delegację dla ministra  właściwego do spraw finansów publicznych do określenia, w drodze  rozporządzenia,  późniejszych niż wymienione w ust. 1, 5 oraz 7-11 terminów powstania obowiązku  podatkowego, z uwzględnieniem specyfiki wykonywania niektórych czynności,  uwarunkowania obrotu gospodarczego niektórymi towarami oraz przepisów Unii  Europejskiej (art. 19a ust. 12). 

Ustawa o VAT 2013 – tekst ujednolicony

Ordynacja podatkowa 2013 – tekst ujednolicony

Terminy powstania obowiązku podatkowego określone obecnie w rozporządzeniu wykonawczym zostaną objęte zasadami ustawowymi. Nie ma zatem  potrzeby realizacji upoważnienia dla Ministra Finansów do określania w drodze rozporządzenia późniejszych terminów powstania obowiązku  podatkowego po wejściu w życie projektowanej ustawy.

Zgodnie z nowymi zasadami powstawania obowiązku podatkowego w transakcjach wewnątrzwspólnotowych obowiązek podatkowy w wewnątrzwspólnotowej dostawie  i w wewnątrzwspólnotowym nabyciu towarów powstaje z chwilą wystawienia faktury,  a jeżeli warunek ten nie zostanie spełniony, obowiązek podatkowy powstaje 15. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym dokonano dostawy towarów lub w którym dokonano dostawy towaru będącego przedmiotem wewnątrzwspólnotowego nabycia (art. 20 ust. 1 i 5ustawy o VAT). 

Ponadto w przypadku ciągłych dostaw towarów z jednego państwa członkowskiego do drugiego, które obejmują okres dłuższy niż jeden miesiąc, dodano przepis stanowiący,  że dostawy te należy uznawać za dokonane na koniec każdego miesiąca do czasu zakończenia dostawy tych towarów (art. 20 ust. 2 ustawy o VAT).

W związku ze zmianami w zakresie określania momentu powstania obowiązku podatkowego wprowadzonymi dyrektywą 2010/45/UE wykreślono obecnie obowiązujące ust. 3 oraz 6-7 art. 20. Istotną tutaj zmianą jest to,  że otrzymanie całości lub części zapłaty przed dokonaniem transakcji wewnątrzwspólnotowych nie powoduje powstania obowiązku podatkowego. Pozostawiono niezmienione regulacje w  zakresie magazynów konsygnacyjnych.

Źródło:

Ustawa z 7 grudnia 2012 r. o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2013 r. poz. 35.

Projekt z 25 maja 2012 r. ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz o zmianie niektórych innych ustaw.