W jaki sposób wykonywane są kary orzeczone za wykroczenia i przestępstwa skarbowe - część 1

Regulacje dotyczące tego zagadnienia znajdują się w ustawie z 10 września 1999 roku kodeks karny skarbowy (Dz.U. z 2007 r. – Nr 111, poz. 765 ze zmianami), zwanej dalej kodeksem.

Zmiany okoliczności wymaganych dla ustalenia stawki dziennej (sytuacji materialnej sprawcy)

W sytuacji, gdy sprawca zdołał uiścić (lub ściągnięto w drodze egzekucji) tylko część orzeczonej kary grzywny, sąd ma możliwość wskazania nowej wysokości stawki dziennej.

Ilość stawek pozostaje niezmienna. Jednak należy pamiętać, że stanie się tak tylko pod pewnymi warunkami.

POLECAMY: W jaki sposób wykonywane są kary orzeczone za wykroczenia i przestępstwa skarbowe - część 2

I. Po pierwsze, okoliczności (dotyczące przede wszystkim sytuacji materialnej sprawcy a więc takie, które wymagane są dla ustalenia stawki dziennej) muszą się zmienić w istotny sposób. Oznacza to, że nie może to być jakakolwiek zmiana. Może to być m.in. zmiana pracy na mniej płatną, powiększenie się rodziny lub zobowiązań wobec jej członków.

II. Po drugie, to sprawca musi wykazać, że zmiana okoliczności wpłynęła na to, że kara grzywny została uiszczona tylko częściowo. W tym celu przeprowadza się postępowanie dowodowe. Ponadto zmiana powinna być niezależna od sprawcy, spowodowana czynnikami zewnętrznymi. Sprawca zatem nie może ponosić winy za powstanie nowej sytuacji.

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lutego 2005 roku (I KZP 36/08) wskazał, że Upośledzenie umysłowe strony nie jest "przyczyną od strony niezależną", w rozumieniu art. 126 § 1 k.p.k., która uzasadniałaby, sama przez się, przywrócenie niedotrzymanego terminu zawitego, od zachowania którego ustawa uzależnia skuteczność określonej czynności procesowej.Może natomiast stanowić taką przyczynę niewystarczające, w tym niedostosowane do poziomu intelektualnego strony, pouczenie jej o przysługującym prawie, terminie lub sposobie dokonania czynności procesowej, w tym także zmierzającej do wniesienia środka zaskarżenia.

III. Po trzecie, przepis ten (art. 182 kodeksu) dotyczy tylko kary grzywny wymierzonej za przestępstwo skarbowe.

Nowe ustalenie wysokości stawki może nastąpi na wniosek:

- skazanego,

- jego obrońcy,

- prokuratora,

- finansowego organu postępowania przygotowawczego,

- z urzędu.

Ustalając stawkę dzienną, sąd bierze pod uwagę dochody sprawcy, jego warunki osobiste, rodzinne, stosunki majątkowe i możliwości zarobkowe; Stawka dzienna nie może być niższa od jednej trzydziestej części minimalnego wynagrodzenia ani też przekraczać jej czterystu krotności (art. 23 § 3 kodeksu).

Zobacz także: Przestępstwa i wykroczenia skarbowe 2012 – grzywny

Zmiana stawki dziennej dokonywana jest po to, aby nieuiszczona jeszcze część kary grzywny mogła być wyegzekwowana, co jest korzystne dla Skarbu Państwa, ponieważ powoduje to uniknięcie zamiany kary grzywny na zastępczą karę pozbawienia wolności lub pracę społecznie użyteczną.

Rozłożenie kary grzywny  na raty

Rozłożenie kary grzywny na raty przewiduje art. 49 kodeksu karnego wykonawczego (ustawa z dnia 6 czerwca 1997 roku kodeks karny wykonawczy (Dz.U.97.90.557 ze zmianami)).

Stanowi, że jeżeli natychmiastowe wykonanie grzywny pociągnęłoby dla skazanego lub jego rodziny zbyt ciężkie skutki, to sąd może rozłożyć grzywnę na raty na czas nie dłuższy niż 1 rok (licząc od dnia wydania pierwszego postanowienia w tym zakresie).

W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie, a zwłaszcza wówczas, gdy wysokość grzywny jest znaczna, można rozłożyć grzywnę na raty na okres do 3 lat.

Sąd ma także prawo do odwołania swego postanowienia dotyczącego rozłożenia kary grzywny na raty, jeśli ujawnią się nowe lub poprzednio nie znane okoliczności, istotne dla takiego rozstrzygnięcia. Ponadto sąd może je odwołać, gdy skazany nie wpłacił w terminie choćby jednej raty (chyba że wykaże, iż nastąpiło to z przyczyn od niego niezależnych).

Sprawcy przysługuje prawo do wniesienia zażalenia na takie postanowienie sądu.

Przepis art. 183 kkw uprawnia sąd do tego, aby przed wydaniem postanowienia o rozłożeniu kary grzywny na raty, zobowiązał sprawcę do zabezpieczenia tej kary na swoim majątku (np. poprzez zastaw na ruchomościach lub prawach, hipotekę na nieruchomości). Sąd ma możliwość a nie obowiązek orzeczenia takiego zabezpieczenia.

Zabezpieczenia może dokonać także podmiot odpowiedzialny posiłkowo.

Przepis odnosi się tylko do grzywny orzeczonej za przestępstwa skarbowe.

Sytuacja osoby odpowiedzialnej posiłkowo

Osobą odpowiedzialną posiłkowo jest osoba trzecia, która odniosła korzyść majątkową z danego przestępstwa skarbowego, mimo że nie odpowiada bezpośrednio za jego popełnienie. Ponosi ona odpowiedzialność majątkową na wypadek niewypłacalności sprawcy czynu zabronionego. Regulacja ma zastosowanie tylko do przestępstw skarbowych.

Odpowiedzialność tego rodzaju można nałożyć na osobę fizyczną, prawną lub jednostkę organizacyjną (która nie jest osobą prawną), gdy sprawca działał jako jego zastępca, pełnomocnik, zarządca, pracownik bądź w innym charakterze występował w jego imieniu.

Odpowiedzialność posiłkowa ma charakter jedynie pomocniczy. Ściągnięcie całej grzywny od samego skazanego powoduje, że przestaje obowiązywać.

Naczelny Sąd Administracyjny w Warszawie w wyroku z 13 maja 2005 (FSK 121/04) orzekł, że Nałożenie na spółkę cywilną odpowiedzialności za grzywnę orzeczoną wobec sprawy na podstawie art. 24 § 1 i art. 184 § 1 k.k.s. nie daje podstaw do przyjęcia, że nastąpił zbieg odpowiedzialności podatkowej i karnej.

Odpowiedzialność na podstawie art. 24 § 1 k.k.s. ma charakter jedynie: możliwy i posiłkowy; uzależniona jest (też) od spełnienia przesłanek wymienionego przepisu i, co wynika w szczególności z art. 184 § 1 k.k.s., realizowana jest niejako dopiero w "trzeciej kolejności" - przede wszystkim grzywnę powinien uiścić sam skazany, jeżeli to nie nastąpi, należy grzywnę ściągnąć z jego majątku w drodze egzekucji, dopiero wówczas gdy okaże się to niemożliwe, grzywna może obciążyć odpowiedzialnego posiłkowo.

Jeśli:

a) skazany nie zapłaci kary grzywny w wyznaczonym terminie lub

b) zostanie stwierdzone, że kary nie można ściągnąć nawet w drodze egzekucji lub

c) nastąpi śmierć skazanego za przestępstwo skarbowe( już po uprawomocnieniu się orzeczenia o nałożeniu odpowiedzialności posiłkowej)

- to osoba odpowiedzialna posiłkowo staje się stroną w postępowaniu wykonawczym.

Oznacza to, że uzyskuje pewne uprawnienia (np. może wziąć udziału w posiedzeniu sądu, składać zażalenia i skargi).

POLECAMY: Podatnik w postępowaniu karnoskarbowym - PORADNIK

Śmierć skazanego nie powoduje umorzenia postępowania wykonawczego, o ile wymierzona kara lub środki karne objęte były odpowiedzialnością posiłkową. Odpowiedzialny posiłkowo powinien być wezwany (tak jak to wcześniej miało miejsce wobec uprzednio skazanego), do uiszczenia grzywny. Jeśli nie dokona tego w oznaczonym terminie, może być podjęta wobec jego majątku egzekucja (chyba że odroczono mu lub rozłożono na raty uiszczenie grzywny).

Nieskuteczność egzekucji z majątku odpowiedzialnego posiłkowo, może spowodować, że sprawca znowu będzie zobowiązany do wykonania kary grzywny.

Jeśli sąd orzekł zabezpieczenie kary grzywny, to w pierwszej kolejności należ przeprowadzić egzekucję, a gdy będzie ona niewystarczająca, dopiero wtedy wystąpić wobec odpowiedzialnego posiłkowo.

Osoba odpowiedzialna posiłkowo ponosi odpowiedzialność tylko za taką część grzywny lub równowartości pieniężnej przepadku przedmiotów, jakiej nie ściągnięto od samego skazanego.

Wobec odpowiedzialnego posiłkowo nie stosuje się zastępczej kary pozbawienia wolności za grzywnę ani pracy społecznie użytecznej.

Natomiast jeśli egzekucja grzywny z odpowiedzialnego posiłkowo za karę okaże się bezskuteczna, to sąd ma możliwość zarządzenia wykonania kary grzywny przez pracę społecznie użyteczną skazanego lub zastępczą karę pozbawienia wolności.

Dotyczy to jednak tylko tej części, w jakiej grzywna nie została ściągnięta ani od skazanego, ani od odpowiedzialnego posiłkowo

Przedawnienie odpowiedzialności posiłkowej następuje wraz z upływem terminu przedawnienia wykonania kary grzywny.