Darowizna, VAT - podatek od towarów i usług

Rodzina chciała po prostu przekazać matce pieniądze po zmarłym ojcu. Problem pojawił się w chwili, gdy środki wypłacono w gotówce. Najnowsza interpretacja Dyrektora KIS pokazuje jasno: bez przelewu lub wpłaty na konto zwolnienie z podatku przepada – nawet między najbliższą rodziną.

Darowizny pieniężne otrzymywane od najbliższych członków rodziny mogą korzystać ze zwolnienia z podatku od spadków i darowizn. Warunkiem jest jednak m.in. odpowiednie udokumentowanie przekazania pieniędzy na rachunek płatniczy obdarowanego. Właśnie sposób dokumentowania takich darowizn stał się przedmiotem interpelacji poselskiej, ponieważ w praktyce pojawiają się sytuacje, w których pieniądze od darczyńcy trafiają bezpośrednio na rachunek wierzyciela osoby obdarowanej.

Darowizna pieniędzy od babci lub dziadka może być całkowicie zwolniona z podatku od spadków i darowizn, ale tylko po spełnieniu określonych warunków. Wnuki należą do I grupy podatkowej, a kwota wolna od podatku wynosi obecnie 36 120 zł w ciągu 5 lat od jednej osoby. Po przekroczeniu tego limitu konieczne może być zgłoszenie darowizny do urzędu skarbowego i odpowiednie udokumentowanie przekazania pieniędzy.

Darowizna pieniężna od najbliższego członka rodziny co do zasady korzysta ze zwolnienia z podatku, jednak tylko pod warunkiem ścisłego spełnienia wymogów ustawowych. W najnowszej interpretacji indywidualnej skarbówka przyjęła jednoznaczne stanowisko w sprawie, w której brat podatniczki uregulował jej zaległości podatkowe, dokonując przelewów bezpośrednio na rachunek urzędu skarbowego.

Wiele osób jest przekonanych, że darowizna od przyjaciela, partnera czy dalszego krewnego nie rodzi żadnych obowiązków wobec fiskusa. To błąd. W przypadku osób spoza najbliższej rodziny podatek może pojawić się już po przekroczeniu stosunkowo niskiego limitu, a urząd skarbowy bierze pod uwagę także wcześniejsze wpłaty z ostatnich pięciu lat. Sprawdź, kiedy trzeba zgłosić darowiznę i ile może kosztować przeoczenie tego obowiązku.

W dniu 23 września 2026 r. opublikowany został projekt nowelizacji ustawy o VAT dot. KSeF. Potwierdza on zapowiedzi Ministerstwa Finansów o przesunięciu sankcji pieniężnych za błędy w KSeF do 1 stycznia 2028 roku. Odroczenie kar nie oznacza jednak pełnej pobłażliwości dla firm ignorujących system. Zamiast automatycznych mandatów Krajowa Administracja Skarbowa wdroży procedurę przypomnień, a w przypadku braku reakcji – czynności sprawdzające i kontrolę rozliczeń podatku.

Darowizna od brata lub siostry może być całkowicie zwolniona z podatku, ale w przypadku pieniędzy przekazanych z majątku wspólnego pojawia się ważne pytanie: kto właściwie jest darczyńcą? Dyrektor KIS właśnie rozwiał te wątpliwości. Okazuje się, że zgoda małżonka brata nie oznacza, że staje się on współdarczyńcą. Trzeba jednak dopilnować kilku formalności, by nie stracić zwolnienia.

Tylko jedna decyzja o przekazaniu ziemi w rodzinie może mieć znacznie poważniejsze skutki, niż większość rolników zakłada. W nowej interpretacji indywidualnej Dyrektor Krajowej Informacji jasno wskazuje, że nawet darowizna części gospodarstwa rolnego może prowadzić do utraty zwolnienia z podatku od czynności cywilnoprawnych (PCC), jeśli nastąpi w okresie 5 lat od zakupu gruntów objętych ulgą.

W rodzinie nie jest rzadkością, że np. rodzice darowują dzieciom (dziadkowie - wnukom itp.) pieniądze, mieszkania, samochody czy inne rzeczy materialne. Darowizny są także dokonywane przez dziadków, rodzeństwo i innych członków rodziny. Powstają tu wątpliwości, czy trzeba zapłacić podatek od takich darowizn i kto, w jakich przypadkach jest z tego podatku zwolniony. 

Dostałeś pieniądze, mieszkanie albo spadek od najbliższej rodziny? Możesz nie zapłacić podatku, ale w wielu przypadkach trzeba dopilnować jednego ważnego obowiązku. Chodzi o formularz SD-Z2 i termin, którego przekroczenie może oznaczać utratę prawa do zwolnienia. Sprawdź, kiedy trzeba go złożyć i w jakich sytuacjach nie jest potrzebny.

Duża gotówka od najbliższej rodziny zwykle oznacza konieczność dopełnienia formalności podatkowych. W jednej ze spraw rozpatrywanych przez Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej kobieta otrzymała od matki pieniądze w gotówce na zakup mieszkania, ale fiskus uznał, że podatek od darowizny nie jest należny. O wszystkim przesądził jej status pobytu w Polsce oraz kilka warunków zapisanych w przepisach.

Podatnicy podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) a także płacący ryczałt od przychodów ewidencjonowanych, którzy wspierają finansowo swoją parafię lub inne podmioty kościelne, mają prawo odliczyć te darowizny od swojego dochodu (albo przychodu) przed opodatkowaniem. Pozwala to zapłacić niższy podatek dochodowy za rok, w którym została przekazana darowizna. Warto wiedzieć, że są dwie oddzielne ulgi kościelne – jedna nie ma żadnego limitu, a druga jest ograniczona limitem 6% dochodu. Jakie darowizny można odliczyć? Omówione w artykule zasady dotyczą zarówno rozliczenia za 2025 rok jak i poprzednich lat. Zasady tych odliczeń nie zmieniły się również w 2026 roku.

Przepisy ustawy o VAT dopuszczają wystawienie faktury ustrukturyzowanej w KSeF w innym modelu niż online w określonych trybach, jednak nie rozstrzygają wprost, jaki dokument w tym czasie powinien otrzymać nabywca. Kluczowe znaczenie ma nadanie fakturze numeru KSeF, od którego według resortu finansów zależy możliwość przekazania jej wizualizacji. W przeciwnym razie sprzedawca przekazuje jedynie potwierdzenie transakcji, które nie jest fakturą i nie uprawnia do odliczenia VAT. Potwierdzenie transakcji wydawane, gdy nie można wystawić wizualizacji faktury, choć na pierwszy rzut oka może wydawać się dokumentem pomocniczym, w praktyce pełni istotną rolę.

W dniu 15 września 2026 r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów opublikowano założenia dużej nowelizacji ustawy o VAT. Celem tego projektu ma być wprowadzenie automatycznego rozliczenia podatku VAT, dalej zwanego: „e-VAT”, oraz elektronizacja sprzedaży detalicznej poprzez wprowadzenie bezpłatnego narzędzia do prowadzenia ewidencji tej sprzedaży w postaci Krajowej e-Kasy Rejestrującej – KeKR. Nowelizacja ma też wprowadzić obowiązek wymiany kas fiskalnych „starego typu” na kasy z funkcją przesyłania danych do Szefa KAS, a także skrócić ustawowe terminy na wystawianie faktur.

Nowa interpretacja skarbówki rozwiewa wątpliwości: nawet duża darowizna od ojczyma może być całkowicie zwolniona z podatku. Jest jednak jeden haczyk – trzeba spełnić konkretne warunki, inaczej fiskus upomni się o swoje.

Komentując jedną z najnowszych interpretacji indywidualnych Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej, prof. dr hab. Witold Modzelewski przypomina, że w aktualnym stanie prawnym są trzy postacie faktury (papierowa, elektroniczna i ustrukturyzowana). Każda z nich jest ważna i zgodna z prawem: nawet w przypadku, gdy jest obowiązek nadania jej postaci ustrukturyzowanej, nie ma zakazu wystawienia też z tego tytułu jej w postaci papierowej lub elektronicznej. Jeżeli każda z tych postaci faktury podaje dane zgodne z rzeczywistością, to nie ma do nich zastosowania art. 108 ust. 1 ustawy o VAT. Czyli nie jest prawdą - jak twierdzi Dyrektor KIS - że każda z tych postaci może powodować obowiązek zapłaty podatku wynikający z ww. przepisu.

W dniu 4 września 2026 r. Sejm przyjął poprawki Senatu do ustawy o VAT uchwalonej w lipcu br., kończąc tym samym prace parlamentarne nad nowelizacją, której większość zmian wejdzie w życie od początku 2027 roku. Ustawa czeka obecnie na podpis Prezydenta RP. To nie jest duża reforma, ale przynosi kilka konkretnych uproszczeń dla podatników – m.in. mniej danych do raportowania w JPK_VAT oraz ochronę przed odpowiedzialnością za zaległości podatkowe kontrahenta przy płatnościach split payment - pisze Zuzanna Niełacna, ekspertka księgowo-podatkowa fillup k24.

Zgodnie z polską ustawą o podatku od spadków i darowizn obowiązek podatkowy przy nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych w drodze darowizny ciąży na nabywcy. W przypadku darowizny pieniężnej istotne znaczenie ma moment wykonania darowizny, a jeżeli nabycie następuje w częściach – obowiązek podatkowy powstaje odrębnie w odniesieniu do poszczególnych części.

Niedługo zostanie uchwalony kolejny potworek legislacyjny w ustawie o VAT – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski. Zmiany te mają obowiązywać od 2027 roku.

W dniu 25 maja 2026 r. na stronach Rządowego Centrum Legislacji opublikowano projekt nowelizacji Ordynacji podatkowej i trzech innych ustaw (kodeksu karnego skarbowego, ustawy o VAT i ustawy o Krajowej Administracji Skarbowej). Głównym celem tej nowelizacji jest ujednolicenie zasad dokonywania korekt (bez wezwania organu podatkowego) tych ksiąg podatkowych, które zostały przesłane organowi podatkowemu w postaci elektronicznej. Ponadto nowe przepisy pozwolą na automatyczne udostępnianie podatnikowi (płatnikowi), w tym przedsiębiorcy, w systemie teleinformatycznym organu podatkowego - danych tego podatnika (płatnika) będącego użytkownikiem systemu teleinformatycznego.

Podzielona płatność w VAT nie ochroni już zawsze nabywcy przed odpowiedzialnością solidarną ze sprzedawcą. Od października 2026 r. w ustawie o VAT pojawi się szereg wyjątków. Uchwalony przez Sejm 17 lipca 2026 r. rządowy projekt nowelizacji ustawy o VAT oraz ustawy o zasadach ewidencji i identyfikacji podatników i płatników ma m.in. na celu częściowe wyłączenie ochrony, jaką daje mechanizm podzielonej płatności (MPP, split payment) przed zastosowaniem odpowiedzialności solidarnej. Jak czytamy w uzasadnieniu tego projektu, nowelizacja ma w ramach MPP zastosować odwołanie się do instytucji nadużycia prawa. Skutkiem tego przepisów przewidujących odstąpienie od wymierzenia sankcji VAT dla płacących w MPP nie będzie się stosować do podatnika, który wiedział, że faktura zapłacona z zastosowaniem mechanizmu podzielonej płatności potwierdza czynności dokonane w warunkach nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy o VAT. Ponadto odpowiedzialnością solidarną zostaną objęte niektóre usługi niematerialne – np. księgowe, doradcze, reklamowe. Zmiany te mają obowiązywać już od 1 października 2026 r.

Sądy administracyjne uznają, że przekazanie darowizny bezpośrednio na rachunek wierzyciela obdarowanego – np. dewelopera – nie powinno pozbawiać prawa do zwolnienia podatkowego dla najbliższej rodziny. Rzecznik Praw Obywatelskich krytykuje praktykę fiskusa i apeluje o zmianę podejścia, wskazując, że obecna interpretacja prowadzi do nierównego traktowania podatników.

Pierwsze 100 dni funkcjonowania obowiązkowego modelu Krajowego Systemu e-Faktur (KSeF) ujawniło różnice między rzeczywistością a przygotowaniem przedsiębiorców, księgowych oraz biur rachunkowych. Pojawiły się zarówno krytyczne jak i pozytywne głosy odnośnie tej rewolucyjnej zmiany systemu fakturowania. Opinie na temat KSeF, wnioski i największe z nim problemy prezentuje raport przygotowany przez przez firmę Symfonia we współpracy ze Stowarzyszeniem Księgowych w Polsce opublikowany na początku lipca 2026 r. Raport powstał na podstawie badania opinii przeprowadzonego wśród 452 praktyków finansowo-księgowych w maju i czerwcu 2026 roku.

Wystawienie faktury ustrukturyzowanej w KSeF, jest czynnością techniczną nie rodzącą co do zasady jakichkolwiek stosunków prawnych (ani publicznych ani prywatnych) w relacjach inter pares (tj. między stronami) – pisze prof. dr hab. Witold Modzelewski. I radzi, by nie używać poza KSeF (nie „ ściągać”) elektronicznych wersji obcych faktur ustrukturyzowanych.

Obowiązkowy KSeF dla podmiotów, które zostały objęte nowym systemem, diametralnie zmienił zasady korygowania faktur. Zniknęła nota korygująca, pojawiły się nowe wymogi formalne, a moment ujęcia korekty w rozliczeniu zależy od kilku czynników. W artykule wyjaśniamy, kiedy powstaje konieczność wystawienia faktury korygującej, co musi zawierać oraz jak prawidłowo rozliczyć korektę in plus i in minus.