Kategorie

Nowe przepisy ograniczające zatory płatnicze od 2020 roku

Lubasz i Wspólnicy
Kancelaria Radców Prawnych
Nowe regulacje prawne zmierzające do ograniczania zatorów płatniczych; Terminy zapłaty w transakcjach handlowych – zmiany 2020
Problematyka dotycząca przysługujących wierzycielowi uprawnień i obowiązków dłużnika w związku z nieterminowym regulowaniem zobowiązań została unormowana w polskim porządku prawnym w ustawie z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (dalej jako „ustawa o terminach zapłaty”). Przedmiotowa ustawa nie tylko zastąpiła ustawę z 2003 r. o tożsamym tytule, ale miała także na celu wdrożenie do krajowego porządku prawnego dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z dnia 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. W 2019 r. ustawodawca dokonał w tej materii znaczących zmian, które weszły w życie z początkiem 2020 roku.

Terminy zapłaty w transakcjach handlowych – dlaczego zmiany od 2020 r. okazały się konieczne?

Kilka lat obowiązywania ustawy o terminach zapłaty nie pozwoliło na skuteczne ograniczenie zatorów płatniczych. Jak wynika z badań statystycznych, pod koniec 2018 r. ponad połowa podmiotów z sektora małych i średnich przedsiębiorstw sygnalizowała opóźnienia w płatnościach przekraczające ponad 60 dni. Brak terminowego regulowania zobowiązań przez przedsiębiorców wywoływał na rynku reakcję łańcuchową, z reguły bowiem brak zapłaty na rzecz kontrahentów wynikał z faktu, że wykonawcy usług sami nie otrzymywali należności na czas od swoich zleceniodawców. To z kolei rodziło problemy z utrzymaniem płynności finansowej i miało przełożenie m.in. na nieterminowe regulowanie zobowiązań o charakterze publicznoprawnym. Znamienna jest przy tym okoliczność opóźnienia w terminowej zapłacie także przez podmioty publiczne.

Chcąc wzmocnić pozycję przedsiębiorców z sektora MSP, a także dostrzegając wpływ zatorów płatniczych na gospodarkę, ustawodawca zdecydował się na nowelizację ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Zmiany zostały wprowadzone ustawą z dnia 19 lipca 2019 r. o zmianie niektórych ustaw w celu ograniczenia zatorów płatniczych (dalej jako „ustawa nowelizująca”). Warto przy tym nadmienić, że nowelizacja objęła nie tylko ustawę o terminach zapłaty, ale także szereg innych aktów prawnych, m.in. przepisy podatkowe (ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych i osób prawnych, ordynację podatkową), procedurę cywilną (kodeks postępowania cywilnego) czy prawo bankowe. Zasadniczo zmiany wprowadzone ustawą nowelizującą weszły w życie z dniem 1 stycznia 2020 r. Poniżej omówione zostały wybrane, najistotniejsze zmiany we wspomnianych przepisach.      

NOWOŚĆ na Infor.pl: Prenumerata elektroniczna Dziennika Gazety Prawnej KUP TERAZ!

Polecamy: INFORLEX Biznes

Zmienione nie tylko przepisy

Kompleksowa zmiana ustawy o terminach zapłaty została dokonana na mocy art. 10 ustawy nowelizującej. Warto podkreślić, że modyfikacja objęła nie tylko treść poszczególnych przepisów, ale dotyczy także tytułu nowelizowanej ustawy. Począwszy od stycznia 2020 r. mamy do czynienia z ustawą z dnia 8 marca 2013 r. o przeciwdziałaniu nadmiernym opóźnieniom w transakcjach handlowych (dalej jako „ustawa o przeciwdziałaniu opóźnieniom”).

Poszerzony został przedmiot uregulowania, bowiem zgodnie z art. 1 ww. ustawy określa ona „szczególne uprawnienia wierzyciela i obowiązki dłużnika w związku z terminami zapłaty w transakcjach handlowych, skutki niewykonania takich obowiązków oraz postępowanie w sprawie nadmiernego opóźniania się ze spełnianiem świadczeń pieniężnych”. O ile nie zmienił się podmiotowy i przedmiotowy zakres ustawy, o tyle wprowadzono szereg nowych definicji, w tym w szczególności normatywne znaczenie nadano takim pojęciom jak świadczenie pieniężne czy duży przedsiębiorca.

Zmianie uległo także znaczenie pojęcia „odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych”, które uzależnione jest od statusu podmiotu, który jest dłużnikiem. Powyższa zmiana jest istotna z uwagi na różny sposób ustalania wysokości odsetek dla dłużników mających status podmiotu publicznego, będącego podmiotem leczniczym.

Szczególne obowiązki dużych przedsiębiorców

Reklama

Jednym z głównych założeń ustawy nowelizującej jest „wyrównywanie szans w relacjach asymetrycznych, gdzie jedna ze stron ma znacznie silniejszą pozycję rynkową”. Zastrzeżenie to odnosi się w szczególności do stosunków gospodarczych między dużymi przedsiębiorcami a podmiotami z sektora MSP. Od 2020 r. pozycja negocjacyjna dużego przedsiębiorcy w kontaktach handlowych z mniejszymi podmiotami uległa osłabieniu.

Reklama

Przede wszystkim wprowadzony został sztywny maksymalny termin zapłaty świadczenia pieniężnego przez dużego przedsiębiorcę na rzecz wierzyciela będącego mikro-, małym lub średnim przedsiębiorcą. Zgodnie z art. 7 ust. 2a termin zapłaty określony w umowie nie może przekraczać 60 dni, liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku, potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi. Jeżeli termin ten został oznaczony w umowie jako dłuższy niż ustawowe maksimum, wówczas po upływie 60 dni – liczonych od dnia doręczenia dłużnikowi faktury lub rachunku potwierdzających dostawę towaru lub wykonanie usługi wierzycielowi – będą przysługiwały odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych.

Dodatkowo art. 13 ust. 2 pkt 2) ustawy o przeciwdziałaniu opóźnieniom przewiduje z mocy prawa zastąpienie terminu dłuższego niż wynikający z ustawy terminem 60-dniowym. Ustawodawca w znaczący sposób ograniczył także możliwości wybiórczej interpretacji czy próby obchodzenia poszczególnych przepisów. Zgodnie z art. 4b znowelizowanej ustawy „dłużnik będący dużym przedsiębiorcą nie może powoływać się przeciwko wierzycielowi będącemu mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą na jego oświadczenie, że nie jest mikroprzedsiębiorcą, małym przedsiębiorcą albo średnim przedsiębiorcą, chyba że mimo dołożenia należytej staranności nie wiedział o nieprawdziwości tego oświadczenia”.
W ściśle określonych przypadkach, oznaczonych w art. 13 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu opóźnieniom, „postanowienia umowy wyłączające lub ograniczające uprawnienia wierzyciela lub obowiązki dłużnika(…) lub mające na celu obejście tych przepisów, są nieważne, a zamiast nich stosuje się przepisy ustawy”.

Dodatkowo prawodawca zastrzegł, że nieważne są także umowy towarzyszące transakcjom handlowym lub stanowiące ich uzupełnienie, zawierane przez strony takiej transakcji, jeżeli zmierzają do obejścia ustawy.

Duży przedsiębiorca ma nadto obowiązek złożenia oświadczenia szczególnej treści, tj. o posiadaniu statusu dużego przedsiębiorcy. Zgodnie z art. 4c zdanie drugie ustawy o przeciwdziałaniu opóźnieniom „oświadczenie składa się w formie, w jakiej jest zawierana transakcja handlowa, najpóźniej w momencie jej zawarcia”.

Więcej za opóźnienie

Wspomniana wyżej modyfikacja pojęcia „odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych” ma przełożenie nie tylko na różny sposób ustalania wysokości odsetek w zależności od posiadanego przez dłużnika statusu, ale w praktyce stanowi także realne podwyższenie wysokości należnych odsetek. Na gruncie dotychczas obowiązujących przepisów stopa odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych wynosiła 9,5%, co stanowiło sumę stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i ośmiu punktów procentowych.

Od stycznia 2020 r. ww. algorytm ma zastosowanie wyłącznie do transakcji handlowych, w których dłużnikiem jest podmiot publiczny będący podmiotem leczniczym. W pozostałych przypadkach, a więc między przedsiębiorcami niemającymi jednocześnie statusu podmiotu publicznego i podmiotu leczniczego, wysokość odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych została ustalona na poziomie sumy stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i dziesięciu punktów procentowych. Uwzględniając aktualną stopę referencyjną NBP (1,50%), stopa ww. odsetek wynosi zatem 11,5%. 

Wyższa wartość świadczenia – wyższa rekompensata za odzyskanie należności

Motywując nielojalnych dłużników do terminowego regulowania płatności, ustawodawca zdecydował się zróżnicować wysokość rekompensaty z tytułu poniesionych kosztów odzyskiwania należności. Należność z tego tytułu zachowała zryczałtowany charakter, nadal jest wyrażona w walucie euro i zachowano uprawnienie do jej naliczenia bez wzywania dłużnika do zapłaty tej sumy, jednakże jej wysokość została uzależniona od wartości świadczenia pieniężnego. Znowelizowany art. 10 ust. 1 ustawy o przeciwdziałaniu opóźnieniom wprowadza trzy wysokości rekompensaty:

  • 40 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego nie przekracza 5 000 złotych;
  • 70 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest wyższa niż 5 000 złotych, ale niższa niż 50 000 złotych;
  • 100 euro – gdy wartość świadczenia pieniężnego jest równa lub wyższa od 50 000 złotych.

   Sankcje dla nierzetelnych przedsiębiorców nie tylko w postaci odsetek

Ustawa o przeciwdziałaniu opóźnieniom obok regulacji o charakterze stricte cywilnoprawnym przewiduje także sankcje administracyjne dla tych podmiotów, które opóźniają się z płatnościami. Szczegółowe regulacje dotyczące przebiegu postępowania w tej materii, narzędzi przysługujących organowi kontrolnemu (którym jest w tym przypadku Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów), obowiązków kontrolowanego oraz możliwych rozstrzygnięć zawarte są w art. 13c i następnych analizowanej ustawy. W wyniku przeprowadzonego postępowania Prezes UOKiK może w drodze decyzji, nałożyć na podmioty określone w art. 2 ustawy, także w przypadku, gdy nie są one stroną transakcji handlowej, administracyjną karę pieniężną w wysokości do 5% przychodu osiągniętego w poprzednim roku podatkowym, nie więcej niż równowartość 50 000 000 euro.

Ważny termin zawarcia transakcji

Należy zwrócić szczególną uwagę na datę zawarcia transakcji handlowej, bowiem od niej zależy, które przepisy powinniśmy zastosować. Transakcje zawarte przed 1 stycznia 2020 r. objęte są reżimem ustawy w brzmieniu sprzed nowelizacji, natomiast wszystkie późniejsze podlegają już nowym przepisom. W odniesieniu do odsetek ustawowych za opóźnienie w transakcjach handlowych, jak i rekompensaty, jeżeli stały się one wymagalne po dniu 1 stycznia 2020 r., stosuje się już przepisy w nowym brzmieniu.

Adam Szkurłat, adwokat

Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code
    Księgowość
    1 sty 2000
    14 cze 2021
    Zakres dat:

    Wpłaty do PPK - kiedy pobrać zaliczkę na PIT?

    Wpłaty do PPK finansowane przez pracodawcę stanowią przychód pracownika oszczędzającego w PPK (art. 12 ust. 1 ustawy o PIT). Oznacza to, że pracodawca powinien naliczyć i pobrać od tych wpłat zaliczkę na PIT zgodnie z obowiązującą danego pracownika skalą podatkową (17% lub 32%).

    Składka na ubezpieczenie zdrowotne a PIT w 2022 roku – jak być powinno

    Składka na ubezpieczenie zdrowotne a PIT. Jak rozwiązać problem składki na ubezpieczenie zdrowotne w nowym systemie opodatkowania dochodów osób fizycznych (PIT), który ma obowiązywać od 2022 roku? Profesor Witold Modzelewski proponuje, by – przy spełnieniu dwóch innych warunków - kwota składki była dla wszystkich podatników kosztem uzyskania przychodów lub była wyłączona z podstawy opodatkowania.

    Opłata reprograficzna a komputery przenośne i stacjonarne

    Opłata reprograficzna nie powinna dotyczyć komputerów przenośnych i stacjonarnych, natomiast w przypadku pozostałych urządzeń i nośników powinna być znacznie obniżona - uważa Konfederacja Lewiatan.

    Polski Ład: Investor Desk, Interpretacja 590, PGK VAT i inne udogodnienia dla inwestorów

    Polski Ład: Investor Desk, Interpretacja 590, PGK VAT i inne udogodnienia dla inwestorów. Ministerstwo Finansów informuje, że w ramach Polskiego Ładu zostaną wdrożone nowe rozwiązania prawne i organizacyjne mające na celu przyciąganie do Polski strategicznych inwestorów. Już w 2022 roku kompleksowa i szybka obsługa inwestorów ma stać się (wg zamierzeń MF i Rządu) wizytówką naszego kraju. Uruchomiony zostanie tzw. Investor Desk i Interpretacja 590. Będą też korzystne rozwiązania podatkowe dla holdingów (w tym PGK VAT) i zachęta do inwestycji dla instytucji finansowych.

    KSR „Przychody ze sprzedaży wyrobów, półproduktów, towarów i materiałów”

    KSR „Przychody ze sprzedaży wyrobów, półproduktów, towarów i materiałów” - to nowy standard rachunkowości, którego projekt został właśnie skierowany do dyskusji publicznej. Termin zgłaszania uwag do projektu upływa 8 sierpnia 2021 r. Co zawiera nowy KSR?

    SLIM VAT 2. Korekta deklaracji importowej

    SLIM VAT 2 zawiera rozwiązanie, które umożliwi podatnikowi rozliczającemu podatek z tytułu importu towarów bezpośrednio w deklaracji podatkowej dokonania korekty deklaracji, w sytuacji gdyby w pierwotnej deklaracji nie rozliczył w prawidłowej wysokości podatku.

    Kolejne deklaracje akcyzowe z podpisem elektronicznym

    Deklaracje akcyzowe z podpisem elektronicznym. Ministerstwo Finansów planuje poszerzenie listy deklaracji podatkowych, które mogą być podpisywane elektronicznie o deklaracje akcyzowe AKC-UAKZ i AKC-KZ. Ponadto możliwe będzie opatrywanie podpisem zaufanym albo podpisem osobistym - deklaracji uproszczonej w sprawie podatku akcyzowego od samochodów osobowych (AKC-US) oraz podań w sprawach dotyczących podatku akcyzowego − przesyłanych przez Platformę Usług Elektronicznych Skarbowo-Celnych.

    Nadużywanie prawa przez organy podatkowe będzie utrudnione

    Postępowanie podatkowe. Fiskus decydując się na bezpodstawne wszczęcie postępowania podatkowego naraża się na ryzyko uchylenia decyzji administracyjnej i utratę kompetencji do zmiany rozliczenia podatkowego podatnika.

    Spłata zaległości podatkowej przez członka zarządu

    Zobowiązania podatkowe spółki. Organ podatkowy dochodził od członka zarządu spółki spłaty zobowiązań podatkowych, które już nie istniały.

    MF zaprasza na XII Forum Cen Transferowych – 24 czerwca 2021 r.

    Ministerstwo Finansów informuje, że XII edycja Forum Cen Transferowych (FCT) odbędzie się online 24 czerwca 2021 r. Zgłoszenie udziału można przesłać do 18 czerwca 2021 r. (piątek).

    Crowdfunding (finansowanie społecznościowe) - nowe przepisy od listopada 2021 r.

    Crowdfunding - nowe przepisy od listopada 2021 r. Trwają prace nad przepisami (ustawa o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych), które uregulują rynek finansowania społecznościowego. Platformy, które się tym zajmują, zgodnie z proponowaną ustawą będą działać zgodnie z licencją i podlegać nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Zwiększy się jednak kwota – z 1 mln do 5 mln euro – którą będą mogły pozyskać w ramach crowdfundingu. Podwyższony limit zacznie obowiązywać od listopada 2023 roku. – W krótkim terminie nowe przepisy zapewnią w miarę bezpieczne funkcjonowanie rynku, w długiej perspektywie mogą umożliwić rozwój platform, również za granicą – ocenia Artur Granicki, prezes Navigator Crowd.

    Polskie Ład. Wyższe dopłaty do paliwa rolniczego od 2022 r.

    Zwrot akcyzy za paliwo rolnicze od 2022 r. W ramach programu Polski Ład ma nastąpić podniesienie stawki dopłaty do 110 zł na hektar. Wypłata dopłat według podwyższonej stawki ma nastąpić w I połowie 2022 r.

    Polski Ład - wsparcie dla rolnictwa

    Polski Ład - rolnictwo. 12 czerwca 2021 r. premier Mateusz Morawiecki podczas debaty dot. Polskiego Ładu dla rolnictwa i rozwoju obszarów wiejskich w Instytucie Zootechniki w Balicach koło Krakowa, przedstawił szereg pozytywnych zmian jakie czekają rolników. Ważniejsze zmiany, to: wyższe dopłaty do paliwa dla rolników, uwolnienie rolniczego handlu detalicznego, ustawa o rodzinnych gospodarstwach rolnych, kodeks rolny, E-okienko dla rolnika, cyfrowy system pozwalający na identyfikowanie żywności „od pola do stołu”, centralny system informatyczny zasobu państwowej ziemi.

    Podwyżki stawek podatkowych i podatki korporacyjne

    Podwyżki podatków. Poza klasyczną podwyżką stawek podatkowych, kraje decydują się na dodatkowe podatki korporacyjne - stwierdza w analizie Polski Instytut Ekonomiczny. Zwraca uwagę, że największym zmianom podlegają w ostatnim roku obciążenia środowiskowe.

    Ulga klęskowa w podatku rolnym

    Ulga klęskowa w podatku rolnym jest preferencją podatkową, która przewidziana jest w przypadku wystąpienia klęski żywiołowej. Jak działa ulga klęskowa? Jakie są zasady przyznawania ulgi?

    Błąd w rozliczeniach nie jest oszustwem podatkowym

    Sankcje w VAT. Podatnik nie może być karany za błąd, który nie jest oszustwem lub uszczupleniem podatkowym - tak uznał Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej.

    Usługi gastronomiczne na kasie fiskalnej online - interpretacje

    Kasy fiskalne online w branży gastronomicznej pojawiły się od 1 stycznia 2021 r. Obowiązek wymiany starych kas na nowe objął bowiem usługi związane z wyżywieniem świadczone przez stacjonarne placówki gastronomiczne. Pojawiło się jednak szereg wątpliwości interpretacyjnych związanych z nowym obowiązkiem. Oto niektóre z nich.

    Polski Ład. Ile będą kosztowały zmiany podatkowe?

    Polskie Ład. Najważniejsze zmiany jeśli chodzi o kwestie ubytku PIT to jest ok. 22 mld zł dla całego sektora, dodatkowo przewidujemy ok. 4-4,5 mld zł kosztów z tego pakietu ulg dla małych i średnich przedsiębiorstw - powiedział wiceminister finansów Piotr Patkowski.

    Przeniesienie firmy za granicę a podatek w Polsce

    Przeniesienie działalności gospodarczej za granicę. Zapowiadane zmiany w ramach Polskiego Ładu, rosnące koszty prowadzenia firmy, niejasne przepisy i nadmierna biurokracja – to czynniki, przez które wielu przedsiębiorców rozważa przeniesienie działalność za granicę. Jednak samo zarejestrowanie firmy w innym kraju (nawet w UE) nie zwalnia automatycznie z płacenia podatków i składek ubezpieczeniowych w Polsce.

    Kiedy osoba fizyczna ma rezydencję podatkową w Polsce?

    Polska rezydencja podatkowa. Ministerstwo Finansów opublikowało objaśnienia podatkowe z 29 kwietnia 2021 r. dotyczące zasad ustalania rezydencji podatkowej oraz zakresu obowiązku osoby fizycznej w Polsce. Zdaniem ekspertów PwC te objaśnienia mogą być postrzegane jako zapowiedź szczególnego zainteresowania władz podatkowych rezydencją osób fizycznych, które utraciły lub utracą rezydencję podatkową w Polsce.

    Czy opodatkowanie firm w Czechach jest niższe?

    Opodatkowanie działalności gospodarczej w Czechach nie jest znacząco korzystniejsze niż w Polsce - stwierdza Polski Instytut Ekonomiczny. Analitycy zwracają uwagę, że zależy ono m.in. od branży, w której działa firma, poziomu przychodów oraz relacji między przychodami a kosztami.

    Kto musi mieć kasę fiskalną online od 1 lipca 2021 r.?

    Kasy fiskalne online. Od 1 lipca 2021 r. kolejna grupa podatników zobowiązana jest do obowiązkowego ewidencjonowania sprzedaży za pomocą kas fiskalnych online. Których podatników dotyczy ten obowiązek?

    Obowiązek podatkowy drugiego stopnia w akcyzie

    Podmiotowość podatników akcyzy z tytułu obowiązku podatkowego drugiego stopnia jest przedmiotem daleko idących kontrowersji, zresztą z wielu powodów – pisze profesor Witold Modzelewski.

    Pusta faktura wymaga udowodnienia

    Puste faktury. Urząd skarbowy oskarżył firmę o nabycie pustych faktur, mimo że zeznania świadków wyraźnie stwierdzały co innego. Sprawę rozstrzygnął sąd administracyjny.

    Skutki podatkowe wycofania samochodu ze spółki cywilnej

    Skutki podatkowe wniesienia i wycofania samochodu do spółki cywilnej - cz. II wycofanie samochodu ze spółki cywilnej.