Kategorie
Zaloguj się

Zarejestruj się

Proszę podać poprawny adres e-mail Hasło musi zawierać min. 3 znaki i max. 12 znaków
* - pole obowiązkowe
Przypomnij hasło
Witaj
Usuń konto
Aktualizacja danych
  Informacja
Twoje dane będą wykorzystywane do certyfikatów.

Umowa o roboty budowlane

dr Daniela Wybrańczyk
prawnik, mediator
Umowa o roboty budowlane
Umowa o roboty budowlane
Umowa o roboty budowlane jako jedna z najczęściej zawieranych umów w obrocie gospodarczym została szczegółowo uregulowana w kodeksie cywilnym (k.c.). Należy do umów nazwanych, jest umową odpłatną, konsensualną, dwustronnie zobowiązującą i wzajemną. Jednocześnie stanowi tak zwaną umowę rezultatu. W niniejszym artykule autor postara się szerzej przedstawić jej problematykę, przy równoczesnym uwzględnieniu niedawno wprowadzonych zmian w kodeksie cywilnym.

Stronami umowy o roboty budowlane są wykonawca i inwestor, którzy mogą być zarówno osobami fizycznymi, jak i prawnymi.

Zgodnie z brzmieniem art. 647 k.c. wykonawca zobowiązuje się do oddania przewidzianego w umowie obiektu[1 - lista przypisów na końcu artykułu], wykonanego zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej, a inwestor do dokonania wymaganych przez właściwe przepisy czynności związanych z przygotowaniem robót, w szczególności do:

1) przekazania terenu budowy i dostarczenia projektu,

2) odebrania obiektu oraz

3) zapłaty umówionego wynagrodzenia.[2][3]

I. Umowa o roboty budowlane - wprowadzenie

Do zagadnień nieuregulowanych w przepisach dotyczących umowy o roboty budowlane stosuje się przepisy ogólne, jednakże zgodnie z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2009 roku (sygnatura III CZP 41/09) zastosowanie mogą znaleźć także przepisy regulujące umowę o dzieło – art. 629 k.c. i art. 632 § 2 k.c. dotyczące wynagrodzenia.[4][5]

Pozostaje spornym, czy umowa o roboty budowlane jest odrębnym typem umowy, czy stanowi podtyp umowy o dzieło. W związku z tym, iż dominującym poglądem jest pogląd pierwszy, poszukuje się kryteriów umożliwiających odróżnienie umowy o roboty budowlane od umowy o dzieło. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 maja 2007 roku (sygnatura I CSK 51/07) umowa o roboty budowlane, w odróżnieniu od umowy o dzieło, dotyczy przedsięwzięcia większych rozmiarów, o zindywidualizowanych właściwościach, zarówno fizycznych, jak i użytkowych, któremu w zasadzie towarzyszy projektowanie i zinstytucjonalizowany nadzór.[6]

Elementem konstytutywnym umowy o roboty budowlane jest dająca się wyinterpretować z art. 647 k.c. szczególna postać współdziałania inwestora z wykonawcą w zakresie przygotowania i wykonania przedmiotu świadczenia, przejawiająca się w szczególności w dostarczeniu projektu i przekazaniu terenu budowy (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 roku, sygnatura akt III CZP 63/01).

Stronami umowy o roboty budowlane może być zarówno generalny wykonawca jaki i inny podwykonawca. Strony same ustalają zakres robót, które wykonawca będzie wykonywał osobiście lub za pomocą podwykonawców. Co istotne, zgodnie z nowym brzmieniem art. 6471 k.c.[7], który w założeniu ma wyważyć interesy i zapewnić słuszną ochronę inwestorowi i podwykonawcy, inwestor odpowiada solidarnie z wykonawcą (generalnym wykonawcą) za zapłatę wynagrodzenia należnego podwykonawcy z tytułu wykonanych przez niego robót budowlanych, których szczegółowy przedmiot został zgłoszony inwestorowi przez wykonawcę lub podwykonawcę przed przystąpieniem do wykonywania tych robót (domniemanie zgody inwestora), chyba że w ciągu trzydziestu dni od dnia doręczenia inwestorowi zgłoszenia inwestor złożył podwykonawcy i wykonawcy[8] sprzeciw[9] wobec wykonywania tych robót przez podwykonawcę. Istotną zmianę stanowi tutaj umożliwienie dokonywania zgłoszenia bez konieczności przedstawiania inwestorowi umowy o podwykonawstwo lub jej projektu. Dotąd, aby zgłosić podwykonawcę, trzeba było  przedstawić inwestorowi umowę z podwykonawcą lub jej projekt wraz z dokumentacją projektową. Zgłoszenie, o którym mowa, nie jest wymagane, jeżeli inwestor i wykonawca określili w umowie, zawartej w formie pisemnej pod rygorem nieważności, szczegółowy przedmiot robót budowlanych wykonywanych przez oznaczonego podwykonawcę. W istocie więc wprowadzono ograniczenie obowiązku uzyskiwania zgody inwestora.

Dalej przepis ten wskazuje, że inwestor ponosi odpowiedzialność za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia w wysokości ustalonej w umowie między podwykonawcą a wykonawcą, chyba że ta wysokość przekracza wysokość wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy, o których mowa wyżej. W takim przypadku odpowiedzialność inwestora za zapłatę podwykonawcy wynagrodzenia jest ograniczona do wysokości wynagrodzenia należnego wykonawcy za roboty budowlane, których szczegółowy przedmiot wynika odpowiednio ze zgłoszenia albo z umowy (limit odpowiedzialności). Z punktu widzenia inwestora koniecznym jest więc, by w umowie z wykonawcą określić wartość poszczególnych prac, które będą zlecane podwykonawcy i unikać określania zbiorczych wartości ryczałtowo, bez wskazywania wartości pojedynczych prac.[10]

Przedmiotowe zgłoszenie oraz sprzeciw (nie umowa o podwykonawstwo), wymagają zachowania formy pisemnej pod rygorem nieważności[11] i jest to forma surowsza niż w odniesieniu do umowy o generalne wykonawstwo oraz o wykonawstwo częściowe (zob. niżej). Umowa o roboty budowlane winna bowiem być stwierdzona pismem ad probationem. Wymagana przez właściwe przepisy dokumentacja stanowi część składową umowy (art. 648 k.c.).

W praktyce istotna część umów o roboty budowlane zawierana jest w wyniku udzielenia zamówienia publicznego w jednym z trybów określonych w ustawie z dnia 29 stycznia 2004 roku  Prawo zamówień publicznych. Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2006 roku (sygnatura II CSK 327/06) umowa o roboty budowlane, zawarta przez jednostkę sektora publicznego po przeprowadzeniu postępowania o udzielenie zamówienia publicznego, pozostaje umową, o której mowa w art. 647 i n. k.c. Zmianie ulega natomiast rygor, pod jakim zastrzeżona jest forma tej umowy, gdyż zamiast wymaganej formy pisemnej ad probationem, znajduje zastosowanie forma pisemna ad solemnitatem z art. 139 ust. 2 u.z.p.

Zakres przedmiotowy umowy wyznaczają takie pojęcia jak roboty budowlane i obiekt, poza nimi w pewnych sytuacjach wyznacza je także projekt. W myśl art. 649 k.c. poczytuje się bowiem, iż w razie wątpliwości wykonawca podjął się wszystkich robót objętych projektem stanowiącym część składową umowy. W związku ze wskazanym wykonawca winien szczegółowo sprawdzić dostarczoną przez inwestora dokumentację i w przypadku stwierdzenia jej nieprzydatności do prawidłowego wykonania robót niezwłocznie go o tym zawiadomić (art. 651 k.c.).[12]

Z treści art. 648 § 2 KC w zw. z art. 647 KC jednoznacznie wynika, że wymagana przez właściwe przepisy dokumentacja, w tym dokumentacja projektowa, stanowi część składową umowy o roboty budowlane. To zaś oznacza, że dokonanie przez inwestora zmiany projektu w toku wykonywania umowy i przedstawienie zmienionego projektu wykonawcy do wykonania stanowi zmianę umowy, której skuteczność jest w tej sytuacji uzależniona wyłącznie od zgody[13] wykonawcy na wykonanie zmienionego zakresu robót. Poczynione przez strony w pisemnej umowie o roboty budowlane zastrzeżenie pisemnej formy wszelkich zmian umowy pod rygorem nieważności (art. 76 KC) nie stanowi przeszkody dla ważności i skuteczności opisanego wyżej sposobu zmiany umowy. Należy bowiem uznać, że poprzez zmianę projektu nie dochodzi do naruszenia wymogu pisemności zmiany umowy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 września 2015 roku, sygnatura akt I ACa 946/14).

Z punktu widzenia kryterium zakresu robót budowlanych, do których wykonania zobowiązuje się wykonawca względem inwestora wyróżnia się umowę o generalne wykonawstwo oraz umowę o wykonawstwo częściowe.[14]

Umowa o generalne wykonawstwo to umowa w której obowiązek wykonania robót budowlanych niezbędnych do oddania obiektu spoczywa na jednym wykonawcy lub grupie wykonawców, z których co najmniej jeden jest zobowiązany względem inwestora spełnić całe świadczenie.

Umowa o wykonawstwo częściowe to umowa w której świadczenie wykonawcy obejmuje część robót budowlanych niezbędnych do oddania obiektu. W związku z tym dla wykonania i oddania obiektu konieczne jest zawarcie co najmniej dwóch umów o wykonawstwo częściowe. Umowy te mogą być zawierane z jednym lub z różnymi wykonawcami.[15]

Gwarancja zapłaty (art. 6491 k.c. – 6495 k.c.)

Gwarancja zapłaty za roboty budowlane zabezpiecza terminową zapłatę umówionego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych. Inwestor udziela jej wykonawcy (generalnemu wykonawcy). Ten ostatni może w każdym czasie żądać gwarancji zapłaty do wysokości ewentualnego roszczenia z tytułu wynagrodzenia wynikającego z umowy oraz robót dodatkowych lub koniecznych do wykonania umowy, zaakceptowanych na piśmie przez inwestora.

Gwarancja zapłaty nie zabezpiecza jednak innych roszczeń wykonawcy niż wynagrodzenie, np. o zapłatę kary umownej. Udzielenie gwarancji zapłaty częściowej nie stoi na przeszkodzie żądaniu dalszej gwarancji do łącznej wysokości wynagrodzenia za prace kontraktowe, dodatkowe i konieczne. Jeśli wykonawca (generalny wykonawca) nie uzyska żądanej gwarancji zapłaty w wyznaczonym przez siebie terminie, nie krótszym niż 45 dni, uprawniony jest do odstąpienia od umowy z winy inwestora ze skutkiem na dzień odstąpienia. Brak żądanej gwarancji zapłaty stanowi przeszkodę w wykonaniu robót budowlanych z przyczyn dotyczących inwestora. Inwestor nie może odmówić zapłaty wynagrodzenia mimo niewykonania robót budowlanych, jeżeli wykonawca (generalny wykonawca) był gotów je wykonać, lecz doznał przeszkody z przyczyn dotyczących inwestora. Jednakże w wypadku takim inwestor może odliczyć to, co wykonawca (generalny wykonawca) oszczędził z powodu niewykonania robót budowlanych. Co istotne przez czynność prawną nie można wyłączyć ani ograniczyć prawa wykonawcy (generalnego wykonawcy) do żądania od inwestora gwarancji zapłaty, a odstąpienie inwestora od umowy spowodowane żądaniem wykonawcy (generalnego wykonawcy) przedstawienia gwarancji zapłaty jest bezskuteczne.

Wśród gwarancji zapłaty wyróżniamy:

- gwarancję bankową[16],

- gwarancję ubezpieczeniową,

- akredytywę bankową,

- poręczenie banku.

Przyjmuje się, że jeśli strony nie postanowią inaczej wybór gwarancji należy do inwestora. Udokumentowane koszty zabezpieczenia wierzytelności strony ponoszą w równych częściach.

Odpowiedzialność

Wykonawca, który przejął protokolarnie od inwestora teren budowy, aż do chwili oddania obiektu ponosi odpowiedzialność na zasadach ogólnych za szkody wynikłe na tym terenie (art. 652 k.c.).

Do ryzyka zniszczenia lub uszkodzenia obiektu odnosi art. 655 k.c. Zgodnie z nim, jeśli doszło do tego wskutek wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń albo wskutek stosowania się do jego wskazówek, wykonawca może żądać umówionego wynagrodzenia lub jego odpowiedniej części, jeśli uprzedził inwestora o niebezpieczeństwie zniszczenia lub uszkodzenia obiektu (por. art. 641 § 2 k.c.) albo jeżeli mimo zachowania należytej staranności nie mógł stwierdzić wadliwości dostarczonych przez inwestora materiałów, maszyn lub urządzeń.

Sprawdź: INFORLEX SUPERPREMIUM

Przedawnienie

Termin przedawnienia roszczeń wynikających z umowy o roboty budowlane jest określany na podstawie ogólnego przepisu art. 118 k.c. (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002 roku, sygnatura akt III CZP 63/01). Przepis art. 646 k.c. nie ma w tym przypadku zastosowania ani przez odesłanie z art. 656 k.c., ani per analogiam.

Art. 118 k.c. - Jeżeli przepis szczególny nie stanowi inaczej, termin przedawnienia wynosi lat dziesięć, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej – trzy lata.

Kara umowna

Podobnie jak w przypadku umowy o dzieło, tak i przy umowie o roboty budowlane istnieje możliwość zastrzeżenia kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania. Jeżeli kara umowna została zastrzeżona na wypadek niewykonania zobowiązania, wierzyciel może domagać się albo wykonania zobowiązania albo zapłaty oznaczonej kary umownej. Jeżeli kara umowna została zastrzeżona na wypadek nienależytego wykonania zobowiązania, wierzyciel, obok kary umownej, może żądać wykonania zobowiązania. Istotnym jest, że dłużnik nie może bez zgody wierzyciela zwolnić się z wykonania zobowiązania przez zapłatę kary umownej (art. 483 k.c.). Wierzyciel może żądać odszkodowania przewyższającego karę umowną tylko wtedy, gdy strony tak postanowiły w umowie, a dłużnik może żądać zmniejszenia kary umownej tylko wtedy, gdy zobowiązanie zostało w znacznej części wykonane lub gdy kara jest rażąco wygórowana (art. 484 k.c.).

W literaturze wyróżnia się cztery rodzaje kar umownych:

- karę umowną wyłączną, która polega na tym, że w razie niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, wierzyciel nie może domagać się od dłużnika zapłaty sumy wyższej niż wynosi przewidziana w umowie wysokość kary umownej,

- karę umowną alternatywną, która polega na tym, że wierzyciel może domagać się albo zapłaty z tytułu kary umownej, albo z tytułu odszkodowania,

- karę umowną zaliczalną, polegającą na tym, że wierzyciel może domagać się zapłaty kary umownej oraz odszkodowania uzupełniającego do wysokości poniesionej w wyniku niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania szkody,

- karę umowną kumulatywną, polegającą na tym, że wierzyciel może domagać się zapłaty z tytułu kary umownej oraz z tytułu odszkodowania.

Zastrzeżenie kary umownej na wypadek niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania nie zwalnia dłużnika z obowiązku jej zapłaty w razie wykazania, że wierzyciel nie poniósł szkody (zob. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 2003 roku, sygnatura akt III CZP 61/03).

Prawidłowo skonstruowany zapis przewidujący karę umowną winien zawierać:

- określenie zobowiązania (albo pojedynczego obowiązku), którego niewykonanie lub nienależyte wykonanie rodzi obowiązek zapłaty kary umownej,

- określenie sumy pieniężnej podlegającej zapłacie w związku z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania,

- inne – np. zapis, że wierzyciel może dochodzić odszkodowania przewyższającego karę umowną, na zasadach ogólnych wynikających z kodeksu cywilnego.


II. Umowa o roboty budowlane, kilka pytań praktycznych

Kiedy inwestor może odmówić przyjęcia wykonanych robót?

Zgłoszenie robót do odbioru aktualizuje obowiązek przystąpienia przez inwestora do czynności odbiorowych. Inwestor od dokonania tej czynności może się uchylić, ale tylko poprzez wskazanie obiektywnie istniejących i osadzonych w treści umowy, bądź w przepisach prawa przyczyn, czyniących to zgłoszenie nieskutecznym. Istnienie nawet licznych uchybień w wykonanym obiekcie budowlanym, co do zasady nie stanowi podstawy do odmowy jego przyjęcia, tylko do ich zgłoszenia wykonawcy i skorzystania z uprawnień jakie daje rękojmia, gwarancja lub treść zawartej umowy (np. w zakresie kary umownej za wady). Jedynie takie wady, które uniemożliwiają korzystanie z obiektu i świadczą o braku zakończenia prac dają podstawę do odmowy przyjęcia przedmiotu robót. Z art. 647 k.c. zawierającego definicję umowy o roboty budowlane wynika, że odebranie obiektu jest obowiązkiem inwestora (zamawiającego), zatem nie może on uzurpować sobie uprawnienia do jednostronnej decyzji w tej kwestii (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 29 marca 2017 roku, sygnatura akt I ACa 944/16).

Strony umowy o roboty budowlane nie mogą uzależniać odbioru tych robót od braku jakichkolwiek usterek, albowiem jedynie wady istotne uzasadniają taką odmowę. W świetle art. 647 k.c. odbiór robót należy do obowiązków inwestora (odpowiednio – zamawiającego) i nie może być uzależniony od braku wad bądź usterek tych robót. Powołany przepis stanowi bowiem o odbiorze robót, a nie o „bezusterkowym” odbiorze robót. Wskazywanie na konieczność odbioru „bezusterkowego” statuuje przesłankę, której w zapisie ustawowym nie ustanowiono. Przez wykonanie robót budowlanych rozumieć należy taką sytuację, gdy roboty zostały wykonane zgodnie z zakresem przedmiotowym umowy, na co nie ma wpływu ewentualne posiadanie przez te roboty nieistotnych wad, usterek i niedoróbek. Przepis art. 647 k.c. nie stanowi o tym, że odbiór robót odnosi się tylko do robót wykonanych w całości i bez wad, a zatem nie znajduje żadnego uzasadnienia stanowisko, że odbiór następuje tylko wtedy, gdy roboty zostały wykonane w całości i nie mają żadnych wad, czyli nastąpił odbiór „skuteczny”. Gdyby zaakceptować takie stanowisko, odbiory robót przeciągałyby się w czasie, a nierzadko nigdy nie dochodziłyby do skutku (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 31 sierpnia 2016 roku, sygnatura akt I ACa 282/16).

O niewykonaniu zobowiązania z reguły nie można mówić, jeżeli wykonawca wykonał roboty lecz są one wadliwe. Decydujące znaczenie ma charakter wad. Z niewykonaniem zobowiązania z umowy o roboty budowlane mamy do czynienia wówczas, gdy roboty budowlane nie zostały wykonane w ogóle bądź gdy wada jest tego rodzaju, że uniemożliwia normalne wykorzystanie rezultatu robót lub odbiera im cechy wyraźnie oznaczone w umowie istotnie zmniejszając ich wartość. Ujawnienie wad robót budowlanych nie wpływa na obowiązek inwestora dokonania odbioru robót zgodnie z art. 647 k.c., a z tą chwilą inwestor nabywa uprawnienia z tytułu rękojmi (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 21 kwietnia 2009 roku, sygnatura akt V ACa 88/09).

Czy możliwy jest dorozumiany odbiór robót?

Podobnie jak w przypadku umowy o dzieło, tak i przy umowie o roboty budowlane, decydujące znaczenie dla powstania obowiązku zapłaty wynagrodzenia ma odbiór robót i choć regułą jest prowadzenie odbioru w formie pisemnej w postaci tzw. protokołu odbioru, skuteczne może być również dokonanie faktycznego odbioru bez sporządzania formalnego protokołu (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 14 września 2005 roku, sygnatura akt I ACa 222/05). Wydaje się więc, że o odbiorze dorozumianym może decydować przykładowo rozpoczęcie eksploatacji obiektu.

Czy umowa o roboty budowlane jest świadczeniem podzielnym?

Odpowiedz na powyższe pytanie ma istotne znaczenie praktyczne bowiem ewentualna podzielność tego świadczenia umożliwia odstąpienie od umowy ze skutkiem ex nunc, co pozwala na utrzymanie umowy odnośnie części już wykonanej. Jeśli zaś przyjąć, że świadczenie jest niepodzielne, odstąpienie następuje ze skutkiem ex tunc, czyli dotyczy prac zarówno tych już zrealizowanych, jak i tych jeszcze niewykonanych. Odpowiedź na powyższe pytanie ma również decydujące znaczenie w odniesieniu do wskazania zakresu obowiązku oddania obiektu (art. 647 k.c.) oraz w odniesieniu do obowiązku inwestora (w braku odmiennej umowy) częściowego przyjmowania robót od wykonawcy w miarę ich ukończenia (art. 654 k.c.).

Jak dotąd doktryna i judykatura nie wypracowały spójnego stanowiska w tym zakresie, a kwestia ta wciąż budzi liczne kontrowersje. O ile jeszcze w 2004 roku przyjmowano, że świadczenie jet podzielne (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 marca 2004 roku, sygnatura akt IV CK 172/03), o tyle obecnie coraz częściej wskazuje się na jego niepodzielność (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 maja 2013 roku, sygnatura akt V CSK 260/12). Zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 27 lipca 2016 roku (sygnatura V CSK 631/15) przedmiot świadczenia w postaci obiektu budowlanego jest w umowie o roboty budowlane, co do zasady niepodzielny, ale samo świadczenie może być podzielne w tym sensie, że częściami może być realizowane i rozliczane. Niejednokrotnie też wskazuje się, iż o tym, czy świadczenie niepieniężne przewidziane w umowie o roboty budowlane jest podzielne, czy niepodzielne, w rozumieniu art. 491 § 2 k.c. w związku z art. 379 § 2 k.c., decydują przede wszystkim postanowienia umowy interpretowane zgodnie z art. 65 § 2 k.c. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 04 czerwca 2009 roku, sygnatura akt III CSK 337/08). Stanowisko to poddano jednak krytyce.[17]

W następnym artykule przedstawiona zostanie umowa o podwykonawstwo.

Przypisy:

[1] Wobec braku definicji kodeksowej, przy ustalaniu znaczenia tego pojęcia kuszącym staje się korzystanie z definicji legalnych zawartych w innych aktach prawnych dotyczących procesu budowlanego. Jak bowiem stanowi art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, Dz.U. 2017, poz. 1332, przez obiekt budowlany należy rozumieć budynek, budowlę bądź obiekt małej architektury, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem, wzniesiony z użyciem wyrobów budowlanych. W myśl pkt 7 wskazanego artykułu przez roboty budowlane należy natomiast rozumieć budowę, a także prace polegające na przebudowie, montażu, remoncie lub rozbiórce obiektu budowlanego. Mimo to, należy wykluczyć bezpośrednie odwoływanie się do wskazanych definicji, gdyż prowadziłoby to do zmarginalizowania przepisów kodeksowych. Tak J. Strzępka (red.), E. Zielińska, Prawo umów budowlanych, C. H. Beck, Warszawa 2012, s. 493.

[2] Szerzej o obowiązkach inwestora zob. art. 18 ustawy z dnia 7 lipca 1994 roku Prawo budowlane.

[3] Aby uznać, że mamy do czynienia z umową o roboty budowlane musi ona zawierać elementy, o których mowa w art. 647 k.c. Uzupełnienie w stosunku do podstawowych postanowień umowy stanowią elementy zawarte w art. 143d  ustawy z dnia 29 stycznia 2004 roku Prawo zamówień publicznych, wymagane z uwagi na fakt realizacji robót w trybie zamówienia publicznego.

[4] Nawet jednak, jeśli przyjąć, iż przedmiotowy wyrok winien być poddany krytyce, to brak regulacji wynagrodzenia ryczałtowego w przepisach dotyczących umowy o roboty budowlane, nie oznacza, że strony w ramach swobody umów nie mogą uzgodnić takiego właśnie wynagrodzenia (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 lutego 2005 roku, sygnatura akt VI ACa 680/04).

[5] Wprost z art. 656 k.c. wynika zaś, że przepisy o umowie o dzieło stosuje się odpowiednio do: 1) skutków opóźnienia się przez wykonawcę z rozpoczęciem robót lub wykończeniem obiektu (art. 635 k.c.), 2) wykonywania przez wykonawcę robot w sposób wadliwy lub sprzeczny z umową (art. 636 k.c.), 3) rękojmi za wady wykonanego obiektu (art. 638 k.c.), 4) uprawnienia inwestora do odstąpienia od umowy przed ukończeniem obiektu (art. 644 k.c.) (zob. Umowa o dzieło w orzecznictwie sądowym).

[6] Samo uczestnictwo w procesie inwestycyjnym nie przesądza o rodzaju zawartej umowy. Zasadniczym kryterium rozróżnienia wskazanych umów jest ocena realizowanego zamierzenia stosownie do wymogów prawa budowlanego (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2005 roku, sygnatura akt V CK 423/05).

[7] Zob. ustawę z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności.

[8] Przyjęte rozwiązanie ma służyć wyeliminowaniu sytuacji, w której podwykonawca byłby pozbawiony wiedzy o braku zgody inwestora na wykonywanie robót budowlanych.

[9] Brak sprzeciwu stanowi przesłankę powstania więzi solidarnej odpowiedzialność za zapłatę wynagrodzenia. Bierność inwestora po zgłoszeniu podmiotów trzecich oznacza jego zgodę na ich udział w procesie budowlanym, a tym samym odpowiedzialność za ich wynagrodzenie. W tym miejscu warto także podkreślić, iż odstąpiono od stosowania pojęć sprzeciw i zastrzeżenia na rzecz jednolitego pojęcia sprzeciwu.

[10] Podwykonawca powinien zaś zagwarantować sobie, by wykonawca poinformował go o wysokości wynagrodzenia za roboty budowlane. Wartość ta wyznacza bowiem granice odpowiedzialności solidarnej inwestora.

[11] Przepisy te stosuje się odpowiednio do solidarnej odpowiedzialności inwestora, wykonawcy i podwykonawcy, który zawarł umowę z dalszym podwykonawcą, za zapłatę wynagrodzenia dalszemu podwykonawcy.

[12] Podobnie odnośnie nienadjadającego się do prawidłowego wykonania robót: terenu budowy, maszyny lub urządzenia.

[13] Uwaga, wyrok zapadł na gruncie przepisów obowiązujących przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 roku o zmianie niektórych ustaw w celu ułatwienia dochodzenia wierzytelności.

[14] K. Osajda, Kodeks cywilny. Komentarz, System Informacji Prawnej Legalis, 2017.

[15] Zawieranie umów o wykonawstwo częściowe z jednym wykonawcą może być podyktowane koniecznością podziału na etapy prac mających prowadzić do wykonania i oddania obiektu; tak K. Osajda, Kodeks cywilny. Komentarz, System Informacji Prawnej Legalis, 2017.

[16] Zob. art. 81 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Prawo bankowe.

[17] Szerzej zob. T. Sokołowski, Podzielność świadczenia w umowie o roboty budowlane, [w] Ruch prawniczy, ekonomiczny i socjologiczny, s. 51, z. 3, 2014.

Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!
Przygotuj się do stosowania nowych przepisów!

Poradnik prezentuje praktyczne wskazówki, w jaki sposób dostosować się do zmian w podatkach i wynagrodzeniach wprowadzanych nowelizacją Polskiego Ładu.

Tyko teraz książka + ebook w PREZENCIE
Źródło: INFOR
Czy ten artykuł był przydatny?
tak
nie
Dziękujemy za powiadomienie
Jeśli nie znalazłeś odpowiedzi na swoje pytania w tym artykule, powiedz jak możemy to poprawić.
UWAGA: Ten formularz nie służy wysyłaniu zgłoszeń . Wykorzystamy go aby poprawić artykuł.
Jeśli masz dodatkowe pytania prosimy o kontakt

Komentarze(0)

Pokaż:

Uwaga, Twój komentarz może pojawić się z opóźnieniem do 10 minut. Zanim dodasz komentarz -zapoznaj się z zasadami komentowania artykułów.
    QR Code

    © Materiał chroniony prawem autorskim - wszelkie prawa zastrzeżone. Dalsze rozpowszechnianie artykułu za zgodą wydawcy INFOR PL S.A.

    Ordynacja podatkowa - część 1
    certificate
    Jak zdobyć Certyfikat:
    • Czytaj artykuły
    • Rozwiązuj testy
    • Zdobądź certyfikat
    1/10
    Niedające się usunąć wątpliwości co do treści przepisów prawa podatkowego rozstrzyga się na korzyść:
    płatnika
    podatnika
    urzędu skarbowego
    budżetu państwa lub budżetu jednostki samorządu terytorialnego
    Następne
    Księgowość
    Zapisz się na newsletter
    Zobacz przykładowy newsletter
    Zapisz się
    Wpisz poprawny e-mail
    Jak zostać biegłym rewidentem? Czy warto?
    Biegły rewident to osoba będąca ekspertem w dziedzinie finansów, w szczególności w zakresie rachunkowości i audytu finansowego. Z uwagi na zdobyte kompetencje i doświadczenie, a także wszechstronną wiedzę umiejętności biegłego rewidenta są niezwykle pożądane w biznesie. Wysoki prestiż zawodu wiąże się jednak z dużą odpowiedzialnością, a proces zdobywania uprawnień wymaga czasu i poświecenia. Czy rekompensują to zarobki?
    Nadpłata kredytu hipotecznego - czy to się opłaca
    W pierwszym półroczu 2022 roku Polacy nadpłacili prawie 25 miliardów złotych na złotowe kredyty mieszkaniowe. To najpewniej najwyższy wynik w historii. Dzięki nadpłacie kredytu kredytobiorca będzie musiał oddać bankowi mniej odsetek. Ale odpowiedź na pytanie, czy warto nadpłacać kredyt nie jest łatwa. Trzeba porównać oprocentowanie lokat i kredytów w perspektywie kilku, kilkunastu, czy nawet kilkudziesięciu lat - czyli w takim okresie w którym będziemy jeszcze (po nadpłacie) spłacać kredyt hipoteczny. Zatem dopiero po latach można dokładnie obliczyć, czy warto było nadpłacać kredyt.
    Sprzedaż miejsc pod reklamę (udostępnianie powierzchni reklamowych) - kod GTU
    Wydawnictwo sprzedaje miejsce pod reklamę zarówno w czasopismach papierowych, jak i w ich wersjach internetowych. Dodatkowo udostępniamy miejsce na reklamę na naszych budynkach. Czy sprzedaż takich miejsc pod reklamę należy oznaczać kodem GTU_12 jak usługi reklamowe?
    Wielu podatników płaci za wysoki podatek od nieruchomości, choć nie musi
    Podatek od nieruchomości jest nagminne zawyżany. Wynika to z rozbieżności interpretacyjnych co do kwalifikacji danego obiektu jako gruntu, budynku czy budowli, a w przypadku przedsiębiorców istotne jest też, czy nieruchomość służy prowadzeniu działalności gospodarczej. Należne podatnikom nadpłaty sięgają niekiedy nawet kilkuset tysięcy złotych, można je jednak odzyskać.
    Aplikacja e-Paragony Ministerstwa Finansów - do czego służy. Donosy na sprzedawców i planowanie domowego budżetu
    Podatnicy mogą już pobrać na telefon aplikację e-Paragony przygotowaną przez Ministerstwo Finansów. Ale – jak mówią eksperci – to program bardziej do planowania domowego budżetu i zgłaszania nieprawidłowości paragonowych fiskusowi. Podobnie zresztą reklamuje ją sam resort finansów. „To bezpłatna aplikacja, dzięki której możesz zarządzać wydatkami, sprawdzać paragony z kodem QR, a także zgłaszać nieprawidłowości” - czytamy na stronie podatki.gov.pl.
    Waloryzacja umów w zamówieniach publicznych w czasie dużej inflacji - korzyści dla firm i państwa
    Firmy, które przed miesiącami czy latami wygrały przetargi, dziś muszą dokładać do interesu, bo wielu zamawiających nie chce podwyższyć im wynagrodzenia. To efekt chociażby rosnącej inflacji (w lipcu wyniosła 15,5 proc.) czy cen materiałów budowlanych. Teraz przedsiębiorcy dostali w końcu silny argument do ręki. Prokuratoria Generalna RP w opublikowanych właśnie wytycznych przekonuje, że waloryzacja tych kontraktów jest nie tylko dopuszczalna, ale często wręcz niezbędna. Także z perspektywy samych zamawiających czy też – szerzej – interesu publicznego. Prokuratoria Generalna RP zachęca do zmian w kontraktach o zamówienia publiczne, przekonując, że ostateczne koszty upadłości przedsiębiorców może ponieść sama administracja publiczna.
    Finansowanie społecznościowe (crowdfunding) - nowe przepisy od 29 lipca 2022 r.
    Co zmienia w polskim finansowaniu społecznościowym (crowdfundingu) wejście w życie ustawy o finansowaniu społecznościowym dla przedsięwzięć gospodarczych (...)? Co to jest crowdfunding udziałowy? Wyjaśniają eksperci CRIDO.
    VAT 2023: Faktura w walucie obcej - kurs przeliczeniowy dla faktury korygującej
    Od stycznia 2023 roku w ustawie o VAT zostaną uregulowane zasady stosowania kursu przeliczeniowego dla faktur korygujących, w przypadkach gdy pierwotna faktura została wystawiona w walucie obcej. Dotąd kwestia ta nie była objęta regulacją ustawy o VAT, co powodowało wątpliwości podatników przy korektach zmniejszających i zwiększających wartość transakcji. Przyjęte w projekcie nowelizacji ustawy o VAT (pakiet SLIM VAT 3) rozwiązanie stanowić ma uproszczenie dotychczasowej praktyki przyjmowanej w zakresie kursu przeliczenia waluty obcej w fakturach korygujących.
    Mały podatnik VAT 2023 - nowy limit 2 mln euro
    Od 1 stycznia 2023 r. zwiększy się (z 1,2 mln euro do 2 mln euro) limit rocznego obrotu, uprawniającego do posiadania statusu małego podatnika VAT. Zmiana taka wynika z projektu nowelizacji ustawy o VAT zwanej potocznie (SLIM VAT 3), która ma wejść w życie od początku 2023 roku. Projekt ten aktualnie jest poddawany konsultacjom publicznym i uzgodnieniom międzyresortowym. Kim jest mały podatnik VAT? Jakie korzyści daje status małego podatnika VAT? Co to jest metoda kasowa w VAT?
    Odliczenie VAT z faktur sprzed rejestracji
    Podatnik można odliczyć VAT z faktur sprzed rejestracji działalności. Jakie warunki należy spełnić, by odzyskać VAT?
    SLIM VAT 3 od 2023 roku - najważniejsze zmiany
    Co do zasady (z pewnymi wyjątkami) od 1 stycznia 2023 r. wejdzie w życie pakiet zmian w ustawie o VAT określany przez Ministerstwo Finansów "SLIM VAT 3" (Simple Local And Modern VAT). Gotowy jest już projekt nowelizacji ustawy o VAT i kilku innych ustaw wprowadzającej te zmiany. Projekt ten jest aktualnie w fazie konsultacji społecznych i uzgodnień międzyresortowych. Jakie zmiany w VAT przewiduje ten projekt?
    Podatek od składki zdrowotnej - wyjaśnienia Ministra Finansów
    Podatnicy opodatkowani podatkiem dochodowym od osób fizycznych (PIT) wg skali podatkowej nie mają od 1 stycznia 2022 r. prawa do odliczenia zapłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne - w przeciwieństwie do składek na ubezpieczenia społeczne. Czy oznacza to podwójne opodatkowanie tego samego dochodu i "podatek od podatku"? Minister Finansów odpowiedział 4 sierpnia 2022 r. Rzecznikowi Praw Obywatelskich na te wątpliwości.
    Outsourcing kadrowo-płacowy – korzyści dla pracodawców, pracowników i działów HR
    Ostatnie miesiące ubiegłego roku oraz początek 2022 r. stanowiły ogromne wyzwanie m.in. dla księgowych oraz działów kadrowo-płacowych. Zmiany i niejasność wprowadzanych aktów prawnych wprowadziły chaos, który bezpośrednio dotknął też pracowników w postaci nieprawidłowo naliczonych wynagrodzeń czy opóźnienia w ich wypłacie. Brak dostępności na rynku specjalistów od kadr i płac zmusił przedsiębiorców do poszukiwania rozwiązań usprawniających obsługę tych procesów.
    Digitalizacja w firmie - jakie korzyści. E-kancelaria
    Digitalizacja w przedsiębiorstwach nie jest procesem nowym. Transformacja cyfrowa w firmach dotyczy coraz większej ilości dokumentów i obejmuje obszary związane z bieżącą pracą. Trend ten uwypuklił się szczególnie w ostatnich dwóch latach, a wpływ na ten stan miała m.in. pandemia. Czy dziś digitalizacja jest nadal na topie? Czy przedsiębiorcy doceniają korzyści płynące z tej zmiany ? Czy są gotowi inicjować kolejne etapy transformacji cyfrowej, by jeszcze mocniej usprawniać pracę swoich firm?
    Rozliczenie używania prywatnych samochodów do celów służbowych - auta elektryczne, hybrydowe i napędzane wodorem
    Wprowadzenie możliwości zwrotu pracownikom kosztów używania do celów służbowych samochodów prywatnych z napędem elektrycznym, hybrydowym i wodorowym, przewiduje projekt ustawy, który został opublikowany 8 sierpnia 2022 r. w wykazie prac legislacyjnych Rady Ministrów. Nowe przepisy mają być przyjęte przez rząd w trzecim kwartale 2022 roku.
    Dochody i wydatki budżetowe 2022/2023. Czy rządowi wystarczy pieniędzy na dodatki drożyźniane?
    Dodatki drożyźniane, które otrzymają obywatele w związku ze wzrostem cen ogrzewania (sam dodatek węglowy – a to dopiero początek – kosztować będzie prawie 12 mld zł.), wymagają radykalnego zwiększenia dochodów budżetu państwa. Rosnące niezadowolenie a przede wszystkim strach przed brakiem ogrzewania i najzwyklejszą biedą wraz z perspektywą podwójnych wyborów (Sejm i Senat oraz samorządu terytorialnego) uzasadniać będzie wypłatę obywatelom dodatkowych świadczeń, których jedynym źródłem jest kasa państwowa. Trzeba ją dodatkowo zasilić, bo inflacyjna premia fiskalna na pewno nie wystarczy – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski.
    Spółka rodzinna – problemy związane z przekształceniem
    Przekształcenie jako jedna z transakcji restrukturyzacji spółki, zasadniczo nie wpływa na jej funkcjonowanie, zmieniając jedynie formę prawną prowadzonej działalności. Praktyka pokazuje jednak, że cała procedura może być zdecydowanie bardziej skomplikowana i znacząco wykraczać poza przygotowanie umowy przyszłej spółki, a sam plan przekształcenia uwzględniać szereg innych czynności, nie tylko z zakresu prawa. Dobrze widać to na przykładzie przekształcenia spółki rodzinnej, gdzie dodatkowym wyzwaniem może być udział małoletnich dzieci. Jakie wyzwania stoją przed prawnikami?
    PIT-36, PIT-36L, PIT-39 (i załączniki) za 2022 rok - nowe wzory formularzy podatkowych
    Ministerstwo Finansów przygotowało nowe wzory formularzy rocznego zeznania podatkowego PIT-36 (wersja 30), PIT-36S (wersja 30), PIT-36L (wersja 19), PIT-36LS (wersja 19), PIT-39 (wersja 12) i załączników PIT/B (wersja 20), PIT/BR (wersja 6), PIT/IP (wersja 4), PIT/M (wersja 9), PIT/O (wersja 27) oraz PIT/Z (wersja11), które mają dotyczyć rozliczenia dochodów uzyskanych od 1 stycznia 2022 r. oraz do odliczeń od dochodu (przychodu) i od podatku dokonanych w zeznaniu składanym za 2022 r. Konsultacje podatkowe tych wzorów rozpoczęły się 4 sierpnia 2022 r. i potrwają do 16 sierpnia 2022 r. Po zakończeniu tych konsultacji podatkowych, wzory formularzy, zostaną udostępnione do stosowania (opublikowane) w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie Ministerstwa Finansów, zgodnie z art. 45b ustawy o PIT, w brzmieniu obwiązującym od 1 stycznia 2022 r. Formularze te nie będą ogłoszone w drodze rozporządzenia Ministra Finansów publikowanego w Dzienniku Ustaw.
    Dodatek na ogrzewanie - wniosek do 30 listopada 2022 roku
    Rząd przyjął założenia do ustawy o szczególnych rozwiązaniach w zakresie niektórych źródeł ciepła w związku z sytuacją na rynku paliw. Ustawa ta ma m.in. zapewnić wsparcie finansowe w postaci jednorazowego dodatku pieniężnego dla posiadaczy niektórych indywidualnych źródeł ciepła wspomoże te gospodarstwa domowe, dla których główne źródło ciepła zasilane jest: pelletem drzewnym, drewnem kawałkowym lub innym rodzajem biomasy albo skroplonym gazem LPG względnie olejem opałowym.
    Stawka 0% VAT na książki, gazety i czasopisma w Polsce? Od kiedy?
    Obniżenie do zera stawki VAT na książki, gazety i czasopisma może być szansą na zwiększenie czytelnictwa i dostępności niektórych wydawnictw. Ale to przede wszystkim szansa na poprawę sytuacji finansowej wydawców i ich utrzymanie na rynku – podkreśla Marek Frąckowiak, prezes Izby Wydawców Prasy. Unia Europejska już w kwietniu 2022 roku uchwaliła przepisy, które dają Polsce taką możliwość. Wprowadzenie stawki 0% VAT na książki i prasę oznaczałoby dla budżetu państwa koszt ok. 200 mln zł, ale – jak wskazuje IWP – finansowe konsekwencje braku wsparcia dla tej branży mogą się okazać dużo wyższe.
    Dodatek węglowy tylko dla gospodarstw domowych ogrzewających się węglem kamiennym
    Dodatek węglowy w wysokości 3 tys. zł ma przysługiwać gospodarstwom domowym ogrzewającym się węglem kamiennym - zdecydował 5 sierpnia 2022 r. Sejm. Wcześniej Sejm odrzucił część poprawek Senatu do ustawy o dodatku węglowym. Ustawa ta trafi teraz do podpisu Prezydenta RP. Odrębne przepisy mają przyznać wsparcie finansowe dla ogrzewających swoje mieszkania ciepłem systemowym, pelletem, drewnem, olejem opałowym, czy LPG.
    Kalkulator wynagrodzeń 2022 - brutto, netto, zaliczki na podatek, składki ZUS
    Przygotowany przez Infor kalkulator wynagrodzeń (Niskie Podatki, Polski Ład 2.0) oblicza wysokość pensji netto, zaliczki na podatek dochodowy oraz składki na ubezpieczenie społeczne, według zasad, które obowiązują od 1 lipca 2022 r. Istnieje możliwość uwzględniania wysokości wynagrodzenia brutto w ciągu roku.
    Dopłaty (dodatki) na ogrzewanie - 3 tys. zł na pellet, 2 tys. zł na olej opałowy, 1 tys. zł na drewno kawałkowe, 500 zł na LPG, do 3,9 tys. zł dla nietaryfowanych odbiorców ciepła systemowego
    Przygotowaliśmy kompleksowe rozwiązanie dla odbiorców ciepła - poinformowała 5 sierpnia 2022 r. w Sejmie minister klimatu i środowiska Anna Moskwa. Poinformowała m.in. o dopłatach (dodatkach) dla ogrzewających się pelletem, drewnem, olejem opałowym, czy LPG. Nietaryfowani odbiorcy ciepła systemowego otrzymają do 3,9 tys. zł wsparcia finansowego.
    Zmiany w VAT od 2024 roku - ewidencja odbiorców płatności i płatności transgranicznych
    Minister Finansów przygotował projekt ustawy o zmianie ustawy o podatku od towarów i usług oraz ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej, który przewiduje wprowadzenie od 2024 roku nowych obowiązków dostawców usług płatniczych w zakresie VAT. Dostawcy usług płatniczych będą musieli prowadzić kwartalną ewidencję odbiorców płatności i płatności transgranicznych i udostępniać ją administracji podatkowej, która przekaże te dane do Centralnego elektronicznego systemu informacji o płatnościach (CESOP), prowadzonego przez Komisję Europejską. Dostawca usług płatniczych będzie musiał prowadzić ewidencję na temat danego odbiorcy płatności tylko wówczas, gdy łączna liczba płatności otrzymanych przez danego odbiorcę płatności przekroczy próg 25 płatności w kwartale kalendarzowym.
    Jak korzystać z ulgi B+R?
    Ulga badawczo-rozwojowa (ulga B+R) jest atrakcyjnym instrumentem podatkowym, pozwalającym na znaczne obniżenie zobowiązania podatkowego. Polski Ład dodatkowo uatrakcyjnił tę ulgę poprzez umożliwienie połączenia jej z ulgą IP box oraz zwiększenie do 200% możliwości odliczenia kwoty kosztów kwalifikowanych.